descensus

descensus (di-), -us m.MLWscript.: dissc-: MLWl. 56. dese-: p. 419, 61. dec-: p. 418, 45. 64. 419, 45. I proprie: A actio descendendi, descensio — das (Hin-)Absteigen, der Abstieg: 1 de anim.: a in univ. (alleg.: l. 38.) : MLWHraban. univ. 6,2 p. 179^A -usdescensus, defectus a Deo; in evangelio: ‘homo quidam descendebat ab Hierusalem in Hiericho’. MLWHist. peregr. p. 158,15sq. adhuc ... laboriosi -usdescensus pericula ignorantes ... in -udescensu moncium nimis difficili ... nonnullos equos et plurima iumenta ... lapsa in precipicium amiserunt nostri. MLWChart. Brem. 150 p. 172,5 terminos ipsius (parrochiae) sic distinximus: incipientes a porta ... descendimus ... facientes -umdescensum per vicum ...; sic -usdescensus facientes domos super Wiseram constitutas ... transeuntes MLWeqs. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 103,16 si expansis pennis ... descenderet avis, ventus et aer ... prohiberent eius -umdescensum. 3 p. 22,24 cum non fuerit assuetus falco neque de equo neque de -udescensu suo (sc. falconarii) de equo eqs.immersio — das Eintauchen: MLWHonor. August. gemm. 3,112 septem gradus sunt in baptismo, tres in -udescensu ob tres renuntiationes, tres in ascensu. b de actione deorsum vehendi: α de Deo vel spiritu sancto: MLWSyll. Sangall. 12^tit. ad -umdescensum fontis (i. spiritus sancti). MLWCarus Clem. 543 David ... cantica psalmorum divino famine dixit, quis Domini adventus, natalis, passio morsque signantur, ... ad tenebras hinc diss-usdisscensus, surrectio, palma. MLWAbsal. serm. 4 p. 32^B quatuor -usdescensus Dei ad hominem principales sacrae scripturae testimonio astruere possumus. MLWAlbert. M. incarn. 59 p. 234,51sqq. quaeritur de -udescensu ad inferos; ... utrum -usdescensus fuerit localis motus an non; ... utrum -usdescensus fuerit naturalis praesentiae vel potestatis tantum. MLWal.de immersione: v. p. 415, 62. β de animabus: MLWBovo Corb. Boeth. 22 MLWl. 410 de quarum (animarum) -udescensu ad terras inanissimas texunt (sc. homines) fabulas. MLWl. 428 quis hoc eum (sc. Boethium) de -udescensu animarum in corpora dicere intellegeret, nisi hanc philosophorum sectam prius compertam haberet? c de partu i. q. proventus — das Hervorkommen: MLWAlbert. M. animal. 9,37 in -udescensu suo (sc. feti) exprimuntur labia vulvae. 10,72 egreditur humor totus, antequam puer descendat, et tunc puer impeditur siccitate sequenti in -udescensu. 2 de rebus corporeis: a gener.: MLWAesculapius 23 p. 38,2 si vulnus in ventre natum fuerit, morsus fit circa -umdescensum potus et cibi. MLWHildeg. phys. 8,17 ad ... medicinas multo utiliores sunt (sc. ulwurm), cum -udescensu pluviae per se procedunt. b natur. et medic.: α exitus — das Abgehen: MLWAlbert. M. animal. 5,45 in homine ... exitus et -usdescensus spermatis post completionem duorum septenniorum. 6,10 in -udescensu ovum, quando exit a gallina, induratur quasi per congelationem. 6,107 si ... porcae non descendat semen in delectatione, quando descendit masculo, motu corporis impedit porca -umdescensum spermatis masculi et retardat concubitum. MLWibid. al. β inclinatio deorsum, actio delabendi — das Hinabsinken, Senkung: MLWTrotula 5 p. 64,21 de -udescensu matricis. MLWThadd. Florent. cons. 163^capit. de ruptura sifac cum intestinorum -udescensu ad bursam testiculorum. MLWAlbert. M. animal. 