declino

declino, -avi, -atum, -aredeclinare.MLWform.:MLWconi. MLWpraes. -am: p. 105, 67.gerundii -endi: p. 104, 39. I trans. (refl.: l. 67. p. 104, 22): A proprie: 1 obi. homines (animalia: l. 61) eorumque partes corporis: a inclinare, inflectere, vertere — biegen, beugen, wenden: MLWNotker. Balb. gest. 2,17 p. 87,24 vultibus in terram -tisdeclinatis (deiectis MLWvar. l.). MLWPaul. Fuld. Erh. 2,3 (2) p. 538^a,30 qui (Deus) ... caput crucifixi ... de dextera -basdeclinabas in sinistram (MLWOliv. epist. 2 p. 287,18. al.). MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 200,12 oportebit, ut -etdeclinet falconarius manum. MLWAlbert. M. animal. 2,16 -antdeclinant (p. 498^a,16 παρεγκλίνοντα) ... omnia ista (quadrupedia) pedes suos modicum extra ad latus.in imag.: MLWLibell. de conv. Baiuv. 4 qui (presbyter) admonuit eum (Cheitmarum) ad ipsum monasterium suum caput -aredeclinare in servitium Dei. MLWDipl. Karoli III. 32 p. 55,15 finibus ... -antibusdeclinantibus capud in Pratum rotundum. b se conferre — sich begeben: MLWArbeo Emm. 23 p. 58,6 ad eum locum se -antesdeclinantes (-veruntdeclinaverunt MLWVita Emm.) agri cultores. c mittere — schicken: MLWChart. Basil. A I 82 (a. 967) quod ... servum ... -aredeclinare deberim ad sanctam Maria Grandevalense. MLWWalth. Spir. Christoph. II praef. 105 in qualem tua (sc. patris) me prudentia partem -aredeclinare velit. 2 obi. res: a deflectere — verlegen, umleiten: MLWConst. MLWimp. II 171,4 (a. 1232) strate antique non -enturdeclinentur, nisi MLWeqs. b deponere — niederlegen: MLWChart. Wetzlar. I 149 (a. 1279) ipsum (fenum) metendo -buntdeclinabunt et ... in cumulos comportabunt religiosi. B translate: 1 gener.: a convertere, dirigere — hinwenden, (hin)lenken: α in univ.: MLWVita Desid. Vienn. 17 ut ... animum integre -retdeclinaret ad Dominum (MLWWillib. Bonif. 1 p. 6,1. MLWal. MLWsim. MLWThietm. chron. 4,58 ad omne bonum instabilem coniugis ... mentem -vitdeclinavit Emnildis). MLWLeg. Lang. p. 138,2 si in aliqua parte cor suum in fraude -veritdeclinaverit missus. MLWHelm. chron. 109 p. 217,6 misit Otto frenum in maxillas eorum (Slavorum) et, quo voluerit, -atdeclinat eos (cf. Vulg. Is. 30,28). β concedere — sich einlassen, nachgeben: MLWArbeo Corb. 24 p. 216,1 episcopi dictis minime consentire -veruntdeclinaverunt. 30 his dicentibus nihil -ansdeclinans. b avertere, prohibere — abwenden, verhindern: α in univ.: MLWConc. Karol. B I 7 praef. quae (mala) et numerare longum est et -aredeclinare adhuc inpossibile. MLWDipl. Heinr. III. 398 p. 555,26 (spur.) incursum hostilem ... desiderans -aredeclinare imperator. β vitare, fugere — (ver)meiden, fliehen (refl. i. q. se abstinere — sich entziehen: MLWl. 22): MLWBonif. epist. 63 p. 130,27 recolo me ... iurasse ... talium communionem me -turumdeclinaturum. MLWWillib. Bonif. 