caput

caput (-ud), -itis n. (m.: MLWl. 29.57. p. 260,68. 261,58. cf. p. 261,24.26) MLWscript.: ka-: MLWl. 29. adde MLWRhythm. 16,10,1. capput: p. 260,45. -ide: MLWl. 70. MLWform.: MLWacc. MLWsg.: ? -de: MLWl. 70. -pu: p. 264,16. MLWabl. MLWsg. -po: MLWl. 64. p. 263,51. principalis pars corporis — Kopf, Haupt: I proprie: A strictius: 1 spectat ad homines (Christum: l. 29; diabolum: MLWl. 37): a in univ.: MLWLiber hist. Franc. 41 p. 313,6 discopertus a galea ... -tcaput regis. MLWRhythm. 15,10,1 k-e posuerunt espinea corona. MLWEinh. Karol. 22 p. 26,22 fuit ... apice -is rotundo. MLWNotker. Balb. gest. 1,3 p. 4,22 augustum -tcaput. MLWBruno Querf. fratr. 3 p. 721,10 Iohannes solo -ecapite minor Benedicto. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1063 p. 272,25 infantem duo -acapita ... habentem. MLWHonor. August. sacram. 50 -tcaput eius (hominis) in modum spherae coeli rotundum (cf. MLWAlbert. M. animal. 1,112 -tcaput ... est sicut spera compressa, aliquantulum oblonga). MLWHildeg. scivias 3,11 p. 721^B monstruosum -tcaput diaboli. MLWTheod. Cerv. chirurg. 2,2 p. 145^C -tcaput dividitur in tres partes, scilicet in substantiam carnosam, craneatam et cerebrum. MLWAlbert. M. metaph. 5,2,2 p. 237,27 (ed. B. Geyer. 1960) inter aequinoctialem et zenith -iscapitis cuiuslibet hominis. saepe. b de laesione, abscisione sim.: α de facinore, violentia: MLWLex Sal. Merov. 17,3 si quis hominem in -tcaput plagaverit (MLWLex Ribv. 71,1. MLWal.). MLWPactus Alam. I 3 si quis alteri -tcaput frangit sic, ut ossus de -ecapite ipsius tollatur. MLWLex Alam. 57,29. MLWLex Baiuv. 4,4 si ... in -ecapite testa appareat, quod kepolsceini vocant. MLWChart. march. Misn. II 565 p. 391,19 de nudato -ecapite femine. MLWal. β de punitione: MLWLeg. Burgund. const. I 52 p. 87,2 -iscapitis amissione plectantur (MLWThietm. chron. 7,45 p. 452, 31 regina ... -ecapite plectitur). MLWCapit. reg. Franc. 62,11 dimidium -tcaput tundatur. MLWThietm. chron. 7,6 si culpabilis efficeretur, -ecapite privaretur. MLWal. remissius: MLWLex Raet. Cur. 4,11 qui hoc fecerit, -ecapite puniatur (MLWCapit. part. Saxon. 5. MLWal.). MLWLex Saxon. 28 -iscapitis dampnatus nusquam habeat pacem. MLWLiutpr. antap. 1,38 -iscapitis ... sententia (MLWChart. Heinr. Leon. 48 p. 69,19). γ de martyrio: MLWWalahfr. Blaithm. 129 gladio ... supposuisse -tcaput gaudebant. MLWNadda Cyriac. I 27,3 pice ... -tcaput eius perfusus est. MLWThietm. chron. 4,28 -iscapitis abscisione ... martirium ... percepit Adelbertus (cf. MLWDipl. Conr. II. 201 p. 270, 35 -iscapitis sectione). MLWal. δ de pugna: MLWPaul. Diac. Lang. 1,27 -tcaput ... illius sublatum ad bibendum ex eo poculum fecit. MLWWaltharius 712 -icapiti ... infindere vulnus. MLWWiduk. gest. 3,55 -ecapite caesus est. MLWal. ε usu vario: MLWChron. Fred. 2,60 p. 85,6 Eugenius capo truncatur (4,52). MLWWett. Gall. 35 p. 277,24 -tcaput inlisit in superliminare. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1076 p. 282,8 qui papam in -tcaput sacrilegus vulneravit. MLWal. c de morbo, dolore, curatione: MLWAntidot. Lond. p. 17,32 propter -iscapitis dolore. MLWBotan. Sangall. 15,1 herba nasturcio teris ..., -dcapud emendat. MLWSteph. Col. Maurin. 7 ut dicitur, iuxta statum -iscapitis status totius erat corporis. MLWSalern. comp. 65 -pidecapide alleviant pillulae. MLWGloss. Roger. I A 3,21 p. 698,24 antiqui tria cauteria in -ecapite faciebant MLWeqs. MLWal. d de ritibus: α eccl.: MLWForm. Marculfi 1,19 comam -icapiti (-iscapitis MLWvar. l.) sui ad onus clericati deponere (cf. MLWLiutpr. antap. 5,22 p. 144,19 fratres ... tonsos -ecapite). MLWConc. Karol. 3^A p. 10,17 ut nullus episcopus ... praesumat ... velato -ecapite altario Dei assistere (cf. MLWHrotsv. Agn. 10 -tcaput Christo signat velamine sacro. v. et MLWl. 10). MLWArbeo Corb. 10 p. 199,3 signum salutis -ecapite illius munivit. MLWEinh. Karol. 