consilium

consilium, -i n. MLWscript.: cun-: p. 1575,45.47. 1576,69. cos-: p. 1579,32. -nci-: p. 1574,4. 1575,65. 1576,1.59. 1578,27.33.41. -nsci-: saepe, MLWe. g. p. 1575,47.60sq.65. 1576,3. 6.26. -ill(i)-: p. 1576,42. 1577,16.19. MLWform.: masc. -us: p. 1577,25. cf. p. 1575,46. 1577,2.24.68. (?)fem. -a: p. 1577,40; cf. p. 1577,72. 1579,32. miscetur vel confunditur cum voce concilium: p. 1574,4. 1575,65. 1576,1sqq.; cf. p. 1173,64sqq. MLWopp. vel iuxta ponitur concilium: p. 1574,58.1575,35.1580,54. usu MLWadv.: -o: MLWl. 9. per -um: MLWl. 14. I de facultate consiliandi MLWi. q. circumspectio, intellegentia, prudentia — Umsicht, Bedacht, Einsicht, Klugheit (cf. MLWGloss. I 176,5 St.-S. sine -cilioconcilio anu carati. II 140,28 temere, sine -oconsilio vel violenter unredihafto. 233,37 -iconsilii rates): A de hominibus: 1 gener.: a in univ.: α proprie: MLWWillib. Bonif. 8 p. 46,23 fili, tuo cuncta prudentissimo provide -oconsilio. MLWLex Sal. Pipp. prol. 1 gens Francorum inclita ..., profunda in -oconsilio. MLWAlcuin. carm. 62,53 -oconsilio facias (MLWErmold. Pipp. 2,51. MLWCand. Fuld. Eigil. II 14,34 cum -oconsilio. MLWChart. Dortm. 77 p. 32,16. cf. MLWAlcuin. carm. 62,141 nil sine -oconsilio f. [cf. Vulg. Sirach 32,24]). MLWWalahfr. Mamm. 26,15 -umconsilium Ioseph, ... sapientia Moysi. MLWGodesc. Saxo gramm. 1,74 consulto est prudenter vel per -umconsilium. MLWWiduk. gest. 1,17 pater ... videns prudentiam adolescentis et -iconsilii magnitudinem (MLWsim. 1,24). MLWRuotg. Brun. 20 p. 21,17 -oconsilio illo tuo, quo calles (sc. Bruno). MLWOtloh. prov. C 38 (ed. W. C. Korfmacher. 1936) contra Deum -umconsilium nec magnum nec minimum (MLWChart. archiep. Magd. 365 p. 479,27 a XII burgensibus ..., qui maioris industrie et -iconsilii erant). saepe. β meton.: Radbert. carm. 1,112 (MLWMGPoet. III p. 49) en subito periit (sc. Adalhardus) ..., -umconsilium patriae, Christi sapientia plenus. γ alleg.: MLWHildeg. phys. 3,27 Asch ... -umconsilium signat. MLWMetell. Quir. 7,64 (ed. P. Ch. Jacobsen. 1965) clavim -iconsilii tenens. b c. colore quodam: α mentis sanitas — klarer Verstand, Besinnung: MLWRimb. Anscar. 18 p. 39,14 horrore ... et terrore perculsus ... tandem vix reperto -oconsilio, ... quae passus sit, retulit miser quidam. β existimatio, aestimatio, iudicatio — Erachten, Ansicht, Urteil(skraft): MLWIonas Bob. Columb. 1,24 p. 207,20 si videretur eius -iconsilii (-oconsilio MLWvar. l.). MLWDipl. Otton. I. 418 p. 571,15 liceat ... abbati ... omnia iuxta -iconsilii sui provisionem ... gubernare. MLWChart. Heinr. Leon. 89 p. 134,22 in dispositione et -oconsilio ducis ... ordinari oportebit, ut MLWeqs. MLWal. adde: MLWConc. Karol. 22^C,5 tunc presbyter recurrat ad -umconsilium episcopi sui. MLWCapit. reg. Franc. 219,5 de quo ... non est scripta lex, hoc nostro -oconsilio offeratur. γ mens, animus, studium — Gesinnung, Sinn, Streben: MLWHraban. epist. 1 p. 381,20 qui (Deus) parem voluntatem, idem -umconsilium, unum studium eandemque dilectionem ... tribuit. MLWBerno epist. 14 p. 47,8 (ed. F.-J. Schmale. 1961) Wolfrat, cuius vocabulum iure mihi videtur interpretari posse ‘lupi -umconsilium’. MLWStatut. ord. Teut. p. 42,18 decretum est -oconsilio pietatis, ut ... decima pars panum ... erogetur pauperibus. MLWal. de voto: MLWCapit. reg. Franc. 172 p. 354,47 eum, quem ... Romani uno -oconsilio atque concordia ... elegerint. 249,5 ex pari voto atque -oconsilio. MLWWipo gest. 2 p. 16,7 secretiori -oconsilio et avido desiderio. 2 iur. (in testamentis, donationibus sim.): MLWForm. Wisig. 21 sana mente sanoque -oconsilio ... hanc voluntatis meae epistolam fieri elegi (MLWChart. Epternac.4 p. 21,30 testamentum meum fieri rogavi. MLWChart. Fuld. B 22 p. 44,18. MLWibid. MLWal. cf. MLWForm. Marculfi 2,17 MLWl. 5 [ed. A. Uddholm. 1962] MLWs. mentae integroque -oconsilio). 3 publ. et eccl.: MLWCand. Fuld. Eigil. I 6 pars prima patrum saniori -oconsilio dixit: ‘MLWeqs.’ (MLWDipl. Conr. II. 73 p. 93,36 ille subrogetur abbas, quem cuncta congregatio vel pars quamlibet parva MLWs. -oconsilio ... elegerit. MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 45 p. 30,38 -umconsilium ... hoc principaliter ex decano ... et sanioris -iconsilii fratribus pendeat. MLWal. de re v. Ph. Hofmeister, MLWStudMittBenOrd. 