diminuo

diminuo, -ui, -utum, -erediminuere.MLWscript.: dem-: p. 668, 30. 38. 40. dism-: MLWl. 40. -men-: p. 668, 38.MLWform. coniug. I.: p. 668, 26.usu MLWabsol.: MLWl. 47; MLWrefl.: p. 668, 18; MLWmedial.: p. 668, 35.sqq.; MLWintrans.: p. 668, 42.MLWstruct. MLWc. MLWpraep.:ab: p. 668, 15.de: p. 668, 24.MLWpartic. MLWperf. usu MLWadi.: MLWl. 40. 65. MLWal.; MLWsubst.: MLWl. 53. I (im)minuere, deminorare, debilitare, curtare — verringern, (ver)mindern, schwächen, (ver)kürzen, ver-, zerkleinern: A gener.: 1 in univ.: MLWRadbert. corp. Dom. 1,23 quicquid eam (naturam) ... Dei virtus esse decreverit, iure aut crescendo augeatur aut nascendo, licet pro nostris offensis -aturdiminuatur ..., rectissime confitemur. MLWAntidot. Sangall. p. 79,35 corticem disminutam infundis in aceto. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 304,20 viribus corporis -tisdiminutis. MLWConstant. Afric. coit. 5,7 calor ... auget appetitum ..., frigiditas autem -itdiminuit appetitum. MLWFund. Consecr. Petri p. 223,17 limina (i. ecclesiam) divinitus consecrata, augencia merita, -encia peccata. al. 2 auferre — wegnehmen (usu absol.): MLWConst. imp. I 238,6 (a. 1173) si in supradictis pactis et conventionibus et iuramentis placuerit addere vel -erediminuere archiepiscopo. 3 amputare, mutilare — verstümmeln: MLWAlbert. M. veget. 1,134 calvus ex capillorum amissione in fronte non est colobon, hoc est -tusdiminutus membro. MLWanimal. 8,79 cuius (Aristotelis) liber aput nos in multis est -tusdiminutus.per MLWcompar.: MLWDipl. Karoli M. 311 p. 469,10 (spur. MLWs. XI.) si quis ... abbas incaute ..., quod sanximus, perfregerit, quod iniuste tribuit, iuste auferat et membrum fractum -todiminuato (B, recte, ut MLWvid.; diminute MLWed.) consolidet. 4 depravare — entstellen: MLWChart. Bern. I 5,112 p. 499,35 (a. 1208) quoniam -te sunt veritates a filiis hominum, necesse est, ut, que a fidelibus iuste et rationabiliter facta sunt, scripto conserventur. 5 detrahere — erniedrigen, abwerten: MLWConc. Karol. A 56^B,44 non minimum peccatum extat illud, quo cultus Dei contempnitur aut -iturdiminuitur vel dehonestatur. B spec.: 1 philos. et theol.: MLWAlfan. premn. phys. 3,28 p. 57 manet (sc. Christus) omnino incommixtus ... adaugens illa (sc. corpus et animam), ipse autem non -tusdiminutus (MLWPG 40,601^B μειούμενος) ab ipsis. MLWAlbert. M. metaph. 6,2,1 p. 306,43 dicitur ... ens ‘secundum accidens’ et ens per se, et secundum accidens quidem dicitur ens -tumdiminutum MLWeqs. 2 gramm.: MLWGodesc. Saxo gramm. 2 p. 385,15 nomen ‘adoliscens’, unde dirivatur ‘adoliscentia’, -iturdiminuitur ‘adolescentulus’, propagatur ‘adoliscentior’. 3 rhet. (‘herunterspielen’): MLWConr. Mur. summ. p. 96,288 -itdiminuit, qui, ne iactans dici videtur, stringit et attenuat meritum, quod habere probatur (in marg.: diminutio). 4 anat.: MLWArs med. 5 p. 424,3 scemate est ... matrix sicuti cucurbita medicinalis, habet virgas nervorum -tasdiminuatas (de mininga G), propter quod compatitur matrix mensura posita. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 83,31 quod ... recuperant partes membrorum inferiorum, -tumdiminutum est eis (sc. avibus) ex parte alarum. MLWAlbert. M. animal. 