Eintrag · Mittellateinisches Wb.
confirmatio f.
confirmatio (-cio), -onis f. MLWscript.: cun-: p. 1329,9. comf-: MLWl. 33. MLWform. MLWabl. MLWplur. -is: p. 1330,55. sensus vergit in MLWpass.: MLWl. 57. 66. p. 1328,60. MLWal. I actio vel status stabiliendi, roborandi, firmandi — Festigung, Kräftigung, Stärkung: A corpor.: 1 strictius: a actio indurandi — das Hartmachen, Härten: MLWGeber. clar. 1,27 ad indurandum mercurium, item de -econfirmatione mercurii cum fumo saturni ad lunam. b status indurescendi — das Hartwerden: MLWMaurus progn. 28 p. 41b,37 (ed. M. H. Saffron. 1972) in doloris principio, id est in -econfirmatione apostematis dolorem praestante. c firmitas, duritia — Festigkeit, Härte: MLWAlbert. M. animal. 1,472 haec (peritonaei continuatio) ... adhaeret stomacho et ibi habet magnam -emconfirmationem et soliditatem substantiae suae. 12,135 per accidens ... iuvant nervi ad -emconfirmationem cordis et cerebri et omnis membri, circa quod complectuntur et in quo contexuntur. MLWalleg.: MLWHildeg. phys. 3,19 cedrus ... com-emcomfirmationem signat. 2 latius spectat ad corporis vim, vigorem, valetudinem: a in univ.: MLWMatth. Platear. gloss. p. 369C de -econfirmatione: pulvis peoniae datus cum ovo sorbili epilepticis confert. b corroboratio — Ertüchtigung: MLWAlbert. M. bon. 205 p. 126,7 delectationes exercitiorum in -econfirmatione gymnastica. B spirit.: 1 gener.: a consolatio, refectio — Hilfe, Erholung: MLWThietm. chron. 4,42 Liudgerdam secum duxit, non pro retentione, sed pro timoris magni -econfirmatione. b iuvamen (animos erigens), subsidium — (moralische) Unterstützung, Rückendeckung: MLWBeda hist. eccl. 1,25 p. 44,28 roboratus ... -econfirmatione beati patris Gregorii Augustinus ... rediit. MLWDipl. Loth. I. 35 p. 113,35 (ed. Th. Schieffer. 1966) nostro studio et -econfirmatione. de adiutore MLWi. q. columen — Stütze: MLWTransl. Dion. Ratisb. 17 p. 362b,30 Gisilberte ..., servator nostri capitis ..., magna tu -oconfirmatio regni. 2 publ. et iur.: a de actione MLWi. q. tuitio, conservatio — Sicherung, Erhaltung: MLWChart. Hans. I 745 p. 259,38 (a. 1274) ipsis (civibus) ad constructionem, munitionem et -emconfirmationem ... oppidi assiciam ... contulimus (sc. comes). b de statu MLWi. q. incolumitas — Sicherheit: MLWTrad. Frising. 704 p. 591,28 (a. 849) postea cum omni integritate et -econfirmatione ad sanctam Mariam consistere debere testantur res. 3 eccl. et theol.: a spectat ad angelos, beatos in bono (malo: l. 62sqq.) stabiliendos: α de actu: MLWHonor. August. eluc. 1,53 (ed. Y. Lefèvre. 1954) num casus illorum (sc. angelorum malorum) fuit causa -isconfirmationis istorum (sc. bonorum). MLWAlbert. M. incarn. 12 p. 182,53 sanctificatio in utero est gratia mundans ab originali peccato cum -econfirmatione in bono. MLWsumm. theol. II 4,18,2,3 utrum boni et mali angeli poterant esse praescii suae -isconfirmationis vel sui casus. 