destruo

destruo (dis-), -struxi, -structum, -eredestruere.MLWscript.: dexs-: p. 476, 15. dext-: MLWl. 55. -uh(o): p. 476, 54. -uttus: MLWl. 52.usu MLWmedial.: MLWl. 59. p. 477, 18.MLWrefl.: p. 477, 15.pendet in MLWc. MLWacc.: MLWl. 58. I proprie i. q. demoliri, diruere, rescindere — zerstören, nieder-, ein-, ab-, zerreißen, zerbrechen: A gener.: 1 in univ.: MLWConc. Karol. A 19^G,43 de arboribus et lucis (i. fanis gentilibus) -endisdestruendis canonica observetur auctoritas. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 302,24 bellicis instrumentis captis et -tisdestrutis. MLWChart. Tirol. notar. I 954 quod ei (sc. debitori) reddat (sc. creditor) cartam debiti, ut -aturdestruatur prout casso et vano et nullius momenti. MLWAlbert. M. animal. 5,27 dicunt ... tonitruum -eredestruere ova. MLWal.in imag.: MLWLiber diurn. 84 p. 95,2 confidimus cuncta inimicorum fidei tela -eredestruere. 2 de aedificiis, urbibus sim. (c. sensu transformandi: l. 58): MLWAnnal. Iuv. I MLWa. 725 Sarraceni Augustidunum civitate di-eruntdistruxerunt (MLWOtto Frising. gest. p. 4,22 [epist. Frid. I. imp.]. MLWAnnal. Rom. p. 480,18 MLWc. -ttadestrutta. MLWal. MLWsim. MLWPoeta Saxo 1,208 urbem. MLWal.). MLWArbeo Emm. 29 templum ictibus di-untdistruunt iusti (MLWEigil Sturm. 23. MLWRegino chron. MLWa. 74). MLWChron. Ved. p. 703,12 dex-itdextruit Pippinus firmitates. MLWDipl. Loth. I. 22 p. 93,1 quando pons -iturdestruitur (MLWDipl. Otton. II. 112). MLWChart. Rhen. inf. II 462 concedimus ... fratribus plenariam potestatem ... mansiones ... in agros -endidestruendi. persaepe.medial. i. q. (in se) ruere, collabi — einstürzen, (in sich) zusammenfallen: MLWDipl. Otton. II. 14 antiquam cappellam, quam olim ... Hludovuicus imperator construxerat ... et modo dilapsa est atque di-tadistructa. MLWFroum. epist. 55 ęcclesia ... undique furcis fulcita, muris -tadestructa, cui nisi citius subvenitur, penitus cadet. B spec.: 1 natur.: MLWUrso qual. 334 conservat ... frigiditas naturaliter et accidentaliter -itdestruit (MLWsim. 342). MLWAlbert. M. veget. 6,427 stringit (sc. rizum) ... maxime, quando frigitur in suo cortice, -tadestructa aquositate sua eqs. MLWanimal. 1,483 malus stomachus -itdestruit cerebrum. MLWibid. al. 2 alch. fere i. q. resolvere — etwa: zerlegen, auseinandernehmen: MLWGeber. invent. 13 p. 724 calcinare, fundere, -eredestruere, construere, corpora emundare, cum his clavibus aperies occultas seraturas arcani nostri. 3 publ. i. q. exstirpare, vastare — roden, ‘wüsten’: MLWFroth. epist. 20 Iosep ... desertam fecit (villam) et ad nihilum deduxit et ... -xitdestruxit. MLWFund. Sangeorg. 13 advenerunt ... fratres missi a domino abbate, qui omnes -eruntdestruxerunt et dissipaverunt et plantaverunt. MLWChart. Ital. Ficker 273 p. 313,37 ut ipse (dominus Poncius Amatus) -retdestrueret et -idestrui facere deberet bona domini Grosii. II translate: A de rebus i. q. irritum facere, abolere, dissolvere — zunichte, ungültig machen, aufheben, unterbinden: 1 gener.: a in univ.: MLWForm. Flav. 44 p. 482,1 relegionis norma di-tadistructa. MLWGloss. psalt. Lunaelac. 49,17 agendo di-asdistruas, quae honoras praedicando. MLWChart. Turic. 