lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

concilium

nhd. bis lat. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
7 in 5 Wb.
Sprachstufen
4 von 16
Verweise rein
0
Verweise raus
5

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

concilium n.

Bd. 2, Sp. 1173
1. concilium, -i n. MLWscript.: cun-cuncilium: p. 1174,10sq. cosi(var. MLWl.): MLWEdict. Roth. 279. -nsi-consilium (var. MLWl.): saepe, MLWe. g. p. 1174,15.18.20.41. 1175,10. -nsci-conscilium: p. 1174,25. -cel-concelium: p. 1174,12. -illi-concillium: p. 1174,11. 1176,13. MLWform. masc. -usconcilius: p. 1174,2.37.1177,4. adde MLWConc. Merov. p. 218,19. cf. p. 1175,5. MLWplur. sensu MLWsing.: p. 1174,47. 1175,51.70. 1176,65. miscetur vel confunditur MLWc. voce consilium: p. 1175,55sqq., cf. MLWl. 59sq.; v. et P. Michaud-Quantin, Universitas. 1970. p. 135sqq. MLWopp. vel iuxta ponitur consilium: p. 1174,61. 1175,15.56.60.1176,63. conventusVersammlung (cf. MLWGloss. I 710,6 St.-S. -oconcilio thingi. II 676,61 -aconcilia kisemino. MLWal.; interdum de hominibus in -o congregatis, MLWe. g. p. 1174,42. 1175,52.54): I eccl. MLWi. q. synodus, conventus ecclesiasticusSynode, Konzil: A strictius (de re v. MLWHinschius, Kirchenrecht III. p. 325sqq.): [] 1 proprie: a in univ.: MLWEpist. Desid. Cad. 17 (ed. D. Norberg. 1961) ut sine nostra (sc. regis) sciencia synodalis -usconcilius in regno nostro non agatur. MLWWillib. Bonif. 8 p. 45,7 synodalia -orumconciliorum conventicula ... adire non poterat. MLWDipl. Conr. III. 106 p. 191,20 (ed. F. Hausmann. 1969) tam apud regni tribunalia quam apud catholicorum -aconcilia. MLWal. v. et p. 1175,49. expressius de -i adunatione: Const. I 24,3 (a. 998/99) episcopatus Merseburgensis ... a sede apostolica et imperatore ... sine -oconcilio destructus. b de -is ecclesiae antiquae oecumenicis: MLWAgnell. lib. pont. 48 p. 311,8 cum episcoporum cun-ocuncilio (cuncillio 1) fuisset allatus ... hereticus. Ioh. VIII. epist. B 57 sancti Niceni -iconcilii (-celiiconcelii MLWcod.) statutum capitulis esse MLWeqs. MLWAlbert. M. sent. 1,11,9 p. 350b,24 octo -aconcilia generalia in primitiva ecclesia celebrata sunt (MLWAlex. Min. apoc. 7,3 p. 113,22 in primo generali -oconcilio [ -silioconsilio MLWvar. l.]). saepe. cf. MLWl. 28sqq. c de -is a pontifice Romano congregatis: α particularibus: MLWBonif. epist. 41 hic (Romae) exspectantes sacerdotum -umconcilium (-siliumconsilium MLWvar. l.). Ioh. VIII. epist. A 59 Italici regni universale, id est totius provincię, advocare -umconcilium. MLWThietm. chron. 3,14 positum est Romae -umconcilium (-siliumconsilium MLWChron. Thietm.) generale (MLWChart. Stir. I 146 [epist. papae] g. apud Pisanam civitatem ... -umconcilium celebrare). MLWGreg. VII. registr. 1,54 cum apud nos in publico -oconcilio ventilatum fuerit MLWeqs. 9,35a -umconcilium apostolica benedictione lętificatum ... dimisit papa. MLWOtto Mor. hist. p. 138,7 ad -umconcilium (-sciliumconscilium, -siliumconsilium MLWvar. l.) a domino ... papa ... constitutum. Const. II 116,15 qui (papa) cum ... provinciale -umconcilium ... prelatorum totius Ytalie convocasset. MLWal. β oecumenicis: MLWOtto Frising. gest. 2,28 p. 133,32 in magno -oconcilio Romae sub Innocentio (II.) habito. MLWBurch. Ursb. chron. p. 58,2 Alexander (III.) papa celebravit -umconcilium generale in basilica Lateranensi (MLWChart. Brixin. 175 p. 186,1 Lugduni in -oconcilio generali). MLWal. d de synodo e regno (regione: MLWl. 43sqq.) congregata (Reichskonzil’, ‘Landessynode): MLWConc. Merov. p. 2,18 cum ... ex evocatione ... regis ... in Aurilianensi urbe fuisset -umconcilium summorum antestitum congregatum (item in regno Francorum: p. 172,5 usque ad -umconcilium universale. MLWDipl. Karoli M. 118 p. 165,29 senodalis -usconcilius. MLWAnnal. Einh. MLWa. 794 p. 95,14 rex propter condemnandam heresim Felicianam ..., quando et generalem populi sui conventum habuit, -umconcilium episcoporum ... congregavit. MLWAdam gest. 1,16 p. 22,22 habito ... generali sacerdotum -oconcilio [ -silioconsilio MLWvar. l.]