4,19 p. 249a,37 conversio et -oconfirmatio angeli boni simul fuerunt. al. obligatio, constrictio — Festlegung, Fixierung: MLWAlbert. M. sent. 2,5,4 p. 115b,32 odium malorum angelorum hic vocatur ira radicata, non quidem per consuetudinem ..., sed potius per -emconfirmationem, quia simul cecidit et in casu confirmatus fuit sive obstinatus. β de statu: MLWAlbert. M. incarn. 12 p. 182,76 -oconfirmatio ... dicit immobilitatem liberi arbitrii a bono. p. 183,18 alia -oconfirmatio est condicio habitus MLWeqs. MLWsumm. creat. I 4,31,3 p. 506b,26 -oconfirmatio angelorum est ex duobus, scilicet ex dono perseverantiae ... et immobilitate honestatis. MLWsent. 2,3,12 p. 85a,47 status viae habet se ad -emconfirmationem beatitudinis sicut tempore praecedens. 2,5,6 p. 121a,1 contrariantur -isconfirmationis et obstinationis status. MLWibid. MLWal. b spectat ad homines in fide, gratia roborandos: α de sacramento eucharistiae: MLWAmalar. bapt. 47 de -econfirmatione corporis et sanguinis Domini: confirmatur baptizatus postea corpore et sanguine Domini (Ordo Illyr. [PL 138,1333B]). cf. p. 1332,28. β t. t. MLWi. q. sacramentum chrismatis — Firmung (cf. MLWGloss. III 419,63 St.-S. -oconfirmatio firmunge): MLWCapit. reg. Franc. 15,15 si quis filiastram ... ad -emconfirmationem tenuerit (MLWDecret. Burch. 19,5 p. 967A). MLWWillib. Bonif. 8 p. 49,5sq. festum -isconfirmationis neobitorum diem et nuper baptizatorum ab episcopo manus inpositionis et -isconfirmationis populo praedixerat. MLWDipl. Karoli M. 197 p. 265,40 -emconfirmationem atque predicationem, quam antecessor eius (episcopi) in ipsa ... ecclesia ... fecit. MLWGerh. August. Udalr. I 6 p. 394,38 sacrae unctionis -emconfirmationem ... imponere. MLWAlbert. M. sacram. 8 p. 6,82 -oconfirmatio, in qua spiritus sanctus datur ad robur. 63 p. 44,45 forma -isconfirmationis est: ‘signo te signo crucis et confirmo te chrismate salutis’. 68 p. 47,10 an -oconfirmatio imprimat caracterem. MLWsent. 4,7,3 p. 157a,25 totum chrisma consecratum est materia -isconfirmationis. 4,7,5 p. 161a,4 virtus ... spiritualis datur in baptismo et robur in -econfirmatione. saepe. c spectat ad fidem, gratiam roborandam: MLWEigil Sturm. 25 p. 160,35 (ed. P. Engelbert. 1968) rex Karolus ad -emconfirmationem inchoatae fidei christianae ... ad illam terram perrexit (MLWAlex. Min. apoc. 13 p. 282,7 Sergius papa, qui ... in -emconfirmationem f. ‘Agnus Dei’ ... constituit decantari). MLWal. adde de gratia baptismali: MLWOrdo Rom. 15,77 datur eis (infantibus baptizatis) gratia spiritus ... cum chrisma in fronte ..., id est -oconfirmatio baptismi vel christianitatis. MLWAlbert. M. sent. 4,7,5 p. 160b, 42sq. quaeritur ..., utrum sit distincta gratia -isconfirmationis a gratia baptismi vel tantum -oconfirmatio illius; videtur ..., quod sit tantum -oconfirmatio illius vel confortatio. II actio affirmandi, sanciendi — Bekräftigung, Bestätigung: A de auctore sui ipsius negotium voto, manu, charta, per testes, argumentis corroborante (de iteratione: l. 50. p. 1329,6; de firmatione per manus impositionem facta v. H. Fichtenau, Das Urkundenwesen in Österreich. 