cantilena, -ae
f. MLW
script.: cat-:
p. 190,6.33. -tal-: MLWCapit. reg. Franc. 113,6. MLWGloss. I 80,32 St.-S. -tel-:
p. 190, 31. -tellan(a):
p. 190,37. -inel(a):
p. 190,38. I
spectat ad id quod canitur MLW
i. q. canticum, carmen —
Lied, Gesangsstück, Gesang: A
proprie: 1
de carminibus hominum (angelorum: p. 190,29, nympharum: p. 190,10): a
gener.: α
de carminibus historicis, heroicis sim. (imprimis popularibus): MLWNorb. Iburg. Benn. 6 attestari solent ... -aecantilenae vulgares MLW
eqs. (MLWEkkeh. Uraug. chron. MLWa. 1104 p. 225,48 quem [
Aerbonem] in venatu ... confossum v. adhuc -aecantilenae resonant). MLWLamb. Wat. annal. MLWa. 1108 p. 512,2 elegi versus per -amcantilenam mimorum recitantur. MLWChron. Albr. MLWa. 753 qui
(dux) in -acantilena vocatur Lotharius superbus. MLWa. 866 p. 739,20 heroice -ecantilene. MLW
al. β
de carminibus delectabilibus, amatoriis, iocularibus, saltatoriis (cf. MLWGloss. II 83,10 St.-S. seculares -ascantilenas aut uuinileod. MLW
al.): MLWCarm. Cantabr. 15,1,1 mendosam quam -amcantilenam ago, puerulis commendatam dabo. MLWBenzo ad Heinr. 1,10 in omnibus ... plateis salutatur Romanis -iscantilenis (cat-catilena MLW
cod.)
caesar. 5,9 eam
(Adeleidam) dilectari planetarum -iscantilenis. MLWTriumph. Remacli2,19 cantator ... iocularis ... tristes sua ... solabatur -acantilena choreis concinentibus. MLWCarm. Bur. B 76,2,3 intus erat sonitus dulcis -ecantilene. 79,3,3 adest cantus philomene Naiadumque -ecantilene. MLWAbsal. serm. 17 p. 107
A silent -aecantilenae Veneris. MLWCaes. Heist. mirac. II 1,45 p. 74,19 -ascantilenas seculares ac luxuriosas decantando. MLWAlbert.
M. Is. 16,10 p. 226,24 -acantilena vinitorum, quam ex laetitia vini consueverunt cantare. MLW
al. γ
de carminibus lamentabilibus, neniis (
cf. MLWGloss. IV 171,45 St.-S. nenias chlagisanc -ascantilenas): MLWWipo gest. 39 p. 60,17 -amcantilenam lamentationum. 40 p. 60,22 (vs.) qui vocem habet serenam, hanc proferat -amcantilenam de anno lamentabili. MLWVita Balder. 8. MLW
al. δ
de carminibus somniferis: MLWAlbert.
M. (?) animal. quaest. 9,24/28 p. 212,67 pueri ... -iscantilenis ad somnum excitantur. ε
usu vario: MLWAurel. Reom. mus. 1 p. 30
a,10 qualiter bestias ... quidam -acantilena mites reddiderunt. MLWChron. Reinh. MLWa. 1207 p. 573,4 in Wartperg magister Clingishore ... cum Wolframo de Eschinbach studio confeccionis -arumcantilenarum se exercuit. MLWSalimb. chron. p. 472,31 est ... perfectus in cantionibus inveniendis et -iscantilenis excogitandis. MLW
al. MLW
proverb.: MLWBruno Querf. Adalb. A 18 archiepiscopus antiquam -amcantilenam cantat. b
eccl. (interdum de hymnis, sequentiis, antiphonis, MLW
e. g. l. 35.39): MLWBeda hist. eccl. 5,12 p. 308,34 sonum -aecantilenae dulcis ... audisti (MLWHonor. August. gemm. 2,13 Laurentius vigil dulcem -amcantilenam ... est modulatus. MLW
al.). MLWCozroh. praef. p. 1,15 -eleniscantelenis ... domum ... quasi mirifici odoris suavitate adimplevit. MLWVita Ludow. Pii 52 p. 638,21 officii ... -acantilena (cat-catilena
1) ecclesiae ... dicente: ‘MLW
eqs.’ MLWAdemar. hist. 2,8 p. 81,11 Gallos ... -amcantilenam sanam destruendo dilacerare. MLWEkkeh. IV. cas. 46MLW
ex. in -arumcantilenarum libellis. MLWGerhoh. psalm. 39 p. 437,12 terra iubilat in Christi laudibus etiam per -ascantilenas linguae vulgaris. MLWOrd. coron. imp. 18,31 interpolata ... -acantilena (-ellanacantellana
W 3) ... presentatur domino pape
imperator (19,24 MLWi. -acantilena [ -inelacantinela
D 2]). MLWSalimb. chron. p. 183,31 fecit multas -ascantilenas de cantu melodiato sive fracto.
