curia

1. curia, -ae f. MLWscript.: curria: MLWChron. Pol. 1,26 p. 51,6 (var. MLWl.). cura: p. 2130,30. curea: p. 2130,65. MLWform. gen. MLWsg. curii: MLWForm. Bitur. 15^c p. 176,8. I proprie de loco: A conventiculum, buleuterium — Versammlungsort, Beratungsstätte: 1 in univ.: MLWHincm. ord. Pal. 611 seniores ... clerici ad suam, laici vero ad suam constitutam -amcuriam ... convocarentur. MLWRemig. Altiss. mus. 534,6 ‘e Martis -acuria’, ex Areopago, ubi erat -acuria philosophorum. 2 de domo civitatis (‘Rathaus’): Summ. Heinr. A 7,89 -acuria vel consistorium dinchus vel sprachus, quod ibi cura per senatum de cunctis administretur. MLWActa imp. Winkelm. I 609 p. 489,21 datis ... clave et catena pontis -ecurie sive domus communis (MLWsim. MLWChart. Ital. Ficker 376 -acuria comunis). MLWChart. civ. Erf. 282 acta ... in pirali -ecurie consulum Erfordensium. in imag.: MLWHraban. hom. II 80 p. 302^D a publico locutionis ad -amcuriam cordis rediens sua secum secretus acta vel dicta retractat doctor. MLWEpist. Ratisb. 22 p. 349, 7 cum ... -amcuriam rationis deberem frequentare ibique, quid esset proferendum, consulere. MLWal. 3 de domo capituli monasterii [] (‘Kapitelhaus’): MLWGesta Font. p. 106,23 condere domum iuxta absidam basilicae ..., quam conventus sive -aecuriae, quae Graece beleuterion dicitur, appellari placuit. 4 de domo collegii mercatorum (‘Gildehaus’): MLWChart. Hans. 663 p. 233,11 (a. 1268) -amcuriam gilde, quam iidem Gotenses vendiderunt, non tenentur renovatione pontis aliquatenus procurare. B aula, palatium — Hof(burg), Residenz, Palast: 1 regis, principis sim.: a in univ. (in imag.: l. 10; iron.: l. 18): MLWDipl. Otton. I. 375 p. 516,28 actum est in -acuria domini Ottonis. MLWEpist. Ratisb. 6 p. 292,31 ne qua virtus -amcuriam monstruosorum incurrat malorum. MLWChron. Thietm. 5,18 p. 243,4 -amcuriam regiam armati intrantes milites. MLWBalder. Alber. 14 p. 251,17 cum ... ipse (archiepiscopus), ut consuetum est -iscuriis, iuberet propinari. MLWOtto Frising. gest. 2,31 p. 139,31 a -acuria egredientes ad urbem ... revertuntur (sc. legati). MLWBurch. Ursb. chron. p. 87,20 cepit exercitus expugnare civitatem Constantinopolim in ea parte, qua -acuria regis est sita. MLWCarm. Bur. 193,10,6 tales (sc. homicidae et fornicatores) de te (sc. vino) gloriantur tabernali -acuria. persaepe. de tentoriis regis asiatici: MLWWilh. Rubruqu. itin. 19,4 quando ... vidi -amcuriam Baatu, expavi, quia videbantur proprie domus eius quasi quedam magna civitas ...; unde dicitur -acuria ‘orda’ lingua eorum, quod sonat medium, quia semper est in medio hominum suorum. MLWibid. MLWal. b per compar. de aula caelesti: MLWEpist. Col. 7 p. 250,30 ut ... in caelesti -acuria nobiscum vitae aeternae sitis coheredes (MLWPass. Ursulae 15. MLWAmarc. serm. 3,183. MLWal. MLWsim. MLWOtto Frising. chron. 8,26 p. 435,5 tabernacula regnantium in caelestis patriae -acuria). saepe. 2 papae, episcopi sim.: MLWLand. Mediol. hist. 3,18 p. 86,49 -aecuriae Ambrosianae ad Guidonem ... convenerunt maiores. MLWOtto Frising. chron. 7 capit. 32 quae (miracula) in Romana -acuria (cura MLWvar. l.) vidit nuntius (MLWChart. Sil. D II 346,32). MLWChart. civ. Erf. 78 p. 40,10 acta ... in -acuria prepositi. MLWHelm. chron. 