30 p. 34,14 inposito ... -icapiti eius diademate (cf. MLWThegan. Ludow. 17 coronam auream ... posuit papa super -tcaput eius. MLWOtto Frising. gest. p. 3,37). MLWCapit. reg. Franc. 125 p. 247,15 cur sacro crismate -tcaput perunguitur et mystico tegitur velamine. MLWTrad. Ratisb. 17 p. 20,27 -tcaput inclinet servitiumque persolvat. MLWWett. Gall. 22 p. 268,30 illa ... inponens -tcaput altari dixit: ‘Ecce ancilla Christi’ (MLWTrad. Patav. 123 quod quędam libera mulier ... liberum -tcaput suum super altare ... posuit ... et se ipsam ... obtulit. MLWChart. Rhen. inf. I 383 p. 265,18 publica deditione -acapita sua per manus advocati sancto MLWa. ... inclinaverunt. cf. MLWChron. Ebersb. I p. 12,31 -tcaput super aram ... posuit ..., duos mansos ... dedit). saepe. β iur.: MLWLex Sal. Merov. 60,1 si quis de parentilla tollere se voluerit, ... quatuor fustes alninus super -tcaput (-dcapud MLWvar. l.) suum frangere debet. e de iure iurando: MLWVita Theog. 1,31 p. 464,15 iurans per -tcaput suum. MLWNivard. Ysengr. 3,525 per rufum -tcaput hoc. MLWChart. Ital. Ficker 196^A,1 p. 242,34 que ... per -tcaput iuraverint MLWeqs. MLWal. adde: MLWConc. Merov. p. 90,21 si quis Christianus ... ad -tcaput (-dcapud MLWvar. l.) cuiuscumque ferae vel pecudis ... iuraverit. f de reliquiis: MLWHugeb. Willib. 4 p. 94,12 -tcaput illius (Iohannis) fuit ibi. MLWGerh. August. Udalr. I 14 p. 404,6 -tcaput sancti Abundi. MLWThietm. chron. 4,28 martiris ... inclita cum -ecapite membra. MLWal. g de effigiebus: MLWCarm. Aldh. 2,176 imagines auriferis Christi matris -buscapitibus. MLWTransl. Chrys. et Dar. 20 (17) candelam, quam ad modum -iscapitis sui ... effecerat. MLWChart. Stab. 180 p. 375,14 in -ecapite argenteo, quod ... abbas ... ad ... reliquias reponendas fabricari iusserat (MLWCatal. thes. Germ. I 145,7 [Mittelalterl. Schatzverz. I. 1966] -acapita reliquiarum. MLWVita Godefr. Cap. I MLWadd. p. 529,31 r ... Otto ... in -ecapite reposuit deaurato. MLWal.). MLWHeinr. Lett. chron. 2,8 in cuiusdam arboris ramo quasi -tcaput hominis inciderant. MLWal. h in nominibus: α personarum: MLWAdemar. hist. 3,25 Willelmus ... cognomento C-tCaput Stupe. MLWLeo Mars. chron. 2 praef. Pandulfi ..., cui cognomen C-tCaput Ferreum fuit. MLWAnnalista Saxo MLWa. 1116 p. 753,29 Heinricus cum C-eCapite. MLWHerm. Altah. annal. MLWa. 1257 p. 399,45 Styborius dictus C-tCaput. MLWal. β montis: MLWAnnal. Ianuens. I p. 201,28 prope ... montem, qui dicitur C-tCaput sancti Martini. γ sideris: MLWArnold. Saxo fin. 1,2,2 p. 17,2 oritur -dcapud aquarii. δ plantae: -tcaput monachi MLWi. q. aphaca — Mönchskopf (Taraxacum officinale L.): MLWAlphita II p. 29,23 -dcapud monachi, dens leonis. p. 49,5. 2 spectat ad bestias (monstra: l. 50.54): a gener.: MLWArbeo Corb. 17 p. 207,9 aquilam piscae ... vivae -tescapites (-tiscapitis 2) sedentem. MLWThietm. chron. 7,43 quem (antistitem) ... -buscapitibus boum ... effundunt. MLWEpist. Ratisb. 25 p. 356,25 Lirnei -iscapitis monstra. MLWRegistr. abb. Werd. 7,18 p. 241,2 sturionem ... ix pedum inter -tcaput et caudam. MLWIoh. S. Paul. diaet. 460 -tcaput grossus cibus est multum nutritivus. MLWChron. Ebersb. II p. 5^b,25 quidam serpens ..., cuius uno praeciso -ecapite nascebantur triginta pro uno. MLWAlbert. M. animal. 4,38 -acapita ... talium animalium latent, ita quod quaedam ... non videntur habere -acapita. MLWal. MLWfort. MLWadd.: MLWSermo de sacril. 24 sumunt -acapita bestiarum gaudentes ..., si taliter se in ferinas species transformaverint. b pharm. vel medic.: MLWRecept. Bamb. 58 -dcapud vulpis uris, in furno teris. MLWBrunus Long. chirurg. 