10,34 quod mola non inducit dolorem, quem ex pondere et -udescensu inducit partus. c astron. de motu siderum: MLWGerb. (?) astrolab. 2,4 p. 119,27 gradus ascensus et -usdescensus solis diurni et menstrui geminato in utrisque partibus xc inscripti permetiuntur. 7 sicut sexta (hora) propter summum solis ascensum, ita et duodecima propter infimum -umdescensum nequeunt ceteris numero vel mensura coaequari. d alch. de ratione quadam destillationis (‘Deszension’): MLWGeber. summ. 46 p. 408sq. quaedam (sc. destillatio) est per elevationem in alembic, quędam ... per -umdescensum (descensorium sive -umdescensum MLWvar. l.) chimine, et causa ... inventionis eius, quae per -umdescensum fit, fuit olei puri in natura sua extractio. v. et p. 417, 24. 3 de rebus incorporeis: a gener.: MLWAlbert. M. incarn. 24 p. 195,90 ad hunc -umdescensum (sc. gratiae) non debuit spiritus sanctus incarnari, quia gratia non est ab aliqua creatura; sed a Deo tantum. 38 p. 209,38 naturaliter est -usdescensus a superioribus ad inferiora. b mus. de processu ad sonum graviorem: MLWMus. Enchir. MLWapp. A I 151 p. 192 data descriptione de uno quolibet ex iiii^or sonis ..., ubi pareat, quomodo et in ascensu et -udescensu ad quintum usque sonum pertingere possit. Aribo MLWmus. p. 10,14sq. omnibus ... descendentibus (sc. tetrachordis) ... eadem est intensio, eadem quoque remissio, quamvis ascensus sit dissimilis et -usdescensus, quia ascensus est semitonio, ditono, -usdescensus ditono, semitonio. MLWRud. Trud. (?) mus. 1,19 p. 42,7 perfecti (moduli) ... sunt, qui et perfecte ascensum et -umdescensum sibi regulariter concessum expediunt. al. B latius: 1 de anim.: a cursus secundo flumine — das Schwimmen mit dem Strom: α in univ.: MLWChart. Livon. A I 78 p. 91,17 (a. 1226) nec faciant ibi capturam in ascensu piscium, sed tantummodo in -udescensu (item B 7 p. 7,28). MLWChart. Bern. II 572 p. 617,24 in aqua ... Urtina ... a neutra parte aliqua debet fieri piscina vel aliquod poni inpedimentum, per quod ascensus seu -usdescensus piscium valeant inpediri. β navigatio secundo flumine — Fahrt flußabwärts: MLWDipl. Karlom. (I.) 46 p. 66,15 per universa flumina ad surrectum seu ad di-umdiscensum. MLWRegino chron. MLWa. 889 p. 133,30 cum illis (Nortmannis) -usdescensus (dec-usdecensus MLWcorr. m. MLWal. decursus B2) fluminis a civibus ... inhiberetur, rursus castra ponunt. MLWChart. Rhen. med. I 343 p. 399,28 tradidit ... imperator ... fratribus ... per alveum Rheni et Moselle ... liberum ascensum et -umdescensum. al.adde: MLWDipl. Conr. III. 93 p. 166,25 ut naves ... monasterio (sc. Sprenkyrsbach) pertinentes et res fratrum vel victualia vehentes nullum in -udescensu vel ascensu fluminis ... theoloneum ... persolvant. b profectio, iter ad mare faciendum — Aufbruch, Fahrt landauswärts: MLWChart. Raitenh. 124 p. 112,21 (a. 1240) ut fratres ... ecclesie in ascensu et -udescensu victualia sua et alia sibi pertinentia in tanta per terras et aquas deferant libertate, quod eqs. (item 165. MLWibid. MLWal.). 2 de rebus i. q. decursus — (Ver-)Lauf (nach unten): a de fluminibus: MLWCod. Lauresh. 