22 p. 45,2 confluebant ... in -amcuriam eius (archiepiscopi) multi sacerdotes et religiosi. MLWChart. Carinth. V 198 debebo intrare ipsius domini Salzburgensis -amcuriam. persaepe. C aedes, domus — Gebäude, (Wohn-)Haus: 1 in univ.: MLWChart. Turg. III 485 (a. 1264) actum Constantie, in -acuria thesaurarii. MLWChart. Hans. 663 p. 232,10 nullus hospes potest detineri in -acuria alicuius Rutheni. MLWal. MLWAnnal. Prag. III A MLWa. 1280 p. 198,10 -amcuriam, quae vocabatur antiquitus turris episcopalis. MLWal. 2 de domo sacra, monasterio: MLWChron. Andag. 16 p. 39,14 in -acuria beati Huberti mandavit comes eos (pontonarios) venire. D sedes (ad quaestum faciendum instituta) — (gewerbliche) Niederlassung, ‘Hof’: 1 opificum: MLWChart. Advoc. 195 (a. 1279) marcam annualis census ... de -acuria carpentariorum. MLWAnnal. Mell. Vind. I MLWa. 1276 p. 707,13 in quadam -acuria, ubi lateres conficiuntur, ... exortus est ignis. MLWal. 2 mercatorum: MLWChart. Hans. 527 (a. 1259) litteras ... suscepimus super iniuria et violencia vobis in -acuria Teutonicorum ... illata. 663 p. 231,12 nulli precones ... debent intrare -amcuriam Gotensium vel Theuthonicorum. p. 231,41 cimiterium sancti Petri sepietur, ... et simili modo -acuria Theuthonicorum. MLWibid. MLWal. E cortis — (Guts-, Wirtschafts-)Hof, Hofstelle, -statt (usu collectivo MLWi. q. dominium — Landbesitz: MLWl. 63): 1 de area rustica: a in univ.: MLWChart. Alsat. B 272 p. 172,15 (a. 778) in villa Corkhe -amcuriam cum conductu ecclesiae. MLWDipl. Ludow. Germ. 112 p. 161,5 ubi predictus comes -amcuriam olim habuit et mansiones. MLWChart. Mog. A I 526 p. 433,19 duos (mansos) ... cum domibus et -iscuriis, agris, vineis. MLWChart. archiep. Magd. 382 p. 502,1 sex -ascurias, que vulgo dicuntur hofesteten. MLWConst. imp. I 320,5 si ... predictam civitatem nos (sc. imperatorem) adire contigerit, marscalcus sive camerarius ... in -acuria claustrali aliquem ex principibus locandi potestatem habeat (MLWChart. Gosl. II 26 p. 125,12. MLWal.). MLWChart. Livon. A 153 p. 197,31 salvis terminis -aecuriae sive marchiae civitatis Rigensis. MLWChart. Altenberg. 360 p. 261,6 hereditas (sc. fundus hereditarius) a quadam ... curea ... est separata. persaepe. in nom. propr. (in nomine loci: MLWl. MLWl. 69): MLWChart. Turic. 373 (a. 1212) presentibus ... Chovnrado, ... Ulrico de C-aCuria. MLWChart. Brem. 235 Volquardus ultra C-amCuriam. MLWRegistr. Patav. I p. 308,2 Chunradus habet hubam, que iacet aput C-amCuriam (‘hinterm Hove’). saepe. b de corte dominicali, villa: MLWChron. Andag. 17 p. 42, 4 in dominicali -acuria porcum unuminvenientes domini. MLWDipl. Loth. III. 74 p. 115,12 -amcuriam cum ... mansis ... et omnibus [] attinentiis (MLWChart. Port. 73 p. 98,27. MLWChart. Carinth. V 338. saepe. MLWsim. MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 12 p. 536,4 villas quinque cum appendiciis suis, quas usualiter -ascurias appellare solemus). MLWCod. Falk. 79 de villicalibus -iscuriis septem cutes ... dantur (MLWChart. Nuremb. 428. saepe. MLWsim. MLWChron. Ottenb. p. 616,37 -amcuriam ... villicariam). MLWChart. episc. Hild. II 355 p. 166, 20 ego ... -amcuriam meam domesticam ..., que vulgari nomine dicitur sethelhof, ... preposito ... contuli. saepe. c de manso: MLWCod. Wang. Trident. 