lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

duplex

nhd. bis lat. · 6 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
7 in 6 Wb.
Sprachstufen
4 von 16
Verweise rein
3
Verweise raus
9

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

duplex

Bd. 3, Sp. 1048
duplex, -icis.MLWscript.: dubl-: p. 1049, 63. 1050, 8. vol. I. p. 1407,21. dupp-: p. 1049, 10. 66. 1050, 13. MLWal. -lux: MLWl. 56.MLWform.:MLWabl. MLWsg. -e: MLWl. 58. adde MLWIustin. Lippifl. 617. MLWal.nom. MLWpl. -tia: p. 1050, 24.?MLWabl. pro MLWadv.: p. 1050, 68. I adi.: A proprie: 1 duplus, bifarius, bis (exstans)doppelt, Doppel-, zweifach, zwei(mal vorhanden): a gener.: α in univ.: MLWCarus Clem. 557 spiritus Helie -ux in pectore (sc. Elisei) pausat (cf. notam MLWed.). MLWEkkeh. IV. bened. II 266 fons vi -eduplice salvat. MLWAlfan. premn. phys. 8,1 p. 81 unumquemque aliorum sensuum (sc. praeter tactum) -emduplicem (MLWPG 40,649A διπλοῦν) Deus creavit. MLWChart. Carinth. V 212 marcas ... in -iduplici sacco compositas MLWeqs. MLWal. v. et p. 1051, 39.de vestitu monastico: MLWEpist. var. I 13 p. 513,19 ut neque femoralia habeant fratres neque amplius quam -ia (-eduplice MLWvar. l.) ... indumenta (sim. MLWCaes. Heist. hom. exc. p. 12,29 monachis -emduplicem dicit Benedictus [reg. 55,10] sufficere vestitum. cf. p. 1050, 34.sqq.). β geminusZwillings-: MLWCod. Lauresh. 21,15 (a. 819) a platea usque ad -emduplicem quercum (item de arbore gemina limitem designante: MLWChart. Brand. A XIII 10 p. 212,5 [a. 1267] inde per directum ad pinum -emduplicem signatam in declivio montis). MLWWandalb. mens. 51 Martius ..., -isduplicis cui sidera Piscis praesunt.in nomine loci: MLWBernold. Const. chron. MLWa. 1091 p. 485,3 ad D-em aquam prope Danubium (MLWi. Zwiefalten; MLWsim. MLWOrtl. chron. 1,2 p. 16,11sqq. nomen ... a -iduplici fluvio suscepit locus, quia -xduplex fluvius Zwivaltaha vocatur; recte ... a -iduplici limpha nominis ethimologiam traxit). γ uterque, ambojeder (von beiden), beide: MLWYsengrimus 7,584 sub -iduplici vate (MLWsc. Elia et Eliseo). MLWCarm. Bur. 131,2,11 de Iericho sum veniens, ploro cum sauciato, quem -xduplex Levi transiens non astitit grabato. MLWChart. Raitenh. 76 pro ... -ium predecessorum nostrorum (sc. Wolfkeri et Popponis) exhibitione privilegiorum MLWeqs. b publ., iur., canon. de augmento (pretii, compositionis, poenae sim.) ad duplum: MLWLex Baiuv. 1,8 illi, qui sunt ministri altaris Dei, -emduplicem (dupp-e, -iduplici MLWvar. l.) conposicionem accipiant. MLWChart. Fuld. B 419 abbas dedit comiti Burchardo aream ..., et ille econtra -emduplicem donationem dedit. MLWCapit. reg. Franc. 252,50 si quempiam veneno ... perdiderit aliquis, ... -iduplici mulctetur poenitentia. MLWDipl. Heinr. II. 461 p. 585,31 pena -xduplex. MLWal.de usura (in imag.): MLWWalth. Spir. Christoph. I 5 ut ... sibi cręditę pecunię plus quam -emduplicem usuram in Domini gremium ... reportaret. c mus., math., geom.: α in univ.: Ioh. Garl. MLWmus. mens. 2,14 -xduplex longa est illa (figura), quando latitudo transit longitudinem. MLWal. v. et p. 1053, 67. β de cantu: MLWMus. Enchir. 