1.
concilium, -i
n. MLW
script.: cun-cuncilium:
p. 1174,10sq. cosi(var. MLW
l.): MLWEdict. Roth. 279. -nsi-consilium
(var. MLW
l.): saepe, MLW
e. g. p. 1174,15.18.20.41. 1175,10. -nsci-conscilium:
p. 1174,25. -cel-concelium:
p. 1174,12. -illi-concillium:
p. 1174,11. 1176,13. MLW
form. masc. -usconcilius:
p. 1174,2.37.1177,4. adde MLWConc. Merov. p. 218,19.
cf. p. 1175,5. MLW
plur. sensu MLW
sing.: p. 1174,47. 1175,51.70. 1176,65. miscetur vel confunditur MLW
c. voce consilium:
p. 1175,55sqq., cf. MLW
l. 59sq.; v. et P. Michaud-Quantin, Universitas. 1970. p. 135sqq. MLW
opp. vel iuxta ponitur consilium:
p. 1174,61. 1175,15.56.60.1176,63. conventus —
Versammlung (cf. MLWGloss. I 710,6 St.-S. -oconcilio thingi. II 676,61 -aconcilia kisemino. MLW
al.; interdum de hominibus in -o congregatis, MLW
e. g. p. 1174,42. 1175,52.54): I
eccl. MLW
i. q. synodus, conventus ecclesiasticus —
Synode, Konzil: A
strictius (de re v. MLW
Hinschius, Kirchenrecht III. p. 325sqq.): [] 1
proprie: a
in univ.: MLWEpist. Desid. Cad. 17 (ed. D. Norberg. 1961) ut sine nostra
(sc. regis) sciencia synodalis -usconcilius in regno nostro non agatur. MLWWillib. Bonif. 8 p. 45,7 synodalia -orumconciliorum conventicula ... adire non poterat. MLWDipl. Conr. III. 106 p. 191,20 (ed.
F. Hausmann. 1969) tam apud regni tribunalia quam apud catholicorum -aconcilia. MLW
al. v. et p. 1175,49. expressius de -i adunatione: Const. I 24,3 (a. 998/99) episcopatus Merseburgensis ... a sede apostolica et imperatore ... sine -oconcilio destructus. b
de -is ecclesiae antiquae oecumenicis: MLWAgnell. lib. pont. 48 p. 311,8 cum episcoporum cun-ocuncilio (cuncillio
1) fuisset allatus ... hereticus. Ioh. VIII. epist. B 57 sancti Niceni -iconcilii (-celiiconcelii MLW
cod.) statutum capitulis esse MLW
eqs. MLWAlbert.
M. sent. 1,11,9 p. 350
b,24 octo -aconcilia generalia in primitiva ecclesia celebrata sunt (MLWAlex. Min. apoc. 7,3 p. 113,22 in primo generali -oconcilio [ -silioconsilio MLW
var. l.]).
saepe. cf. MLW
l. 28sqq. c
de -is a pontifice Romano congregatis: α
particularibus: MLWBonif. epist. 41 hic
(Romae) exspectantes sacerdotum -umconcilium (-siliumconsilium MLW
var. l.). Ioh. VIII. epist. A 59 Italici regni universale, id est totius provincię, advocare -umconcilium. MLWThietm. chron. 3,14 positum est Romae -umconcilium (-siliumconsilium MLWChron. Thietm.) generale (MLWChart. Stir. I 146 [epist. papae] g. apud Pisanam civitatem ... -umconcilium celebrare). MLWGreg. VII. registr. 1,54 cum apud nos in publico -oconcilio ventilatum fuerit MLW
eqs. 9,35
a -umconcilium apostolica benedictione lętificatum ... dimisit
papa. MLWOtto Mor. hist. p. 138,7 ad -umconcilium (-sciliumconscilium, -siliumconsilium MLW
var. l.) a domino ... papa ... constitutum. Const. II 116,15 qui
(papa) cum ... provinciale -umconcilium ... prelatorum totius Ytalie convocasset. MLW
al. β
oecumenicis: MLWOtto Frising. gest. 2,28 p. 133,32 in magno -oconcilio Romae sub Innocentio
(II.) habito. MLWBurch. Ursb. chron. p. 58,2 Alexander
(III.) papa celebravit -umconcilium generale in basilica Lateranensi (MLWChart. Brixin. 175 p. 186,1 Lugduni in -oconcilio generali). MLW
al. d
de synodo e regno (regione: MLW
l. 43sqq.) congregata (‘
Reichskonzil’, ‘
Landessynode’
): MLWConc. Merov. p. 2,18 cum ... ex evocatione ... regis ... in Aurilianensi urbe fuisset -umconcilium summorum antestitum congregatum (
