emendatio

emendatio (-cio), -onis f.MLWscript.: ae-: p. 1221, 26. eman-: p. 1222, 12. confunditur MLWc. emundatio: p. 1221, 33. 1 (re)correctio, melioratio — Berichtigung, (Ver-)Besserung: a gener. de liberatione, vacatione a mendis: α spectat ad textuum (cantuum: l. 45) correctionem, retractationem (meton. de textu correcto: l. 43): MLWChron. Fred. 2,50 p. 70,13 Theudosius ... legis ... Romanorum integra -cioneemendacione edidit. MLWAlcuin. epist. 195 p. 323,6 si me non ocupasset ... regis praeceptum in -eemendatione veteris novique testamenti. MLWWalahfr. exord. 26 p. 508,27 Galli ... secundum -ememendationem, quam Hieronimus ... composuit, psalterium cantant. MLWGuido Augens. mus. 2,459 hoc ... de -eemendatione cantuum sciendum est MLWeqs. saepius. β spectat ad valetudinem (vocem: l. 53) meliorandam (in imag.: l. 48): MLWGerh. August. Udalr. 6 MLWl. 24 morbis vitiorum aptissima fomenta -um opposuit. MLWConsuet. Marb. 301 prelatus ... dicat: ‘indulgentiam et -ememendationem tribuat tibi (sc. convalescenti) omnipotens et misericors Dominus’. MLWIordan. Saxo epist. I 2 p. 5,6 statum meum et -ememendationem meam ... fratres ... tibi scient ... enarrare. MLWAlbert. M. animal. 1,423 quod (subtile humidum) interius cannam irrorat ad vocis lenificationem et -ememendationem. MLWal. γ spectat ad redactionem in pristinum statum i. q. instauratio, integratio, reparatio — Instandsetzung, Ausbesserung, Reparatur: MLWForm. imp. 47 p. 323,6 si in aliquo loco -eemendatione opus habuerit aquaeductus MLWeqs. MLWChart. civ. Magd. 107 p. 57,9 ad -ememendationem et reparationem viarum ipsos gladios duximus convertendos. MLWal.restauratio — Wiederherstellung: MLWDipl. Constantiae 52 p. 168,5 habeat anathema ..., quicumque voluerit transmutare sic factam a me in hac ecclesia -cionememendacionem. b eccl. et theol. de emelioratione vitae, morum, exstirpatione vitiorum: α in univ.: MLWArbeo Corb. 10 p. 198,1 -ememendationem promittere studuit reus, vitam mutare MLWeqs. MLWCapit. reg. Franc. 72,11 morum ... -oemendatio proprie ad ... christianam pertinet disciplinam. 174,2 per quam (praedicationem) et praesens -oemendatio et futura utilitas sanctae ecclesiae preparetur. MLWGerh. August. Udalr. 6 MLWl. 20 interrogare praecepit, quae in illa parrochia -eemendatione digna fuissent. saepe. β paenitentia — Reue: MLWThietm. chron. 7,38 pro cuius (regis Gutring) ... conversione et digna -eemendatione (penitencia MLWChron. Thietm.) ac perseverantia omnis christianitas oret. MLWOtloh. prov. L 19 laquei inevitabiles sunt his parati, qui nullam curam habent pro suorum -eemendatione peccatorum. [] MLWal. γ perfectio — Vervollkommnung: MLWIdung. Pruf. argum. 1025 aut valde amicum aut valde inimicum habeas ad -ememendationem tui (de fonte cf. notam MLWed.). c publ., iur., canon.: α spectat ad auctum possessionum i. q. augmentum valoris, accessio, acquisitio — Steigerung (des Wertes), Mehrung, Zuwachs (meton. de re augmentata: MLWl. 14): MLWDipl. Ludow. Germ. 67 p. 94,20 ut ... loca ... sibimet concessa ... profectibus et -busemendationibus augmentando provehat et emendet Hildigarda. MLWChart. Mog. A II 554 quicquid -isemendationis in animalibus et augmenti in aliis