1,4 p. 107^F accipias formicas magnorum -umcapitum ... et pone formicam unam ... super duo labia vulneris (cf. MLWTheod. Cerv. chirurg. 2,19 p. 150^E suturam cum -buscapitibus formicarum). c alch.: MLWAlleg. sapient.1 p. 468^a,21 artis origo est -tcaput corvi. MLWAnon. epist. p. 390 iste draco comedit -tcaput suum. MLWal. d de effigiebus: MLWCatal. thes. Germ. I 43,20 (Mittelalterl. Schatzverz. I. 1966; MLWa. 1025) -tcaput aquilę lapideum ad baculum. 136,70 vexillum ..., in cuius summitate fertur -tcaput draconis. MLWVita Otton. Bamb. III 2,12 tria eius (Trigloi) -acapita deargentata. MLWal. e in nominibus: α personarum: MLWChart. Mulh. Thur. 277 (a. 1279) Bertoldus C-tCaput Asini. MLWal. β locorum: MLWVita Magni Fauc. 46 C-tCaput Equi. MLWHeinr. Lett. chron. 12,6 p. 63,2 apud castrum Odenpe, id est C-tCaput Ursi. MLWal. γ siderum: MLWArnold. Saxo fin. 1,2,2 p. 16, 40 occidit -tcaput cancri et oritur -dcapud capricorni. δ plantarum: -tcaput galli MLWi. q. onobrychis — Hahnenkopf (Onobrychis Caput galli Lmk., cf. MLWAndré, Lex. bot. p. 227): MLWGloss. III 539,58 St.-S. -tcaput galli hanhoibt. 552,61 -tcaput galli haneshoubet (hanenchopfe MLWvar. l.). -tcaput leonis fort. MLWi. q. antirrhinum — viell.: Löwenmaul (Antirrhinum maius L.): MLWAlphita II p. 30,5 -dcapud leonis florem habet indum formatum ad modum -iscapitis leonis. 3 spectat ad res: a de plantis: α capsula — Kapsel: MLWWalahfr. hort. 269 -tcaput (gloss. L: papaveris cacumina) granorum semine fetum. β bulbus — Knolle: MLWRecept. Sangall. II 70 alii -acapita cum suis radicibus (MLWAlbert. M. animal. 22,59). MLWAlbert. M. veget. 6,334 ex parte cuiuslibet cruris eius (ellebori) sunt duo -acapita quasi -acapita ceparum. γ brassica — Kohlkopf: MLWDynamid. Hippocr. 1,25 caulium genera sunt quinque: ... Cumanus fissilis in -ecapite. Annal. Basil. MLWa. 1277 p. 202,2 centum -acapita compositi kabiskOepf venditi. b tuber — Auswuchs: MLWArs med. 7 p. 426,24 fistula et -acapita habens in carnosis locis. MLWConstant. Afric. theor. 3,12 p. 10b^V ab his (ventriculis cerebri) ... duo -acapita egrediuntur duobus assimilata uberibus. MLWAlbert. M. animal. 8,38 non apparent cornua ... nisi sicut -acapita quaedam prominentia dura. B latius: 1 de totis animantibus: a spectat ad hominum personam, vitam: α de statu: MLWLeg. Burgund. Rom. 7 p. 130,5 ut aut -tcaput aut facultatem suam obliget. MLWLeg. Wisig. 3,4,10 pro causa adulterii ... in domini domineve -ecapite servi vel ancille torquendi sunt ([v. notam MLWed.]. 7,6,1). MLWForm. Andec. 59 agnacio ... ad ingenuitatem -iscapitis eorum debiant permanere ingenui (MLWForm. Senon. I 4 de -dcapud ingenuitatis meae. cf. MLWForm. Marculfi 1,19 se ... ille de -tcaput suum bene ingenuus esse videtur). MLWTrad. Patav. 54 quod de -ecapite eorum legibus essent servi. MLWCosmas chron. 1,5 p. 15,17 qui super colla et -acapita vestra iura excogitabit (MLWChart. Rhen. inf. II 325 quod ad ipsam [villam] pertinet de -ecapite et de collo). MLWChart. Ital. Ficker 196^A,1 p. 242,48 qui per -tcaput esset de ista compagnia. MLWal. β de mensura census, distributione: MLWLeg. Wisig. 4,2,8 omnem hereditatem ... percipiant et equali per -acapita dividant portionem. MLWDipl. Pipp. 6 p. 10,10 dinarius quattuor de eorum -ecapite exactabant. Form. Sangall. II 16 ut singula de -ecapite suo et omnis progenies eorum ii denarios ... persolvant. MLWCapit. reg. Franc. 273 p. 322,8 qui censum de suo -ecapite vel de suis rebus ... debent. MLWDipl. Otton. II. 35^a p. 45,16 omnes censales, qui singulos solidos pro -ecapite q〈u〉isque persolvent. MLWGesta Trud. cont. I 13,10 de censu sui -iscapitis. MLWTrad. Welt. 84. MLWal. spectat ad gradum cognationis: MLWLeg. Lang. p. 112,13 illi, qui per capput (caput, capud, cappur MLWvar. l.) succedere potuerunt. meton. MLWi. q. capitatio — Kopfsteuer: Chron. Moiss. (MLWMG Script. I p. 287,39) afflictiones populo posuit ... per diagrafa seu -acapita atque nauticatione. γ de periculo vitae sim.: MLWLeg. Wisig. 