70. 1959. p. 12sqq.). adde: MLWWillib. Bonif. 8 p. 42,22 ita ... conciliorum canones reciperentur synodalisque spiritalis -iconsilii episcoporum congregatio ... conveniret. 4 theol. et philos.: MLWHildeg. scivias 3,9 MLWl. 671 (Corp. Christ. Cont. Mediaev. XLIII^A. 1978) sapientiam et -umconsilium, quod a me (sc. Deo) in corde suo habuerunt, ... in forum posuerunt (sc. simoniaci). MLWAlbert. M. incarn. 3 p. 174,2 donum sapientiae, intellectus vel -iconsilii et scientiae sunt dona appropriabilia filio. MLWsent. 3,35,5 p. 650^b,3 -umconsilium est pars virtutis prudentiae. MLWal. B de Deo MLWi. q. sapientia, summa voluntas — Weisheit, Ratschluß: MLWBeda hist. eccl. 4,22 p. 260,2 laudare debemus ... potentiam creatoris et -umconsilium illius. MLWArbeo Corb. 41 p. 229,7 divino me contuli -oconsilio. MLWGodesc. Saxo conf. p. 73,7 absque praedestinationis -oconsilio. MLWtheol. 22,6 p. 306,22 magno -oconsilio et inenarrabili ad imaginem ... suam Deus perficiens hominem MLWeqs. MLWDipl. Karoli III. 49 p. 82,35 fidelium cętu freti -oconsilio generali Dei nostraque imperiali auctoritate decernimus MLWeqs. (MLWAlbert. M. Is. 9,7 p. 142,10 dicit ... Gregorius [spectat ad moral. 11,8,11], quod -umconsilium D. est diffinitio de futuris. 38,22 p. 403,36. MLWal. cf. sent. 1,5,7 p. 185^b,18 -umconsilium in Deo dicitur aeterna dispositio sapientiae suae de rebus fiendis). MLWal. v. et p. 1578,21. MLWmeton.: Ioseph. Scot. carm. 5,6 (MLWMGPoet. I p. 156) Iessus, lex optima, ... -umconsilium. MLWHeiric. Germ. I 6,540 Iesu ..., ars et -umconsilium. II de actione consiliandi: A proprie: 1 consideratio cogitatio, actio pensitandi — Überlegung, Er-, Abwägung: a gener. (in imag.): MLWLigurinus 1,260 (MLWMG Script. rer. Germ. LXIII. 1987) quo nostri pondera vergant -iconsilii, ... promam (sc. nobilis quidam). b philos.: MLWAlfan. premn. phys. 34,2 p. 120sq. est ... inquisitio genus -iconsilii; ... sed non omnis inquisitio est -umconsilium (cf. MLWAlbert. M. bon. 96 p. 63,50. loci spectant ad Arist. p. 1112^b,22 ζήτησις). MLWAlbert. M. bon. 94 p. 61,18 -umconsilium ... numquam est finis, sed eorum quae sunt ad finem. MLWeth. 3,1,19 p. 225^b,9 electio ... finis -iconsilii est. MLWibid. MLWal. c iur. c. sensu examinationis: MLWChart. Tirol. notar. I 292^a (a. 1236) Iohannes iudex ... statuit terminum ... Rubeo, ut in crastina ... habeat -umconsilium super instrumentis Wercii. I 453 p. 216,27 habito super hoc cum diligenti deliberatione -oconsilio. MLWibid. MLWal. 2 consultatio — Beratung (nonnulla exempla hic allata et spectare possunt ad MLWl. 55sqq. 62sqq.): a spectat ad conventum plurium: MLWIonas Bob. Columb. 1,26 p. 209,6 vir sapiens et -isconsiliis regiis gratus (cf. MLWWipo gest. 1 p. 10,6 Aribo ... aptus regalibus -isconsiliis). MLWWillib. Bonif. 6 p. 31,26 -oconsilio inito cum fratribus (MLWDipl. Conr. I. 11 p. 12,7 MLWi. ... -oconsilio nostrorum fidelium. MLWal.). MLWCapit. reg. Franc. 300,9 in eo -oconsilio et tractatu. MLWTransl. Viti 3 p. 40,11 (VeröffHistKommWestf. XLI. 1979) abbas ... ha- buit -umconsilium cum senioribus fratribus (MLWVita Mathild. II 9 p. 289,13 ductores primi conveniebant et de statu regni -umconsilium habebant. MLWal.). MLWRuotg. Brun. 37 p. 39,7 non solum in lectione, -oconsilio et disputatione, sed etiam in acie. MLWWipo gest. 1 p. 12,20 quae divina providentia tam pacis quam belli -isconsiliis, conciliis et conventibus ... peregit. MLWOtto Frising. gest. 2,31 responderunt (sc. missi) se prius ea ... concivibus suis referre et tunc demum ex -oconsilio ... redire velle. 2,45 p. 153,25 imperator cum principibus -umconsilium capit. MLWAlbert. M. pol. 4,11 p. 398^b,21 domini eius, quod est consiliari, id est, quorum est ordinare -umconsilium. MLWal. b spectat ad singulorum colloquium (usu theol.: MLWl. 49): MLWArbeo Emm. 9 facto invicem -oconsilio. MLWEigil Sturm. 22 p. 157,19 (cod. W; MLWed. P. Engelbert. 1968) vocato ... ad se Sturme abbate, -umconsilium cum eo iniit rex (MLWAgnell. lib. pont. 169 p. 387,24 inito 〈cum〉 archiepiscopo cun-ocunsilio). MLWTrad. Frising. 