lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

disputatio

nur lat. · 1 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
1 in 1 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
0
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

disputatio f.

Bd. 3, Sp. 791
disputatio (-cio), -onis f. 1 strictius i. q. calculusRechnung, Rechenaufgabe: MLWHrotsv. Sap. 3,8 Adrianus: quot annos aetatis volverunt filiae? :: Sapientia: placetne vobis, o filiae, ut hunc stultum aritmetica fatigem -edisputatione? 2 latius: a deliberatio, cogitatiodas Abwägen, Überlegung, Unterscheidung: α proprie: MLWAmalar. off. 2,22,2 ut per duas virtutes, id est oboedientiam Domini et naturalem -emdisputationem, constringatur omnis voluptas. β meton. i. q. cogitatio dolosa, coniuratiohinterhältige Absicht, Verschwörung: MLWUdalsc. Egin. 26 obvium habet abbas nuncium litteras ... ferentem, quae intra et extra urbem insidias ei indicant paratas; abbas convertitur, a cruenta tortorum -edisputatione eruitur. b consultatio, collocutioBeratung, Besprechung: Steph. Wilfr. 46 postquam ... in locum, ubi synodalis -odisputatio debuerat esse, conveniret. MLWAnnal. Fuld. II MLWa. 859 p. 53,17 cum diu varia et anceps actarum simul et agendarum rerum agitata esset -odisputatio. c dubitatio, impugnatioBedenken, Anfechtung: MLWDipl. Otton. III. 42 p. 442,33 si quis ... hęc nostra decreta subdolis machinacionibus falsisve -busdisputationibus ... irritaverit. d expositio, tractatio, explanatioErörterung, Abhandlung, Erklärung: α gener.: MLWBeda temp. rat. 12,2 ut in -edisputatione (sc. de mensibus) Chori et Praetextati legimus. MLWPaulin. Aquil. c. Fel. 3,13 a priscis doctoribus ... Helario ... et ... Ambrosio ... latissimae -cionisdisputacionis insulcata verborum serie. MLWNotker. Balb. notat. 12 si -emdisputationem (sc. sacrarum scripturarum requiris). 116. MLWHrotsv. Pafn. 1,8 coeptae scrupulum -isdisputationis capedine mentis vix penetrare quimus (sc. discipuli). MLWNadda Cyriac. I prol. 7,29 Mezenzius ... -isdisputationis suę exordium per sanctorum testimonia ... confirmat. MLWOtloh. Magn. prol. MLWl. 12 aggressus sum confuse -isdisputationis pelagus. MLWConr. Hirs. dial. 1424 taceo de acerrima -edisputatione Augustini contra gentilium supersticionum errorem. persaepe.meton. i. q. opus, liberWerk, Buch: MLWPetr. Cas. (?) chron. 3,35 p. 412,20 transtulit Constantinus Africanus de diversarum gentium linguis libros quamplurimos, in quibus sunt hi precipui: Pantegnum, ... D-em Platonis et Ypocratis in sententiis (i. Galen. περὶ τῶν Ἱπποκράτους καὶ Πλάτωνος δογμάτων βιβλία ϑ’ [ed. Kühn V p. 181]). MLWIdung. Pruf. dial. 2,455 in ipsa media -edisputatione (antea: in illo scripto) dicens abbas Clarevallensis: ‘eqs.’ (v. notam MLWed.). β publ. i. q. declaratioStellungnahme: MLWChart. Tirol. 928 (a. 1230) auditis allegacionibus, atestacionibus, -cionibusdisputacionibus, sepe lectis confessionibus hinc inde factis ... tallem in scriptis profferimus sentenciam ..., quod MLWeqs. e quaestioFrage(stellung), Problem: MLWManeg. c. Wolfh. 22 p. 94,2 cum ad corporum nostrorum -emdisputationem ventum est. MLWHugo Honaug. hom. 4,28,1 totam ... de homoysyo et omeysio -emdisputationem volens concludere orat Hilarius, ut MLWeqs. MLWAlbert. M. Iob 3,1 p. 53,31 dividitur ... pars ista in partes duas, in quarum prima ponitur -odisputatio, in secunda determinatio. f colloquium (spirituale, magistrale), dialogusUnterredung, (geistliches, Lehr-)Gespräch, Unterhaltung: α gener.: MLWWillib. Bonif. 5 p. 21,23 cum eo habebat papa cottidianae -isdisputationis conloquium. MLWHugeb. Willib. 5 p. 102,22 fratrum contuberniam sedulis -um admonitiis ... docebat. MLWCand. Fuld. Eigil. I 20 -emdisputationem ... saepius cum Hrabano magistro, qui ei erat speciali familiaritate connexus, excepit. MLWRuotg. Brun. 37 p. 39,8 hos (episcopos) cum ipso simul non solum in lectione, consilio et -edisputatione, sed etiam in acie vidimus. MLWal. β philos. i. q. expositio dialectica arte prolatadialektische Belehrung, Unterweisung, ‘Disputation’ (cf. O. Weijers, Terminologie des universités au XIIIe siècle. 1987. p. 336sqq., MLWspec. 346): MLWRuotg. Brun. 33 p. 33,31 in predicatione verbi Dei et in subtilitate -um de sinceritate scripturarum qualis quantusque fuerit (inde MLWVita Mathild. II 9 p. 162,16). MLWGerb. epist. 34 p. 62,13 dum Socraticę -esdisputationes ipsius (Ottonis) frequenter occurrunt. MLWWipo gest. prol. p. 5,22 apertis -busdisputationibus rationis fidem faciebant veteres philosophi rei publicae rectoribus animos humanos aeternos esse. MLWAlbert. M. elench. 1,1,4capit. de generibus -um. p. 531b,1 -um (p. 165a,38 ἐν τῷ διαλέγεσϑαι) sunt quatuor genera, scilicet MLWeqs. saepe. g contentio, disceptatio, controversiaAuseinandersetzung, (Streit-)Gespräch, Kontroverse, ‘Disput’: MLWPaulin. Aquil. c. Fel. 1,5 MLWl. 18 in hoc ... gymnasiae -isdisputationis conflictu contigit ... nostrae parvitatis ... praesentiam adfuisse (MLWHerm. Iud. conv. 3 p. 76,22. 11 p. 104,7). MLWConc. Karol. A 33B MLWsuppl. II p. 288,2 ut iam magis ... -odisputatio quam ... collocutio habenda esset. MLWHerm. Iud. conv. 3capit. de habita cum Roberto abbate Tuitiensi -edisputatione. MLWChart. cell. Paulin. 44 qui (iudices) post longam alterutro -emdisputationem ... discordiam inter nos ... conplanabant. MLWAlbert. M. Iob 11,3 p. 155,27 -esdisputationes ... rhetoricae cum irrisione fiunt adversarii (24,25 p. 288,23. MLWibid. MLWal.). saepe. Pörnbacher
5139 Zeichen · 259 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. Latein
    disputatiof.