saepe. in titulo libri: MLWCatal. biblioth. Lehm. I 63 p. 294,24 (a. 1083/96) -acantilena Augustini per alfabetum. c
mus.: MLWPs. Odo Clun. mus. p. 276
a multae et diversae -aecantilenae antiphonarium cumulatae perficiunt. MLWIoh. Garl. mus. mens. I p. 116
a in rondellis et -iscantilenis vulgaribus (MLWFranco Col. cant. mens. 1 p. 252,7 in -iscantilenis, r. et cantu aliquo ecclesiastico. MLW
al.). MLWElias Sal. mus. 4 p. 20
b per quos tonos ... etiam -acantilena secularis ... cantetur. MLWAnon. mus. Sowa praef. p. 2,17 melica consistit in melodiis vocum seu cantuum dulciter resonantium ut in ecclesiis et -iscantilenis mundanis MLW
eqs. MLW
al. remissius: MLWAldh. epist. 1 p. 477,1 metrorum genera ... ad musica -aecantilenae modulamina ... lustrare. 2
de cantibus bestiarum: a
avium: MLWAlbert.
M. animal. 21,29 quasdam aves ... videmus facere quasi -amcantilenam unam tantum. b
cicadarum MLW
i. q. stridor —
das Zirpen: MLWAlbert.
M. animal. 26,14 quia ... in pectore format -amcantilenam, ... clarius cantat
cicada. B
translate MLW
i. q. nuntius laetitiae —
Freudenbotschaft: MLWAdam gest. 4,16 p. 244,12 rex gaudens in Domino recitavit mihi hanc -amcantilenam
(sc. de ecclesia aedificata). II
spectat ad actionem vel modum canendi: A
spectat ad voces anim. MLW
i. q. cantus —
Gesang (sart), das Singen (cf. Riemann-Musik-Lexikon. Sachteil. 1967. p. 143): 1
eccl.: MLWPaul. Diac. Mett. p. 268,8 clerum ... Romana ... imbutum -acantilena (
cf. MLWNotker. Balb. gest. 1,10 p. 12,15 propter nimiam dissimilitudinem nostrę et Romanorum -ęcantilenę). MLWAlcuin. epist. 114 p. 169,12 qui libros legant, qui -ecantilene inserviant. MLWAmalar. ord. antiph. 68,2 qui
(cantores) gloriantur magisterio se uti -aecantilenae exercitationis. MLWWalahfr. exord. 26 p. 508,2 ordinem ... -aecantilenae ... horis dicendae beatus Gregorius ... creditur ... distribuisse. MLWNotker. Balb. gest. 1,10 p. 15,9 ut ... ęcclesiastica -acantilena dicatur Mettensis. MLWRup. Tuit. off. 2,1 coelestis -aecantilenae doctor. MLW
al. v. et p. 191,13. 2
mus. (interdum MLW
i. q. modulatio —
Melodie, MLW
e. g. p. 191,5sq.8): MLWAurel. Reom. mus. 4 p. 33
b, 34 -aecantilenae vox ... per ordinem discurrit pedum. MLWRemig. Altiss. mus. p. 70
a,10 ista in -acantilena deprehendi possunt. MLWMus. Enchir. 13 p. 165
b,15 haec ... est, quam diaphoniam -amcantilenam vel assuete organum vocamus (add. p. 74
b,3 nobilis -acantilena, quam diaphoniam vocitamus, id est organum melos). MLWAlia Musica p. 128
b,12 omnes -aecantilenae eiusdem tropi. MLWRegino harm. inst. 3 inveniuntur ... in naturali musica, id est in -acantilena, quae in divinis laudibus modulatur, quatuor principales toni. MLWConr. Hirs. dial. 1694 tres -arumcantilenarum species. MLW
al. remissius: MLWAldh. epist. 5 p. 488,6 stridula vocum simphonia et melodiae -aequecantilenaeque carmine modulaturi ymnizemus. MLWEpist. var. II 6 p. 308,44 versus convenienter positi ... secundum artis -ęcantilenę modum honeste canantur. 3
usu communi: MLWNotker. Balb. gest. 1,33 quia ... scientia ... -ecantilene ... ęcclesiasticę vel iocularis ... cunctos praecelleret. B
spectat ad sonos instrumentorum MLW
i. q. musica —
Musik: MLWCarm. Cantabr. 6,1
a,1 omnis sonus -ecantilene trifariam fit; nam aut fidium concentu sonus constat pulsu plectri manusve MLW
eqs. Erb