custos

custos, -odis m. vel rarius f. MLWscript.: gu-: p. 2175,71. cos-: p. 2174,64. adde MLWTrad. Frising. 1586 p. 426,16. -tud-: MLWTrad. Frising. 1557^c. MLWform. MLWsg.: nom.: -us: p. 2174,27.56. 57. adde MLWChart. Sangall. A 614. MLWal. gen. custi: MLWChart. Neocell. Brixin. 47 p. 89,29. MLWdat. custi: MLWChart. Neocell. Brixin. 47 p. 91,7. MLWacc. custem: MLWChart. Neocell. Brixin. 47 p. 90,27. tutor (tutrix), qui (quae) vigilat, custodit, vigil — Wächter(in), Hüter(in), Bewacher(in): I proprie: A praevalente sensu vigiliae (praesentialiter atque continuo) agendae: 1 de hominibus: a latius: MLWWaltharius 1177 primi -emcustodem somni iubet esse puellam (sc. Hiltgunt). MLWBruno Querf. Adalb. A 1 -scustos fratris (de sorore). MLWYsengrimus 6,312 cuius erit -scustos, qui negat esse sui? MLWal. b strictius de specialibus -um generibus: α de stipatore, -e corporis: MLWEinh. Karol. 22 p. 27,19 ad balneum ... satellitum et -umcustodum corporis turbam invitavit. sensu collectivo MLWi. q. custodia — Wache: MLWPoeta Saxo 5,330 secum fecit proceres ... lavari quodque sui -scustos corporis agmen erat. β de carcerario: Vita Heinr. IV. 3 p. 15,23 alii fuga elapsi, alii propter pecuniam a -buscustodibus dimissi MLWeqs. MLWChart. Argent. I 616,17 p. 468,18 officium -iscustodis cippi sive carceris est omnes custodie sue commissos diligenter servare (MLWChart. Babenb. 232,72). MLWal. in imag.: MLWWalahfr. Wett. 62 carceris ipse fuit -scustos, quo saepe cupivit finitimum expectare diem (de monasterio). γ de -e disciplinae: MLWWilh. Hirs. const. 1,22 p. 953^D pro signo -umcustodum iuvenum ... admove digitum minimum ... et indicem pone ad oculum. MLWConsuet. Marb. 46 numquam sine -iscustodis sui presentia degant pueri. MLWArno Reichersb. scut. p. 1510^B disciplinae totius claustralis -escustodes deputantur, quos circatores ... vocant. MLWChart. Xant. 102 coartato numero officiatorum usque ad duodecim ..., videlicet duos coquine magistros, ... duos dormitorii -escustodes MLWeqs. MLWal. adde: MLWGloss. II 709,4 St.-S. -emcustodem magezogo. δ usu vario: MLWAnnal. regni Franc. MLWa. 810 p. 130,15 ut colloquium fieret inter ipsum (praefectum) et Hispanici limitis [] -escustodes. MLWa. 820 p. 154,1 litoris. MLWDipl. Otton. II. 237 pontis. MLWBalder. Alber. 21 turris (MLWRegistr. Mog. p. 48,24). MLWActa imp. Stumpf 161 p. 223,4 passuum. MLWHeinr. Lett. chron. 14,8 p. 79,13 exploratores et -escustodes exercitus. 14,10 p. 82,6 viarum. MLWActa civ. Wism. A 165 porte. MLWAlbert. M. pol. 7,5^capit. quales debeant esse natura ... urbis -escustodes. saepe. per MLWcompar.: MLWAlbert. M. animal. 1,247 ipsa (uva) ... est sicut -scustos portae cannae super exitum vocis. MLWmeton. de servitio vigilum praestandorum (‘Wachdienst’): MLWChart. Wirt. IV 959 (a. 1241) domus libera a talliis sive collectis et a vigiliarum -buscustodibus. 2 de rebus personatis (in imag.): a de figuris tegentibus in ludo scaccorum: MLWCarm. var. III C 8,91 cuique (sc. figurarum) datur -scustos. de latrunculo MLWq. d.: MLWCarm. Bur. 210,5,1 alficus -scustos regalis habetur. b de chorda media (‘Zentralton’): MLWAlia Musica 143 p. 202 ille (octavus tropus) habet m. mediam chordam suae qualitatis -emcustodem, hic (primus) vero MLWeqs. c usu vario: MLWHeraclius I 12,6 ipsi (sc. clavi) -escustodes laminae sint exteriores. MLWCarm. libr. 16 (MLWMG Stud. XVIII. 