417 qualem -umconsilium ... clericus cum parentibus suis habuit (MLWAnnal. Ianuens. I p. 258,22 habentes -sciliumconscilium [cunscilium N] secum consules. cf. MLWRup. Tuit. vict. 9,3 p. 343,31 [ed. R. Haacke. 1970] per ipsum Verbum ..., cum quo habebat -umconsilium suum antiquum Deus). MLWBurch. Ursb. chron. p. 90,9 regem et cancellarium et ... dapiferum ..., qui erant in -oconsilio. al. percontatio — Befragung: MLWThietm. chron. 2,23 p. 66,17 qualiter ... curaretur vulnus, diligenti -oconsilio quesivit Bruno. B meton.: 1 coetus deliberantium — Zusammenkunft von Beratenden, beratende Versammlung: a publ.: α de contione populi, civium: MLWVita Leb. 4 moris ... erat Saxonum, ut semel in anno generale -umconsilium agerent. cf. p. 1175,26. MLWVita Mathild. I 4 principes ... regni (sc. gentis Saxonicae) -umconsilium ineuntes tractabant MLWeqs. MLWChart. Ital. Ficker 221 p. 273,39 Ymolae in publico -scilioconscilio sonato per campanam MLWeqs. MLWChart. Bund. 925 p. 360,8 in quo -scilioconscilio erant homines quadraginta de ipso -scilioconscilio. MLWal. v. et p. 1576,16sqq. β de conventu procerum, fidelium, vassallorum: MLWTheodulf. carm. 25,61 -iconsilii celebretur honos (cf. MLWCarm. de Frid. I. imp. 2603 [ed. J. Schmale-Ott. 1965] concilium [ed., -sci-conscilium MLWcod.] celebrare). MLWEigil Sturm. 23 p. 158,12 (cod. EPB; MLWed. P. Engelbert. 1968) habito prudentum virorum -oconsilio magnum collegit exercitum rex. MLWNorb. Iburg. Benn. 7 p. 875,8 in -isconsiliis sive colloquiis privatis. MLWal. b eccl.: α de capitulo: MLWCand. Fuld. Eigil. II 7,8 -umconsilium ... voca fratresque saluta! 16,2. MLWChron. Noval. 2,1 p. 83,6 -umconsilium solvebatur. v. et p. 1576,38sqq. β de concilio (fort. per confusionem, cf. p. 1173,64): MLWLiber diurn. 84 p. 98,15 haec ... universalia -aconsilia (-ciliaconcilia MLWvar. l.) quattuor ... quintum concilium ... adsecutum est. MLWIoh. Codagn. annal. MLWa. 1215 p. 53,15 magnum -sciliumconscilium domini Innocentii ... fuit celebratum. γ in nom. propr. ecclesiae cuiusdam: MLWLand. Mediol. hist. II 40 p. 37,34 ad ecclesiam sancti Babile sanctique Romani, que antiquitus dicitur Conscilia Sanctorum Mediolani. 2 collegium consiliatorum — Rat(sgremium): a publ. (milit.: l. 15): α apud reges, imperatores: MLWDipl. Frid. I. 192 p. 322,39 (ed. H. Appelt. 1975) summus princeps -iconsilii nostri. MLWChart. Friburg. 54 (dipl. Heinr. [VII.]) cum de nostro fideliter sit comes -oconsilio. MLWActa imp. Winkelm. I 483 villam ... de plenitudine nostri -iconsilii ... et aliorum familiarium nostrorum obligavimus. I 988^II p. 736,15 magister proponet in -oconsilio ante pedes nostri culminis petitiones. MLWal. de ducibus exercitus: Const. II 121 p. 161,28 (a. 1229) fere omne -umconsilium totius exercitus iam desperare cepit. β in civitatibus sim.: MLWInnoc. III. registr. 1,298 (ed. O. Hageneder, A. Haidacher. 1964) ut ... heretici ad -aconsilia et dignitates Lombardie nullatenus admittantur. Const. II 62 p. 75,25 -umconsilium civitatis instituere Basileae (287 et a scultetis et a -oconsilio civitatum nostrarum. MLWChart. Const. 10 p. 15,36 [ed. K. Beyerle, Konstanzer Grundeigentumsurk. 1902] communitas MLWc. Constantiensis vel aliqui, qui sunt MLWc. -umconsilium. MLWal.). MLWChart. Ital. Ficker 341 p. 369,1 ad palatium potestatis -iconsilii et communis Florentie (MLWChart. Bund. 743 p. 208,31 omnes de -oconsilio et de credentia MLWc. de Clavena. MLWal.). MLWChart. Bund. 733 p. 201,5 Cumane credencie et -sciliiconscilii voluntas. MLWChart. Dortm. 123 p. 59,7 ad domum -iconsilii. MLWChart. Babenb. 232,115 ad -umconsilium et informacionem civium -iconsilii iuratorum. saepe. b eccl.: α de collegio cardinalium: MLWGesta Rom. eccl. II 8 ut -oconsilio cardinalium papam eligendum Romam mittat imperator, exposcit Romana ecclesia. β apud episcopos: MLWChart. Babenb. 280 (a. 1229) dux ... episcopo dare promisit mille quingentas marcas ... et ipsius -oconsilio centum L marcas. MLWChart. Tirol. 