cardinalis

cardinalis, -e. MLWscript.: ka-: p. 276,67. ga-: MLWChron. Ven. Alt. p. 73,8. MLWAnnal. Scheftl. II MLWa. 1271. -den-: Const. II 396. MLWal. -don-: p. 275,37. MLWform. MLWabl. MLWsg. (subst.) -e: p. 276,31. MLWal. MLWcompar.: p. 275,11. tmesis: p. 276,32. I adi.: A principalis, primarius — hauptsächlich, Haupt-, Grund-: 1 de caelo sim.: MLWAldh. ad Acirc. 113 p. 153,13 climata -iacardinalia. MLWHonor. August. imag. 1,54 de quibus (ventis) quatuor sunt -escardinales. 2 de numeris: MLWGloss. med. cod. Trev. p. 146,20 -escardinales numeri (‘Kardinalzahlen’) i, ii, iii MLWeqs. de minoribus usque ad decem numeris: MLWThietm. chron. 6,1 consummata millenarii linea numeri et in quarto -iscardinalis ordinis loco (cf. p. 278,22). 3 de virtutibus (‘Kardinaltugenden’; cf. O. Lottin, Bibliothèque Thomiste. XIV. 1930. p. 233sqq.): MLWConc. Karol. 44 p. 532,13 temperantia, quae una de -buscardinalibus ecclesiasticis virtutibus esse cognoscitur. MLWRup. Mediol. Adalb. 4 eum ita singulis virtutibus iniciatum, ut nusquam deesset compagi -iumcardinalium. MLWDavid compos. 3,28,3 aliae virtutes dicuntur -escardinales ut prudentia, iustitia, fortitudo, temperantia. MLWAlbert. M. bon. 121 p. 80,61 istae quattuor virtutes ideo -escardinales dicuntur, quia sunt ut cardo principalium actuum motivarum potentiarum animae, ad quos actus aliarum virtutum habent conexionem sicut ad cardinem. MLWeth. 3,3,1 p. 254^a,8 istae (temperantia et fortitudo) sunt aliis -buscardinalibus -iorescardinaliores. MLWibid. MLWal. 4 usu vario: MLWAmalar. interpr. 12 in capite eius catalogi -emcardinalem ordinem posuit et in fine, id est angelos et seraphim (MLWsim. 8). MLWMirac. Bert. 7 p. 512,20 -iscardinalis missae conventus. MLWBovo Sith. Bert. 3 p. 527,54 -ecardinale sancti Martini altare. MLWfort. MLWadd.: MLWLand. Mediol. hist. I 3,1 p. 73,25 quae ... meis tabulis -buscardinalibus ... denotata esse recolo. eminens — überragend: MLWTheod. Trev. transl. Celsi 4 catholicae fidei -icardinali maiestate. B usu eccl. MLWi. q. ad certam ecclesiam attitulatus vel pertinens — einer bestimmten Kirche zugeordnet oder zugehörig, Kardinal- (cf. St. Kuttner, Traditio. 3. 1945. p. 129sqq.; MLWPlöchl, Kirchenrecht. ²I. p. 319 sqq.): 1 spectat ad translationem clericorum (cf. St. Kuttner, op. cit. p. 137.153sq.): MLWLiber diurn. 8 p. 8,4 coepiscopum nostrum ..., cuius ecclesia est ab hostibus occupata, -emcardinalem vestrę ecclesiae ... constituimus sacerdotem. MLWHadr. II. epist. 34 p. 738,30 eum ... constituimus -emcardinalem metropolitanum et archiepiscopum Turonicae ecclesiae (cf. 35 p. 742,8). de attitulato pro episcopo proprio: MLWChron. Camer. 3,17 ecclesiam Atrebatensem ... -emcardinalem episcopum habere ... constituit papa (cf. St. Kuttner, op. cit. p. 164). 2 spectat ad titulos Romanos (de cardinali extraneo: l. 42. cf. l. 49; de re v. K. Ganzer, Die Entwicklung des auswärtigen Kardinalats. 1963): MLWConc. Karol. 14 p. 86,23 ut ... in apostolatus culmen unus de -buscardinalibus presbiteris ... consecraretur. MLWAnnal. Fuld. II MLWa. 885 p. 104,5 nomina et omnium presbyterorum et diaconorum -iumcardinalium, ... qui omnes eum (papam) elegerunt. MLWOrdo Rom. 35,28 alii presbiteri astantes duo vel tres cardonales (cf. 35,34.35). MLWLiutpr. hist. 10 p. 167,21 -emcardinalem subdiaconem. 22 p. 174,23 -iscardinalis archidiaconus. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 291,37 domnus ... apostolicus ... ad idem colloquium sanctae Romanae aecclesiae diaconum -emcardinalem ... transmiserat. MLWEpist. Hann. 30 M(ainardus) -iscardinalis dictus episcopus Silvę Candidę et sua gratia abbas Pomposię. MLWBernold. Const. chron. MLWa. 1084 p. 440,30 ordinationis (papae) privilegium solis -buscardinalibus episcopis, Ostiensi, Albanensi et Portuensi, ... est concessum. MLWChart. Bund. 260 p. 197,4 R(omanae) ecclesie diaconi -iscardinalis ac bibliothecarii. 283 p. 211,22 per manum Aimerici, ... diaconi -iscardinalis cancellarii. MLWAnnal. Magd. MLWa. 970 p. 151,8 confirmavit eum (Adalbertum) ... primatum habere ... et inter -escardinales episcopos Romanae sedis consortium habere. MLWOrd. canc. pap. 1 p. 3,4 archipresbiterum, qui debet esse -iscardinalis. MLWAlex. Min. apoc. 4 p. 53,16 xxiv sacerdotes -escardinales respondent xxiv senioribus veteris testamenti. MLWChron. Erf. min. p. 548,24 hic (Euaristus papa) ... tytulos in urbe Roma divisit -buscardinalibus presbiteris et dyaconibus. persaepe. v. et p. 277,10.37. 3 spectat ad ecclesias cathedrales extraneas (interdum privilegiis more Romano ornatas, MLWe. g. l. 64): a de clericis (de officio: l. 66; cf. St. Kuttner, op. cit. p. 154sqq. 165sqq.): MLWCod. Karol. 3 p. 481,35 quartum capitulum de presbiteris agrorum, quam obedienciam debent exhibere episcopis et presbiteris -buscardinalibus. Ioh. VIII. epist. A 207 p. 172,32 ut ... nullus ... in patriarchatus eligatur ... nisi de -buscardinalibus presbyteris et diaconibus Constantinopolitanę sedis. MLWChart. archiep. Magd. 63 p. 91^a,31 ecclesiam tuam (sc. Adalberti) xii presbiteros, vii diacones, xxiv subdiacones -escardinales, qui sandaliis et lisinis utantur, habere volumus (cf. MLWAnnal. Magd. MLWa. 970 p. 151,10). MLWDipl. Heinr. IV. 156 p. 203,19 -emcardinalem archidiaconatum eiusdem urbis (Tullensis). MLWLand. Mediol. hist. II 34 p. 34,9 ordinarii -escardinales sancte Mediolanensis ecclesie. MLWGerhoh. ad Innoc. p. 222,23 ceteri ... -escardinales sive cathedrales prelati cuiuslibet aecclesiae. MLWal. b de ecclesiis baptismalibus (cf. St. Kuttner, op. cit. p. 160sqq.): MLWCapit. reg. Franc. 92,8 ut prepositi -iumcardinalium aecclesiarum obedientes sint episcopis suis. 293 p. 411,17 ut titulos -escardinales in urbibus vel suburbiis constitutos episcopi canonice ... ordinent. MLWDipl. Karoli III. 35 p. 61,9 cum ... ecclesiis baptismalibus, quae intra civitatem ... -escardinales habentur sive aextra civitatem existunt (89 p. 146,25 in ... e. b. aut -buscardinalibus). MLWal. c de cathedra abbatis: MLWSimon Sith. gest. 2,6 quem (abbatem) episcopus ... pastorali virga insignitum in throno -icardinali collocaverit. 2,89 p. 653,13 quod ... Cluniacensis abbas ... in -icardinali abbatis sede staret ut abbas abbatum. C ad cardinaliam pertinens — einen Kardinalssitz betreffend: MLWOrd. canc. pap. 1 p. 5,3 (codd. EO) Penestrina ... dignitate episcopali et -icardinali ... privata. II subst. masc.: qui ad certam ecclesiam attitulatus est — einer der einer bestimmten Kirche zugeordnet ist, Kardinal (de re v. p. 275,20sqq.): A spectat ad translationem clericorum: Ioh. VIII. epist. A p. 9,1 Burdegalensis diocesis episcopum, ... Frotharium, in Bituricensem ecclesiam -emcardinalem fieri dedernentes (cf. St. Kuttner, op. cit. p. 164): B spectat ad titulos Romanos (de clericis extraneis: l. 34sq.38. al.; de re v. p. 275,57): MLWOrdo Rom. 36,40 summus ... pontifex, quando benedicitur, eligitur unus ex -buscardinalibus, de qualicumque titulo fuerit. MLWChron. Noval. 