rebus predicte possessiones ... fuerint adepte eqs. MLWChart. civ. Spir. 78 astrinxit ... se idem Hartmůdus ..., quod ad melioracionem et -cionememendacionem ... virgulti decem libras Hallensium convertere debet. MLWChart. Ger. Col. 146 quod pred〈icta〉 bona ad nos cum omnibus -busemendationibus libere revertentur. saepius. β meton. de proaedificato quodam domum amplificante: MLWChart. Brand. A IV p. 282,34 (a. 1256) -esemendationes domorum, quas vulgo vorsollere nominant, et eroderationes fontium volumus, ut consilio consulum ordinentur. 2 piatio, poena, animadversio, condemnatio — Sühne, Buße, Strafe: a gener.: MLWWipo gest. 2 p. 20,4 Pilegrinus ... pro -eemendatione prioris culpae impetrabat a rege, ut MLWeqs. MLWYsengrimus 3,1075 pęna coęqua nefas aut -oemendatio penset. MLWal. b eccl. et canon.: α in univ.: MLWLeg. Wisig. 9,1,21 p. 365,2 ut per xxx dierum 〈spatium〉 excommunicationis -eemendatione plectantur episcopi (sc. corrupti). MLWConc. Karol. A 24^A,15 usque dum ... spondeant incantatores -ememendationem peccatorum. 39^A,125 reprehensibilem et ecclesiastica -eemendatione (ae- MLWvar. l.) dignum apud plerosque canonicos inolevisse conperimus usum, quod MLWeqs. MLWal.adde de expiatione (‘Entsühnung’): MLWTrad. Brixin. 8 (c. 985/90) pro ... delicti -eemendatione animęque suę pro remedio tradidit Wago ad sanctum Cassianum MLWeqs. MLWDipl. Heinr. IV. 466 p. 631,46 si ... in ... criminis -cioneemendacione decano ... aliquis frater inobediens fuerit. β spectat ad animum poenae paratum (‘Bußwilligkeit’): MLWVitae patr. Iur. 82 rem gestam pro -isemendationis (emundationis MLWvar. l.) conpunctione texit silentio pater. MLWCapit. reg. Franc. 262,3 si aliquis de vobis ... emendare voluerit et in ipsa -eemendatione permanere voluerit MLWeqs.spectat ad tribunal Dei: MLWIdung. Pruf. argum. 361 tunc (sc. in hora iudicii), cum penitentia non recipietur, cum -oemendatio non promittetur. γ spectat ad exercitium paenitentiae (‘Bußübung’): MLWStatut. ord. Teut. p. 75,7 fratres humiliter obedire debent et ... per correctiones, accusaciones, districtas -cionesemendaciones flectere contumaces. c publ. et iur.: α spectat ad punitionem i. q. castigatio, coercitio — Bestrafung, Züchtigung: MLWLeg. Wisig. 2,1,18 p. 65,13 qui ... alium consenserit conprehendere ..., c hictus flagellorum accipiat et presumptionem tali -eemendatione coerceat. MLWWalahfr. Gall. 2,25 solent ... plures testari cunctos, qui de familia ipsius sancti aufugerint, aut -ememendationem quantocius subire, aut manifestae ultioni debere succumbere. MLWal.de iure districtionis: MLWCapit. reg. Franc. 196,55 de his, quae ad nostram (sc. episcoporum) et sacerdotum ... nostrorum correctionem et -ememendationem pertinere perspeximus MLWeqs. β spectat ad praestationem poenae solvendae i. q. multa, compositio, emenda — Bußgeld, -leistung: MLWCapit. reg. Franc. 261,6 qui ... hoc facere praesumpserit, simul cum -eemendatione dominicum bannum componat. MLWChart. Argent. I 617,17 homines ..., qui alieno iure gaudent, dabunt -ememendationem, id est wette, in iudicio iudici secundum pertinentiam. 