991 p. 44,40 episcopus in pleno -oconsilio coadunato ... investivit Heginonem. MLWChart. Ror. 54 p. 211,42 (QuellErörtBayerGesch. N. F. XXI. 1966) de consensu ... tocius nostri capituli et -iconsilii. MLWal. γ apud ordinis magistrum: MLWStatut. ord. Teut. p. 98,3 nisi quando magistro eiusque -oconsilio congruum visum fuerit. δ de monachorum conventu: MLWChart. Rhen. med. III 686 (a. 1240) presentibus ... priore et -oconsilio monasterii de Himmenrode. MLWChart. Ticin. 37 p. 104,9 (ed. L. Brentani, Cod. dipl. MLWTicin. I. 1929) in parte -scilliiconscillii sancti Habondii. MLWibid. MLWal. c iur. de iudicio: α in univ.: MLWChart. Westph. II 249 p. 38,19 (a. 1144) ad diem legitimum liberi -iconsilii. β spectat ad assessores, scabinos: MLWChart. Tirol. notar. I 562 (a. 1236) Albertus iudex et ... Pellegrinus ... facientes racionem ... de -oconsilio -iconsilii ac bonorum hominum de Tridento dederunt licentiam MLWeqs. MLWChart. Friburg. 104 in iuditio ... coram sculteto et -oconsilio. γ spectat ad regis, imperatoris placitum: MLWDipl. Heinr. V. (ed. L. A. Muratori, Antiquitates Ital. IV. 1741. p. 685^A) dum ... imperator augustus in -oconsilio staret. MLWDipl. Heinr. V. (ed. A. Gloria, Cod. dipl. Padov. I 4. 1878. p. 66,17) -umconsilium, qui ibi fuerant, misit bannum super ... abbatem. cf. MLWl. 8sqq. III de effectu consultandi, considerandi: A diiudicatio, decretum, sententia — Entscheidung, Be-, Entschluß (hic illic spectat ad facultatem iudicandi, MLWe. g. p. 1577,5.9.13. al.): 1 in univ.: a spectat ad magistratus, auctoritates, consiliatores: MLWEigil Sturm. 15 p. 148,16 (ed. P. Engelbert. 1968) habitatores -ciliumconcilium (concilio collecto -umconsilium EP) grande ini- erunt, quatenus MLWeqs. (MLWTransl. Viti 3 p. 34,4 monachi MLWi. -umconsilium cum episcopis ..., ut MLWeqs. MLWal.). MLWCapit. Saxon. 8 de ipso placito commune -oconsilio facto. MLWCapit. reg. Franc. 297,15 p. 440,3 synodali -oconsilio. MLWLiutolf. Sever. I 4 p. 290,47 magnatorum super episcopi electione -umconsilium. MLWHincm. ord. pal. 475 (ed. Th. Gross. 1980) seniores propter -umconsilium ordinandum conveniebant, minores propter idem -umconsilium suscipiendum. MLWOtto Frising. gest. 2,55 -umconsilium, quod iam diu ... retentum celabatur, publicatum est. MLWCarm. de Frid. I. imp. 246 (ed. I. Schmale-Ott. 1965) -umconsilium (cun-cunsilium MLWcod.) ... pervertere. MLWChart. Ital. Ficker 417 p. 428,34sq. nos ... potestas Grosseti de -oconsilio et auctoritate expressa generalis et spetialis -iconsilii ... promictimus MLWeqs. MLWal. v. et p. 1574,54. b spectat ad singulos, privatos: MLWArbeo Corb. 6 inhians -umconsilium ad Romam ... ire decrevit. MLWForm. Sal. Bign. 18 prudentem -umconsilium baiolat, qui MLWeqs. (MLWTrad. Frising. 37). MLWDonizo Mathild. 1,328 tu -sciliumconscilium cape primus. MLWal. 2 c. colore quodam: a iudicium — (Urteils)Spruch: α in univ.: MLWDipl. Loth. III. 116 iudicio et -oconsilio principum. MLWChart. episc. Halb. 323 seu audiendo sententiam sive componendo ac se -oconsilio supponendo. MLWChart. Tirol. 826 p. 245,5 ut -sciliumconscilium imponatis (sc. episcopus). β de arbitrio: MLWChart. Aquens. 37 MLWl. 22 (ed. E. Meuthen. 1972; MLWa. 1180) nostro mediante -oconsilio. MLWChart. Tirol. 745 p. 175,9 si in arbitrando fuerint discordes, eligent unam personam in concordia, cuius -oconsilio stabunt partes (764 p. 196,18). MLWChart. Stir. II 220 p. 312,25 questio ... per amicabilem compositionem de -oconsilio ... episcopi et ... abbatis ... est sopita. MLWal. b usu meton. MLWi. q. consultum (civitatis) — (städtische) Satzung, ‘Willkür’: MLWChart. Bund. 856 p. 304,17 (a. 1248) ita ..., quod ... ius fiat ... nec statutis nec -scillisconscillis comunis de Cumis. 925 p. 361,28 renunciando ... beneficio statutorum et -sciliorumconsciliorum (MLWChart. Ticin. 33 p. 77,11 [ed. L. Brentani, Cod. dipl. MLWTicin. I. 1929] -scilliisconscilliis). B quod in animo est, proponitur — Gedanke, Absicht, Vorhaben, Plan: 1 in bonam partem: MLWBeda hist. eccl. 4,29 p. 278,20 concepit Badudegn utillimum mente -umconsilium, ut MLWeqs. Vita Sollemn. 8 (MGMer. VII p. 318,5) rex gaudens conlaudans eum (tale, eorum MLWvar. l.) -umconsilium MLWeqs. MLWChart. Sangall. A 11 talis mihi sumpsit -usconsilius ..., ut MLWeqs. (MLWForm. Augiens. B 42 -umconsilium). MLWPoeta Saxo 1,199 utile -umconsilium comitantur strenua facta (cf. MLWOtloh. prov. C 48 [ed. W. C. Korfmacher. 