5 p. 25,2 ut omni se ... excusationis tergiversatione ab huius gradus celsitudine -retdeclinaret. MLWRegino chron. MLWa. 870 p. 101,29 celeriter aufugit mortisque periculum -vitdeclinavit (devitavit A) Albuinus (MLWAlfan. premn. phys. 2,107 p. 49. MLWal.). MLWConr. Mur. summ. p. 121,5 iusta et honesta querere et contraria -aredeclinare. saepe. v. et p. 105, 9. γ recusare, repellere — ablehnen, abwehren, zurückweisen: MLWAmalar. cod. expos. II 7,5 antiqui ... legem tenebant, quae -andadeclinanda erat, quoniam umbra erat (cf. Vulg. Hebr. 10,1). MLWRuotg. Brun. 30 p. 31,5 molles et delicatas vestes ... etiam in domibus regum ... -vitdeclinavit. MLWBalder. Alber. 12 p. 250,7 cum ... onus (sc. episcopatus) -retdeclinaret. MLWDipl. Frid. I. 152 p. 262,3 quamvis iniuriam ... de iure -aredeclinare potuissent fratres. MLWChart. Worm. 106 p. 84,22 nonnulli ex vobis (sc. fratribus canonicis) ... administrationem eorum (officiorum) -antdeclinant. MLWal. 2 gramm. i. q. flectere — ‘flektieren’: MLWCarm. var. I 21,2,24 -antdeclinant pueri partes (MLWNicol. Biber. carm. 34). MLWGodesc. Saxo gramm. 2 p. 476,3 cum secundum Donatum non -eturdeclinetur nomen ‘sacerdos’ ex utraque parte. MLWAnselm. Bis. rhet. 2,4 p. 150,6 iurat grammatica ‘nec in Elysiis ... sunt -andideclinandi (-endideclinendi C) loca’. MLWGesta Trud. cont. I 8,4 p. 273,30 pueros vix ‘musam’ -aredeclinare sciolos ... docuit Rodulfus. MLWal.in lusu verborum (de re v. P. Lehmann, Die Parodie im Mittelalter. ²1963. p. 107sqq.): MLWCarm. Bur. 164,4,6 locus sub veste tectus; in hoc -atdeclinat melius non obliquus, sed rectus. MLWNicol. Biber. carm. 1642 -aredeclinare discunt begine et metra parare. 3 publ. et iur.: a commovere — beeinflussen: MLWChart. Westph. V 197 p. 91,39 (a. 1205) quod episcopus et multi de capitulo ... ad eius (monialis) promotionem vellent iudicium -aredeclinare. b impugnare — anfechten: MLWChart. Sev. Col. 21 p. 38,14 (a. 1238) ego ... protestor iuris dictionem vestram me velle -aredeclinare. c supprimere, detrahere — veruntreuen, entziehen, ‘abzweigen’: MLWDipl. Conr. II. 129 p. 175,15 ut nemo de his (sc. possessionibus) aliquid minorare ... aut in quemlibet partem -aredeclinare presumat. d de ordine i. q. humilitare — erniedrigen: MLWForm. Andec. 59 p. 25,20 ut ... femina per nos non debiat esse -tamdeclinatam in servicio.reputare — zurechnen: MLWLex Ribv. 61,11 generatio eorum (sc. coniugatorum dissimilis ordinis) ... ad inferiora -enturdeclinentur (-aturdeclinatur, -eturdeclinetur MLWvar. l.). II intrans. (medial.: l. 65. p. 105, 7. 34. 106, 1. al.): A proprie: 1 labi, demitti, inclinari — (abwärts) gleiten, sinken, sich neigen: a in univ.: MLWThietm. chron. 3,11 cum ... ex equo paulatim -ansdeclinans in terram cecidisset antistes. 6,72 cum ... sol ... -retdeclinaret. MLWPs. Galen. incis. 118 qui (musculi) in ventre sunt, ... prosunt ad decoctionem ciborum ... et adiuvant virgam in erigendo et -andodeclinando. MLWAlbert. M. animal. 1,269 alia (additamenta) dicuntur -tadeclinata (MLWopp. erecta) in inferiori parte spondilis inferius respicientia. 2,28 plurima ... animalia ... habent eos (calcaneos) -antesdeclinantes contra se invicem.in imag.: MLWWalth. Spir. Christoph. I 24 cum ... dies in nonam -retdeclinaret (MLWChron. Pol. 3,21 p. 147,16. MLWal.). MLWOtto Frising. gest. 1,4 numquam in eodem statu manere valeat homo, si in summo fuerit, mox eum -aredeclinare oportebit. b porrigere — sich erstrecken, reichen: MLWBrunus Long. chirurg. 