1971. p. 60sqq.): 1 strictius: a spectat ad donationes sim.: α proprie: MLWTrad. Frising. 9b (a. 757) hereditatem meam ... ad ... ecclesiam ... confirmo, in ipso die tradidi post finem meum, pari -econfirmatione constitui et testes firmavi. 191 traditionem et -emconfirmationem feci. MLWHincm. epist. 136 p. 103,31 dotationis -oconfirmatio. MLWDipl. Zwent. 10 eam servitutis vinculo liberavimus et ingenuitatis ei -emconfirmationem tribuimus. MLWDipl. Otton. III. 140 p. 551,25 hęc ... donatio et inde facta -oconfirmatio. MLWCod. Lauresh. 7 (chron.) rex ... villam ... tradidit ... cum huiusmodi -isconfirmationis precepto. MLWChart. ord. Teut. (Thur.) 8 p. 13,13 (dipl. Frid. II.) nostram collacionem seu -cionemconfirmacionem infringere. saepe. spectat ad actum sollemnem, praecipue resignationem, investituram: MLWTrad. Frising. 227 p. 211,3 (a. 806) dederunt wadium -isconfirmationis (cf. 547f Piligrim per funiculum signi ecclesiae ... Rubonem archipresbiterum vestivit ..., deinde Liutpald simili -econfirmatione vestivit). 641b advocatus ... ipsam -emconfirmationem accepit. MLWTrad. Ratisb. 507 ut ... successor ... legitima -econfirmatione restituat hobas. MLWTrad. Scheftl. 38 qui (episcopus) ... nostra beneficia ... episcopali concessione, traditione, -econfirmatione ... tradidit. MLWChart. march. Misn. II 290 rei consummatio et -oconfirmatio. MLWTrad. Scheftl. 221 dux Welfo ... resignavit curiam propria manu in manum ... episcopi; huius -isconfirmationis testes sunt: MLWeqs. MLWChart. Westph. VII 102 adhibitis omnibus -busconfirmationibus, per quas rite concambia sive traditiones fieri solent. MLWTrad. Ror. 125 p. 133,47sq. (QuellErörtBayerGesch. N. F. XXI. 1966) quamvis per manum delegatoris ... curia -cionemconfirmacionem et robur -isconfirmationis deberet optinere exigente ipso iure. MLWal. firmatio litteris factaBeurkundung, Verbriefung: MLWTrad. Frising. 166a p. 162,29 (a. 793) eo tenore mihi eandem (proprietatem) sub -econfirmatione concessit rex, ut MLWeqs. MLWCapit. reg. Franc. 155,7 ut hi, quibus traditae fuerint res, vestituram suam accipiant et insuper -emconfirmationem. MLWActa imp. Winkelm. I 71 p. 67,9 privilegium ... continens -emconfirmationem et libertatem herbarum. MLWal. β meton. MLWi. q. charta (donationis) — (Schenkungs-)Urkunde, ‘Handfeste’: MLWConc. Karol.11B p. 63,12 ego ... diaconus ... hanc -emconfirmationem (MLWsyn. firmitatem) relegi et subscripsi. MLWDipl. Karoli M. 82 p. 118,31 hanc -emconfirmationem ... conscribere iussimus. MLWDipl. Ludow. Germ. 169 p. 238,25 hec nostre augmentationis -oconfirmatio. cf. p. 1329,13. b spectat ad pacta: α in univ. (interdum MLWi. q. sanctio — Abschluß): MLWThietm. chron. 6,89 nuntios pacem poscentes et -emconfirmationem cum Misecone ... fieri promittentes (MLWHeinr. Lett. chron. 2,5 ad -emconfirmationem pacis). MLWChart. Bund. 363 p. 272,11 ad -cionemconfirmacionem amicicie. MLWChart. Tirol. 