6,1,5 ad -iscapitis periculum vel rerum amissione pertinere (MLWWiduk. gest. 2,28 Saxoni me periculo -iscapitis mei sociavi. MLWOtto Frising. gest. 2,30 p. 138,28. MLWal.). MLWDipl. Otton. III. 193 p. 603,2 misit bandum supra -tcaput ... abbatis (MLWDipl. Heinr. II. 465 p. 592,18. MLWal. v. et p. 262,54). δ usu remissiore: MLWLex Baiuv. 9,19 si quis contra -tcaput (-dcapud MLWvar. l.) alterius falsa suggesserit. MLWTrad. Scheftl. 1^a ut nos et fratres nostri ibidem habuissemus -tcaput et tuitionem -iscapitis (cf. MLWTrad. Frising. 304 -tcaput meum in illorum protectionem ad clausuram collocavi). MLWPaul. Diac. carm. 13,3,2 hoc in meum -tcaput dictum per hyroniam. MLWForm. Turon. 6 quamdiu in -tcaput (-dcapud MLWvar. l.) advixero. MLWWett. Gall. 4 ut, quae inprobe excogitant ..., sentiant in -buscapitibus suis. MLWWalahfr. Wett. 870 grandis honor -iscapitis, maior sapientia mentis. MLWBruno Querf. Adalb. A 18 optatum diu -tcaput Latine terre ostendit Otto. MLWPaul. Fuld. Erh. prol. p. 9,19 quot -umcapitum sunt, tot ... sunt etiam virtutum. MLWal. in allocutione: MLWSalom. III. carm. 1,183 mi dulce -tcaput. b spectat ad bestias: α de tributo, donatione, traditione sim.: MLWLeg. Wisig. 8,5,1 vicensimum -tcaput ... exolvere. MLWDipl. Merov. I 24 p. 25,4 omne genus pecodum ... ad ecclesiam ... decimus -tcaput debeatur offerre. MLWForm. Sal. Lind. 7 dono tibi in pecoribus, id est inter bovos et waccas ... -acapita tanta. MLWLex Thuring. 32 si ... foris gregem commovit fur, quot eque fuerunt, tot -acapita commotionis multam conponat. MLWTrad. Frising. 494 tradimus ... de pecodibus -acapita xxx. MLWChart. Hersf. 53 ut ... post mortem nostram -tcaput optimum de viro ac de muliere vestimentum optimum iure altaris concederetur ([‘Besthaupt’; de re v. H. Brunner, Abhandlungen zur Rechtsgeschichte. II. 1931. p. 241sqq.]. MLWChart. Argent. I 41 p. 33,20 si mansi possessor obierit, dominus o. -tcaput animalis ... habebit. MLWChart. Worm. 37. MLWal. cf. MLWChart. Mog. A 401 -dcapud preciosissimum. MLWChart. Eichsf. 356 p. 204,24 in melioribus -buscapitibus. MLWChart. ord. Teut. [Hass.] 311 fratres tollent sibi -tcaput optimale). MLWChart. select. Keutgen 125,26 vi bovina -acapita ... dabit. MLWChart. Livon. A I 413,4 viii -acapita martarorum. MLWal. β de distributione: MLWLeg. Wisig. 8,3,10 per singula -acapita singulos solidos reddat. MLWibid. MLWal. (v. MLWind.). γ usu communi: MLWLex Sal. Merov. 38,6 si ... grex ... minor fuerit usque ad septem -acapita. MLWLex Alam. 73 pastor ovium, si octuaginta -acapita in gregem habet. 2 de mente: MLWRuotg. Brun. 23 p. 24,10 scientes sani -iscapitis esse neminem, qui MLWeqs. (MLWOtto Frising. gest. 1,42 p. 60,24). MLWConsuet. Marb. 56 (Spicil. Friburg. X. 1965) quasi dormitando per cottidianas negligentias ... -tcaput, id est mentem, deponunt. MLWHildeg. caus. 2 p. 89,32 insaniam -iscapitis. 3 de capillis: MLWRimb. Anscar. 3 p. 22,6 iuvenis ... -ecapite subfusco. MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 52,19 fratres ... -acapita pectitant. II A in imag. et per compar.: MLWConvers. Afrae 2 tu -tcaput nostrum es, quocumque ierit -tcaput, membra sequantur necesse est (MLWArbeo Emm. 23 m. ... -ecapite [ -icapiti MLWvar. l.] invisibili, qui est Christus, subministrantes ... pro Christum contumeliis affecti, ut eorum spes et -tcaput, quae [qui MLWvar. l.] erat Christus. MLWWalahfr. carm. 36,14 unius ... m. sumus -iscapitis. MLWOtto Frising. gest. 1,14 p. 30,15 m. a -ecapite suo dissidentia. MLWChart. Mar. Magd. 112 p. 105,16 monasteria ... reformantes tam in -ecapite quam in membris. saepe. cf. MLWOtto Sanblas. chron. 