. MLWal.). MLWAldh. epist. 4 p. 481,8 omne sacerdotale -umconcilium meam parvitatem ... compulerunt, ut MLWeqs. MLWConc. Karol. 16B hoc peracto -oconcilio (item in regionibus MLWsim.: MLWWett. Gall. 24 p. 269,21. MLWWalahfr. Gall. 1,24 capit. p. 284,26 in -oconcilio principali). MLWCapit. reg. Franc. 306 p. 466,26. MLWNicol. I. epist. 88 p. 460,20 quando ... illum (Ignatium) ad tribunalia -aconcilia pertraxistis (sc. imperator). MLWDipl. Heinr. II. 143 p. 171,18 in ... Frankonofurt habito generali -oconcilio (MLWWipo gest. 6 p. 28,12 publico placito et g. -oconcilio habito). MLWRahew. gest. 4,64 auctoritatem ... congregandi -iconcilii exemplo antiquorum imperatorum ... sibi congruere putans Fridericus I. MLWal. e de synodo sub archiepiscopo habita (Provinzialsynode): MLWConc. Merov. p. 62,9 ut metropolitani singulis annis cumprovincialis suos ad -umconcilium evocent. MLWConc. Karol. 50D,26 episcoporum -aconcilia bis in anno, sicut mos canonicus docet, per unamquamque provintiam non fiunt. MLWPontif. Rom.-Germ. 79capit. (Studi e Testi 226. 1963) ordo Romanus, qualiter -umconcilium agatur generale (MLWWolfher. Godeh. II 22 -umconcilium g. episcoporum duodecim). MLWBerth.(?) annal. MLWa. 1075 p. 278, 23 universale. MLWCod. Udalr. 233 p. 408,20 ipsius (archiepiscopi) consilio -oconcilio ... me ... praesentavi. MLWChart. Merseb. 323 p. 256,23 (epist. papae) in provincialibus -isconciliis et episcopalibus synodis. MLWal. expressius de sessione: MLWCod. Udalr. 38 p. 80,12 -umconcilium huius diei ... diremptum est. f de synodo sub episcopo habita (Diözesansynode): MLWConc. Merov. p. 180,10 ut medio Madio omnes presbyteri ad synodo in civitatem veniant et kalendis Novembris omnes abbates ad -umconcilium conveniant (MLWCapit. reg. Franc. 14,8 ad -umconcilium episcopi). Pontif. Rom.- Germ. 80,62 (Studi e Testi 226. 1963) sic ... conventus -iconcilii absolvetur. MLWGerh. August. Udalr. I 4 p. 392,4 tribus diebus contiguis synodale colloquium habere consuevit, eo quod canones bis in anno episcoporum -aconcilia fieri praecipiunt. MLWal. adde[]: MLWArbeo Corb. 41 p. 229,8 generaliter fratres nostros convocavi (sc. episcopus), tantum sacerdotes in -umconcilium fiere decrevi. 2 meton. de actis, decretis: a in univ.: MLWConc. Karol. 14 p. 89,21 papa ... praedecessoris sui venerabilem -umconcilium confirmans. MLWThegan. Ludow. 20 p. 595,36 intellegere scripturam canonicam, quod apostolorum -umconcilium nominatur. MLWCatal. biblioth. Lehm. I 16 p. 79,8 -aconcilia principalia xii et decretales. MLWCapit. reg. Franc. 290,2 quae ... in diversis -isconciliis et capitularibus ... inveniuntur. MLWEpist. Hann. 20 p. 49,18 -iconcilii (-siliiconsilii MLWvar. l.) seu decreti ... auctor. MLWal. b de serie subscriptionum: MLWAdam gest. 1,49 archiepiscopus in cauda -iconcilii positus est. B latius MLWi. q. congregatio monachorumKonvent: 1 in univ.: MLWDipl. Loth. III. 26 p. 41,31 (spur. MLWc. 1160) communicato principum consilio, concordante non minus fratrum Fuldensium -oconcilio. de coetu ob eligendum abbatem facto: MLWCand. Fuld. Eigil. II 9,8 talia si subeas ultra, o sociabilis ordo, -aconcilia. 2 capitulum generaleGeneralkapitel: MLWHelm. chron. 91 p. 176,19 hii (abbates et monachi) singulis annis celebrant -umconcilium apud Cistercium. 105 p. 206,24 episcopus visitavit Cisterciense -umconcilium (-siliumconsilium MLWvar. l.). II publ.: A strictius: 1 contio populi (vel exercitus) Volks-, (Heeres-)Versammlung, Thing: a apud gentes Teutonicas: MLWLex Alam. 41,2 sic convenit duci et omni populo in publico -oconcilio (-silioconsilio 10.12, iudicio 2.4). MLWAnnal. Mett. MLWa. 692 p. 14,6 singulis ... annis in kalendis Martii generale cum omnibus Francis ... -umconcilium (-siliumconsilium MLWvar. l.) tenuit Pippinus (MLWHucbald. Leb. 11 p. 362,1 ex singulis pagis ... viri duodecim electi ... in media Saxonia secus ... locum Marklo nuncupatum exercebant g. -umconcilium). b apud exteras gentes: α proprie: MLWBeda hist. eccl. 3,5 p. 137,9 illi (Scottorum seniores) ... tractatum magnum in -oconcilio ... habere coeperunt. MLWBruno Querf. ad Heinr. II. p. 99,18 (ed. J. Karwasińska. 