1936] -oconsilio opus est facto [cf. Sall. Cat. 1,6]). MLWDipl. Otton. III. 331 -aconsilia imperii nostri cum ... papa ... et cum aliis nostris optimatibus ... tractavimus. MLWAnnal. Ianuens. I p. 110,12 christiani ... in -scilioconscilio eorum (Ianuensium) capiende civitatis ... steterunt. MLWChart. Tirol. 563 p. 44,20 (epist. papae) -umconsilium sibi creditum ... episcopo reseravit testis. saepe. MLWlocut.: MLWIonas Bob. Ioh. 3 fuit tandem -iconsilii melius esse MLWeqs. (MLWMirac. Annon. 4,23 [Siegburg. Stud. IV. 1967. p. 220] -iconsilii f., ut MLWeqs.). MLWThietm. chron. 4,13 non est nobis honor nec -umconsilium ... amicos ... nunc effici manifestos hostes. 6,33 p. 314,25. MLWGuido Aret. microl. 12,6 -umconsilium ... fuit, ut quisque modus partiretur in duos. 2 in malam partem (praecipue usu publ. et iur.): a in univ.: MLWChron. Fred. 2,57 p. 81,8 ut huius -aeconsiliae nullus proditur esset. MLWEigil Sturm. 17 p. 151,12 (ed. P. Engelbert. 1968) malo inter se -oconsilio inito (MLWWiduk. gest. 1,36 p. 52,19 -umconsilium pessimum ... barbarorum. MLWChron. Thietm. 5,18 p. 243,7 dolo mali -iconsilii). Vita Heinr. IV. 2 p. 14,29 qualiter eum (regem) ... extinguerent ... -isconsiliis incumbebant homines scelerati. saepe. praemeditatio — Vorsatz: MLWLex Saxon. 38 qui domum alterius ... suo tantu -oconsilio volens incenderit. Widuk. 3,68 p. 142,16 casu nescio an prudenti -oconsilio. MLWAlbert. M. Iob 18,7 p. 222,16 (ed. M. Weiss. 1904) -umconsilium dicitur diffinitio deliberata ad malum faciendum. b dolus — List, Trick: MLWLeg. Wisig. 2,5,19 nefariae argumentationis -isconsiliis ... obviare. MLWWiduk. gest. 1,22 p. 35,4 Adelberhtus ... eius (sc. Hathonis) est -oconsilio deceptus. MLWal. c machinatio, coniuratio, conspiratio — Anschlag, Verschwörung, Komplott: MLWLex Baiuv. 2,3 alii homines, qui ... -umconsilium cum ipso (sc. qui seditionem excitaverit) habuerunt. MLWCapit. part. Saxon. 10 si quis cum paganis -umconsilium adversus christianos inierit (MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 974 p. 42,14 inierunt contra imperatorem pravum -umconsilium). Annal. Iur. II MLWa. 786 Hartrat ... -umconsilium malum fecit contra ... regem (MLWDipl. Frid. I. 166 p. 286,6 [ed. H. Appelt. 1975] adversus aliquem Iudaeorum). MLWWiduk. gest. 3,9 in loco -isconsiliis funesto Salaveldun. MLWThietm. chron. 2,21 avum ... meum ..., eiusdem -iconsilii participem. Vita Heinr. IV. 7 p. 25,24 inimicum -umconsilium ... illi fideles firmavit. MLWal. IV de usu consultandi, considerandi MLWi. q. suasio — Ratschlag: A strictius: 1 gener.: a in univ.: MLWLex Alam. 35,1 per -umconsilium malorum hominum (cf. MLWLex Baiuv. 2,9 malignorum). MLWArbeo Emm. 15 p. 48,14 tibi -umconsilium do, sed scio te eum non recepisse. MLWHugeb. Wynneb. 2 p. 107,24 cum -oconsilio et consultu nautorum. 8 p. 113,19 ut secundum scripturam (Vulg. Matth. 18,16) in ore duorum vel trium firma staret -umconsilium. MLWWett. Gall. 22 p. 268,25 rex ... -umconsilium ... sacerdotum sumens. MLWHrotsv. Gall. I 2,5 si meum digneris captare -umconsilium (-sci-conscilium MLWvar. l.) MLWeqs. MLWWalth. Spir. Christoph. I 16 nostris acquiesce -isconsiliis. I 17 malefici illius seductę -oconsilio. MLWThietm. chron. 7,12 vicit pecunia -umconsilium. MLWEpist. Ratisb. 13 p. 332,12 -oconsilio amicorum frui. MLWOtto Frising. gest. 2,40 p. 147,18 communicato concivium suorum -oconsilio. persaepe. adde: MLWGodesc. Saxo theol. 22,11 p. 313,1 manus (sc. Dei) intellegitur -umconsilium. MLWIoh. Canap. Adalb. A 13 p. 19,5 (ed. J. Karwasińska. 1962) -oconsilio doloris accepto venit Romam episcopus. b c. colore quodam: α actus edocendi, instructio — Auskunft, Hinweis, Information: MLWHrotsv. Pafn. 2,3 negotium absque -oconsilio peragere incolarum. MLWDipl. Conr. III. 236 (ed. F. Hausmann. 1969) tum per scripta tum per privata -aconsilia. MLWDipl. Frid. I. 896 p. 150,42 (ed. H. Appelt. 1990) consules dabunt nobis ... rectum -umconsilium de illis negotiis. β sententia (sapientis) — (weiser) Gedanke: MLWChart. Brixin. 