1,18 p. 116^E deterior fractura est illa ..., quae -atdeclinat ad interiora, quam illa eqs. MLWAlbert. M. animal. 1,326 alter (musculus) ... -ansdeclinans magis ... ad medium. 2 (ad)ire, accedere, petere — (hin)gehen, sich (hin)bewegen, sich aufmachen (fere de hominibus; de animalibus: MLWl. 10. 29): a in univ.: MLWArbeo Corb. 23 nec ... transire sinebant custodes eum, nisi ad eorum principem -aredeclinare voluisset. MLWEpist. Alcuin. 152 necesse est, ut usque ad nos vestra sanctitas -eturdeclinetur. MLWRuotg. Brun. 36 p. 37,8 ne ... barbari bellum vitantes in Galliam ... -rentdeclinarent. MLWHelm. chron. 2,105 p. 205,24sq. ille (episcopus) -ansdeclinans iram potentis -vitdeclinavit in Fresiam. MLWAlbert. M. animal. 7,81 piscis ... -atdeclinat ad partem dextram eqs. MLWChart. Brem. 393 p. 429,3 ut cives Bremenses ... ad regnum Norwegie -antesdeclinantes quadam amoris prerogativa pertractent iudices. saepe. b decumbere — sich niederlegen: MLWVita Greg. Porc. I 4 nisi ... ad parvi momenti spacium -retdeclinaret in lectum. c considere — sich niederlassen: MLWChart. Otterb. 84 p. 61,30 (a. 1248) postquam ad ecclesiam in Otterburg -verodeclinavero. 3 devertere, abire — (vom Weg) abgehen, sich entfernen: a in univ.: MLWRud. Fuld. mirac. 2 p. 331,33 ut ad sacras reliquias causa orationis ... paululum -retdeclinaret. MLWAnnal. Fuld. II MLWa. 850 p. 41,7 paululum ab ea (uxore) -veratdeclinaverat (sc. homo), ne illa morientem puerum videret. MLWRahew. gest. 3,10 p. 177,33 ne hac vel illac ... vagarentur legati, sed recta via, nec ad dexteram nec ad sinistram -antesdeclinantes reverterentur. al.in imag. (cf. Vulg. sap. 5,6): MLWIoh. Canap. Adalb. A 26 p. 40, 3 qui a via veritatis in desiderio -antdeclinant. MLWRud. Trud. (?) gest. 4,11 a veritatis tramite -aredeclinare. MLWal. b deviare — (vom Weg) abkommen, abirren: MLWVita Pirmin. I 9 p. 29,20 contigit ..., cum coeptum iter egisset, ut ... -tusdeclinatus (-retdeclinaret, -ansdeclinans MLWvar. l.) ad mansionem venit, ubi MLWeqs. MLWOtloh. Magn. 12 equi indomiti ... neque ad dextram neque ad sinistram ... -antesdeclinantes itinere recto pervenerunt ad cellam. 4 se absentare — fernbleiben: MLWChart. Brixin. 74 p. 81,26 (a. 1229) si ... quis ... a iudicio -veritdeclinaverit legitime citatus. B translate: 1 gener.: a se (ad-, con)vertere — sich zuwenden, sich wenden (an): α in univ.: MLWWiduk. gest. 2,16 cum necdum ad neutram partem ... -returdeclinaretur (-retdeclinaret MLWvar. l.) Hadaldus. MLWDipl. Frid. I. 345 p. 184,16 post longam ... dubitationem ad sanum consilium -antesdeclinantes canonici. MLWChart. Advoc. 105 p. 54,38 ad quemcumque ... regem ... ipsum (marchionem) contingeret -aredeclinare. MLWChart. Salem. 525 p. 128,19 qui (viri) non -antesdeclinantes prece vel precio ... ad partem aliquam. al.expressius de conversione: MLWHerm. Iud. conv. 10 p. 98,18 utrum in Iudaismo perseverarem an ad christianismum -remdeclinarem. β (favendo) consistere (post) — sich stellen (hinter): MLWRatpert. cas. 17 Hlotharius ... multitudine populorum post se -antiumdeclinantium caeteros praecellebat. γ descendere — sich verlegen (auf), übergehen (zu): MLWChart. Stab. 252 p. 482,25 (a. 1160) si abbas et ecclesia ... in inficias et abnegationes census ... -verintdeclinaverint. MLWBrunus Long. chirurg. 