20 p. 26,4 consumpto ... in principibus -ecapite dein in reliquum corpus desevit ... pestis). MLWAlcuin. epist. 26 p. 67,13 (de pectine) mirum animal duo habens -acapita (v. notam MLWed.). MLWWalth. Spir. Christoph. I 3 velut in uno -ecapite omnium ... virtutum summa convenit. 24 antequam crastina dies ad occasum -tcaput inclinet. MLWCarm. libr. III 11,8 (de libro) -ecapite et cauda portavi tergora nuda. MLWFroum. carm. 17,9 cum -tcaput abfueris, tunc ego truncus ero. MLWAlbert. M. metaph. 3,3,3 p. 142,23 (ed. B. Geyer. 1960) -acapita (p. 430^a,29 κόρσαι) ... vocat Empedocles primas causas. MLWal. B alleg.: MLWHraban. univ. 6,1 p. 144^B -tcaput ... iuxta allegoriam aut Christum significat ... aut divinitatem salvatoris MLWeqs. MLWibid. MLWal. III translate: A c. respectu gravitatis: 1 princeps, dux, auctor — (Ober-)Haupt, Anführer, Urheber (sing. sensu MLWplur.: MLWl. 55): a de hominibus: α in bonam vel neutram partem: MLWChron. Fred. 4,10 qui (Boso) -dcapud (-tcaput MLWvar. l.) exercitus fuit. MLWAlcuin. carm. 25,3 -tcaput orbis ..., Leo papa (MLWNotker. Balb. gest. 1,26 p. 35,20 -tcaput o. [MLWsc. Karolus] ad -tcaput quondam o. [MLWsc. Romam] ... perrexit. MLWal. cf. MLWl. 72sq.). MLWWalahfr. Gall. 1,22 p. 300,23 sacerdotes et -acapita populorum cum benedictionibus ... advenerunt. MLWWandalb. martyr. 52 imperii -tcaput ..., Karolus. MLWWipo gest. 40MLW^in. caesar, -tcaput mundi (cf. MLWl. 70. p. 262,4). Greg. Cat. defens. 3 (MLWMG Lib. Lit. II p. 537,10) -icapiti eclesiae, ... imperatori. MLWVita Annon. I 1,4 aderant optimates et -acapita populi Coloniensis. MLWHeinr. Lett. chron. 15,3 p. 91,33 in eodem bello -tcaput Estonie cecidit, id est seniores Osilie. MLWGesta Trev. cont. IV 3 p. 399,1 huius itineris dux et -tcaput erat Nicholaus. saepe. adde: MLWFroum. carm. p. XII,17 Sophya quęque theologię -tcaput es. β in malam partem: MLWLeg. Wisig. 8,1,3 -tcaput huius sceleris, infamia notatus. MLWHerm. Augiens. chron. MLWa. 939 -acapita rebellionis. MLWCosmas chron. 1,34 p. 62,2 primus et quasi -tcaput tocius iniquitatis. MLWAlex. Min. apoc. 10 p. 157,17 ab haereticis, quorum -tcaput exstitit Theodericus rex. MLWal. b de Deo, Christo: MLWWandalb. martyr. invoc. 5 plebis tu -tcaput (-dcapud MLWvar. l.) et gloria candidae. MLWRimb. Anscar. 42 p. 77,9 ab ... electorum omnium -ecapite incipiamus. MLWWalth. Spir. Christoph. II 1,244 Christe ..., spes et -tcaput omnigenarum. MLWal. c de diabolo: MLWHraban. univ. 6,3 p. 179^B -tcaput omnium malorum diabolus est. d in nominibus ficticiis: MLWPs. Gerh. Crem. sal. I 32 p. 28,32 est sol ... ipsorum corporum -dcapud. MLWAnon. tab. p. 175,3 fecerunt eam (aquam) -tcaput mundi. MLWal. 2 metropolis, locus principalis — Hauptort, Hauptsitz, Mittelpunkt: a spectat ad urbes: Alcuin. Willib. 1,32 (MGMer. VII p. 139,7) Roma urbs, orbis -tcaput (Hucbald. ad Karol. 12 [MGPoet. III p. 611] o. Roma -tcaput subdidit ipsa -tcaput. MLWal. cf. p. 261,46). MLWPoeta Saxo 2,231 cuius (Italiae) erat victum -tcaput. MLWEugen. Vulg. syll. 38,1 Roma, -tcaput mundi (MLWOtto Frising. chron. 3 prol. p. 134,23sq. eadem urbs -tcaput antea fuit m., quae postmodum futura fuit -tcaput ecclesiae. MLWCarm. Bur. B 42,4,1. MLWal. cf. p. 261,51). MLWHrotsv. gest. 521 quae (urbs) -tcaput ipsius constabat pontificatus. MLWCarm. var. III 15,7 Treberis ..., quae -tcaput Europae cognoscitur anteritate. MLWThietm. chron. 2,6 Ratisbonam ..., Bawarii -tcaput regni. MLWLiber de unit. eccl. 2,9 p. 221,13 -tcaput ... Galliae atque Germaniae, Moguntiam. MLWal. b spectat ad ecclesias, monasteria, curtes sim.: MLWChart. Sangall. A 81 p. 78,3 (a. 776) ad Marthala monasterii -dcapud vel dominius esse debeant. MLWAlcuin. epist. 