    Mittellateinisches Wb.

    disputatio (-cio) , -onis f. 1 strictius i. q. calculus — Rechnung, Rechenaufgabe : Hrotsv. Sap. 3,8 Adrianus: quot anno…

Verweisungsnetz

1 Knoten, 0 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit disputatio

11 Bildungen · 11 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von disputatio 2 Komponenten

disputa+tio

disputatio setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

disputatio‑ als Erstglied (11 von 11)

DISPUTATIONS

DWB2

DISPUTATIONS-. vereinzelt disputation-. substantivische zuss. mit disputation A:

Disputationsactus

GWB

disputations·actus

Disputationsactus mBez auf die geplante Disputationsszene in Faust I (vgl 14,290ff) 1) B15,214,7 Schiller [3. od 4.4.01] 1) vgl MMorris, Die…

Disputationstage

Meyers

disputation·stage

Disputationstage , in Mecklenburg Versammlungen der Stande, die nicht vom Landesherrn berufen sind, sondern aus eigner Initiative zur Bespre…

Disputationswerk

GWB

disputation·swerk

Disputationswerk für Dissertation Frevelhaftes D. abgelehnt AADuW2,563 Schema [ vgl 28,43 DuW 11 ] vgl Disputation Armin Giese A. G.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „disputatio". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 15. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/disputatio/dwbqvz?formid=D00626
MLA
Cotta, Marcel. „disputatio". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/disputatio/dwbqvz?formid=D00626. Abgerufen 15. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „disputatio". lautwandel.de. Zugegriffen 15. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/disputatio/dwbqvz?formid=D00626.
BibTeX
@misc{lautwandel_disputatio_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„disputatio"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/disputatio/dwbqvz?formid=D00626},
  urldate      = {2026-05-15},
}