1973) donec ... universus populus Pezenegorum congregaretur ad -umconcilium. MLWAdam gest. 4,21 p. 252,11 ut -oconcilio (-silioconsilio MLWvar. l.) populorum communi, quod ab ipsis warh vocatur, episcopos interesse non renuant Sueones. MLWSchol. Adam gest. 71 ubi (in civitate Rethre) ... -oconcilio paganorum ... pro Christo decollati sunt monachi. β meton. MLWi. q. locus conveniendi Versammlungsplatz: MLWAdam gest. 2,62 ydolum gentis Sueonum nomine Thor stans in -oconcilio (-silioconsilio MLWvar. l.) paganorum cepit anathematizare. 2 conventus procerum, principum regni, curiaReichstag, Fürstentag, Hoftag: MLWCapit. reg. Franc. 20 p. 47,19 congregatis in unum sinodali -oconcilio episcopis, abbatibus virisque inlustribus comitibus una cum ... domno nostro rege. MLWChart. Fuld. B 165 actum in publico -oconcilio, quod dicitur Pathrafons. MLWPoeta Saxo 1,23 Carolus collegit ... proceres ad -umconcilium generale. MLWAdalb. Magd. chron. MLWa. 966 p. 177,19 habito cum omnibus regni maioribus -oconcilio. MLWEkkeh. IV. cas. 28 in palatinis et sinodicis eque valens -isconciliis Salomo. MLWCosmas chron. 3,56 p. 229,23 ipse vocatus non venit ad nostra (sc. imperatoris) -aconcilia (MLWsyn. curiam). MLWChron. Reinh. MLWa. 1197 p. 557,10. saepe. in fabula: MLWEcbasis capt. 443 inspice -umconcilium. MLWHrotsv. Bas. 73 errantem ... duxere maligni ... ad -umconcilium crudele tenebricolarum. MLWTheoph. 108 ad -umconcilium ... scelerosum. B latius: 1 coetus, consultatioZusammenkunft, Beratung, Besprechung: MLWCapit. reg. Franc. 300,7 in eo -oconcilio atque consilio fuit, quo nepos meus ... adiutorium ... mihi subtraheret. MLWTrad. Ratisb. 78 p. 73,3 ut perrexissent ad -umconcilium comitum ad Eitaraha. MLWWipo gest. 1 p. 12,20 quae ... tam pacis quam belli consiliis, -isconciliis et conventibus ... peregit rex. MLWBerth.(?) annal. MLWa. 1079 p. 321,39 anathematicum hoc -umconcilium. MLWChart. Heinr. Leon. 54 p. 79,15 celebratum est -umconcilium ... in episcopatu Bisunti ..., cui interfuit Fridericus imperator ... et Ludewicus rex Francię. adde: MLWTrad. Frising. 142 p. 146,39 (a. 791) congregati fuerunt Hosi et fecerunt -umconcilium inter illos. MLWGerh. August. Udalr. I 6 p. 395,2 ubi eum ab aliis mundanis -isconciliis absolutiorem esse arbitrabantur archipresbyteri. 2 consilii coetusRatsversammlung: a de Iudaeorum synedrio: MLWHraban. carm. 39,60,4 sanctum ad tribunalia duxerunt et -aconcilia. MLWGerhoh. novit. 31,4 (ed. N. M. Häring. 1974) de quo ... consilio et -oconcilio Pharisaeorum intelligitur MLWeqs. MLWCarm. de Iuda 2,285 (ed. P. Lehmann, Erforsch. d. Mittelalt. II. [] 1959. p. 272) -umconcilium fit ... inter maiores primatus et seniores. adde: MLWHerm. Iud. conv. 10 p. 99,5 (ed. G. Niemeyer. 1963) coacto ... Iudeorum -oconcilio (-silioconsilio MLWvar. l.). b de principis consiliatoribus: MLWWaltharius 21 qui (rex) ... -umconcilium cogit. MLWCarm. Cantabr. 19,6,2 intfieg ina aver Otdo, duxit in -umconcilium Heinricum. c de coetu senatorum communitatis: α proprie: MLWChart. Bund. 558 p. 58,30 (a. 1213) vicini convenerant ad -umconcilium more solito convocatum (790 p. 248,9 ad publicum -umconcilium). MLWChart. Pomm. B 777 p. 132,37 -umconcilium civitatis de Gripeswald. β meton. MLWi. q. senatus vel commune pagiGemeinderat oder Gemeinde: MLWChart. Ticin. 111 p. 65,18 (ed. L. Brentani, Cod. dipl. MLWTicin. II. 1931; MLWa. 1222) totam meam partem integraliter ... tocius decime de Pregasona et eius -lliiconcillii. III iur. et canon. MLWi. q. consessus iudicum, iudiciumGerichtsversammlung, -sitzung, Ding (cf. MLWGloss. I 66,15 St.-S. -oconcilio ... sona. IV 6,2 -oconcilio suana. 288,29 -isconciliis thingon): A spectat ad res saeculares: 1 proprie: a in univ.: MLWAldh. virg. II 923 -umconcilium glomerant. MLWAdrev. Bened. 