163 (a. 1269) tenendum est -umconsilium Aristotilis, qui dicit: ‘MLWeqs.’ usu MLWplur. MLWc. sensu sapientiae: MLWWalahfr. imag. Tetr. 191 progenies ... nomine quem sequitur, factis ... sequatur ..., dogmate, -isconsiliis, successu. MLWWipo gest. prol. p. 5,14 Salomonis -aconsilia, Gedeonis ingenia. MLWOtto Frising. chron. 3 prol. p. 131,11 comprehendere ... occulta -aconsilia Dei. MLWal. γ admonitio, hortatus — Mahnung, Aufforderung (dissuasio — Abraten: MLWl. 28): MLWWillib. Bonif. 6 p. 31,11 quorum consultu atque -oconsilio roborem ... succidere temptavit. MLWHraban. carm. 33,16 sic ... venter -isconsiliis certet cuncta monere suis. MLWRuotg. Brun. 18 p. 16,21 paterno ... obędire -oconsilio. MLWThietm. chron. 1,5 tunc illa (matrona) multorum precibus et -oconsilio (-cilioconcilio MLWChron. Thietm.) devicta MLWeqs. 7,22 imperator ... multorum tardatus -oconsilio id ... omisit. al. alloquium — Zureden: MLWWipo gest. 38 imperator ... aegrotantem exercitum medicinis et -oconsilio reficiebat. δ praeceptio, mandatum, iussum — Weisung, Auftrag, Anordnung: MLWPirmin. scar. 25 ante quam ... penitentiam agat per -umconsilium (-ciliumconcilium C) sacerdotis (cf. MLWAlbert. Aquens. hist. 2,37 p. 328^B quatenus ei [sanctimoniali] a domno ... episcopo -umconsilium poenitentiae daretur). MLWBonif. epist. 41 pontifex ... -umconsilium et praeceptum dedit, ut MLWeqs. MLWDipl. Ludow. Germ. 42 p. 56,35 iussu et -oconsilio domni MLWKaroli (MLWChron. Thietm. 5,22 MLWi. et -oconsilio regis). Const. II 246,5 qui (cardinales) ... nihil facient sine -oconsilio et mandato domini pape. MLWal. v. et p. 1576,27. MLWfort. MLWadd.: MLWAlbert. Stad. annal. MLWa. 1224 p. 358,37 vocatus ab archiepiscopo venit, missam de -cilioconcilio (-oconsilio 2; MLWsc. eius, ni spectat ad -umconsilium a Deo invocandum) celebravit episcopus. ε preces, deprecatio — (Für-)Bitte: MLWErmold. Ludow. 1,143 rex, age, -isconsiliis, si dignor, consule nostris atque meis votis ... fave. MLWBonizo ad amic. 7 p. 605,37 qui (Placentini capti) -oconsilio beatissimę Beatricis liberati sunt. 2 theol.: MLWAldh. virg. I 18 p. 247,20 hoc ... non rigido praecepti stimulo, sed clementi suggestionis -oconsilio suadere videtur apostolus. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 304,49 iuxta -umconsilium apostoli ... viriliter continuit praefectus (MLWStatut. ord. Teut. p. 48,32). MLWAlbert. M. sent. 3,35,6 p. 651^a,13 in sacra scriptura, in qua -aconsilia vocantur, ad quae non obligantur omnes. MLWal. in malam partem: MLWManeg. c. Wolfh. 11 p. 67,21 (ed. W. Hartmann. 1972) sciens Dominus ... deceptibilem limum aliunde -umconsilium superbiendi accepisse. 3 publ., iur., canon.: a in bonam partem: α spectat ad consiliatores (hic illic accedente notione hortatus, MLWe. g. l. 60. 66sq.): MLWChron. Fred. 2,57 p. 80,5 cum ... placuisset -usconsilius Tolomei. MLWCapit. reg. Franc. 101,2 ut illi semper audiantur, qui ad profectum ... communem -aconsilia sua proferunt. 206,8 p. 76,9 secundum -umconsilium et iudicium episcoporum (Const. I 108 ut, si qua inter partes electionis discordia emerserit, metropolitani et conprovincialium -oconsilio vel iudicio saniori parti assensum et auxilium praebeas [sc. imperator; de re v. H. Hattenhauer, MLWZRGGerm. 80. 1963. p. 325sqq.] MLWal. cf. MLWRahew. gest. 4,36 p. 279,20 omnem iusticiam sive -umconsilium). MLWDipl. Ludow. Inf. 19 p. 124,31 per interventum et -umconsilium ... pontificum (MLWChart. Heinr. Leon. 79 -oconsilio et interventu. MLWChart. Babenb. 106). MLWWiduk. gest. 2,10 rex ... meliori -oconsilio usus MLWeqs. (MLWNorb. Iburg. Benn. 6 p. 874,27 eo viro a -isconsiliis uti. MLWal.). MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1058 p. 270,36 episcopus apud imperatricem summum -iconsilii locum habuit (cf. MLWAdam gest. 2,11 archiepiscopus, apud quem summa -orumconsiliorum [ -cil-conciliorum MLWvar. l.] pendebat). MLWChart. Naumb. 217 p. 197,35 episcopus ... participato ęcclesię suę multorumque sapientum -oconsilio MLWeqs. MLWChart. Burgenl. I 430 p. 292,43 baronum nostrorum (sc. regis) deliberato -oconsilio. saepe. β spectat ad magistratus, auctoritates: MLWWillib. Bonif. 