item in regno Francorum: p. 172,5 usque ad -umconcilium universale. MLWDipl. Karoli
M. 118 p. 165,29 senodalis -usconcilius. MLWAnnal. Einh. MLWa. 794 p. 95,14 rex propter condemnandam heresim Felicianam ..., quando et generalem populi sui conventum habuit, -umconcilium episcoporum ... congregavit. MLWAdam gest. 1,16 p. 22,22 habito ... generali sacerdotum -oconcilio [ -silioconsilio MLW
var. l.]. MLW
al.). MLWAldh. epist. 4 p. 481,8 omne sacerdotale -umconcilium meam parvitatem ... compulerunt, ut MLW
eqs. MLWConc. Karol. 16
B hoc peracto -oconcilio (
item in regionibus MLW
sim.: MLWWett. Gall. 24 p. 269,21. MLWWalahfr. Gall. 1,24 capit. p. 284,26 in -oconcilio principali). MLWCapit. reg. Franc. 306 p. 466,26. MLWNicol. I. epist. 88 p. 460,20 quando ... illum
(Ignatium) ad tribunalia -aconcilia pertraxistis
(sc. imperator). MLWDipl. Heinr. II. 143 p. 171,18 in ... Frankonofurt habito generali -oconcilio (MLWWipo gest. 6 p. 28,12 publico placito et g. -oconcilio habito). MLWRahew. gest. 4,64 auctoritatem ... congregandi -iconcilii exemplo antiquorum imperatorum ... sibi congruere putans
Fridericus I. MLW
al. e
de synodo sub archiepiscopo habita (‘Provinzialsynode’): MLWConc. Merov. p. 62,9 ut metropolitani singulis annis cumprovincialis suos ad -umconcilium evocent. MLWConc. Karol. 50
D,26 episcoporum -aconcilia bis in anno, sicut mos canonicus docet, per unamquamque provintiam non fiunt. MLWPontif. Rom.-Germ. 79
capit. (Studi e Testi 226. 1963) ordo Romanus, qualiter -umconcilium agatur generale (MLWWolfher. Godeh. II 22 -umconcilium g. episcoporum duodecim). MLWBerth.(?) annal. MLWa. 1075 p. 278, 23 universale. MLWCod. Udalr. 233 p. 408,20 ipsius
(archiepiscopi) consilio -oconcilio ... me ... praesentavi. MLWChart. Merseb. 323 p. 256,23 (epist. papae) in provincialibus -isconciliis et episcopalibus synodis. MLW
al. expressius de sessione: MLWCod. Udalr. 38 p. 80,12 -umconcilium huius diei ... diremptum est. f
de synodo sub episcopo habita (‘Diözesansynode’): MLWConc. Merov. p. 180,10 ut medio Madio omnes presbyteri ad synodo in civitatem veniant et kalendis Novembris omnes abbates ad -umconcilium conveniant (MLWCapit. reg. Franc. 14,8 ad -umconcilium episcopi). Pontif. Rom.- Germ. 80,62 (Studi e Testi 226. 1963) sic ... conventus -iconcilii absolvetur. MLWGerh. August. Udalr. I 4 p. 392,4 tribus diebus contiguis synodale colloquium habere consuevit, eo quod canones bis in anno episcoporum -aconcilia fieri praecipiunt. MLW
al. adde[]: MLWArbeo Corb. 41 p. 229,8 generaliter fratres nostros convocavi
(sc. episcopus), tantum sacerdotes in -umconcilium fiere decrevi. 2
meton. de actis, decretis: a
in univ.: MLWConc. Karol. 14 p. 89,21 papa ... praedecessoris sui venerabilem -umconcilium confirmans. MLWThegan. Ludow. 20 p. 595,36 intellegere scripturam canonicam, quod apostolorum -umconcilium nominatur. MLWCatal. biblioth. Lehm. I 16 p. 79,8 -aconcilia principalia xii et decretales. MLWCapit. reg. Franc. 290,2 quae ... in diversis -isconciliis et capitularibus ... inveniuntur. MLWEpist. Hann. 20 p. 49,18 -iconcilii (-siliiconsilii MLW
var. l.) seu decreti ... auctor. MLW
al. b
de serie subscriptionum: MLWAdam gest. 1,49 archiepiscopus in cauda -iconcilii positus est. B
latius MLW
i. q. congregatio monachorum —
Konvent: 1
in univ.: MLWDipl. Loth. III. 26 p. 41,31 (spur. MLWc. 1160) communicato principum consilio, concordante non minus fratrum Fuldensium -oconcilio.
