clementia (-cia), -ae
f. MLW
script.: clae-, clęm-:
p. 708,16. 41.45. MLW
al. clim-:
p. 708,34. adde MLWDipl. Merov. I 51. MLW
al. I
latius: A
in univ. MLW
i. q. mansuetudo, benevolentia —
Milde, Wohlwollen (
cf. MLWGloss. II 473,63 St.-S. -aclementia gilahsini): 1
gener.: MLWAldh. virg. II 525 Roma sacerdotem clementem ... edidit ..., cui dat -aclementia nomen. MLWBeda hist. eccl. 3,17 p. 161,24 pauperes recreandi vel defendendi -amclementiam. MLWHrotsv. lib. 1 praef. 7 prona favente -aclementia regiae indolis Gerbergae. MLWWipo prov. 31 iudicis sententiam oportet sequi -amclementiam. MLW
al. 2
philos.: MLWErmenr. ad Grim. 8 p. 542,19 cui
(temperantiae) accidunt continentia, -aclementia, modestia
(ex Cic. inv. 2,164). MLWAlbert.
M. bon. 334 p. 187,35 videtur, quod -aclementia sit pars iustitiae. 335 p. 187,36 -aclementia est pars temperantiae. MLW
ibid. MLW
al. B
c. colore quodam MLW
i. q. beneficentia, beneficium —
Wohltätigkeit, Wohltat: MLWCand. Fuld. Eigil. I praef. Hluduici serenissimi augusti -amclementiam circa nos factam. MLWThietm. chron. 6,79 epistolam de aecclesiae detrimento meae inscriptam et regis -amclementiam ammonentem. MLWWipo tetral. 309 quod gratis dabitur, -aclementia iure vocatur. MLWChart. Raitenh. 356 p. 287,20 libertates ac gracias monasterio ... per -amclementiam Romanorum pontificum ... factas.
oblatio extraordinaria —
Spende: MLWDipl. Otton. I. 314 p. 428,21 uti ... monachi ... ęstivo tempore ... vini vel potus -aclementia reficerentur. II
strictius MLW
i. q. pietas, humanitas, benignitas, misericordia —
Gnade, Huld, Güte, Barmherzigkeit (
cf. MLWGloss. III 231,51 St.-S. -aclementia gnada): A
proprie: 1
spectat ad regem, imperatorem sim.: MLWAlcuin. epist. 123 p. 180,33 quia -aclementia regis omnium hominum ... excellere decet consuetudines. MLWDipl. Arnulfi 132 p. 198,32 nos ... cordis tacti -ciaclemencia. MLWPoeta Saxo 2,206 cuius
(regis) -aclementia nulli reddiderat dignam ... poenam. MLWWiduk. gest. 1 praef. nostra ... humilitas presumit de proxima sceptris semper -aclementia, quia MLW
eqs. MLWThietm. chron. 6,54 pro quantitate ineffabilis -aeclementiae vestrimet
(sc. regis). saepe. 2
spectat ad Deum (ad sanctos: l. 16.19): a
in univ.: MLWChart. Fuld. B 11 (a. 751) caso fragilitatis vel divina -aclementia donamus ... arealem (MLWWett. Gall. 28 p. 272,3
d. -aclementia ductrice. MLWRimb. Anscar. 19 p. 44,7 divinae commendatus -aeclementiae ... obiit. MLWWalth. Spir. Christoph. I prol. p. 65,27
d. sanctique Christofori opitulante clę-aclęmentia.
saepe). MLWWalahfr. Wett. 276 intentas formate preces, -aclementia magna est. MLWDipl. Arnulfi 129 p. 193,4 Dei omnipotentis -amclementiam ob hoc super nos largius coruscare confidimus. MLWGerh. August. Udalr. I 12 p. 401,36 ut ... -amclementiam sanctae Dei genitricis Mariae ... flagitaret. MLWWipo prov. 50 ubi est vera penitentia, ibi Dei -aclementia. MLWOtloh. prov. O 46 (ed. W. C. Korfmacher. 1936) optima re, id est -aclementia Dei, pessime abutimur.