21 MLWl. 17 (c. 820) de quercu in fluvium Bramaha, per huius -umdescensum in Willinebach, ... in ripam Enterun, per huius -umdescensum ad Langenvirst eqs. MLWAnnalista Saxo MLWa. 1002 p. 648,16 post plures annos inde (sc. ab urbe Gene) translatus est (sc. corpus Heinrici) ... in civitatem Nuenburh, non procul a priori loco in -udescensu fluminis Sale. MLWDipl. Karoli M. 240^a p. 337,33 (spur.) ipsum rivum in dec-udecensu in Ursenam et in ascensu Ursenę in Wizenam. MLWChart. Livon. A I 265 p. 347,30 tertia pars est a silva ... per -umdescensum Semegallera usque ad finem longae insulae. al. b de partibus corporis: MLWAlbert. M. animal. 4,22 istud (genus cancri, MLWsc. gibbosum) habet quatuordecim pedes, quorum primi iuxta caput quatuor hinc et quatuor inde sunt lati, et qui sequuntur per -umdescensum ventris, sunt tres hinc et tres inde. v. et p. 416, 39. c de terminis, viis sim. (in) -udescensu i. q. deorsum — abwärts: MLWDipl. Loth. I. 24 p. 97,25sqq. revertente (sc. termino) per viam supra sanctum Zenonem in -udescensu ..., et inde (sc. de monumento de Cervario) revertente ad stafulo in -udescensu usque ad terram Aliperti eqs. MLWConst. imp. I 277,18 hinc (a terra Meinevelt) usque ad Saram fluvium ... et -udescensu (cf. notam MLWed.) per montanam stratam, que Bercstrate nominatur. MLWChart. Alsat. B 462 p. 291,4 (dipl. MLWspur. Ludow. Pii MLWs. XII.) totus ... bannus generalis a iugo montis ... et a fonte, qui Breitenbrunno vocatur, in -udescensu usque ad saltum.MLWlocut. per -umdescensum et ascensum i. q. plane, prorsus — völlig, ganz und gar: MLWChart. Traiect. 1549 p. 345,20 quod dilecti in Christo viri religiosi ... bona ... ad iura terre Zallandie pertinencia per -umdescensum et assensum (sic) ... in perpetuum optineant et possideant. d de tempore: MLWAlbert. M. animal. 6,101 tempore ... coitus animalium unum applicatur alteri et in -udescensu delectationis continue movent caudas. II translate: A de anim.: 1 gener.: a origo — Herkunft, Abstammung: MLWAlbert. M. incarn. 49 p. 224,56 non oportet, quod culpa sit in eodem, in quo est poena, sed sufficit, quod habeat relationem secundum -umdescensum naturae ad peccantem; et sic poena fuit in Christo, qui secundum corpulentam substantiam descendit ab Adam. b conversio — Hin-, Zuwendung: MLWBrunus Long. chirurg. praef. p. 105a^C antequam ad tractatum proprium fiat -usdescensus, ut eius accessus facilius habeatur, quaedam sunt praenotanda, scilicet, quid sit chirurgia.accessus — Annäherung: MLWAccess. ad auct. p. 53,15 -usdescensus ad literam talis est MLWeqs. (cf. p. 20,28 accessus). 2 iur. i. q. mansio, statio — Herberge, Einquartierung, Aufenthalt: MLWChart. Burgenl. I 133 p. 97,10 (dipl. MLWspur. MLWc. 1230) Nicholao comiti commisimus (sc. rex) defendendam (sc. ecclesiam), ita ut, quicumque ... super populos ecclesie violenter -umdescensum facere voluerit, ipse ... prohibeat. II 18 p. 14,32 cum in villa Gyorow ... contenciose -umdescensum habuissemus. 146 p. 100,24 cum ... in villa Kedhel -umdescensum cum exercitu nostro fecissemus. 149 p. 104,1 dampna ... civium, que per nostrum -umdescensum sunt perpessi. cf. p. 420, 4.sqq. B de rebus: 1 gener. i. q. imminutio — Verminderung, Abnahme: MLWChart. Ital. Ficker 244 p. 291,43 (a. 1210) quicumque dedit iii solidos pro dativa, observetur modus sibi unius dicti amisceris in augmento et -udescensu. v. et vol. I. p. 1021,48. 