14,5 sive ... simplici cantui -xduplex adiungas organum, ... sive ad -emduplicem cantum simplex organum referatur (MLWAnon. pos. disc. p. 193,1 -xduplex o. est MLWeqs.). MLWGuido Augens. mus. 421 cantuum alii sunt -esduplices, alii simplices. Anon. IV MLWmus. 2 p. 71,20 diatessaron raro in -bus determinatur, sed saepius in triplicibus MLWeqs. 6 p. 82,19. MLWal.huc spectare potest: MLWOdo inton. p. 117b quomodo ‘Benedictus’ et ‘Magnificat’ in -bus debeant intonari. γ de proportionibus in re mathematica (geometrica: l. 31): MLWAnon. geom. I 3,6 si duae partes supra apparent, ad quas xii sescuplam habet proportionem, sescupla quoque ad altitudinem umbra; si tres apparent, quadrupla, ... si v, -xduplex (dupla MLWvar. l.) superbipartiens quintas. MLWGerb. epist. math. I 4 p. 29,23 quod ex priore multiplicatione natum est, -xduplex sesquiquartus est, ut sunt ix ad iiiior, id est MLWeqs. d eccl. et theol.: α in univ.: MLWInnoc. IV. registr. B 257 p. 219,31 cum olim vestrum monasterium esset -xduplex, in quo moniales et monachi ... morabantur. β de Christi divina et humana natura: MLWGodesc. Saxo theol. 22,1 p. 295,7 manens, quod erat, adsumpsit Christus, quod non erat, ut id tamen adsumeret, dum faceret, non postquam faceret, quia revera, si postmodum assumpsisset, -xduplex prius persona ... fuisset. MLWal. v. et p. 1051, 11. γ de -i festo (opp.: festum simplex; de re v. L. Eisenhofer, Lehrbuch der Liturgik. I. 1932. p. 589): MLWChart. Basil. C I 254 p. 186,5 (a. 1251) ut illa die ... sicut in summis festivitatibus -xduplex agatur festum. MLWChart. Turic. 1088 p. 183,25 statuimus, ut cadentia in diem -isduplicis festi anniversaria priori die ... celebrentur. MLWLiber ordin. Sedun. A 409 sicut fit in predicta dominica, ita fit omnibus dominicis ..., quia non fit -xduplex festum. MLWal.ad festum -x pertinenszum Hoch-, Doppelfest gehörig: MLWTransl. Mod. 30 p. 302,50 educentes (sc. canonici) corpus pastoris ... cum crucibus et omni ornatu -iduplici. e gramm. et rhet.: α de disticho: MLWAgius comput. 7,11 prima ... concurrentes in parte locavi; his -esduplices versus ... supposui MLWeqs. β de opere gemino (i. tam metro quam prosa composito; cf. E. Walter, Opus Geminum. 1973): MLWHraban. epist. 2b plurimi inveniuntur, qui metro simul et prosa unam ... rem descripserunt ...; nonne ob id ... -xduplex opus suum edunt, ut MLWeqs.? γ de iteratione q. d. (cf. MLWLausberg, Rhetorik 842) i. q. repetituswiederholt, mehrfach: MLWConr. Mur. summ. p. 97,309 (vs.) ut eas (septem partes) ... vi metrica dem: simplex (sc. iteratio) cum ratione, -xduplex quoque cum ratione, inde -xduplex absque ratione MLWeqs. MLWal. v. et p. 1051, 59. f medic.: α de membranis cerebri, ut vid.: MLWArs med. 7 p. 428,22 rogme appellatur ossis divisio cum separatione ... usque ad -emduplicem (dub-em MLWvar. l.) materiam calvariae. β de genere febris: MLWTract. de aegr. cur. p. 93,15 sequitur de interpolatis compositis (sc. febribus), ut de dupp-i tertiana, dupp-i cotidiana, dupp-i quartana. B translate: 1 bilinguis, subdolus, falsusdoppelzüngig, betrügerisch, falsch: a in univ.: MLWLeg. Wisig. 