6 p. 27,18 plura ob -umconsilium sedis apostolicae interrogando conscripsit (cf. Const. II 119,2 cum ... speraremus ab ecclesia Romana omne -sciliumconscilium). MLWHincm. ord. pal. 330 (ed. Th. Gross. 1980) ut ... consolationem spiritalem sive -umconsilium ... quicunque quaereret, apud eum (sc. apocrisiarium) ... inveniret. MLWRimb. Anscar. 19 p. 43,1 accepto ... ab eo (praefecto) -oconsilio. MLWDipl. Otton. I. 199 ut ..., qualiter ipsum locum ... mutare possent monachi, et -umconsilium eis et locum ... concederemus. MLWal. γ spectat ad iuris peritos: MLWDipl. Otton. III. 227 p. 642,21 sumite -umconsilium inter vos (principes et sapientes) et nuntiate nobis MLWeqs. MLWChart. Ital. Ficker 67 p. 92,7 domnus papa quesivit -umconsilium a iudicibus, quid super hac re fieri deberet. 99 p. 144,36. MLWChart. Aquens. 57 MLWl. 22 (ed. E. Meuthen. 1972) nos (sc. arbitri) ... de prudentum -oconsilio pronuntiavimus, quod eqs. al. responsum (litteris conceptum) — (schriftliches) Rechtsgutachten: MLWChart. Ital. Ficker 257 p. 303,28 (a. 1213) iudex ... aperuit ... literam sigillatam ..., in qua dicebat esse -sciliumconscilium sibi datum a sapientibus Cremone. MLWChart. Tirol. notar. I 116 quod quelibet pars debeat dare unum pignus ... pro -oconsilio habendo. δ spectat ad testes: MLWTrad. Scheftl. 179 (a. 1172/75) lis, quę fuit ... de terminis agrorum, sedata est secundum -umconsilium affinium. MLWChart. Tirol. notar. I 153^a nos ... extimatores ... -oconsilio bonorum hominum extimamus. b in malam partem MLWi. q. suggestio, instigatio — Anstiftung, Betreiben: MLWLeg. Wisig. 6,5,12 p. 277,22 -oconsilio quisque vel iussu homicidium faciendum insistens noxior iudicandus est MLWeqs. (MLWLex Saxon. 18 per iussum vel -umconsilium domini). MLWChron. Fred. cont. 52 ut adserunt, cosilia (-umconsilium, -oconsilio MLWvar. l.) regis factum fuisset. MLWCapit. part. Saxon. 30 si quis comitem interficerit vel de eius morte -umconsilium dederit (MLWPoeta Saxo 3,166 -umconsilium credens rex ... sibi dantibus istud). MLWLex fam. Worm. 30 p. 643,39 -iconsilii et facti iuramento sese expurgare (MLWChart. Burgenl. I 467 facto vel -oconsilio). MLWDipl. Conr. II. 198 p. 263,26 iniusto persuasi -oconsilio. MLWIoh. Codagn. annal. MLWa. 1218 p. 64,16 voluntate quorundam ... civium ac -scilioconscilio. MLWal. v. et p. 1580,14sqq. 4 medic.: a in univ.: MLWEinh. Karol. 22 p. 27,7 plura suo arbitratu quam medicorum -oconsilio faciebat (MLWMirac. Annon. 2,37 [Siegburg. Stud. III. 1966. p. 110] defecerat auxilium et -umconsilium m.). MLWTheod. Cerv. chirurg. 2,17 p. 149^E usus -oconsilio meo, brevi tempore curatus est. de libro: MLWThadd. Florent. cons. 185,54 expliciunt -sciliaconscilia Thadei. b de praecepto: MLWMappae Clavic. 70 hoc ... -oconsilio et ferrum ... et erramentum solvis. MLWMoses Panorm. marisc. 21 p. 190,21 postea strigia eum (equum) et lava, cum isto -oconsilio liberabitur. p. 191,20 fac istud -umconsilium semel vel bis. B latius: 1 ratio, methodus, regula — Art und Weise, Verfahren, Maßgabe: MLWCapit. reg. Franc. 255,7 hoc episcopi ... sine intentione turpis lucri mature -oconsilio canonico tractent. MLWTransl. Eug. Tolet. 4,6 (MLWRevBén. 76. 1966. p. 261) salubri tandem -oconsilio (-scilioconscilio B) reperto (MLWThietm. chron. 6,81 p. 370,36 ut cum iustitia aut alio MLWs. -oconsilio haec finirentur). MLWAlbert. M. eth. 3,1,17 p. 221^a,13 homines ... quaerunt -umconsilium de his, quae per ipsos sunt operabilia. 3,1,18 p. 223^b,40. MLWal. in imag.: MLWItin. Petr. Dam. 3 monasticae disciplinae se munivit (sc. abbas) -oconsilio. 2 auxilium, opitulatio, remedium — tätiger Rat, Beistand, (Ab-)Hilfe: a gener.: MLWRegino chron. MLWa. 860 p. 78,20 destitutam terram principibus et -oconsilio nudatam perspicientes Brittones. MLWThietm. chron. 1,19 aliquod -umconsilium vel solamen cito non providetur. MLWWipo gest. 27 a quo (comite) dum -umconsilium et auxilium peteret dux (MLWEpist. Hann. 29 p. 66,7 ab inimicis -umconsilium, MLWa. petere). MLWChart. Babenb. 25 p. 35,3 marchio ... locum istum ... -isconsiliis fovit, rebus auxit. MLWal. in MLWnom. propr.: MLWChart. Turic. 