2 iur. i. q. successio — (Nach-)Folge, Übergang: MLWChart. Argent. I 477 p. 361,25 (a. 1261) ipsis (sc. liberis Cůnradi et Hiltegundis) ... viam universe carnis ingressis nullo hereditatis ad pueros ... facto -udescensu sive devolutione ... bona ad opus fabrice nostre ... revertentur. III meton.: A gener.: 1 corpor. de locis: a via descendendi, locus descensionis, egressus — Abgang, Ausgang, (Abfahrts-)Rampe: MLWEbo Bamb. Ott. 3,10 cum simulacra mire magnitudinis ... per -umdescensum (dec-decensum MLWvar. l.) cuiusdam pontis igni cremanda trahebantur. MLWActa imp. Stumpf 205 p. 286,34 ut in domo ... construant Bonacursus eiusque fratres ... introitum, exitum et sedilia foris, scalas, ascensum et -umdescensum, balatoria, grundas. MLWCod. Wang. Trident. 118 p. 271,10 extra ... ecclesiam in -udescensu castri. MLWChart. Worm. 381 quod stegam ... non debent abbas et conventus ecclesiae Schonaugensis ullis edificiis neque ascensum neque -umdescensum aliqualiter occupare, sed via civitati ad illam patebit.v. et vol. I. p. 1021,22. b declivum — Abhang: MLWDipl. Otton. III. 358 p. 787,37 terminus vadit super Echinenberg, inde per quendam -umdescensum in rivum Vracha. MLWTrad. Welt. 100 tradidit Adalbertus ... duo mancipia ... cum quibusdam agris in -udescensu montis (MLWChart. Austr. sup. I 123 p. 185,18 omnes -usdescensus montium sive decursus fluviorum. al.). MLWTrad. Wessof. 68 p. 109,2 quitquid ... Henricus in -udescensu regalis saltus ... potestative possidet. MLWDipl. Karoli M. 225 p. 303,24 (spur.) cum omni districto a desensu collis ... usque ad planiciem montis Cinisii. al. c alveus — (Bach-)Bett: MLWChart. Sangall. A III MLWapp. 7 (a. 853/4) destinaverunt ... marcham sancto Gallo in clivum domus Liubmanni ... et inde (sc. a quercu magna) ad -umdescensum gurgitis Rubri fluminis et eius decursum in Sitteruna. d ostium, influvium — Mündung: MLWDipl. Ludow. II. 31 p. 131,7 per rivum Modicum usque ad -umdescensum fluminis Cenę. MLWChart. Naumb. 124 p. 108,44 in Birbirbach -umquedescensumque eius in Mildam. MLWibid. MLWal. v. et vol. II. p. 264,18. 2 spirit.: a causa — Grund, Ursache: MLWTract. de chirurg. 1077 unum ... habent umor, qui a capite in aures descendit, et scrofulae -umdescensum et unum medicamen. b ordo graduum, hierarchia descendens — absteigende Rangordnung, Hierarchie: MLWGerhoh. psalm. 33,2 p. 210,26 cum ... sint in ecclesia tres ordines in ascensu vel -udescensu differentes, videlicet rectorum, continentium et coniugatorum eqs. B iur.: 1 ius hospitii, vectigal pro hospitio exactum — Herbergsrecht, Herbergssteuer: MLWChart. Burgenl. I 576,1 (dipl. MLWa. 1270) ulterius ... maiori speculatorum racione debiti seu -usdescensus nihil solvere tenentur speculatores. 576,2 p. 380,32 ut soluto debito ... annotato maior speculatorum non possit super eos (speculatores) descendere nec possit nomine -usdescensus aliquid ab eis exigere. cf. p. 419, 25.sqq. 2 teloneum ex navigationibus secundo flumine exactum — Maut(einnahme) aus dem Schiffsverkehr flußabwärts: MLWDipl. Frid. I. 195 p. 327,9 concessimus ... episcopo Gaufredo ... villam, ... quę episcopalis vocatur, ... et medietatem de -udescensu Rodani et terciam partem portus ... civitatis. MLWRegistr. Patav. I p. 397,4 summa receptorum in Eno in -udescensu anno Domini mcclv ... talis est eqs. Weber