de coetu ob eligendum abbatem facto: MLWCand. Fuld. Eigil. II 9,8 talia si subeas ultra, o sociabilis ordo, -aconcilia. 2
capitulum generale —
Generalkapitel: MLWHelm. chron. 91 p. 176,19 hii
(abbates et monachi) singulis annis celebrant -umconcilium apud Cistercium. 105 p. 206,24
episcopus visitavit Cisterciense -umconcilium (-siliumconsilium MLW
var. l.). II
publ.: A
strictius: 1
contio populi (vel exercitus) —
Volks-, (Heeres-)Versammlung, Thing: a
apud gentes Teutonicas: MLWLex Alam. 41,2 sic convenit duci et omni populo in publico -oconcilio (-silioconsilio
10.12, iudicio
2.4). MLWAnnal. Mett. MLWa. 692 p. 14,6 singulis ... annis in kalendis Martii generale cum omnibus Francis ... -umconcilium (-siliumconsilium MLW
var. l.) tenuit
Pippinus (MLWHucbald. Leb. 11 p. 362,1 ex singulis pagis ... viri duodecim electi ... in media Saxonia secus ... locum Marklo nuncupatum exercebant g. -umconcilium). b
apud exteras gentes: α
proprie: MLWBeda hist. eccl. 3,5 p. 137,9 illi
(Scottorum seniores) ... tractatum magnum in -oconcilio ... habere coeperunt. MLWBruno Querf. ad Heinr. II. p. 99,18 (ed. J. Karwasińska. 1973) donec ... universus populus
Pezenegorum congregaretur ad -umconcilium. MLWAdam gest. 4,21 p. 252,11 ut -oconcilio (-silioconsilio MLW
var. l.) populorum communi, quod ab ipsis warh vocatur, episcopos interesse non renuant
Sueones. MLWSchol. Adam gest. 71 ubi
(in civitate Rethre) ... -oconcilio paganorum ... pro Christo decollati sunt
monachi. β
meton. MLW
i. q. locus conveniendi —
Versammlungsplatz: MLWAdam gest. 2,62 ydolum gentis
Sueonum nomine Thor stans in -oconcilio (-silioconsilio MLW
var. l.) paganorum cepit anathematizare. 2
conventus procerum, principum regni, curia —
Reichstag, Fürstentag, Hoftag: MLWCapit. reg. Franc. 20 p. 47,19 congregatis in unum sinodali -oconcilio episcopis, abbatibus virisque inlustribus comitibus una cum ... domno nostro
rege. MLWChart. Fuld. B 165 actum in publico -oconcilio, quod dicitur Pathrafons. MLWPoeta Saxo 1,23 Carolus collegit ... proceres ad -umconcilium generale. MLWAdalb. Magd. chron. MLWa. 966 p. 177,19 habito cum omnibus regni maioribus -oconcilio. MLWEkkeh. IV. cas. 28 in palatinis et sinodicis eque valens -isconciliis
Salomo. MLWCosmas chron. 3,56 p. 229,23 ipse vocatus non venit ad nostra
(sc. imperatoris) -aconcilia (MLW
syn. curiam). MLWChron. Reinh. MLWa. 1197 p. 557,10.