16 p. 43,18 in ecclesia beati Petri ..., que -tcaput est totius regni. MLWHincm. annal. MLWa. 866 p. 84,40 de abbatia sancti Vedasti ... -tcaput cum electioribus villis sibi retinens. MLWDipl. Heinr. II. 520 p. 670,43 si ... casus ... fuerit ... difficilis, ad -tcaput, claustrum videlicet, ... recurratur. MLWAdam gest. 4,30 p. 262,7 illa domus, quae -tcaput (-dcapud MLWvar. l.) est supersticionis barbaricae. MLWDipl. Loth. III. 120 p. 196,20 Casinensis ecclesia ..., quę ... monasticę disciplinę -tcaput esse meruit. MLWGisleb. Mont. chron. 2 ipse mons -tcaput erat ... totius Hanonie. MLWConr. Schir. annal. MLWa. 1077 haec cella primitus fuit -tcaput Schyrensis ecclesiae. MLWActa imp. Winkelm. I 127 p. 107,33 ad matrem et -dcapud earum (domorum), magnam domum hospitalis Ierosolimitani. MLWChart. Gelr. 647 p. 655,26 curtis de Swartbroeck, quae -tcaput est praedictorum litonum. saepe. 3 principatus — erste, oberste Stelle: MLWEdict. Roth. 280 ille, qui in -tcaput (-ecapite MLWvar. l.) ex ipsis rusticis fuerit. MLWHraban. hom. I 27 p. 53^B in urbe Romana, quae principatum et -tcaput obtinet nationum. MLWCapit. reg. Franc. 233 p. 131,10 persona ..., que in -ecapite fuerit ad eandem malitiam fatiendam. MLWDipl. Karoli III. 81 p. 132,13 qui in -ecapite omnium sacerdotum allecti videntur esse. MLWMirac. Ursm. 2,1 Lobia fuit in -ecapite, quod nobilitatis suae titulum coacta est amittere (cf. MLWGesta Lob. 6 p. 310,44 Lobia in -ecapite mali posita). 4 capitulum — Kapitel, Hauptabschnitt: MLWConc. Karol. 14 p. 88,2 non amplius suscipiantur apostolorum canonum prolata per ... Clementem nisi quinquaginta -acapita. MLWBernold. Const. libell. I 5 p. 23,33 anathematizatum Sozomeni -tcaput. 5 coniunctio directa cum praeposito vel potestate quadam exsistens — direkte Verbindung zu einer vorgesetzten Person oder Instanz: MLWCapit. reg. Franc. 99,9 de vassis regalibus, ut ... per se aut ad nos aut ad filium nostrum -tcaput teneant. MLWHincm. ord. pal. 19 quamvis ... ministri unusquisque de suo ministerio non ... per alium, nisi per se ipsum solum regem ... -tcaput ponerent. MLWDipl. Karoli III. 88 p. 143,17 in potestate ... abbatis ad ipsam ... aecclesiam -tcaput et respectum habentis. MLWActa imp. Winkelm. I 73 p. 68,26 ecclesia a serenitate nostra in -ecapite ... casale possideat. 827 p. 640,6 ut ... heredes ... eadem feuda in -ecapite teneant et nulli alii nisi nobis ... teneantur exinde respondere. MLWibid. MLWal. (v. MLWind.). 6 casus gravis iurisdictionis — Fall der höheren Gerichtsbarkeit: MLWDipl. Otton. I. 11 p. 98,40 ut nullus index ... -iscapitis banno ob -iscapitis furtum ... constringat litos et colonos (cf. H. MLWBrunner, Rechtsgesch. II. p. 828sqq.). 7 auctoritas, vis rata — Gültigkeit, Rechtskraft: MLWTrad. Ratisb. 20 p. 26,18 (a. 822) contra directum de placito iam in -tcaput et convenientia constituto (25 sic placitum quandoque se habere condixerant, ut, si quando quid inter se de causis ipsis quęrere voluissent, hoc tunc in -tcaput constituissent). 8 summa pecuniae — Hauptsumme: a pretium ipsum — Wert an sich (cf. MLWGloss. II 352,16 St.-S. in -tcaput [capitale MLWLex Alam. B 3,3] restituat hobetshaz): MLWLex Sal. Merov. 27,5 si ... caballi ... perierint, ipsos in -tcaput (-ecapite, capitale MLWvar. l.) reddat. 61,1 (codd. A 1.2) rem in -tcaput reddat (in capitalem, pro capitale restituat MLWvar. l.) et insuper. MLWEdict. Roth. 256 de quantum tulit servus, -tcaput tantum dominus eius in integrum reddat. MLWLex Alam. 7 si eum (servum) furaverit aliquis, in -ecapite semper consimile restituat. MLWLex Baiuv. 1,3 si quis res ecclesiae furaverit ..., unamquamque rem niungeldo solvat, id est novem -acapita restituat (cf. 9,1. Const. I 434,17 emunitas sexcentis solidis solvitur, id est novem -buscapitibus). MLWChart. Oelsn. 