132 p. 305,13 (a. 1216) qui (laboratores) dictos mansos vel -ascurias pro episcopatu ... teneant. MLWChart. Tirol. notar. I 304 domina Filieba ... fuit confessa invenisse in bonis ...: in primis mansum sive -acuria una. MLWChart. Pomm. 1061 p. 346, 34 ecclesiam parrochialem cum dote et -acuria seu praedio et fundo suo, mensura duarum -arumcuriarum mensuratam (cf. notam MLWed.). d de grangia: MLWDipl. Frid. I. 801 p. 373,6 silvula ... protenditur ... circa rivum Laszes, qui preterfluit -amcuriam ipsorum fratrum. MLWActa imp. Stumpf 403 p. 566,28 a -iscuriis ... monasterii, que grangie dicuntur. adde: MLWAlbert. M. animal. 8,173 aldeam autem dico grangiam vel -amcuriam, in qua apes custodiuntur. 2 de aedificiis ad cortem pertinentibus: a domicilium, casa — Wohnhaus, Hütte: MLWChart. Gosl. II 119 p. 183,36 (a. 1266) villicatio et -acuria cum caminata lapidea ad ius ... ecclesie ... redibunt. MLWChart. Sil. D IV 130 p. 95,9 in villa ... Prosono combuste sunt duodecim -ecurie. saepius. MLWChart. Burgenl. II 78 p. 56,23 de -acuria, quam una cum marito meo ... inhabitabam. MLWal. in imag.: MLWHeinr. August. planct. 179 est utensilibus ubi predita -acuria mundus MLWeqs. b horreum — Scheune (confunditur c. scuria, ut MLWvid.: MLWl. 28.30): MLWLex Baiuv. 2,4 casas vel scurias (-ascurias MLWvar. l.; gloss: stadala), ubi fenum vel granum inveniunt. MLWArbeo Emm. 16 p. 49,19 in ... scuriam (-amcuriam MLWvar. l.), ubi grana condere videbatur, deductus est. MLWCod. Lauresh. 1238 unum mansum cum casa et -acuria (1250. 1366. MLWibid. saepius). MLWChart. episc. Wirz. II 31 p. 53,24 ad edifficandum -amcuriam auctumnalibus ... commoditatibus oportunam. MLWRegistr. Austr. I 39 p. 16,23 qui (vilicus) debet -amcuriam edificare, et in eandem decime conducentur. F campus, area, platea — (freier) Platz, Hof(raum): 1 de vestibulo, propatulo (domus): MLWCarm. de mus. 292 que (loca) quicumque derelicta sua rapit alias, in illius, cuius tulit, coarctatur -acuria. MLWChart. archiep. Magd. 426 p. 562,15 (a. 1190) quod prepositus in -acuria domus hospitum capellam se constructurum promisit. MLWThietm. peregr. 18,14sq. hii (monachi) omnes habent unam -amcuriam ...; omnes quidem capit una et eadem -acuria, sed habitacula habent subdivisa. MLWChart. Brem. 347 quecumque (aedificia) Radolfus ... infra septa ... -ecurie possidet conprehensa, obligavimus eidem Radolfo. MLWActa civ. Wism. A 985 emit Todo ... domum ... in platea Fabrarum (sic), et VI pedes habebit in -acuria sua de pariete. saepe. in nomine loci: MLWHeinr. Trev. gest. 14 p. 421,15 in loco, qui dicitur Supercuriam. 2 de loco publico: MLWOtto Frising. chron. 6,15 p. 274,32 ex vulgari traditione in compitis et -iscuriis hactenus auditur MLWeqs. MLWChart. Argent. I 357 domum in publica -acuria sitam ... comparavi. II meton.: A de consilio convocato MLWi. q. conventus, coetus — (Rats-, Gerichts-)Versammlung: 1 in univ.: MLWLiber de unit. eccl. 2,33 p. 258,25 apud ... episcopos tunc erat -acuria, quae dicitur a crudelitate, quoniam MLWeqs. MLWChart. scrin. Col. A I p. 20,11 qui (Reginardus) in -acuria agendarum rerum mihi ... hoc confirmaret. MLWChart. episc. Halb. 603 MLWl. 11 si contigerit ... prepositum ad sollempnem -amcuriam ... ab episcopo evocari. Annal. Basil. MLWa. 1266 Scalarii et Monachi milites -amcuriam habuerunt Basilee. MLWChron. Worm. p. 183,6 missam cantans cum sacerdotibus et civibus -amcuriam tenuit Richardus. MLWal. de conventu iudiciali: MLWChart. Ital. Ficker 363 p. 387,38 (a. 1238) dum nos (sc. iudices) ... apud Parmam -amcuriam regeremus (391 p. 404,42. 404 p. 418,24). 2 colloquium (generale) — Hoftag: MLWEpist. Heinr. IV. 15 quid hec -acuria et conventus dictaverint et consenserint. 