canticum

canticum -i n. 1. Gesang, Gesangsstück, Lied 2. Bezeichnung für das Psalterium (Zither) 3. Bezeichnung für bestimmte Gesänge aus der Bibel 4. Stimme im mehrstimmigen Satz — 1. song (in general), vocal piece, a song 2. term that designates the psaltery (zither) 3. term that designates specific canticles from the Bible 4. vocal part in a polyphonic composition 1 Gesang, Gesangsstück, Lied — song (in general), vocal piece, a song a allgemein — general [syn.: cantus] [s.IV] LmLMacrob. 2, 3, 7: delenimentis canticis occupatur (sc. corpus) (inde LmLMus. man. 9, 6). [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 1 p. []186, 19: ut cum cantico quodam dulcior fiat causa deflendi (inde LmLHier. Mor. 8 p. 39, 28). LmLBoeth. mus. 1, 12 p. 199, 18: heroum poema legimus neque continuo cursu, ut prosam, neque suspenso segniorique modo vocis, ut canticum (inde LmLBart. Ram. 1, 2, 1 p. 26. LmLFr. Gafur. theor. 2, 2. LmLGuill. Pod. 1, 11). [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 16, 3: conviviale genus canticorum (inde LmLFr. Gafur. extr. exord. 26. LmLNicol. Burt. 1, 2, 8. LmLFr. Gafur. theor. 1, 1). LmLIsid. etym. 6, 19, 10: Canticum est vox cantantis in laetitiam. ... canticum psalmi est, cum id, quod organum (sc. psalterium) modulatur, vox postea cantantis eloquitur. Psalmus vero cantici, cum, quod humana vox praeloquitur, ars organi modulantis imitatur. LmLIsid. etym. 6, 19, 17: Hymnus est canticum laudantium. al. [s.IX] LmLScol. ench. 1, 8: cum ecclesiasticis canticis. LmLComm. br. 18: proferimus cantica sanctitatis. LmLComm. br. 295: Inaequalitas ergo cantionis cantica sacra non viciet. LmLOrg. Colon. 22: Poscit autem semper organum diligenti et modesta morositate fieri et honestissime sacris canticis adhibetur. [s.X-XI] LmLOrg. Paris. 60: in ecclesiasticis canticis honestissime assumitur (sc. organum). LmLGuido reg. 128: Quattuor ex quibus modis octo dehinc facimus, / quia gravia et alta cantica discernimus. LmLGuido ep. p. 48b: Prima autem et tertia, quinta et septima formula quatuor modorum altos continent cantus; secunda vero et quarta et sexta et octava eorumdem modorum gravia vel minus alta continent cantica. LmLCompil. Casin. 1, 70 p. 11. LmLVers. Ars est intr. 24. al. LmLVers. Ars humanas p. 111a. al. LmLAnon. Gerbert 1: in divinis canticis. LmLVers. Fer tuba 9: De rotta. Cantica melliflua da nobis itala rotta. [s.XII] LmLTrad. Guid. 7. [s.XIV] LmLMarch. pom. 1, 4. LmLIac. Leod. comp. 2, 5, 7: Operantur hi toni (sc. authenti et plagales) in canticis regularitatem. al. LmLSumm. Guid. ton. 13. LmLIoh. Vetul. 32, 6. LmLAnon. Couss. V p. 130, 9. al. [s.XV] LmLIoh. Olom. 1 p. 4: canticorum decentia laudare. LmLEg. Carl. cant. 6, 8: cantica dulcisona. LmLConr. Zab. tract. BG 1 (cf. Ioh. Cott. mus. 15, 1). al. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 16: In quo (sc. psalterio; cf. Isid. etym. 3, 22, 7) frequenter canendo psalmos meditabatur confingere et diversa canticorum genera. LmLConr. Zab. mon. S 4. al. LmLIoh. Tinct. diff. 8: Hymnus est laus Dei cum cantico (cf. Ps. 68, 31; Isid. etym. 6, 19, 17). LmLIoh. Tinct. pr. pr. 8: hymnos canticaque numerosa. LmLIoh. Tinct. inv. p. 28 (cf. Augustinus, De civitate Dei 17, 14). Le munerat moderat. 60. al. LmLGuill. Pod. 5, 2. LmLFr. Gafur. pract. 1, 8. al. LmLHerb. Tr. 2, pr. p. 42: odae atque lyrica cantica variis modulationibus instituta a poetis. LmLHerb. Tr. 3, pr. p. 63: divinis hymnis ac canticis. al. LmLMich. Keinsp. 