32 p. 58,22 (a. 1221) nec condemnabuntur in -ecapite interfecti. 48,8 si homo ecclesie hominem ecclesie occiderit, totam -iscapitis solucionem castellanus ... recipiet. MLWal. b sors — Kapital: MLWLex Raet. Cur. 24,10,6 qui aliquam pecuniam suam alicui dederit ad usuras, in quantum ipse -tcaput est, reddat. Const. I 213,6 (a. 1162) -tcaput tantum et quod non solverunt, ... imperator eis relaxat. Chart. heist. 167 quousque -tcaput ... reddiderint moniales. B c. respectu situs MLWi. q. pars summa, extrema, anterior — oberer Teil, äußeres Ende, vorderer Teil (interdum de parte et prima et posteriore, MLWe. g. MLWl. 16.19.23.42.44.54sqq.): 1 de partibus corporis: MLWConst. Afric. theor. 2,6 p. 6a^V ossa cartilaginosa, que vocantur spatularum -acapita. MLWMaurus phleb. p. 13^a venarum -acapita in naribus existencia (MLWGloss. Roger. I A 4,14 p. 722,28. MLWal.). MLWRoger. Salern. chirurg. 538 -tcaput mamille. MLWIoh. Iamat. chirurg. 5,14 inter virge -tcaput et preputium. MLWBrunus Long. chirurg. 1,15 p. 113^F ex -ecapite coxae. MLWTheod. Cerv. chirurg.2,11 p. 148^C in -ecapite suturę. 2,20 p. 150^G -acapita seu extremitates ossis fracti. MLWAlbert. M. animal. 2,113 ad ... -tcaput (p. 510^a,17 τὴν κεφαλήν) testiculi. MLWal. 2 de rebus fabrefactis: a latius: MLWCompos. Luc. I 19 plicatum illud -dcapud ad -dcapud. L 19 amba -acapita non battuta. MLWGerb. epist. math. I 3,1 constituis -tcaput lineae (item de astrolabio MLWsim.: 3,2 in -buscapitibus ... sphaerae. MLWGerb. [?] astrolab. 14 -tcaput ... stellae. 16 -tcaput lineae meridianae). MLWTheoph. sched. 2,18 ferrum ... utroque -ecapite recurvum. 3,75MLW^med. -acapita clavorum. MLWOtto Frising. gest. 1 prol. p. 10,31 barcha ..., in -ecapite cuius ... velum. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 179,17 -tcaput longe. MLWChart. Burgenl. II 51 in litteris ... -ecapite sigilli nostri consignatis. MLWal. in MLWnom. propr.: MLWRegistr. Ringrav. 10,2 p. 30,25 (s. XIII.¹) Wolframus C-tCaput Aratri. b strictius: α ora — Rand: MLWWalth. Spir. Christoph. II 1,89 ad putei ... -tcaput. MLWGeber. summ. 1,47 p. 576 ad -tcaput eius (vasis). MLWAlbert. M. animal. 5,75 ova polypi pendent a -ecapite nidi. β capitellum — Kapitell: MLWThietm. chron. 2,17 in omnibus ... columnarum -buscapitibus (MLWVita Burch. Worm. 15MLW^ex. MLWal.). MLWalleg. (cf. Vulg. exod. 27,11): MLWHraban. univ. 14,21 p. 394^C -tcaput columnarum Christus. 14,23 p. 404^C -acapita ... columnarum ... praecordia ... fidelium doctorum. 3 de aedificiis: MLWOrdo Rom. 5,17 pertransit pontifex in -tcaput scolae. MLWChron. Hild. 17 p. 853,32 antiquo -icapiti aecclesiae ... novum corpus ... coniunxit (MLWGesta Camer. cont. I B 9 aecclesiam ... dirutam a -ecapite superiori usque ad chorum ... reformavit. MLWRob. Tor. chron. MLWa. 1182 p. 532,6). MLWal. 4 de pontibus, viis, fundis, agris sim.: a in univ.: MLWAnnal. regni Franc. MLWa. 789 duos pontes construxit, quorum uno ex utroque -ecapite castellum ... aedificavit (MLWChart. civ. Ratisb. 40 p. 11,5. MLWChart. Tirol. notar. I 230 in -ecapite pomtis de petra. MLWal.). MLWWett. Gall. 4 in -ecapite ... laci. MLWChart. civ. Magd. 86 in -ecapite vici, qui stenstrate dicitur (cf. MLWChart. Port. 222 p. 231,7 ad -dcapud vie). in MLWnom. propr.: MLWEinh. Marc. et Petr. I 1,8 locum, qui C-tCaput Laci vocatur. b de terminationibus: α strictius MLWi. q. frons — Kopf-, Stirnseite: MLWChart. Sangall. A 289 (a. 825) -tcaput tenet ager in via. MLWDipl. Karlom. (II.) 3 territorium ..., quod a -ecapite ab eo loco incipit. MLWDipl. Heinr. II. 465 p. 591,39 capo (capa B) fine Rigo plano, pede fine mare. MLWChart. Burgenl. I 143 p. 104,5 ad -tcaput unius vallis. MLWal. β latius MLWi. q. latus — Seite: MLWDipl. Karoli M. 80 p. 115,11 omnia ... concedimus tenentia -ecapite uno in mare et alio -ecapite ad fines Arimannorum (MLWDipl. Arnulfi 125 p. 186,13 a -ecapite u. in Palasione ..., aliud -tcaput in Pado, tercium -tcaput in Taro, a quarto latere currit via. MLWDipl. Otton. I. 145 p. 226,23 ab u. -ecapite ... cloaca, ab alia parte ... res publica. MLWRegistr. Trident.III 2 p. 221,31 ab utroque latere et u. -ecapite via. saepe). MLWChart. Tirol. 