dapifer, -i
m.MLW
script.: ta-:
p. 23, 11. 12. 29. MLW
al. -pp-:
p. 23, 10. 31. MLW
al. -iver:
p. 23, 11.MLW
form. gen. MLW
sg. -is: MLW
l. 53. 58. 1
strictius i. q. minister mensae, minister qui cibos apponit, discophorus —
Aufwärter, Tischdiener, Speisenträger: a
proprie: Summ. Heinr. A 8,237 discoforus vel -rdapifer truhtsazzo. MLWWidr. (?) Gerh. I 9 utrum quisquam apposuisset -orumdapiferorum, satagit
praesul ... requirere. MLWChron. Pol. 1,6 p. 21,2 finito ... convivio pincernas et -osdapiferos vasa aurea ... de mensis ... congregare precepit
Bolezlavus. MLWDipl. Frid. I. 491 p. 413,21 donavimus, ut ... monetarii ... defectum ministerialium et locum suppleant, ut vel in marschalci aut -idapiferi ... officium assumantur. MLWSalimb. chron. p. 434,11 portabat -rdapifer semper duo fercula de quolibet ciborum genere. MLW
al. v. et vol. I. p. 372,45.in fabula: MLWEcbasis capt. 1018 prevideas, ne ... sordidus ... -rdapifer nares conruget edentum. MLWAsinarius 185 ‘quid tibi vis faciam?’ -rdapifer respondit asello. MLW
al. b
in imag.: MLWEpist. Ratisb. 6 p. 292,27 in convivio stultiloquii delectari, ubi ... regina superbia, -rdapifer profusio. MLWEmo chron. 85 p. 256,10 utens timore pro ianitore, dolore pro -odapifero. c
translate i. q. altor —
Ernährer: MLWVita Norb. II 75 p. 1307
B audierat ... hunc
(principem) patrem esse orphanorum ..., pauperum -umdapiferum. 2
latius de magistratu aulae i. q. mensae praepositus, promus, senescalcus —
Truchseß, Seneschall (de re v. MLW
LexMA. VIII. p. 1069sq. MLWHRG
V. p. 374 sqq.): a
de ministerialibus regum vel imperatorum: α
in univ.: MLWDipl. Karoli III. 16 Uualtfredus insignis -rdapifer et Perhtoldus ... comes palacii dilectissimi fideles seu consiliarii nostri. MLWDipl. Arnulfi 164 obtentu ... Isangrimi comitis ac -idapiferi (-isdapiferi
E) nostri. MLWLiutpr. antap. 1,16 praemisit
rex Wido -umdapiferum suum, qui alimenta illi more regio praepararet. MLWDipl. Heinr. IV. 483 p. 659,11 isti sunt laici, qui viderunt: ... Folcmar -rdapifer imperatoris
(item inter testes: MLWDipl. Frid. I. 516 p. 454,28 Ulricus -rdapifer curię. MLWChart. Tirol. 849 in presentia ... domini Ebrardi -isdapiferi domini regis. MLW
al.). MLWSigeboto Paulin. 1 erat
Morcho ... regalis mensae -rdapifer et cunctis ministerialibus acceptissimus. MLWChart. Burgenl. I 204 nos ... pristaldiam tocius cause ... Tyburcio -odapifero regis
(sc. Hungariae) contulimus.
saepius. β
spectat ad officium honorificum magnatium: MLWArnold. Lub. chron. 3,9 p. 152,6 officium -idapiferi sive pincerne ... non nisi reges vel duces ... amministrabant. γ
de primo -o imperii (‘Erztruchseß’): MLWAlbert. Stad. chron. MLWa. 1240 p. 367,20 palatinus eligit
imperatorem, quia -rdapifer est, dux Saxoniae, quia marscalcus. MLWMart. Opp. chron. p. 466,19 qui
(officiales imperii) sunt vii, videlicet ... palatinus -rdapifer MLW
eqs. v. et vol. II. p. 113,1. δ
de magistratu Byzantino: MLWHist. de exp. Frid. imp. p. 69,16 -rdapifer magnus Constantinopolitani imperatoris. ε
in titulo magistratus aulae regiae Hungaricae magister -orumdapiferorum
— ‘Obersttruchseß’: MLWChart. Burgenl. I 111 p. 78,9 (dipl. MLWa. 1220) Demetrio magistro -orumdapiferorum et comite Uosuariensi ..., Ladislao magistro agasonum ... et ceteris comitibus comitatus tenentibus (202 p. 151,42. MLW
al. MLWConst. imp. III 144,3 domine regine Hungarie). b
de ministerialibus principum, episcoporum sim.: MLWDipl. Conr. II. 216 p. 296,8 si ... abbas quempiam ... in suo obsequio habere voluerit faciens eum -umdapiferum aut pincernam sive militem suum, et aliquod beneficium illi prestiterit. MLWChart. Rhen. med. I 465
b p. 525,19.22 testes sunt ... ministeriales: ... Hinricus -rdapifer, ... Gerhardus -rdapifer comitesse
(item inter testes: MLWChart. Babenb. 39 dapp-rdappifer Werinhardus. MLWChart. Stir. I 702 Dietmarus tapiver. MLWChart. Basil. B 77 Iohannes t-rtapifer.
persaepe). MLWConst. imp. I 447,11 singuli ... principes suos habeant officionarios speciales: marscalcum, -umdapiferum MLW
eqs. MLWHist. Welf. 1 p. 458,14 domum suam regio more ordinaverant
nostri, ita ut queque officia curie, id est ministeria -idapiferi, pincerne ..., per comites ... regerentur. MLWGisleb. Mont. chron. MLWapp. p. 340,22 Balduinus de Lobiis -rdapifer, id est senescalcus hereditarius.
persaepe. c
de magistratu Germaniae inferioris (‘[Land-] Drost’; de re v. MLW
LexMA. III. p. 1412): MLWChart. Aquens. 189 MLWl. 33 (a. 1230) sigillis ... virorum domini Wilhelmi ... et Harpani ... castellani castri et -idapiferi terrae de Rode. MLWChart. Westph. VII 552 Conradus ... Colloniensis ecclesie minister ... -isdapiferi, villicis et universis officialibus suis gratiam suam. MLWChart. Rhen. inf. II 550 p. 319,44 Conradus de Elvervelde -rdapifer in Hoystaden ..., Iohannes de Hurte -rdapifer in Isinberg. MLW
al. d
de -i titulo paulatim pro nomine gentilicio usurpato (cf. W. Störmer, Dt. MLW
Arch. 33. 1977. p. 125sq.): MLWHist. de exp. Frid. imp. p. 61,7 Marquardus -rdapifer de Anwilre. MLWChart. Heinr. Leon. 129 Iordanis -rdapifer, Heinricus -rdapifer de Scodirstide. MLWChart. Neocell. Brixin. 60 Bertholdus t-rtapifer de Ruina. MLWChart. Diess. 44 viri honorati Bertoldus et Eberhardus dapp-idappiferi dicti de Waltpurch.
saepe.pro cognomine: MLWChart. Rhen. med. II 85 (a. 1186) Ida ... cum marito suo Adelberto D-oDapifero a pluribus appellato.
Jansen/Hellmuth