197 p. 88,21 ad -endamdestruendam ipsam contentionem, ut eqs. MLWDipl. Otton. III. 303 p. 729,37 ut ea, quae male his temporibus acta sunt ..., nemo retineat ..., sed propria nostra auctoritate frustrentur et omnia -anturdestruantur, nisi ... melius ordinentur. MLWBenzo ad Heinr. IV. 3,19 p. 320,18 ad dexs-endamdexstruendam heresim Arrii et Manichei. MLWAnon. mus. La Fage p. 358 ne, cum discantum facere putaveris, organum aedifices et discantum (discantis MLWed. Seay) -asdestruas. saepe. b de institutionibus: MLWTrad. Welt. 7^a (s. X.MLW^ex.) si ... vita monachica in loco supradicto -tadestructa fuerit. MLWBruno Querf. Adalb. A 12 p. 13,16 episcopatum, quem pater ... erexit ..., filius -xitdestruxit (MLWThietm. chron. 5,39. MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 982 p. 44,26). MLWDipl. Heinr. IV. 70 ut nullus in predictis locis aut mercatum -eredestruere aut theloneum impedire ... presumat. MLWAnnal. Scheftl. II MLWa. 1259 a ... papa Alexandro generale studium Bononie -tumdestrutum est. saepius. c de controversia sim. i. q. componere, sedare — beilegen, schlichten: MLWLeg. Wisig. 9,2,8 p. 373,5 ad -endumdestruendum exortum scandalum. MLWTrad. Frising. 704 p. 591,30 se velle -eredestruere talem disceptationem, qualem inter his esse cognoscebat. MLWBenzo ad Heinr. IV. 4,13 p. 436,1 dividias. MLWDipl. Loth. III. 41 p. 67,47 iusticiam ... confirmavimus ad -endamdestruendam controversiam. d de coniuratione i. q. disicere — zerschlagen, vereiteln: MLWConc. Karol. A 19^G,31 de coniurationibus et conspirationibus: ne fiant, et ubi sunt inventae, -anturdestruantur. e de matrimonio i. q. dissolvere — auflösen: MLWAltfr. Liutg. 1,28 non cessavit ... miles Christi, quominus ... inlicitum -retdestrueret coniugium. f de damno sim. i. q. emendare — wiedergutmachen: MLWThegan. Ludow. 13 hęc omnia ... princeps -eredestruere (-idestrui MLWvar. l.) iussit acta, quę impie in diebus patris sui per iniquorum ministrorum manus facta fuerant. 2 spec.: a log. i. q. refutare, redarguere — widerlegen, entkräften: MLWHincm. divort. 12 p. 179,13 eorum assertio nefandissima -aturdestruatur, qui asstruunt non esse scelus sodomitanum. MLWEpist. Hildesh. 134,51 p. 224,9 utilitas prima -iturdestruitur et tandem honestas eqs. MLWOtto Frising. gest. 1,65 p. 92,5 iuxta logicorum ... regulam methodus a genere ad -endumdestruendum, a specie valet ad astruendum. MLWHugo Honaug. hom. 4,8^capit. p. 273,2 quod ad -endumdestruendum inaequalis substantiae errorem nomen consubstantialis sit transumptum eqs. MLWAlbert. M. metaph. 11,1,8 p. 469,73 hoc (sc. conclusio) -itdestruit totam philosophiam, quae est de potentia et actu. persaepe. v. et p. 472, 72. b publ. et iur.: α in univ.: MLWForm. Augiens. A 15 quod si ... qualiscumque persona istam traditionem presumptiose infrangere voluerit aut di-eredistruere temptaverit (MLWChart. Sangall. A 199 p. 189,36. MLWChart. Lux. I 265). B 7 nec quilibet ... haec statuta valeat ausu temerario inordinanter -eredestruere (-heredestruhere MLWvar. l.). MLWCod. Lauresh. 