1234a p. 368,7 sindici ... promissionem, -cionemconfirmacionem et approbacionem fecerunt. MLWal. β conventio, pactio — Vereinbarung, Vertrag: MLWTrad. Ratisb. 13 p. 12,38 (a. 814) facta est hec -oconfirmatio MLWeqs. MLWAgnell. lib. pont. 118 p. 355,37 fiat cun-ocunfirmatio talis inter me et vos, ut MLWeqs. MLWCapit. reg. Franc. 270 p. 298,34 -oconfirmatio ... regum ... apud Confluentes facta. MLWThietm. chron. 6,31 in baculo ... mutuae -cionisconfirmacionis signo. MLWal. MLWmeton. de charta: MLWChart. Solod. I 333 (dipl. MLWa. 1226) -emconfirmationem nobis (sc. regi) exhibitam ... duximus confirmandam et sigilli nostri munimine roborandam. γ condicio — Bedingung: MLWTrad. Frising. 173 (a. 794/802) ea ... ratione et -econfirmatione haec traditio facta est, si MLWeqs. MLWDipl. Heinr. III. 42 sub hac etiam -econfirmatione ..., ut MLWeqs. MLWal. c spectat ad sententiam, poenam, bannum: α in univ.: MLWCod. Lauresh. 134 p. 408,8 (a. 1094) -econfirmatione banni et incessione populi terminum ... pretitulavimus (sc. abbas). MLWChart. Altenberg. 1 p. 3,4 post hanc nostram -cionemconfirmacionem adeo terribilem. MLWmeton. de charta: Const. I 162 p. 226,10 (a. 1157) adhibitis ... testibus, quorum alii ... sententiam ... approbant, alii -isconfirmationis huius fidem amministrant. β consultum, decretum — Beschluß, Entscheid: MLWCapit. reg. Franc. 273B,3 contra nostram (sc. regis atque fidelium) communem -emconfirmationem. 2 latius: a iur. de fide facta: α in univ.: MLWConc. Karol. 38,43 ne ... quasi ad -emconfirmationem suae assertionis nomen Domini ... assumant. MLWThietm. chron. 8,7 p. 500,22 reiteratur ... sacramenti -cioconfirmacio. MLWChart. Babenb. 81 cum fidei suę ... -econfirmatione. β attestatio — Beglaubigung: MLWChart. archiep. Magd. 52 p. 74,24 (epist. papae MLWa. 967) huic decreto a nobis facto pro -econfirmatione subscripsi. MLWChart. march. Misn. III 405 huic actioni ... sygilli nostri apponimus -emconfirmationem (MLWChart. Babenb. 280 quorum sigillis hec pagina ad maiorem -emconfirmationem cernitur roborata. MLWal.). γ subscriptio — Unterschrift: MLWForm. Wisig. 7 hanc oblationem ab eius voluntate factam pro -emconfirmationem suae personae subscripsi; ipse vero subter manu sua signum fecit. MLWSteph. Edd. Wilfr. 47 p. 242,10 sub testimonio -isconfirmationis (antea: subscriptione). remissius MLWi. q. signum — Zeichen: MLWDipl. Heinr. I. 28 hanc nostri corroborationem praecepti ... manus ... nostrae -econfirmatione indita ... sigillari praecepimus. δ cautio — Sicherheitsleistung: MLWTrad. Teg. 394 (a. 1206/17) ego ... abbas vii modios avenę ... ad -emconfirmationem et in locum pignoris posui. remissius MLWi. q. pignus fidei — Treuepfand: MLWThietm. chron. 7,12 si hunc (Miseconem) sine obsidibus aut aliis -busconfirmationibus remittitis. b rhet. MLWi. q. probatio argumentis facta — Begründung, Nachweis der Richtigkeit (cf. MLWGloss. I 508,43 St.-S. -econfirmatione festinungo): MLWGunzo epist. 