1997. p. 154) sit -scustos hilari, sit consolatio tristi libellus. MLWOtloh. prov. C 50 -scustos castitatis est virtus humilitatis. usu attrib. MLWi. q. protegens — Schutz-: MLWSermo nat. virg. 5 post incensam sanctorum corporum -emcustodem ecclesiam MLWeqs. 3 de sanctis, angelis, Christo: a de angelis praesidiariis: MLWWalahfr. Wett. 695 caelicolas hominum -escustodes esse sacrata scripta ferunt. MLWexord. 13 p. 487,23 auditam fuisse -umcustodum invisibilium vocem. MLWHrotsv. Mar. 511 astans ... -scustos semper ... fidus angelus. MLWal. b usu vario: MLWSyll. Elnon. 3,11 omnipotens Christe, iudex -usquecustusque tuorum. MLWHraban. carm. 51,2,1 si tu, lector, amas -emcustodem noscere templi, ... ipse Iohannes adest. MLWThietm. chron. 6,39 tueatur me -scustos hominum, Christus (item de Christo [cf. Greg. M. in euang. 18,2]: MLWHincm. ord. pal. 211 Samaritanus, verus ... -scustos humani generis [MLWHonor. August. spec. p. 1060^B]). MLWal. 4 de animalibus (usu attrib. MLWi. q. vigilans — Wach-: MLWl. 33. 35): MLWLex Sal. Karol. 6,3 si quis ... canem -emcustodem domus sive curtis ... furatus fuerit (MLWsim. MLWLex Frision. 4,7 canem -emcustodem pecoris). MLWAlbert. M. animal. 1,58 noctibus -emcustodem habent vigiliarum noctis grues. 8,211 cum sint plurimi parvi (sc. delphini), plures accipiunt -escustodes de magnis. MLWal. B praevalente sensu curae gerendae (spectat ad munera diversissima): 1 de praeposito (-a) maioris dignitatis (de rege: l. 58): a de castrensi, burggravio (‘Burggraf’; de re v. Waitz, Verf.- Gesch. VIII. p. 207 n. 5): MLWThietm. chron. 4,5 Ricdagus, eiusdem civitatis -scustos et inclitus miles. MLWCarm. de Frid. I. imp. 2834 -scustos Rodecherius arcis. MLWChart. Carinth. V 174 per castellanos et -escustodes municionum nostrarum ... ecclesie ... nulla dampna ... inferemus. MLWal. b de praeside provinciae Ordinis Fratrum Minorum (‘Kustos’): MLWChart. ord. Teut. (Thur.) 166 (a. 1262) ego ... minister fratrum minorum provincie Saxonie una cum fratre Th. -ecustode Thuringie ... precavere nitimur, ne MLWeqs. MLWSalimb. chron. p. 101,17 faciebat (sc. frater Helyas) ... laicos guardianos, -escustodes et ministros, quod absurdum erat valde. MLWal. c -scustos regni i. qui imperatoris vice regit — ‘Reichsverweser’ (de re v. MLWLexMA. MLWs. v.): MLWEpist. Heinr. (VI.) 9 p. 529,26 quod Moguntinus archiepiscopus ex antiquo suę ęcclesię et dignitatis privilegio sub absentia principis -scustos regni et procurator esse dinoscitur. d usu vario: MLWDipl. Merov. I 51 p. 46,27 ubi (sc. in monasterio) ... Chardericus abba -uscustus praeesse viditur. MLWTrad. Weiss. 228 p. 455,36 abba seu -uscustus. MLWChart. Epternac. 114 ubi ... ipse dompnus rex Karolus -scustos et rector esse videtur (MLWCapit. reg. Franc. 74,10. 293, 22). MLWCapit. reg. Franc. 210,5 archipresbyteri vel aliorum titulorum -escustodes. MLWHincm. ord. pal. 270 apocrisiarius ..., quem nostrates capellanum vel palatii -emcustodem appellant. MLWChart. episc. Hild. I 746 actum ... sub Gerdrude priorissa, Goda -ecustode. MLWChart. Heist. 62 Bia -scustos. MLWTrad. Frising. 