2,5,18 in qua bifarie duplicitatis astutia, quid aliut quam -xduplex (dupla MLWvar. l.) comprobatur voluntas MLWeqs. Bonif. (?) serm. 11 (MLWPL 89,864B) stateras dolosas et mensuras -esduplices quasi mortifera venena vitate (MLWHraban. hom. I 44 p. 82C). MLWWalahfr. carm. 76,27 eligo culpari nimii pro caumate zeli, pectore quam -iduplici crimen subiisse tacentis. MLWRuotg. Brun. 17 p. 16,7 nec -iduplici corde nec labiis dolosis ... simulare (MLWRup. Tuit. vict. 4,15 p. 136,12). MLWPetr. Dam. epist. 102 p. 123,3 vir erat versipellis ingenii et ... -xduplex animo. MLWal. v. et p. 1052, 24. b amphibolus, ambiguuszwei-, doppeldeutig: MLWAldh. ad Acirc. 2 p. 71,8 -xduplex et anceps Nilotici regnatoris somnium futurorum praesagia portendens MLWeqs. v. et p. 1052, 19. c dubiuszweifelhaft: MLWPirmin. (?) scar. 11 dub-ia (-ia MLWvar. l.) bona populis ostendunt (sc. qui ecclesiis praesunt) adimplentes illut evangelicum preceptum MLWeqs. 2 biformis, diversuszweigestaltig, zweierlei, unterschiedlich: a in univ.: MLWAldh. ad Acirc. 63,1 materia -iduplici palmis plasmabar (de candela). MLWLex Saxon. 66 solidus est dupplex: unus habet duo tremisses ...; alter solidus iii tremisses MLWeqs. MLWThietm. chron. 4,72 p. 214,7 migranea, quae -xduplex est, aut ex gutta, aut ex vermibus. MLWAlbert. M. animal. 1,566 cibus est -xduplex in stomacho et unus ... cito obedit digestioni. MLWChron. Albr. MLWa. 1213 p. 898,27 littere amfibolice -emduplicem habentes constructionem. MLWal. b mixtusgemischt, Misch-: MLWChart. Naumb. I 391 p. 352,15 (a. 1196) ii panes, xx manipulos, ix schoc et dimidium -isduplicis frumenti (antea: mixti frumenti). II subst. neutr.: A quae bis tantum exstantdas Zweifache, Doppelte: MLWTrad. Brixin. 2a (c. 935/55) econtra ... tradidit ... episcopus ... Irminlinde ... simplicia contra -tia predictę traditionis. MLWGesta Mett. cont. I 5 p. 547,6 rediit tandem ad ecclesiam suam diu desideratus Iob noster, sed minime ad -ia restitutus. B vestimentum bifarium, diploisdoppellagiges Gewand: MLWCaes. Heist. hom. exc. p. 12,22 in hyeme se muniunt homines -bus contra frigus; -ia sunt vestimenta pellibus furrata, unde Cluniacenses ... pellibus utuntur sub lanea propter frigus. C in re metr. de dipodia i. q. metrum duorum pedumMetrum aus zwei Füßen: MLWAldh. ad Acirc. 10 p. 82,21 qui (senarius) constat ex simplicibus sex, idemque ex -bus trimeter. D de vestitu monastico i. q. vestimenta numero binaKleidungsstücke in zweifacher Zahl, je zwei Stück: MLWWibald. epist. 150 p. 248,18 a nobis vestitus fuit iuvenis (sc. collegio fratrum aggregatus) cunctis -bus eadem die, qua MLWeqs. MLWStatut. ord. Teut. p. 108,22 quilibet frater debet habere -ia camisiarum, bracarum, caligarum, tunicam MLWeqs. cf. p. 1048, 61.
8515 Zeichen · 477 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    DUPLEX