12 p. 43,16 causarum partes alii quattuor adfirmant, Cicero (inv. 1,19) vero duas addidit, -emconfirmationem et reprehensionem. MLWRup. Tuit. spir. 2,17 MLWl. 786 (Corp. Christ. Cont. Mediaev. XXIV. 1972) rationis -econfirmatione (l. 792). B de testibus: 1 proprie: a in univ.: MLWTrad. Frising. 290 (a. 809) luculenta -econfirmatione declaratur cunctis rectam -emconfirmationem scientibus, quia MLWeqs. 547e viros ... in testimonium et -emconfirmationem per aures traxit (MLWTrad. Teg. 267 huius rei adtestatione et -econfirmatione p. MLWa. sunt testificati). MLWHraban. epist. 53 p. 507,34 ad cuius rei -emconfirmationem exemplar epistolae ... vobis ... transmisi. MLWChart. Babenb. 264 cum ... negocia ... et voce testium et -econfirmatione scripture soleant roborari. b exploratio, definitio — Feststellung: MLWBrev. Notit. p. A 21,13 -oconfirmatio terminum facta est ..., per veraces viros inventum est et signa facta sunt. 2 meton.: a adnotatio — Aufzeichnung, ‘Notitia’: MLWTrad. Frising. 399b (a. 813) hunc (sic) -emconfirmationem negotii scripsi iussione Hittonis episcopi. MLWTrad. Patav. 106a huius -isconfirmationis hi sunt testes. b commentarius, testimonium — Protokoll, ‘Weistum’: MLWDipl. Ludow. Germ. 170 p. 241,12 acta est haec -oconfirmatio decimarum, immo rememorationis scriptum ... anno MLWeqs. C de approbatoribus: 1 proprie: a spectat ad homines (designatos, electos): α publ. et iur.: MLWEpist. Wibald. 404 p. 539,16 eius (urbis Romae) -emconfirmationem, per quam omnes et sine qua nulli umquam principum imperaverunt, non requisistis (sc. rex). MLWChart. Tirol. notar. I 357 -oconfirmatio arbitrorum inter Feltrenses et Tridentinos: ... potestas ... confirmavit ... iudices seu arbitros ... electos MLWeqs. MLWCaes. Heist. hom. exc. 248 Ottone (IV. rege) post -cionemconfirmacionem deposito. β eccl. et canon. (de re v. p. 1336,41sq.): MLWCand. Fuld. Eigil. II 12 capit. p. 96 itur ad regem super abbatis -econfirmatione. 13 -oconfirmatio regis et instructio eiusdem. MLWEpist. Col. 3 p. 244,4 ex quaestione, ratione, iudicatione, -econfirmatione ... archiepiscopum ... canonice ... subrogavimus. MLWChart. Monast. 20 p. 118,4 (QuellErörtBayerGesch. N. F. XX. 1961) cum tua (sc. episcopi) -oconfirmatio et consecratio tantum ad Romanum pontificem pertinere noscatur. Const. II 358 a tempore -isconfirmationis sue (sc. episcopi electi). remissius: Const. II 141 p. 178,15 (a. 1230) quod non impediat imperator ..., quin electiones, postulationes et -esconfirmationes ecclesiarum, monasteriorum ... libere fiant. b spectat ad res: α de renovatione (chartarum, iurum): MLWLiber diurn. 101 p. 133,15 privilegium ad -emconfirmationem monasterii. MLWCapit. reg. Franc. 172 p. 353,9 per hoc pactum -isconfirmationis nostrae (sc. imperatoris). MLWDipl. Arnulfi 140 p. 213,13 per donationes vel -esconfirmationes regum. MLWDipl. Otton. II. 95 hoc ... renovationis nostrae ac iteratae -isconfirmationis preceptum (MLWDipl. Heinr. II. 38 p. 43,39 alia ... super eiusdem abbatiae ... -econfirmatione praecepta). MLWChart. Worm. 37 restitutio et -oconfirmatio. MLWDipl. Conr. III. 200 p. 363,4 (ed. F. Hausmann. 