saepe. in fabula: MLWEcbasis capt. 443 inspice -umconcilium. MLWHrotsv. Bas. 73 errantem ... duxere maligni ... ad -umconcilium crudele tenebricolarum. MLWTheoph. 108 ad -umconcilium ... scelerosum. B
latius: 1
coetus, consultatio —
Zusammenkunft, Beratung, Besprechung: MLWCapit. reg. Franc. 300,7 in eo -oconcilio atque consilio fuit, quo nepos meus ... adiutorium ... mihi subtraheret. MLWTrad. Ratisb. 78 p. 73,3 ut perrexissent ad -umconcilium comitum ad Eitaraha. MLWWipo gest. 1 p. 12,20 quae ... tam pacis quam belli consiliis, -isconciliis et conventibus ... peregit
rex. MLWBerth.(?) annal. MLWa. 1079 p. 321,39 anathematicum hoc -umconcilium. MLWChart. Heinr. Leon. 54 p. 79,15 celebratum est -umconcilium ... in episcopatu Bisunti ..., cui interfuit Fridericus imperator ... et Ludewicus rex Francię.
adde: MLWTrad. Frising. 142 p. 146,39 (a. 791) congregati fuerunt Hosi et fecerunt -umconcilium inter illos. MLWGerh. August. Udalr. I 6 p. 395,2 ubi eum ab aliis mundanis -isconciliis absolutiorem esse arbitrabantur
archipresbyteri. 2
consilii coetus —
Ratsversammlung: a
de Iudaeorum synedrio: MLWHraban. carm. 39,60,4 sanctum ad tribunalia duxerunt et -aconcilia. MLWGerhoh. novit. 31,4 (ed.
N. M. Häring. 1974) de quo ... consilio et -oconcilio
Pharisaeorum intelligitur MLW
eqs. MLWCarm. de Iuda 2,285 (ed. P. Lehmann, Erforsch.
d. Mittelalt. II.
[] 1959. p. 272) -umconcilium fit ... inter maiores primatus et seniores.
adde: MLWHerm. Iud. conv. 10 p. 99,5 (ed. G. Niemeyer. 1963) coacto ... Iudeorum -oconcilio (-silioconsilio MLW
var. l.). b
de principis consiliatoribus: MLWWaltharius 21 qui
(rex) ... -umconcilium cogit. MLWCarm. Cantabr. 19,6,2 intfieg ina aver Otdo, duxit in -umconcilium
Heinricum. c
de coetu senatorum communitatis: α
proprie: MLWChart. Bund. 558 p. 58,30 (a. 1213) vicini convenerant ad -umconcilium more solito convocatum (790 p. 248,9 ad publicum -umconcilium). MLWChart. Pomm. B 777 p. 132,37 -umconcilium civitatis de Gripeswald. β
meton. MLW
i. q. senatus vel commune pagi —
Gemeinderat oder Gemeinde: MLWChart. Ticin. 111 p. 65,18 (ed. L. Brentani, Cod. dipl. MLWTicin. II. 1931; MLWa. 1222) totam meam partem integraliter ... tocius decime de Pregasona et eius -lliiconcillii. III
iur. et canon. MLW
i. q. consessus iudicum, iudicium —
Gerichtsversammlung, -sitzung, Ding (
cf. MLWGloss. I 66,15 St.-S. -oconcilio ... sona. IV 6,2 -oconcilio suana. 288,29 -isconciliis thingon): A
spectat ad res saeculares: 1
proprie: a
in univ.: MLWAldh. virg. II 923 -umconcilium glomerant. MLWAdrev. Bened. 25 p. 490,16 in eam ... sententiam -umconcilium (-siliumconsilium MLW
var. l.) omne deflexit. MLWForm. Sangall.II 2 ut ... nullus dux ... nec quilibet ... iudex ... ibi -umconcilium congregare ... audeat. MLWWiduk. gest. 1,35 -aconcilia et omnes conventus atque convivia in urbibus voluit celebrari
rex (de re v. C. Erdmann, MLW
DtArch. 6. 1943. p. 62). MLWHrotsv. Gong. 396 turbam accitam flendo ... -oconcilio.
cf. p. 1175,24. adde: MLWOtloh. vis. 14 p. 369
B -oconcilio finito isti
spiritus ... remeabant. MLWCaes. Heist. mirac. I 5,4 p. 280,19 ad imperium principis
(sc. diaboli) -umconcilium malignantium cogitur.