25 p. 490,16 in eam ... sententiam -umconcilium (-siliumconsilium MLWvar. l.) omne deflexit. MLWForm. Sangall.II 2 ut ... nullus dux ... nec quilibet ... iudex ... ibi -umconcilium congregare ... audeat. MLWWiduk. gest. 1,35 -aconcilia et omnes conventus atque convivia in urbibus voluit celebrari rex (de re v. C. Erdmann, MLWDtArch. 6. 1943. p. 62). MLWHrotsv. Gong. 396 turbam accitam flendo ... -oconcilio. cf. p. 1175,24. adde: MLWOtloh. vis. 14 p. 369B -oconcilio finito isti spiritus ... remeabant. MLWCaes. Heist. mirac. I 5,4 p. 280,19 ad imperium principis (sc. diaboli) -umconcilium malignantium cogitur. cf. p. 1177,1. b de iudicio comitis: MLWTrad. Frising. 289c (a. 809) testes in eodem -oconcilio: MLWeqs. 324 episcopus veniens in -umconcilium ... comitis (MLWChart. Westph. I 182 p. 141,2). MLWWalahfr. Otm. 5 vir venerabilis ... in medio -iconcilii collocatur. MLWChart. Fuld. A 675 Kristan ... noxae convictus in vulgari -oconcilio ... tradidit MLWeqs. MLWEpist. Teg. I 84 -umconcilium, quod vultis (sc. comes) ad Pipurch habere. MLWFund. Sangeorg. 67 inibi (in Aseheim villa) fuit immensum -umconcilium et colloquium. MLWal. cf. p. 1175,58. c de iudicio minoris ordinis: MLWChart. Turic. 199 p. 91,5 (a. 950/54) in civitate Turegia in legitimo Kerharti -oconcilio advocati. v. et p. 917,65. adde: MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1067 p. 273,33 non modico ibidem facto -oconcilio. 2 meton. MLWi. q. sententia iudicumGerichtsentscheidung: MLWDipl. Ludow. Germ. 85 plebs, cum audierat -umconcilium MLWeqs. B spectat ad res ecclesiasticas: 1 proprie de iudicio episcopali: a in univ.: MLWChart. Udalr. August. I 8 p. 180,2 (a. 1169) sicut definitum est in -oconcilio domni Waltheri episcopi. adde: MLWHadr. II. epist. 28 quod in civili -oconcilio apud suum (sc. presbyteri) episcopum perpere gestum est. b spectat ad sessiones in diversis locis episcopatus habitas (‘Send’, cf. MLWLThK. 2IX. p. 658sqq.): MLWTrad. Frising. 703a p. 589,27 (a. 849) contigit ... episcopum placitum suum condixisse in loco, qui dicitur Tannara, ubi ... viri nobiles ... convenerunt ...; presbiter ... intravit simul cum ipsis in -umconcilium. MLWGerh. August. Udalr. I 6 p. 394,23 in -oconcilio considens episcopus populum ante se vocari fecit prudentioresque ... interrogare praecepit, quae in illa parrochia emendatione digna fuissent. MLWEpist. Teg. I 35 in -oconcilio archipresbiteri. MLWOtloh. vis. 3 p. 347C in -oconcilio quodam pro mei causa habito (de re v. H. Schauwecker, MLWZRGKan. 80. 1963. p. 423sq.). 2 meton. MLWi. q. (decani) capitulum ruraleLanddekanat (de re v. MLWHinschius, Kirchenrecht II. p. 272): MLWChart. Lux. II 423 p. 466,2 (a. 1243) decanus -iconcilii Bastoniensis (p. 467,2. MLWChart. Altenberg. 323 p. 231,11 scriptum ... sigillo decani ruralis -iconcilii Iuliacensis impetravimus communiri). IV usu communi: A sodalitas, congregatioGeselligkeit, Beisammensein: MLWThietm. chron. 6,36 sapiens in consilio, iocundus in -oconcilio (colloquio MLWChron. Thietm.). MLWWipo prov. 93 melius est supernum -umconcilium (-siliumconsilium MLWvar. l.) quam huius vitae exilium. MLWCarm. Bur. B 58,2,6 his autem -isconciliis noster adest Iupiter. B turba, chorus, multitudoMenge, Schar, Masse: 1 in univ.: Vita Liutg. I 27 aspexit non longe a via vulgi -umconcilium (-siliumconsilium MLWvar. l.) die dominica congregatum. MLWRup. Tuit. vict. 10,1 p. 311,10 (ed. R. Haacke. 1970) in sancto victorum eiusmodi (sc. sanctorum) -oconcilio, in fortium talium exercitu. in malam partem (cf. Vulg. psalm. 21,17): MLWManeg. c. Wolfh. 21 p. 90,18 (ed. W. Hartmann. 1972) in [] conspectu malignantis -iconcilii. MLWTheod. Palid. annal. MLWa. 954 -umconcilium malignantium (sc. Ungariorum et Hunorum) obsedit Augustam. 2 expressius MLWi. q. conglobatio, globusZusammenrottung, Bande: MLWEdict. Roth. 279 si servi, id est -usconcilius (-umconcilium, -siliumconsilium MLWvar. l.), manu armata in vico intraverint. Heßler
16070 Zeichen · 954 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    Concīlium

