exalto

exalto -are 1. erhöhen (die Tonlage betreffend), (melodisch) nach oben führen, nach oben bewegen 2. (stimmlich) hervorheben — 1. to raise (with respect to pitch), to move upward (melodically) 2. to emphasize (vocally) 1 erhöhen (die Tonlage betreffend), (melodisch) nach oben führen, nach oben bewegen — to raise (with respect to pitch), to move upward (melodically) [opp.: deponere, deprimere] [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 939/362, 1. LmLAlia mus. 48 p. 127: singuli modi suam propriam habent constitutionem. Semper se gemini e latere respiciunt, ut aliquando fraterna concordia alter in alterum se gravatus reclinet, alter in alterum ascendendo se exaltet. Nam hypodorius in dorium transit, si suam diapason excesserit. [s.XI] LmLComm. Guid. 80 p. 114: in cantibus exaltari vel deponi. LmLComm. Guid. 81 p. 115. LmLComm. Guid. 33 p. 127: in raris cantibus inveniuntur neumae in acutis ita exaltatae, ut inconcinnum videatur eas ad legitimam finalem in gravibus debere remitti. LmLFrut. brev. 10 p. 73. LmLQuaest. mus. 1, 20 p. 53. LmLIoh. Cott. mus. 18, 9: Providendum igitur est musico, ut ita cantum moderetur, ut in adversis deprimatur et in prosperis exaltetur (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 74, 5. LmLGob. Pers. p. 188a. LmLReg. comp. p. 193). LmLIoh. Cott. mus.[] 21, 9: Unde fit, ut unusquisque tales neumas pro libitu suo exaltet aut deprimat. [s.XII] LmLTon. Parkm. p. 108: non enim aut exaltatur (sc. unisonantia) aut deprimitur. [s.XIII] LmLElias Sal. 23 p. 48b. (?) [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 41, 12. LmLIac. Leod. spec. 6, 77, 7: irregularis dicitur ille cantus, ... qui supra suum finem ultra sextam exaltatur et sub fine ultra secundam deprimitur. [s.XV] LmLThom. Bad. p. 82: Maius autem semitonium est illud, quo cantando exalto vocem meam supra fa ita tamen, quod maneo inter fa et sol in medio, non tamen tango sol, tunc talis falseta dicitur semitonium maius. 2 (stimmlich) hervorheben — to emphasize (vocally) [s.XI] LmLComm. Guid. 12 p. 100: grossiori et ponderosiori voce graves sonos esse proferendos, acutos vero subtiliori et acutiori voce esse exaltandos (inde LmLAnon. Lips. p. 154). LmLComm. Guid. 29 p. 110: ‚tres cantores‘ per diapason diversas voces exaltantes, iste in gravibus, ille in acutis, ille in superacutis quemlibet unum cantum canentes. [s.XIII] LmLElias Sal. 5 p. 20b. LmLElias Sal. 30 p. 59a: semper cantor congrue vocem suam de puncto in punctum exaltet ad modum Gallicorum. Laudem Dei semper debemus extollere et exaltare, non deprimere, non supprimere, nec voces debilitare. Ideo in regula istius artis continetur, quod cantor sive inceptor cantuum moderata voce cantus omnes incipere debet, quod ipse et quilibet alter voce idonea ad ultimum punctum attingere possit; aliter cederet in deturpationem cantus, nec diceretur cantus, sed clangor et scandalum in plebe. Et hoc fit, ut semper voces exaltentur, et qui altius psallare possit inter alios, faciat debitum suum (cf. LmLDyer, Elias Salomon p. 102 adn. 55). [s.XV] LmLHeinr. Eger 5 p. 57: Ornat enim cantum, si cuilibet materiae ... proprius adaptetur tonus, si cantus sententiarum seu verborum sequatur cursum, in laetis saliens et lasciviens, in tristibus bassius et modestius gradiens, si interrogationes aliqualiter exacuat, si exclamationes exaltet.