617,19. MLWChart. Rhen. med. III 85 cum nos (sc. coniuges) ecclesie Mediolacensi ... graves super ... duobus partibus questus -um placitorum intulissemus iniurias MLWeqs. MLWChart. Ror. 22 quod nullus iudicum nostrorum (sc. ducis) ... ab hominibus ecclesie ... super excessibus ... -cionememendacionem requirat aut exigat satisfactionem. saepe. γ spectat ad persecutionem (‘Ahndung’): MLWCapit. reg. Franc. 209 p. 80,11 de minoribus ... causis, quae ... indigent -eemendatione, volumus, ut MLWeqs. MLWChart. Babenb. 343 p. 186,2 homicidii -oemendatio ad abbatissam ... ecclesie et eiusdem iudicem solummodo pertinebit. MLWal.de causae actione, ut MLWvid.: MLWEpist. divort. Loth. 3 p. 213,8 quod, si aliquis ... sinistrum aliquid ... moliretur, ab omnibus insecutus aut ad -ememendationem veniret aut certe illi nullum evadendi pateret latibulum. MLWal. 3 (com)pensatio, damnum resarciendum, solacium — Erstattung, Entschädigung, Wiedergutmachung: a gener.: MLWAnnal. regni Franc. MLWa. 809 p. 128,22 ut conventus ... fieret, in quo res invicem gestae proferri et -eemendatione digna inter partes enumerari [] potuissent. MLWEpist. Teg. I 13 querimoniam feceramus de multimodis iniuriis ..., nec ullam -ememendationem penitus sentiebamus. MLWThietm. chron. 7,64 dum hoc (sc. factum) ministri eius (deae) imperatori dolenter retulissent, ad -ememendationem xii talenta perceperunt. MLWal. b publ., iur., canon.: α in univ.: Leg. Alam. A 91 si quis aliquem ... mallare voluerit post ... -ememendationem datam MLWeqs. Hildegar. Far. 79 (MGMer. V p. 193,19) quidam, quem vis legis ad -ememendationem in tantum obligaverat, ut ... omnis facultas illius ad satisfactionem non sufficeret MLWeqs. MLWAdemar. hist. 3,28 MLWl. 21 Arnaldus ... subtrahens sancto Eparchio villam Salasensem ... in fine mortis sancto Eparchio villam Aiarniacensem contulit pro -eemendatione (ema- MLWvar. l.). saepe. β spectat ad solutionem pro pace restituenda: MLWCapit. part. Saxon. 27 si quis ... super bannum in domum suum intrare praesumpserit, aut solidos x aut unum bovem pro -eemendatione ipsius banni conponat. MLWCapit. reg. Franc. 98,5 si unum eorum (sc. pedum) abscisum fuerit, medietas wirigildi, si ambo, integritas pro facti -eemendatione conponatur. MLWLex Franc. Cham. 21 de ingenuo homine in -eemendatione sua solidos viii. MLWTrad. Scheftl. 448 trado ... ancillam meam Mahtildem ... pro restauratione et -eemendatione mariti sui Arnoldi, quem occidit Richerus MLWeqs. saepe.adde: MLWThietm. chron. 6,27 Tagino ... cum iuramentis ac -busemendationibus condignis pacis foedera ... pepigit. γ spectat ad satisfactionem competitionis sim. (‘Befriedigung, Begleichung’): MLWTrad. Frising. 1525^a (a. 1123/30) Eppo tradidit ancillam suam ... pro v denariis annuatim solvendis ea conditione, si duos vel tres annos ... contempserit, quartum pro -eemendatione habeat. MLWChart. Eichsf. 278 prepositus ecclesie Heiligenstadiensis in -ememendationem stipendiorum eiusdem loci ... ius ... contulit MLWeqs. MLWChart. Altenburg. 213 p. 159,11 duodecim solidos ... residuos ... ad -ememendationem fratrum ... statuimus ordinandos. MLWal.exsolutio — Entgelt: MLWChart. Altenburg. 196 p. 145,21 (a. 1263) que superfuerint (sc. ulnae panni linei), redigat custos in -ememendationem officii sui. Konstanciak