1,487 quando naturaliter adiutorium brachii -iturdiminuitur, ... in eadem parte -iturdiminuitur etiam coxa eqs. 5 math. i. q. deducere — abziehen: MLWGerb. epist. math. I 1 p. 13,13 articulos ... propria denominatione et posita differentia -esdiminues. al. MLWHerig. reg. 2,5 si qui minores ... maioribus ad dividendum sint additi ..., eadem regula -enturdiminuentur. 2,12. MLWAnon. algor. Hann. p. 30,1 -erediminuere numerum est minorem a maiore auferre et eo per artem ablato, quid supersit, considerare. al. 6 alch. i. q. corrumpere, deteriorare — unedel machen, verschlechtern: MLWPs. Avic. lap. p. 635^a,23 elixir perfecte completum sive sapientum tinctura respectu metallorum operatione -torumdiminuatorum habet se per modum formae et agentis potissimi.adde: MLWGeber. summ. 33 p. 344 est ... Iupiter inter -tadiminuata a perfectione corpora magis perfectioni radice sue nature affinis, Soli videlicet et Lune. 7 mus. usu refl. i. q. se disiungere — sich teilen: MLWLamb. mus. quadr. p. 272^b seipsam ... in duas -itdiminuit (sc. recta brevis) partes non equales vel in tres tantummodo equales et indivisibiles. 8 publ. et iur. i. q. (alienatione) fraudare, circumscribere — (durch Veräußerung) schmälern, schädigen, einschränken: a in univ.: MLWLiber diurn. 83 p. 92,13 profiteor ... nihil de traditione, quae a ... prędecessoribus meis servatum repperi, -erediminuere vel mutare. MLWDipl. Karoli III. 117 ne ... alicuius praesumptione seu temeritate queant -i vel auferri (sc. res). MLWDipl. Heinr. II. 466 tollere aut -arediminuare. MLWChart. Sangall. B 425 (epist. papae) quod (monasterium) ... est per fautores Friderici quondam imperatoris -tumdiminutum in temporalibus. al.recidere, collucare — im Bestand verringern, (aus)lichten: MLWLex Baiuv. 22,6 capit. p. 259,11 (cod. Ad) de-tis silvis. p. 259,13 (codd. Mg. Mt) de -tisdiminutis silvis, si aliquis capellaverit. b de iuribus: MLWDipl. Heinr. II. 85 quod ... abbatia ... a quodam abbate ... -returdiminuaretur in beneficium dando. MLWDipl. Constantiae 40 p. 126,20 quod ecclesia sua (episcopi Pennensis) privatur et -iturdiminuitur a vobis de iure suo. II medial. (intrans.: l. 42) i. q. minui, decrescere, deficere, extenuari — weniger werden, sich vermindern, abnehmen, schwinden, an Substanz verlieren: A gener.: MLWComput. cod. Bern. 3 quod ... in viii kl. ipsius (sc. Ianuarii) demenuitur tenebre et augitur lux. MLWWandalb. horol. 39 crescere mensem de-ive umbras ... docemur.MLWintrans.: MLWActa imp. Winkelm. I 1003 p. 766,3 (a. 1278) quodlibet centenarium eris novi dati ad fundendum in fusura debet -erediminuere rotulum unum (cf. 1004 p. 767,16 quelibet gaczia ... minuitur ... in unciis ii). B natur.: MLWConstant. Afric. coit. 3,10 postquam semen proicitur, copiosum apparet et post modicum nimis -iturdiminuitur (dividitur, minuitur MLWvar. l.) et non remanet integrum. 3,15 si ... ceciderit semen in locum non proprium, spiritus ab eo evanescit, et liquor -iturdiminuitur et dispergitur. MLWAlbert. M. animal. 16,124 ‘pili -unturdiminuuntur’ (p. 745^a,15 ὑπολείπουσιν) humore cibi destituti; ‘eadem etiam de causa -unturdiminuuntur cornua MLWeqs.’ MLWal.MLWc. sensu macescendi: MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 173,21 carnes, que sunt per longum pectoris, -enturdiminuentur. 3 p. 7,8 -tusdiminutus est (sc. nidasius) carnibus suis et extenuatus.