cf. p. 1177,1. b
de iudicio comitis: MLWTrad. Frising. 289
c (a. 809) testes in eodem -oconcilio: MLW
eqs. 324 episcopus veniens in -umconcilium ... comitis (MLWChart. Westph. I 182 p. 141,2). MLWWalahfr. Otm. 5 vir venerabilis ... in medio -iconcilii collocatur. MLWChart. Fuld. A 675 Kristan ... noxae convictus in vulgari -oconcilio ... tradidit MLW
eqs. MLWEpist. Teg. I 84 -umconcilium, quod vultis
(sc. comes) ad Pipurch habere. MLWFund. Sangeorg. 67 inibi
(in Aseheim villa) fuit immensum -umconcilium et colloquium. MLW
al. cf. p. 1175,58. c
de iudicio minoris ordinis: MLWChart. Turic. 199 p. 91,5 (a. 950/54) in civitate Turegia in legitimo Kerharti -oconcilio advocati.
v. et p. 917,65. adde: MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1067 p. 273,33 non modico ibidem facto -oconcilio. 2
meton. MLW
i. q. sententia iudicum —
Gerichtsentscheidung: MLWDipl. Ludow. Germ. 85 plebs, cum audierat -umconcilium MLW
eqs. B
spectat ad res ecclesiasticas: 1
proprie de iudicio episcopali: a
in univ.: MLWChart. Udalr. August. I 8 p. 180,2 (a. 1169) sicut definitum est in -oconcilio domni Waltheri episcopi.
adde: MLWHadr. II. epist. 28 quod in civili -oconcilio apud suum
(sc. presbyteri) episcopum perpere gestum est. b
spectat ad sessiones in diversis locis episcopatus habitas (‘Send’, cf. MLW
LThK. 2IX. p. 658sqq.): MLWTrad. Frising. 703
a p. 589,27 (a. 849) contigit ... episcopum placitum suum condixisse in loco, qui dicitur Tannara, ubi ... viri nobiles ... convenerunt ...; presbiter ... intravit simul cum ipsis in -umconcilium. MLWGerh. August. Udalr. I 6 p. 394,23 in -oconcilio considens
episcopus populum ante se vocari fecit prudentioresque ... interrogare praecepit, quae in illa parrochia emendatione digna fuissent. MLWEpist. Teg. I 35 in -oconcilio archipresbiteri. MLWOtloh. vis. 3 p. 347
C in -oconcilio quodam pro mei causa habito
(de re v. H. Schauwecker, MLW
ZRGKan. 80. 1963. p. 423sq.). 2
meton. MLW
i. q. (decani) capitulum rurale —
Landdekanat (de re v. MLW
Hinschius, Kirchenrecht II. p. 272): MLWChart. Lux. II 423 p. 466,2 (a. 1243) decanus -iconcilii Bastoniensis (p. 467,2. MLWChart. Altenberg. 323 p. 231,11 scriptum ...
sigillo decani ruralis -iconcilii Iuliacensis impetravimus communiri). IV
usu communi: A
sodalitas, congregatio —
Geselligkeit, Beisammensein: MLWThietm. chron. 6,36 sapiens in consilio, iocundus in -oconcilio (colloquio MLWChron. Thietm.). MLWWipo prov. 93 melius est supernum -umconcilium (-siliumconsilium MLW
var. l.) quam huius vitae exilium. MLWCarm. Bur. B 58,2,6 his autem -isconciliis noster adest Iupiter. B
turba, chorus, multitudo —
Menge, Schar, Masse: 1
in univ.: Vita Liutg. I 27 aspexit non longe a via vulgi -umconcilium (-siliumconsilium MLW
var. l.) die dominica congregatum. MLWRup. Tuit. vict. 10,1 p. 311,10 (ed. R. Haacke. 1970) in sancto victorum eiusmodi
(sc. sanctorum) -oconcilio, in fortium talium exercitu.
in malam partem (cf. Vulg. psalm. 21,17): MLWManeg. c. Wolfh. 21 p. 90,18 (ed. W. Hartmann. 1972) in
[] conspectu malignantis -iconcilii. MLWTheod. Palid. annal. MLWa. 954 -umconcilium malignantium
(sc. Ungariorum et Hunorum) obsedit Augustam. 2
expressius MLW
i. q. conglobatio, globus —
Zusammenrottung, Bande: MLWEdict. Roth. 279 si servi, id est -usconcilius (-umconcilium, -siliumconsilium MLW
var. l.), manu armata in vico intraverint.
Heßler