68 quoniam ipsius concambii sanctionem quidam -eredestruere conati sunt. MLWChart. Heinr. Leon. 2 p. 3,17 constitutionem. saepe. β praecavere, declinare — verhüten, abwenden: MLWChart. Sangall. A 610 (a. 878/79) quod ego Ruodpoto ... ad -endamdestruendam deinceps omnem mallationem ipsius hereditatis partem ... de praedicta hereditate ... trado. γ reprobare, minuere — entwerten, mindern: MLWConst. imp. II 73 p. 89,11 (a. 1220) quia ... abusiones ... inoleverant in novis theloneis et monetis, que se invicem ex similitudinibus ymaginum -eredestruere consueverant. B de hominibus eorumque coetibus sim. (de animalibus: p. 477, 16): 1 gener. i. q. perdere, exstinguere, subvertere — vernichten, zugrunde richten: a in univ.: MLWChron. Fred. 2,33 p. 55,24 regnum Iudaeorum tunc fuit di-tumdistructum. MLWWiduk. gest. 1,9 p. 16,5 eos (Saxones) procul dubio esse, qui Francorum imperium quandoque -rentdestruerent. MLWThietm. chron. 8,3 -atdestruat illos (supplantatores) adiutor noster Christus. MLWRegistr. Eberb. MLWapp. 39 p. 473,2 unde vestra〉m discretionem latere nolumus, quod, si orationes persolvamus publice ..., funditus -emurdestruemur. saepius. b superare, devincere — (vernichtend) schlagen, besiegen: MLWThietm. chron. 5,34 -tadestructa penitus ... divisaque inter suos Poleniorum multitudine rex ... proficiscitur. MLWHelm. chron. 106 p. 208,21 admovit (sc. caesar) ... manum Lateranensibus, ut -retdestrueret eos. MLWHist. de exp. Frid. imp. p. 77,34 clausura ..., ubi imperator Gręcorum Emanuel cum maximo exercitu -tusdestrutus fuit. al. c damno afficere, nocere — (be)schädigen, Schaden zufügen: MLWWaltharius 373 o vinum, quod Pannonias -eratdestruxerat omnes! MLWAlfan. premn. phys. 1,84 p. 21 si ... quaedam (sc. animalia) ... hominem -antdestruant (MLWPG 40,529^C λυμαίνεται). d corrumpere — verderben: MLWHincm. coll. 2 p. 104,18 quatenus presbiteros exemplo et verbo suo non -antdestruant archidiaconi. MLWdivort. praef. p. 111,25 alios, qui introire poterant, licet verbo admonuissetis, opere -istisdestruxistis. MLWibid. al. e refl. i. q. se dimittere — sich klein machen: MLWBruno Querf. fratr. 32 p. 83,9 -edestrue te totum et sede quasi pullus contentus ad gratiam Dei. 2 spec.: a natur. i. q. deficere, mori — schwach werden, eingehen, sterben (usu medial.): MLWArnold. Lub. chron. 1,3 p. 118, 5 multum laboraverunt (sc. Saxones) ... in profunditate palustri et -tidestructi sunt equi eorum plurimum trahentes in plaustris ... copiam victualium. MLWAlbert. M. animal. 1,36 hoc ... genus hyrundinis in eodem mense apparet et -iturdestruitur. 1,65 quando exsiccari incipit, -iturdestruitur animal et senescit tendens ad corruptionem. b publ. et iur. i. q. deprimere — ‘ruinieren’: MLWCapit. reg. Franc. 4,8 p. 9,27 si dixerit ille, cui res tolluntur, quod male eum -atdestruat et contra legem et iustitia, tunc muniat graphio eum eqs. (cf. MLWLex Ribv. 36,4 MLWc. MLWcomm. MLWed. p. 147). MLWDipl. Karoli III. 133 ut -tadestructa quaeque monasteria et a propriis incuria deviata ... reformentur. MLWDipl. Arnulfi 50 p. 72,22 (spur. MLWs. XII.MLW^in.) ut nec praesens episcopus neque aliquis successorum suorum praedictam cellam audeat 〈 -eredestruere vel in aliquo〉 imminuere. MLWChart. Turic. 1440 p. 146,36 per quorum (sc. marcarum) expensas ... penitus essem -tusdestrutus et rebus meis exhaustus. MLWChart. Carinth. V 392 p. 247,10 Michaheli civi et pluribus (sc. debita solvantur), qui per nos omnino sunt -tidestructi. al.Leithe-Jasper