persaepe. b
c. colore quodam MLW
i. q. actus quidam Dei clementis —
gnädige Fügung Gottes: MLWAldh. virg. I 36 p. 283, 11 istinc eundi tragoediam et illinc redeundi -amclementiam ... spectatoribus ... patefecit. MLWDipl. Ludow. Germ. 102 p. 147,37 eius ... parere praeceptis, cuius -aclementia praelati sumus. MLWThangm. Bernw. 27 p. 771,9 rebus ... Dei -aclementia ad votum cedentibus.
al. expressius MLW
i. q. auxilium —
Hilfe: MLWWalahfr. Wett. 237 divina cito advenit -aclementia cursu. MLWGerh. August. Udalr. I 28 p. 417,6 Otto cum Dei -aclementia liberatus a Sclavis. B
meton. in formulis: 1
de hominibus in titulo vel allocutione: a
de rege, imperatore sim.: MLWDipl. Merov. I 19 p. 19,44 oportit cli-ciaeclimenciae princepali MLW
eqs. (cf. MLWCapit. reg. Franc. 28 p. 75,22 -aclementia ... regis ... episcopo gratiam suam contulit. MLWLeo III. epist. 9 p. 101,7 ad vestram imperialem -amclementiam. MLWWett. Gall. 2 p. 258,9 regalis -aeclementiae allocutione vocantur. MLWConc. Karol. 53 p. 689,20 pii ... augusti -amclementiam ... adii.
saepe). MLWDipl. Loth. II. 1 (ed. Th. Schieffer. 1966) peciit -ciamclemenciam excellentie nostre
(cf. 29 adiit maiestatis nostrae -amclementiam.
saepe). MLWEpist. Froth. 14 auribus clae-cieclaemencie vestrae ... innotescere. MLWEpist. pont. Rom. sel. II B 6 p. 588,7 ut festivitatis insigne ... vestrę destinaremus -ęclementię.
persaepe. b
de papa, episcopo sim.: MLWAldh. carm. eccl. 3,26 cuius
(regis) in adventu gaudet -aclementia Romae. MLWEpist. Froth. 13 his ... clae-ciaeclaemenciae vestrae
(sc. archicapellani) suggestis. MLWPass. Quir. Teg. 8 p. 14,6 Utonem ... ad eius
(papae) -amclementiam direxerunt. MLWChart. Brixin. 110 (a. 1244) supplicans 〈clemen〉tie nostre
(sc. electi Brixinensis). MLW
al. 2
de Deo, Christo: a
gener.: MLWWalahfr. Blaithm. 110 magna Dei -aclementia servum consociare suum ... super astra maniplis disposuit. MLWHraban. epist. 23 p. 430,10 veniam delictorum ... apud divinam -amclementiam accipere (MLWWalth. Spir. Christoph. I 9 perfectissimum divinę -ęclementię famulum. Vita Heinr. IV. 4 p. 19,17 ordinante desuper divina -aclementia.
persaepe. cf. MLWBeda hist. eccl. praef. p. 8,12 apud supernam -amclementiam ... intervenire. MLWWiduk. gest. 2,36 p. 96,3
Ottonem et Heinricum summa -aclementia mundo ad delicias ... destinavit. MLW
al.). MLWRimb. Anscar. 18 p. 38,23 divinae ... maiestatis -aclementia hoc nequaquam inultum abire passa est. MLWVita Corb. 38 innumerabilia Dei omnipotentis -aclementia ... operari dignatus est multorum sanitatuum miracula. MLWCarm. de Frid. I. imp. 892 (ed. I. Schmale-Ott. 1965) orantem ... exaudit summi -aclementia patris.
persaepe. b
publ. in intitulationibus: MLWDipl. Ludow.Germ. 68 p. 95,40 Hludouuicus divina favente -aclementia rex (Dipl. Karlom. [II.] 5. MLWDipl. Karoli III. 2. MLWDipl. Conr. II. 63 Churadus
d. f. -aclementia ... clementissimus r. MLWDipl. Heinr. III. 1.21. MLWChart. Brixin. 55 [dipl. Frid. II.].
persaepe. cf. MLWDipl. Ludow. Germ. 148
d. praeveniente -aclementia r. MLWDipl. Arnulfi 64
d. annuente -aclementia r. MLWDipl. Otton. I. 13 r.
d. opitulante -ciaclemencia. 45
d. ordinante -aclementia r. 76
d. -aclementia r. 105
d. providente -aclementia r.
saepe).
Antony