1969) sine eius (regis) concessione vel -econfirmatione. MLWChart. Babenb. 38 p. 54,4 hanc ... nostrę (sc. ducis) -isconfirmationis paginam (MLWChart. Bund. 621 [epist. papae] hanc p. nostre protectionis et -isconfirmationis infringere. MLWal.). MLWChart. Tirol. 1012 vendat conductor alii, cui velit, preter quam exceptatis dandus libram i piperis domino (sc. locatori) pro -cioneconfirmacione in emptorem (item de laudemio: 1069 dando unam libram piperis pro nova -cioneconfirmacione). MLWChart. Raitenh.234 p. 194,2 ad -emconfirmationem perpetuam. saepe. de actu sollemni: MLWChart. Babenb. 341 (a. 1239) testibus ..., qui huic -iconfirmationi intererant, annotatis. expressius MLWi. q. ius sanciendi possessionem — Recht zur Besitzbestätigung: MLWActa imp. Winkelm. II 5 p. 5,37 (a. 1211) confirmavimus eidem duci ... -emconfirmationem et confiscationem. β de assensu: MLWLeg. Wisig. 12,1,3 p. 408,5 lex in -econfirmatione concilii edita. MLWEinh. epist. 39 ut ei -emconfirmationem faceret de eodem beneficio imperator. MLWChron. Cosmae cont. II MLWa. 1126 p. 156,16 in tua (sc. imperatoris) ... potestate Boemicae electionis sola -oconfirmatio consistit. MLWHeinr. Lett. chron. 13,3 ad -emconfirmationem (conformationem MLWvar. l.) eiusdem habitus. al. comprobatio, approbatio, assensus — Genehmigung, Billigung, Zustimmung: MLWChart. Bund. 334 p. 245,2 (a. 1156) hec ... omnia consilio et -econfirmatione ... cardinalis presbiteri facta sunt. MLWChron. Reinh. MLWa. 1206 p. 571,17 ad -cionemconfirmacionem secte eorum (Iudaeorum) venisse creditur archiepiscopus. MLWChart. Tirol. 888 p. 299,19 ad recipiendas -cionesconfirmaciones dicte vendicionis a ... Erhardo fratre venditoris et ab sororibus eius. MLWChart. Turic. XIII 481a a -cioneconfirmacione dicti ordinis (sc. Praedicatorum) anno xviii. MLWChart. Tirol. notar. I 41 pro quo consensu et -econfirmatione ... fuit confessus accepisse MLWeqs. MLWal. 2 meton.: a de scriptis MLWi. q. charta denuo iura affirmans — Bestätigungsurkunde: MLWDipl. Merov. I 29 p. 28,36 -emconfirmationem auctoritatis nostrae petierunt adfirmare. MLWForm. Marculfi 1,4 MLWl. 19 (ed. A. Uddholm. 1962) -cionisconfirmacionis illorum regum ... pontifex nobis ostendedit relegendas (MLWForm. Senon. I 35 p. 201,8 -isconfirmationis ... protullit relegendos). MLWDipl. Karlom. (I.) 46 p. 66,12 in eorum -isconfirmationis ... invenimus. MLWAnnal. regni Franc. MLWa. 814 p. 140,23 Leo imperator ... descriptionem et -emconfirmationem pacti et foederis misit. MLWForm. Turon. 27 -oconfirmatio regis (cf. 28 item appennem). MLWChart. episc. Hild. I 351 p. 335,28 episcoporum -esconfirmationes emanaverunt. MLWSumma dict. Saxon. 7,8 p. 236,1 -umconfirmationum ... alia simplex, alia condicionalis, alia mera. MLWal. b de monasterio fere MLWi. q. locus approbatus — bestätigtes Stift: Notae Monast. (MLWMGScript. XVI p. 439,29; MLWs. XI.MLWex.) tota haec dedicatio, tot Deo electorum sacerdotum -oconfirmatio igne devorante ... est evacuata. Heßler