    Adelung (1793–1801) · +2 Parallelbelege

    Das Concīlium , des -lii, plur. die -lia, oder die Concilien, aus dem Latein. Concilium, eine jede Versammlung mehrerer.…

  2. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Concilĭum

    Meyers Konv.-Lex. (1905–09)

    Concilĭum (lat.), Versammlung, s. Konzil .

  3. Sprichwörter
    Concilium

    Wander (Sprichwörter)

    Concilium 1. Auf Concilien reiset der heilige Geist im Felleisen oder Ledersack. – Eiselein, 109. 2. Concilium hin, Conc…

  4. Latein
    conciliumn.

    Mittellateinisches Wb. · +1 Parallelbeleg

    1. concilium , -i n. MLW script. : cun- cuncilium : p. 1174,10sq. cosi(var . MLW l. ): MLW Edict. Roth. 279. -nsi- consi…

Verweisungsnetz

12 Knoten, 5 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 5 Sackgasse 7

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit concilium

3 Bildungen · 1 Erstglied · 2 Zweitglied · 0 Ableitungen

concilium‑ als Erstglied (1 von 1)

Concilium bibliographicum

Meyers

Concilium bibliographicum , ein in Ausführung eines einstimmigen Beschlusses des Internationalen zoologischen Kongresses in Leiden (1895) vo…

concilium als Zweitglied (2 von 2)

prôvinciâlcôncilium

MNWB

provincial·concilium

*° prôvinciâlcôncilium , n. : beratende Versammlung der leitenden Geistlichen einer Ordensprovinz , ên p. tô hōlden nicht tô Brēmen nâ ōldem…