700 a -buscapitibus est saxum. al. meton. MLWi. q. portio terrae — Stück Land: MLWChart. episc. Hild. I 517 p. 492,26 (a. 1195) area ... ex quorundam agrorum ... -buscapitibus collecta MLWeqs. p. 492,30 de duorum iugerum -buscapitibus ... viii denarii solvuntur. 5 de terris MLWi. q. extrema finium — Grenzgebiet: MLWAethicus Ister 34 p. 20,22 a -ecapite Germaniae (MLWArbeo Emm. 3 usque dum -tcaput G. penetraret). MLWArbeo Corb. 15 p. 204,12 in -tcaput Italiae. 6 de montibus: a collis, cacumen — Anhöhe, Kuppe (cf. MLWGloss. II 656,68 St.-S. -acapita montis spizza): MLWDipl. Heinr. II. 296^b p. 364^b,24 colles Bolagi, ... -acapita Lentule. in MLWnom. propr.: MLWVita Bonif. II 1 p. 93,1 villulam ..., que C-tCaput Montis dicitur. b promunturium — Kap: MLWSalimb. chron. p. 533,27 inter -tcaput Corsice et Gorgonum. 7 de fluviis MLWi. q. ostium, exitus — Mündung(sarm), Ausfluß: MLWBeda hist. eccl. 1,25 p. 45,9 utrumque ... -tcaput protendit fluvius in mare. MLWDipl. Karlom. (II.) 12 usque ad -tcaput Addue. MLWCasus Petrish. 3,30 munitionem ... construxit in -ecapite Rheni. 8 de acie MLWi. q. prima positio — vorderste Linie, ‘Spitze’: MLWOtto Frising. gest. 1,33 p. 52,1 positis in -ecapite duabus alis, in quibus sagittarii ... erant. MLWHelm. chron. 81 p. 155,10 dux noster ... dimicavit in -ecapite. 9 de tempore MLWi. q. finis — Ende: MLWChart. Tirol. 520 p. 294,25 (a. 1200) usque in -ecapite iamdictorum quattuor annorum continuorum. 10 usu vario: MLWAlbert. M. animal. 6,8 ova longa acuti -iscapitis. MLWRegistr. Geisenf. 41 quicquid olei fundo, qui excipitur a -ecapite, inheserit. C c. respectu exordii: 1 de fluviis MLWi. q. fons, ortus — Quelle, Ursprung (cf. MLWGloss. II 644,70 St.-S. -tcaput urspringe): MLWSermo de sacril. 3 ubi fons aut rivus de -ecapite exurget. MLWChart. Fuld. B 6 p. 9,9 transit terminus in -tcaput rivi. MLWDipl. Otton. II. 254^b p. 291, 43 vadit finis per capu, qui dicitur Marozze. MLWDipl. Heinr. II. 174 in eiusdem rivuli -tcaput et ortum. MLWChart. Naumb. 116 rivulum Milsenam dictum a -ecapite suo usque descensum eius in Muldam. MLWChart. Heinr. Leon. 37 p. 52,23 in -ecapite aquęductus. MLWal. 2 initium — Anfang: a de monte: MLWHugeb. Willib. 4 p. 101,2 venerunt ad -tcaput Libani, ubi ille mons in mare vadit. in MLWnom. propr.: MLWAnnal. Fuld. II MLWa. 858 p. 51,32 villa quaedam ... C-tCaput montium vocata, eo quod ibi montes ... initium habeant. b de versibus, libris sim.: MLWRhythm. 122,35,2 -acapita ... apta versorum. MLWHraban. epist. 21 p. 427,16 in prohemio precedentis libri et in -ecapite presentis. MLWAgius vita Hath. 24 psalterio a -ecapite inchoato. MLWGuido Aret. ign. cant. II p. 45^a in -ecapite ... symphoniae. MLWal. c de tempore: Form. Sangall. II 43 p. 426,7 in -ecapite quadragesimae. MLWCapit. reg. Franc. 112,42 -tcaput ieiunii (MLWChart. Bern. I 4,61 actum ... ante -tcaput MLWi. saepe). MLWWalahfr. hort. 25 ver orbis primum -tcaput. MLWexord. 23 p. 497,30 in -ecapite missae. MLWNadda Cyriac. I 27,1 in -ecapite kalendarum Marcii. MLWChart. Lux. IV 211 p. 290,28 in -ecapite Iunii. MLWal. de prima die mundi: MLWRahew. Theoph. 546 -tcaput ille dierum, auctor quo cepit naturas condere rerum. 3 prima littera, nota — Anfangsbuchstabe, Abkürzungszeichen: MLWCarm. de litt. 13 M -tcaput est numeri quem scimus mille teneri. Sroder