    Grimm Neubearbeitung (1965–)

    DUPLEX-. zuss. mit lat. duplex adj. ‘doppelt ’. H. Rahnenführer technische ausdrücke:

  2. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Duplex

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Duplex , lat., doppelt.

  3. modern
    Dialekt
    Duplex

    Schweizerisches Idiotikon

    Duplex Band 13, Spalte 966 Duplex 13,966

  4. Latein
    duplex

    Lex. musicum Latinum · +2 Parallelbelege

    duplex -icis zweistimmig — two-voiced [s.XIII] LmL Anon. Couss. IV p. 46, 15: Fecit etiam (sc. magister Perotinus) tripl…

Verweisungsnetz

19 Knoten, 12 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 2 Kompositum 12 Sackgasse 5

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit duplex

28 Bildungen · 19 Erstglied · 9 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von duplex 2 Komponenten

dup+lex

duplex setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

duplex‑ als Erstglied (19 von 19)

Duplexautotypie

Meyers

duplex·autotypie

Duplexautotypie , autotypische Reproduktion, bei der zwei Buchdruckklischees von demselben Gegenstand in gleicher Größe, aber mit verschiede…

duplex decima

LmL

duplex·decima

duplex decima Doppeloktave mit Terz — double octave plus third [s.XIV-XV] LmL Contr. Quot sunt conc. p. 70a: Imperfectarum equipollentie sun…

duplex diapente

LmL

duplex·diapente

duplex diapente Bezeichnung für die Duodezime — term that designates the twelfth [s.XV] LmL Erasm. Hor. p. 80b: Duplex dyapason in quadrupla…

duplex diatessaron

LmL

duplex·diatessaron

duplex diatessaron kleine Septime — minor seventh [s.XIII] LmL Disc. pos. vulg. p. 192, 13: Item si (sc. firmus cantus) per semitonium cum d…

duplex duodecima

LmL

duplex·duodecima

duplex duodecima Doppeloktave mit Quinte — double octave plus fifth [s.XV] LmL Anon. Carthus. theor. 20, 33: Dyapenthe vero supra duplicem d…

duplex dupla

LmL

duplex dupla v. LmL dupla LmL col. 1100, 25

duplex (dupla) octava

LmL

duplexdupla·octava

duplex (dupla) octava Doppeloktave — double octave [syn.: bis diapason, quintadecima] [s.XIV] LmL Ps. - Phil. lib. mus. p. 37a: Duplex dyapa…

Duplexfarbe

Meyers

duplex·farbe

Duplexfarbe ( Doppeltonfarbe ), eine Bezeichnung für Illustrationsfarbe, die mehrere Stunden nach dem Druck außer ihrer ursprünglichen Nuanc…

duplex als Zweitglied (9 von 9)

cantus duplex

LmL

cantus·duplex

cantus duplex 1. zweistimmiger Gesang 2. Bezeichnung für den authentisch-plagal gemischten Gesang 3. Bezeichnung für das vierstimmige Organu…

diaphonia duplex

LmL

diaphonia·duplex

diaphonia duplex Bezeichnung für das zweistimmige bzw. dreistimmige Singen — term that designates singing in two or three voices respectivel…

hoquetus contraduplex

LmL

hoquetus contraduplex Bezeichnung für einen aus zwei Stimmpaaren aufgebauten Hoquetus — term for a hocket composed from two pairs of voices …

longa duplex

LmL

longa·duplex

longa duplex Note der Mensuralnotation — note in mensural notation 1 ohne nähere Bestimmung — without further qualification [s.XIII] LmL Ioh…

pausatio duplex

LmL

pausatio·duplex

pausatio duplex v. LmL pausatio simplex - LmL pausatio duplex - LmL pausatio triplex - LmL pausatio multiplex , pausatio singularis (simplex…

quinta dupla (duplata, duplex)

LmL

quinta dupla (duplata , duplex) Duodezime — twelfth [s.XIV] LmL Ioh. Boen mus. 1, 116: duodecima clavis non debet vocari sexta duplata vel q…

symphonia duplex

LmL

symphonia·duplex

symphonia duplex Bezeichnung für das zweistimmige Singen — term for singing with two vocal parts [s.XIV] Ptolom. 21, 1: De duplici symphonia…

vox duplex

LmL

vox·duplex

vox duplex Bezeichnung für die Oktave (als Tonabstand), Oktavabstand — term for the octave (as interval), interval of an octave [s.XIII] LmL…