30 ut universis principibus -amcuriam generalem in natali Domini apud Moguntiam indiceremus (MLWChron. Gozec. 2,17 -acuria generalissima. MLWRyccard. chron. MLWa. 1234 p. 187,22 generales -ascurias. saepe). MLWTrad. Frising.1528 in -acuria Ratispone celebrata (MLWRahew. gest. 3 capit. 53. saepe). MLWRahew. gest. 4,6 p. 239,16 plena atque sollempni -acuria ... querimonias ... audiebat imperator (MLWChart. archiep. Magd. 411 p. 542,29. saepe). MLWConst. imp. III 140 ut a [] frequentacione -ecurie nostre regalis ... sit exemptus Ottokarus rex. persaepe. de conventu regis asiatici: MLWWilh. Rubruqu. itin. 2,8 ibi (sc. in tentorio uxoris) tenetur -acuria die illa. B de collegio, consistorio ministrorum electorum: 1 consiliarii, bule — (Stadt)Rat (de senatu Romano: l. 7): MLWNotker. Balb. martyr. IV. Kal. Mart. p. 1050^B comprehensus Nestor a quodam Irenarcho, qui erat princeps -aecuriae civitatis. MLWMetell. Quir. 2,31 -ecurie flos officiosa menbra compserat aule (MLWsim. 9^a,38). MLWal. 2 familia, aulici — Hof(staat), ‘Kurie’: a regis, principis: α in univ.: MLWPoeta Saxo 2,388 dedit augusto ... sua -acuria tale consilium. MLWBenzo ad Heinr. IV. 2,9 p. 216,17 asscivit domnus Kadolus suis agminibus decentissimam comitum -amcuriam. MLWOtto Frising. gest. 2,28 p. 135,1 tamquam ex duabus principalibus -iscuriis una re publica effecta aecclesiastica simul et secularia tractantur negotia. MLWTrad. Frising. 1779 Rudolfus et Gotefridus capellani -ęcurię. MLWRapularius 61 hoc ... regum sibi -acuria sanxit, ut MLWeqs. MLWConr. Mur. summ. p. 36,25 quedam ... personarum officia ... conmode habentur in foro et -acuria ecclesiastici principis et secularis. persaepe. de statu sociali: MLWAlcuin. epist. 181 p. 300,13 inmittentes pedem bovis ecclesiastici ordinis et asini plebialis -aecuriae (spectat ad Vulg. Is. 32,20). β per compar. de aula caelesti: MLWBonif. epist. 30 in superna ... -acuria angelorum (MLWChart. Fuld. B 12 p. 19,32. MLWsim. MLWActa reg. Burgund. 53 p. 185,42). MLWEpist. Col. 5 p. 248,27 ut inter patriarcharum -amcuriam vos ... Deus ... attollat. MLWEpist. Teg. 52 p. 62,8 testis est fidelis -acuria. MLWLamb. Hersf. Lull. 21 p. 335,21 caelestis -aecuriae senatoribus est annumeratus (MLWOtto Frising. chron. 8,21 p. 425,7 iuxta novem c. -aecuriae ordines. MLWal.). persaepe. cf. p. 2137,4. de dis paganis: MLWCarm. Bur. 80,2^b,6 festa colit Veneris puellaris -acuria. 153,3,3 cui (sc. Amori) deorum -acuria prebet famulatus. b papae, episcopi: MLWLamb. Tuit. Herib. 1,4 p. 742,34 ut ... augustus acquiesceret cum Romana -acuria (MLWAnnal. Ianuens. I p. 5,15. MLWal.). MLWVita Norb. II 4 p. 1258^A ut ... in magnatum -iscuriis perspicuus haberetur, primo ... in -acuria ... archiepiscopi, deinde in aula imperatoris. MLWRahew. apol. 7 -acuria ceca, probis preponens posteriores. MLWChart. archiep. Magd. 394 p. 518,15 Theodericus Magadeburgensis -aecuriae camerarius. MLWal. MLWCarm. Bur. 131^a,1,10 itur et reccurritur ad -amcuriam. persaepe. 3 iudicium — Gericht(shof): a spectat ad civitatem: MLWForm. Andec. 1 p. 4,4 cum ... -acuria puplica resedere in foro (MLWForm. Bitur. 3. MLWal.). MLWForm. Marculfi 2,37 adstante ... defensore et omne -amcuriam illius civitatis (MLWConst. imp. I 34 p. 73,17. MLWal.). MLWChart. Rhen. med. I 42 p. 48,35 ut ... epistola ... apud laudabilitate -aecuriae gestis municipalibus allegare facias. saepius. b spectat ad aulam regis, principis: MLWAdam gest. 3,43 p. 186,10 querelam ... ad -amcuriam deferens pontifex. MLWHugo Flav. chron. 