1,10 p. 110^D ad alia medicamina -andumdeclinandum est. MLWThadd. Florent. cons. 37,105 -andumdeclinandum est ad aliquam purgationem. δ vergere, tendere — neigen (zu), ‘tendieren’: MLWBerno ton. prol. 9 p. 73^B, 19 incipit antiphona a recto deviare et in tertium ... tonum -aredeclinare. MLWAlbert. M. veget. 1,159 quaedam (plantae) ... ad duas -antdeclinant extremitates. 1, 179 quaedam (planta) -atdeclinat ad nigredinem. 2, 53 in processu aetatis -antdeclinant medullae plantarum ad citrinitatem et siccitatem. MLWibid. saepius. b deficere, desciscere — abweichen, abfallen: α in univ.: MLWLeg. Wisig. 12,2,16 qui a meliori proposito ad deterius -assedeclinasse (-aredeclinare MLWvar. l.) convincitur. MLWArbeo Corb. 15 p. 204,6 minime -ansdeclinans ab statu rectitudinis (MLWDipl. Heinr. IV. 178). MLWIdung. Pruf. dial. 1,675 quia -veruntdeclinaverunt monachi a regula (MLWConsuet. Marb. 186). saepe.absol. i. q. labefieri — schwach werden: MLWThietm. chron. 7,6 scimus ... sacius esse bonum non vovere Deo quam postea -aredeclinare. MLWThangm. Bernw. 14 p. 765,8 quae (virgines) ..., ut est humanum, post sua vota -bantdeclinabant. β digredi — (vom Thema) abschweifen: MLWThietm. chron. 7,75 quia ... paululum -videclinavi, redeam, quae MLWeqs. γ recedere, desistere — aufhören, ablassen: MLWHraban. epist. 28 p. 444,1 ecclesie magistri ... ab eo (sc. opere expositionis) -veruntdeclinaverunt. MLWThietm. chron. 8,7 iam -amdeclinam ab hiis (rebus) et loquar inperatoris nostri prosperitatem. MLWHildeg. caus. 2 p. 139,4 calor delectationis circa septuagesimum annum ab eo (viro) -atdeclinat (MLWsim. 2 p. 139,32). MLWOtto Frising. chron. 4,26 p. 218,18 Etius iuvenem ... ea ... causa bello -aredeclinare et ad propria redire edocuit. δ dilabi, (de)cedere — (dahin)schwinden, nachlassen, enden: MLWRhythm. 64,1,1 adpropinquat finis secli, -anturdeclinantur tempora. MLWWalahfr. Wett. 187 dum sexies octimber -atdeclinat quinque diebus. MLWRahew. gest. 3 prol. p. 162,12 invenio ... vitam eius (hominis) velocius ... vento -aredeclinare. MLWMatth. Platear. gloss. p. 392^A -atdeclinat virtus theriacae aut post viginti annos aut quadraginta. 2 publ. et iur.: a deminui — an Wert verlieren: MLWChart. civ. Erf. 121 p. 67,33 (a. 1239) si ... monetam contingit -aredeclinare. b de ordine i. q. submitti — sich unterordnen, fügen: MLWForm. Augiens. B 41 ut ... ad iugum servitute -aredeclinare non debeat uxor. c de territorio i. q. devenire — gelangen: MLWChart. scrin. Col. A II 11 p. 164,17 (c. 1188/1203) si -veritdeclinaverit area in manus alienas. MLWChart. Carinth. II 650 p. 99,39 cum civitas Frisacensis in potestatem domini regis ... -vitdeclinavit. 3 mus. i. q. cadere, degredi — fallen, herabsteigen: MLWGuido Aret. reg. rhythm. 153 plagae ... ad quintas -andodeclinando sibi satisfaciunt. 4 comput. i. q. excedere — sich verschieben: MLWBeda hist. eccl. 5,21 p. 337,16 ut numquam pascha nostrum a septimana mensis primi tertia in utramvis partem -etdeclinet.