3, 57: pleraque cantica cuiuscumque generis. al. b als indirektes Zitat aus der Vulgata — as indirect quote from the Vulgate [s.VII] LmLIsid. etym. 1, 39, 11 (cf. Deut. 31, 22 sqq.; 32). [s.XI] LmLBerno prol. p. 50 (cf. Apoc. 15, 3). LmLBerno prol. p. 51 (cf. Ps. 91, 4). LmLIoh. Cott. mus. 17, 10 (cf. Exod. 15, 1 sqq.). [s.XIII] LmLInst. patr. 31 (cf. Ephes. 5, 19; Colos. 3, 16). LmLLambertus p. 253a (sim. LmLQuat. princ. 1, 11 p. 204a. LmLTrad. Holl. V 3a, 5. LmLLad. Zalk. A 11) (cf. Ps. 97,1; Ps. 149, 1; Apoc. passim). LmLAnon. Hailspr. pr. p. 61 (cf. Ps. 91, 4). LmLPs.-Mur. summa 332 (cf. Exod. 15, 1 sqq.). [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 1, 5, 2 (cf. Isaias 6, 3). LmLIac. Leod. spec. 1, 5, 3 (cf. Apoc. 14, 3). LmLTrad. Holl. I p. 159 (cf. Apoc. 14, 3). [s.XV] LmLEg. Carl. rit. 13 (cf. Ps. 136, 4). LmLAnon. Couss. XII 1, 31 (cf. Ps. 97, 1). LmLIoh. Tinct. eff. 2, 4 (cf. Apoc. 14, 3; 18, 22). LmLIoh. Tinct. inv. p. 28 (cf. Iudith 16, 1 sq.). LmLIoh. Tinct. inv. p. 31 (cf. Ps. 97, 1). LmLIoh. Tinct. inv. p. 32 (cf. Ephes. 5, 19; Colos. 3, 16). LmLAdam Fuld. 1, 6 (cf. Ps. 97, 1; Ps. 149, 1; Apoc. passim). LmLHerb. Tr. 1, pr. p. 18 (cf. Exod. 15, 1 sqq.). LmLHerb. Tr. 1, 7 p. 32 (cf. Ps. 136, 4). c für spezielle liturgische Gesänge — for specific liturgical []chants [s.IX] LmLAurelian. 20, 12: sacerdos ... idem canticum (sc. „Gloria in excelsis“) voce intonat salutari. LmLAurelian. 20, 17: ut per hoc canticum (sc. „Alleluia“) mentes fidelium quodammodo ad audiendum salutis verbum suscipiant purificationis initium. LmLAurelian. 20, 20: primum canitur canticum „Agnus Dei“. [s.XV] LmLPetr. Talh. p. 5: Nam in cantico „Tibi Cherubin et Seraphin incessabili voce proclamant“ (= „Te Deum“). LmLFr. Gafur. theor. 1, 1: hymnis, psalmis, antiphonis et canticis organisque et ceteris eiusmodi generis assiduis laudibus. ibid.: Cantores ante altare sacrificii cantica modulari sacra lex instituit. ibid.: Denique in divinis officiis omnia fere cantica modulatis vocibus decantari instituerunt Ambrosius et Gregorius. LmLFr. Gafur. pract. 1, 8: Cui enim tono gradualium et alleluya atque responsoriorum cantica tribuuntur; eidem et eorum versus sunt ascribendi. LmLFr. Gafur. pract. 1, 14: nonnulla cantica, puta versiculi brevium responsoriorum et ipsa quoque responsoria. LmLFr. Gafur. pract. 1, 15: Consequitur itaque psalmodia suae antiphonae tonum. Namque ‚Anti‘ Graece ‚pro‘ atque ‚contra‘ interpretatur Latine; in compositione item aequalitatem significare dicunt. Inde antiphonam quasi aequalem cum psalmodia modulationem, sive unius eiusdemque toni simphoniam in ipso cantico et eius psalmo dispositam. ibid.: in canticis, ut sunt alleluya et versus. LmLFr. Gafur. pract. 3, 14: in nonnullis missae mortuorum canticis. LmLSzydlov. 13 p. 64: in his canticis, scilicet „O quam metuendus locus iste“ (= Antiphona ad „Magnificat“), „Regina coeli letare“, et sic de aliis. d für mehrstimmige Stücke — for polyphonic compositions [s.XIV-XV] LmLAnon. Vratisl. p. 336b: rubee note quandoque ponuntur in canticis gracia illius, ne longa ante longam valeat tria tempora. al. LmLUgol. Urb. 3, 10-1, 8: in ipsis motetis et canticis ecclesiasticis necnon et cantilenis. LmLAnon. Monac. 3, 63. al. 2 Bezeichnung für das Psalterium (Zither; ein der Kithara verwandtes Saiteninstrument) — term that designates the psaltery (zither; a stringed instrument similar to the cithara) (cf. Ps. 56, 9; Ps. 91, 4; Ps. 107, 3; Ps. 150, 3) [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 22, 7: Psalterium, quod vulgo canticum dicitur (inde LmLVocab. mus. p. 407. LmLHier. Mor. 4 p. 20, 23). 