1580^c Ortwinus co-scostos. MLWChart. Westph. VII 392 Conradus ... et Sifridus -escustodes sive provisores. saepe. v. et vol. I. p. 752,18. ?nom. propr.: MLWTrad. Frising. 1815 (a. 1275) dominus Vlricus dictus -scustos. 2 de officiali, ministro sim. MLWi. q. praefectus, magister, rector, administrator, curator — Aufseher, Besorger, Pfleger, Sachwalter, Wart: a de procuratore animalium sustentandorum: α in univ.: MLWIonas Bob. Columb. 1,20 p. 197,4 equorum. MLWForma mon. Sangall. p. 14^b mansio pullorum -iscustodis; item -iscustodis aucarum. p. 15^b domus equaritiae: ... stabula, cubil[]〈ia〉 -umcustodum (item de agasone, magistro stabuli: MLWEcbasis capt. 84 ut -scustos stabuli solvat ... vincula colli. MLWal.). MLWGisleb. Mont. chron. 228 ius ... de ursis pascendis et ipsorum ursorum -buscustodibus. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 135,10 cum manus -iscustodis eis (falconibus) porrigitur MLWeqs. MLWMirac. Gunth. erem. 7 quidam -scustos apum monasterii (item de apiario: MLWAlbert. M. animal. 8,173 venit -scustos examinum et interfecit apes extraneas praedatrices). MLWal. β pastor — Hirte: MLWFroum. carm. 11,18 -scustos pecudis. MLWal. in imag.: MLWRegino chron. MLWa. 885 p. 125,9 eram ... in eodem loco dominici ovilis, quamvis non idoneus, tamen -scustos. MLWal. b de -e ecclesiae, altaris: α in univ.: MLWChart. Worm. 37 (c. 1000) que omnia ... ad altare sancti Petri ... et eiusdem altaris -icustodi ... restituimus. MLWChart. Aquens. 26 Conradus -scustos ecclesie ... ceterique canonici in capitulo. MLWChart. Alsat. B 662 (spur.) -scustos altaris et procurator. MLWal. β de mansionario, sacrista (‘Mesner’, ‘Küster’): MLWOrd. Rom. 10,3 processionem ... acturis a -ecustode ... in sacrario ornamenta praebenda sunt. Pontif. Rom.- Germ. 99,197 dantur a -buscustodibus palmae. 99,220. MLWConsuet. Trev. 10 abbate in medio stante offertur candela, stola et liber a -ecustode. MLWChart. Eichst. 3 p. 12,2 ęcclesię -buscustodibus (sc. pars praebendae tribuatur), quatenus ... pavimenta purgentur et mundentur. MLWRegistr. abb. Werd. 8,6 cellerarius accipiet a -ecustode quinquaginta et I candelam integram. MLWChart. Traiect. 493 p. 439,43 -scustos matricis ęcclesię, quem vulgo campanarium dicunt. MLWChart. Merseb. 367 p. 299,18 carbones sufficientes conparet -scustos noster. saepe. expressius de vigile sepulcrali: MLWMirac. Martial. 2,2 (MLWMGScript. XV p. 280,35; MLWs. VIII./IX.) ut mathorarium (i. martyrarium, ut MLWvid.), qui et -scustos sepulture eiusdem erat, ipsum ad regem dirigerent concives. c de thesaurario (-a): MLWPass. Leod. 21 (MGMer. V p. 303,4) iussit -icustodi discos argenteos ... foras eiecere. MLWWaltharius 113 -scustos thesauris provida cunctis efficitur virgo. 261. MLWCatal. thes. Germ. 87,1 thesaurus ecclesiae tempore, quo Eberhardus -scustos adeptus est custodiam. 29,1 sub custodia domine Gertrudis ..., que fuit decana et -scustos. MLWAlbert. Stad. quadr. 62 thesauri -scustos et depositarius. MLWal. d de praefecto (-a) bibliothecae, tabulario: MLWConc. Merov. p. 143, 14 -escustodes cartarum. Wala brev. memor. (Corp. Consuet. Monast. I. 1963. p. 421,38) -scustos cartarum omnia prevideat monasterii monimenta. MLWHist. mart. Trev. 16 p. 377^E quae (soror) -scustos erat librarii. MLWActa imp. Winkelm. I 994 p. 748,27 habebunt secum racionales ... -emcustodem unum archivi, cursores duos. MLWal. e de officiali sigillum asservante: MLWLamb. Wat. annal. MLWa. 1167 p. 541, 23 domnus Alardus sigilli -scustos erat. MLWActa imp. Winkelm. I 988,3 p. 738,38 -escustodes sigillorum iurabunt omnia ... supradicta. MLWal. adde: MLWChart. Brixin. 