2 p. 479,27 per iudicium -aecuriae nostrae et suae ... salvamentum ipsum vurpivit dux. MLWChart. Tirol. 953 p. 18, 29 promisit ... venditor emptori ... reficere omnes expensas, quas faciet in -acuria vel extra -amcuriam in defenssione dicti pomerii (961. 1038. saepe). MLWConst. imp. II 154 p. 190,18 Henricus magne imperialis -ecurie magister iusticiarius. MLWActa imp. Winkelm. I 988 p. 739,4 hospicia pro ... advocatis et notariis -ecurie iusticie. persaepe. c spectat ad aulam papae, episcopi: MLWDipl. Constantiae5 p. 20,25 de quibuscumque fuerint impetiti, non respondeant nec satisfaciant Caterini cives nisi in -acuria Barensis ecclesie. MLWConst. Melf. 1,45 de personis clericorum ... non a nobis (sc. rege) neque a -acuria nostra, sed ab ecclesia et in -acuria ecclesie ... iudicetur. 3,83 de adulteriis, que non permittunt iudicari ... in -acuria ecclesie. saepe. 4 cancellaria — Kanzlei: MLWTrad. Teg. 315^b p. 238,40 (a. 1163) ego Heinrcus (sic) imperialis -ęcurię cancellarius ... recognovi. MLWConst. imp. I 369 Balduinus et Conradus scriptores imperialis -ecurie. MLWSumma dict. Saxon. 7,2 p. 223,29sqq. conmissiones dare consueverunt legati sedis apostolicae, in quibus ... -ecurie cursum reservant; conmissiones autem, que emanant a -acuria imperatoris MLWeqs. MLWChart. Carinth. V 112 p. 77,24 datum per manum magistri Ulrici prothonotarii -ecurie nostre (sc. regis). MLWDipl. Heinr. IV. 395 p. 523,14 (spur.) quem (sc. praepositum) regia vel imperatoria manus in -acuria et capella sua cancellarium suum ordinaverit. saepius. C de congregatione religiosorum MLWi. q. communio coenobialis — klösterliche Gemeinschaft, ‘Konvent’: MLWChart. com. Mansf. VIII 8 p. 542,28 (a. 1264) officiati -ecurie, qui dominabus habent ... subservire. I 35 p. 23,38 commendator[] -ecurie. Trad. Mar. MLWRatisb. 57 (QuellErörtBayerGesch. I. 1856. p. 188,14) magister -ęcurię. MLWal. de schola: MLWChron. Gozec. 1, 19 p. 27,8 litterarum scientia adeo in -acuria Vuldensi instructus fuerit dominus palatinus, ut MLWeqs. D de iure MLWt. t. iur. -acuria et districtus MLWi. q. dicio — Hoheit(srecht): MLWActa imp. Winkelm. I 61 p. 57,17 (a. 1210; MLWspur.?) confirmamus monasterio ... roccham de Radicofano cum ... -acuria et districtu. 609 p. 489,20 restituit episcopus domino Martino ... possessionem ... loci Luciarie et -ecurie totius et iurium et districtus eiusdem. MLWChart. Ital. Ficker 367 p. 389,39 de -acuria et districtu ... castri Castillionis Aretini. 376 concedimus securitatem plenam ... hominibus ... standi per Colle et -amcuriam et districtum. MLWal. E de officio praestando MLWi. q. servitium aulicum — Hofdienst: MLWDipl. Heinr. II. 500 p. 638,5 abbas ... suique successores a -acuria regia et omni expeditione ... sint liberi. p. 638,40 a -acuria nec non ab omni regali servitio ... liberos. MLWAdam gest. 3,55 p. 200,3 ut ... -aecuriae labores sustineat pontifex. 3, 57 p. 203,23 intento ad -amcuriam pastore nostro. MLWal. F de sumptu aulico MLWi. q. res domestica — Hofwirtschaft, Haushalt: MLWHelm. chron. 66 p. 124,3 obserabantur ... ostia domesticae rei, ne -acuria subiaceret detrimento. MLWBurch. Ursb. chron. p. 11,46 accepit ducatum ... et ... -ecurie sue largitate ... multa magnifice peregit Welfo. MLWal. Niederer