809 p. 275,35 (a. 1251) in loco, qui ex nunc Domus C-iConsilii (‘Rathausen’) dici debet. b eccl.: MLWBruno Magd. bell. 81 sine -oconsilio perpetuae salutis ab hac vita recessit Liuppoldus. c publ. et iur.: α in bonam partem (praecipue ex fidelitate; de re cf. E. Magnou-Nortier, Foi et Fidélité. 1976. p. 66sqq.): MLWLeg. Wisig. 9,2,7 si quis ... mancipio patrocinium aut -umconsilium prestiterit. MLWLex Baiuv. 1,11 requirat eam (sanctimonialem) episcopus ... cum -oconsilio ducis. MLWCapit. reg. Franc. 43,12 tantos congreget, quantis -umconsilium (subsidium 13) dare potest (sc. praepositus). 151,2 quod ... sine eorum (missorum) -oconsilio vel adiutorio emendari non possit (MLWBerth. [?] annal. MLWa. 1075 p. 280,27 ut ... in hoc suam [sc. regis] oboedientiam, -umconsilium et adiutorium sibi non defutura ... experiretur papa). MLWGerh. August. Udalr. I 5 p. 393,46 eorum (vassallorum) -oconsilio caute tractare et regere. MLWDipl. Conr. III. 2 p. 4,2 (ed. F. Hausmann. 1969) qui (antecessores nostri) et -oconsilio et patrimonio suo ... ęcclesias Dei ... ampliare studuerunt. MLWChart. Brixin. 119 p. 126,20 cum -oconsilio et favore. MLWal. MLWmeton. de pacto adiuvandi: MLWCapit. reg. Franc. 300,14 promisso ac subscripto -oconsilio. β in malam partem (‘Beihilfe’, cf. MLWHis, Strafrecht. I. p. 126): Const. I 87 (a. 1111) ego Heinricus rex ... non ero in facto aut -oconsilio, ut domnus papa ... perdat papatum ... vel vitam (MLWsim. 205,7. 294). MLWChart. Brixin. 151 p. 164,13 Willihelmus promisit ... se numquam ... facturum aliquid -oconsilio vel opere contra ... episcopum. MLWal. 3 convenientia (consultando impetrata), approbatio, assensus — Zustimmung, Genehmigung, Erlaubnis: a gener.: MLWBeda hist. eccl. praef. 1 p. 6,23 Nothelmus ... epistolas ... nostrae historiae inserendas cum -oconsilio ... Albani ... patris adtulit. MLWThegan. Ludow. 39 quod ... filius eius (Ludowici) cum -oconsilio Hlutharii voluisset visitare patrem in hoste. MLWChron. Thietm. 5,26 cum ... amicorum -oconsilio. MLWal. b publ., iur., canon.: α spectat ad traditionem, venditionem, commutationem sim.: MLWDipl. Merov. I 19 p. 20,28 quia nos ... hunc beneficium ad locum ipsum sanctum cum -oconsilio pontefecum et inlustrium virorum ... vise fuemus prestetisse. MLWal. MLWChart. Epternac. 20 cum -oconsilio et licentia fratris mei ... aliquid ... de rebus meis donandum decrevi. MLWTrad. Frising. 963 hoc (sc. commutatio) actum fuit cum -oconsilio ac consensu canonicorum (1190. MLWCod. Odalb. 25. MLWal. v. et MLWl. 40). MLWDipl. Frid. I. 195 p. 327,24 (ed. H. Appelt. 1975) aliquid vendere vel alienare ... sine -oconsilio vel permissione ... episcopi. saepe. β spectat ad fundationem: MLWChart. Epternac. 3 p. 19,8 (a. 697/8) ego (sc. abbatissa) ... pro -oconsilio virorum apostolicorum ... basilicas ... et monasteriolum ... construxi. MLWDipl. Otton. III. 208 qualiter nos consensu et -oconsilio episcoporum atque laicorum ... mercatum ... construi ... concessimus. MLWal. γ spectat ad ordinationem, nominationem sim.: MLWWillib. Bonif. 8 p. 45,8 consultu atque -oconsilio ... regis idoneum praeponere ministrum ... gregi diffinivit sanctus vir (item de episcopo: MLWDipl. Otton. I. 366 p. 502,43 -oconsilio ... archiepiscopi ... ceterorumque fidelium nostrorum). MLWCod. Lauresh. 12 MLWl. 29 abb〈a〉 ... cum -oconsilio bonorum hominum ... ęligat ... abbatissam. MLWDipl. Frid. I. 621 p. 114,4 (ed. H. Appelt. 1985) ut prepositus eius (ecclesiae) scultetos ..., non tamen absque -oconsilio fratrum, ordinabat. MLWal. δ usu vario: MLWLex Sal. Merov. 21,1 si quis extra -umconsilium domini sui navem alienam moverit (MLWLex Ribv. 44 caballum ... ascenderit. MLWal.). 24,2 si quis ... puerum crinitum ... sine -oconsilio parentum ... totunderit. MLWCapit. reg. Franc. 10 praef. p. 24,26 ego Karlmannus ... cum -oconsilio servorum Dei et optimatum meorum ... et concilium et synodum ... congregavi (MLWsim. MLWWillib. Bonif. 4 p. 13,26). MLWHugeb. Willib. 2 p. 89,12 ut cum eorum (fratrum) -oconsilio sive licentia hoc foret, ille (abbas) flagitabat. MLWLex fam. Worm. praef. p. 640,20 cum -oconsilio cleri et militum et totius familie has iussi scribere leges. MLWal. Heßler/Poiss