3 Bezeichnung für bestimmte Gesänge aus der Bibel (außerhalb des Psalters) — term that designates specific canticles from the Bible (not contained in the Psalter) a allgemein — general [s.XIII] LmLHier. Mor. 22 p. 160, 26: Sequitur de intonationibus psalmorum et canticorum necnon et versuum introituum. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 86, 2: in psalmis simplicibus et canticis, praeterquam super „Benedictus“ et „Magnificat“. b für das ‚Hohelied‘ — for the ‘Song of Songs’: Canticum Canticorum, canticum Salomonis [s.VII] LmLIsid. etym. 6, 2, 20: Tertium librum Sir hassirim praenotavit, qui in Latinam linguam vertitur Canticum Canticorum... Dictum autem Canticum Canticorum, eo quod omnibus canticis praeferatur. [s.XI-XII] LmLAdalb. epil. 1: illud Salomonis canticum. LmLTheog. Mett. 18, 2 (p. 189b). [s.XIII-XIV] LmLIoh. Aegid. 15, 3: primus tonus est mobilis et habilis et ad omnes scilicet affectus aptabilis, ut in Canticis Canticorum (inde LmLBart. Ram. 1, 3, 3 p. 56). LmLPs.-Mur. summa 2400: Salomon in canticis. [s.XV] LmLEg. Carl. cant. 6, 5. LmLIoh. Tinct. eff. 1, 6: per Salomonem, canticorum secundo capitulo. c für die drei neutestamentarischen Cantica — for the three gospel canticles: cantica evangelica (evangelii, evangeliorum); canticum Mariae („Magnificat“ Luc. 1, 46 sqq.), canticum Zachariae („Benedictus“ Luc. 1, 68 sqq.), []canticum Symeonis („Nunc dimittis“ Luc. 2, 29 sqq.) [syn.: psalmus maior] [s.IX-X] LmLComm. br. 73: modulationes, ubi morosiori cantu est opus, utpote ad cantica evangeliorum. LmLComm. br. 329: cantica quoque evangelii altius et morosius ceteris. LmLComm. br. 346: cantica evangelica sic morose psalluntur. LmLCant. Observandum 21: de cantico evangelii dicatur. ... de cantico sanctae Mariae. [s.XIII-XIV] LmLTon. Franc. p. 146b. LmLPs.-Mur. summa 344: reperitur canticum Zacharie, scilicet „Benedictus“, canticum Marie, „Magnificat“, canticum Symeonis, „Nunc dimittis“, que non sine causa (ms.; ed.: cause) cantica nuncupantur. LmLIac. Leod. inton. 4, 17. LmLIac. Leod. spec. 6, 86, 15: illa duo cantica novi testamenti. LmLIac. Leod. spec. 6, 101, 5. LmLHeinr. Eger 5 p. 62: „Magnificat“ autem et „Benedictus“, quia sollemnia sunt cantica. [s.XV] LmLIoh. Olom. 9 p. 43: psalmi et cantica. LmLIoh. Olom. 9 p. 46: psalmorum et canticorum. ibid.: ista cantica, „Magnificat“ et „Benedictus“. al. LmLIac. Twing. p. 148, 6. LmLTrad. Holl. II 56 p. 46 (p. 432b): Maiores vero psalmi sunt „Benedictus Israhel“, „Magnificat anima mea Dominum“, „Nunc dimittis servum“, qui alio nomine vocantur cantica (sim. LmLLad. Zalk. B 16). LmLTrad. Holl. II 61 p. 48 (p. 433a): super psalmos maiores, seu super cantica, videlicet „Magnificat“, „Benedictus“ (sim. LmLLad. Zalk. B 18). ibid. al. LmLTrad. Holl. II 26 p. 68 (p. 439b) (sim. LmLLad. Zalk. B 34). LmLTrad. Holl. III 9 p. 62. al. LmLConr. Zab. tract. BI 1: tria illa solemnia evangelica cantica. LmLConr. Zab. tract. BI 6. LmLConr. Zab. tract. BK 1. LmLConr. Zab. tract. BK 5. LmLIoh. Tinct. inv. p. 31: canticum hoc egregium „Magnificat“. 4 Stimme im mehrstimmigen Satz (des Conductus) — vocal part in a polyphonic composition (a conductus) [s.XIII-XIV] LmLWalt. Odingt. 6, 14, 2: Conducti sunt compositi ex pluribus canticis decoris cognitis vel inventis. ? ex errore pro cantus: LmLGuido Aug. 14. cf. LmLKasch, Vokabular p. 101 sqq.