171 (a. 1273) quod sigillum capituli actenus reservatum per -emcustodem contra consuetudinem ecclesie MLWeqs. f usu vario: MLWLeg. Burgund. const. I 27,8 vineae. MLWWilh. Hirs. const. 2,45^capit. vini. 2,51 p. 1111^C hospitii. MLWChart. Hans. MLWadd. 601 p. 388,5 ponderis. MLWChart. Stir. II 55 p. 94,9 ne -escustodes fodine habeant facultatem libere intrandi (119 p. 180,8. 142 p. 214,14). MLWChart. Alsat. A 5 p. 9,11 -scustos agrorum ..., qui vocatur banwart (MLWChart. Bern. III 250). MLWHist. Augiens. III p. 658,24 -buscustodibus ... silvae, qui vulgo dicuntur vorstare (MLWChart. Turg. III 307. MLWChart. Turic. 1023 p. 107,18). MLWChart. Hans. 663 p. 231,18 -scustos, qui dicitur biriz. MLWRegistr. Xant. p. 59,33 -scustos granarii sive spikerambt. MLWChart. Eberb. 437 p. 218,17 -escustodes, qui scuzen dicuntur (505 p. 322,20). persaepe. adde: MLWConst. imp. I 299 (a. 1184) quod episcopus offitiatum suum et -emcustodem rerum suarum pro sua voluntate removere potest. II translate: A de hominibus: 1 in univ.: MLWWalahfr. Blaithm. 58 linguae -scustos (item de cautione: MLWVita Mathild. II 11 p. 168,3 Mathildis -scustos oris sui, ne MLWeqs.; cf. Vulg. psalm. 140,3). 2 qui (quae) observat, obtemperat — Wahrer(in), Befolger(in): MLWRud. Fuld. Leob. 11 p. 126,47 pedes omnibus manibus suis lavit dominicae institutionis -scustos et ministra. MLWChart. Sangall. A 733 p. 336,29 qui ... verus -scustos et observator (sc. privilegii) extiterit (MLWChart. archiep. Magd. 142 p. 202,34 [epist. papae]. MLWal.). MLWIoh. Canap. Adalb. A 1 fidus -scustos divinę legis. MLWal. 3 qui (quae) conservat, sustentat — Bewahrer(in), Erhalter(in): MLWArbeo Corb. 1 suae continentiae ... -scustos. 16 p. 206,13 vir sanctissimus, suae patientiae gustus (m. MLWal. MLWcorr. -scustos 2, gustas 1) MLWeqs. (MLWBerth. [?] annal. praef. p. 267,19). [] MLWHraban. carm. 84,7 iustitiae -scustos (sc. Haistulfus) rectus patiensque, benignus. MLWWalahfr. Wett. 159 virtutum -scustos. MLWal. 4 defensor — Verteidiger: MLWSyll. Elnon. 1,9 nobilitatis apex ..., amatur iustitiae, -scustos fidei MLWeqs. MLWStatut. ord. Teut. p. 25,10 quod ... caput ecclesie, Christus, -escustodes foret habiturus. iron. MLWi. q. patronus — Schirmer: MLWPaul. Bernr. Greg. 45 p. 498,19 fuit ... vir ... perditionis filius ..., galea homicidarum et scutum traditionis, ... -scustos susurrationis. B de herba -scustos horti MLWi. q. quinquefolium, pentadactylos — Fünffingerkraut (Euphorbia helioscopis L., ut vid.; cf. MLWAndré, Plantes. p. 191): MLWGloss. Salern. p. 5^b,45 custosarci (leg. -scustos orti, ut MLWvid.), miracler. MLWBernh. Prov. comm. 3,2 p. 281,41 pentadactilus, -scustos orti, gira solis idem est. MLWAlphita I p. 286,41 -scustos hortorum, pentadactylos idem. MLWAlphita II p. 47,3 (cf. R. Creutz, MLWQuellStudGeschNat. 7. 1940. p. 461. 492). C de sidere: MLWArnold. Saxo fin. 1,2,2 p. 17,39 Ykaros, id est -scustos palustris (leg. plaustri, ut MLWvid.; cf. Mythogr. Vatic. 2,79,20). Konstanciak