1,7 ignorantibus -buscardinalibus, id est custodibus. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1078 p. 307,38 excommunicationis iam per -emcardinalem ... factae. MLWEpist. Hann. 20 p. 49,16 ut nullus umquam papa fieret nisi per electionem -iumcardinalium. MLWEpist. Heinr. IV. 18 p. 28,7 Hildebrandum legali omnium -iumcardinalium ... iudicio scias abiectum. MLWLeo Mars. chron. 3,24 p. 715,12 Aldemarium ... -emcardinalem simul et abbatem sacravit apostolicus. MLWCosmas chron. 1,22 p. 42,29 papa suorum -iumcardinalium consilio ... consecrat eam abbatissam. MLWapp. 2 p. 254,8 qualicumque apparamento septem -escardinales altari sancti Petri ministrare student. MLWOtto Frising. chron. 7,22 p. 343,27 a ... -ecardinale (-icardinali MLWvar. l.) ... in regem ungitur Conradus. MLWCarm. de Frid. I. imp. 678 cardi eciam nales, qui iuxta templa beati constiterant Petri. Const. I 333 p. 477,24 magister Melior -iscardinalis, Massanus episcopus. MLWChart. episc. Hild. I 486 p. 463,27 ego Iohannes tituli sancti Clementis -iscardinalis, Viterbensis ... episcopus. MLWChron. Erf. mod. MLWa. 1153 rex curiam ... cum duobus -buscardinalibus ... habuit. MLWAlex. Min. apoc. 16 p. 342,13 Desiderius, -iscardinalis Romanus et abbas Cassinensis. persaepe. abusive: Theod. Tuit. revel. (ArchGeschNiederrh. 5. 1866. p. 293,30; MLWc. 1164) sanctus Corimius martir et -iscardinalis. MLWibid. MLWal. MLWiron.: MLWCarm. Bur. B 41,4,6 ibi cursus galearum et conflictus piratarum, id est -iumcardinalium. 41,17,1 ita dicunt -escardinales, ita solent di carnales. de protectore ordinis (‘Kardinalprotector’): MLWDavid expos. reg. (MLWZKirchGesch. 19. 1899. p. 350,9) domnus noster -iscardinalis, cui a sede apostolica gubernatio est commissa. MLWSalimb. chron. p. 383,12 Hugolinus, qui fuit -iscardinalis ordinis fratrum Minorum, id est gubernator et protector (p. 383,16. p. 453,20). C spectat ad ecclesias cathedrales extraneas (interdum privilegiis more Romano ornatas, MLWe. g. l. 50.55sqq.): MLWRather. epist. 26 p. 146,4 cum titularios ... paratos ... invenissem, vos -escardinales ... manere ... cerno rebelles (cf. notam MLWed.). MLWDipl. Otton. III. 347 -buscardinalibus et canonicis ... ecclesie Aquisgranensis. MLWDipl. Conr. II. 252 diaconem ..., sancte Cremonensis ecclesię -emcardinalem. MLWArnulf. Mediol. gest. 1,3 unus ex maioris ecclesiae praecipuis -buscardinalibus, quos vocant ordinarios. MLWChart. Mog. A 460 ecclesię sancti Iacobi apostoli ... -iscardinalis. MLWChron. Andag. 8 p. 24,2 ecclesie beati Remigii scolasticum, -emcardinalem quoque et decanum (cf. notam MLWed.). 46 p. 115,23 unus ex septem -buscardinalibus maioris altaris. Ord. iud. Dei A 23 p. 628,5 letania a -buscardinalibus ecclesiae Suessionensis dicenda (cf. St. Kuttner, op. cit. p. 168⁶⁹). MLWSalimb. chron. p. 399,29 fecit legatus eum -emcardinalem Ravenne. MLWal. adde: MLWLand. Mediol. hist. I 1,4 p. 39,58 viginti quatuor sacerdotes, qui quasi -escardinales essent, debere constitui visum est Ambrosio. MLWSalimb. chron. p. 510,8 Palialogus in Constantinopolitana urbe ... papam fecerat et -escardinales. D in cognomine: MLWChart. Laus. 896 (a. 1237) Vuibertus dictus C-isCardinalis habet ... vineam. MLWChart. Eichsf. 464 Heinricus dictus K-isKardinalis, noster homo. E in lusu verborum: v. p. 304,46sqq. cf. MLWl. 42sq. Dauser