1.
cancer, -cri
m. (? f.: p. 150,2) MLW
script.: ka-kancer: MLWGloss. IV 73,24 St.-S. granci:
p. 150,43. cranc(is): MLWAntidot. Glasg. p. 116,7. 117,4. 120,5.
v. et p. 150,42.151,63. clancum:
p. 151,40. -groscancgros: MLWAntidot. Sangall. p. 88,20. -zarescanzares: MLWAntidot. Glasg. p. 127,17.
MLW
form.: nom. MLW
sg. -cruscancrus:
p. 151,24. adde MLWAlbert. Mil. temp. 3 p. 375,17.
?gen. MLW
sg. -ceriscanceris: MLWRecept. Sangall. I 68
capit. MLW
abl. MLW
sg. -erecancere: MLWGloss. Roger. I A 2,18 p. 639,4 de -ocancro vel -erecancere. MLW
acc. MLW
pl.: -ceascanceas: MLWAntidot. Glasg. p. 117,4. -zarescanzares:
p. 149,70. I
carcinus —
Krebs: A
de animalibus (cf. MLWAlbert.
M. animal. 24,22 -icancri aquatica sunt animalia in genere mollis testae contenta, et licet philosophia solum -oscancros vocet magnos ..., qui sunt in mari, alios autem caudatos vocet gambaros et magnos marinos vocet locustas, tamen ... dicimus -oscancros ... omnia ... mollis testae animalia multos pedes habentia et retrorsum natando incedentia MLW
eqs.): 1
proprie: a
de natura, speciebus: MLWHildeg. phys. 5,32 -rcancer magis calidus est quam frigidus MLW
eqs. MLWAlbert.
M. animal. 1,33 quaedam
animalia ... ambulant pedibus in fundo aquae sicut genera -orumcancrorum (
p. 487b,
17 καρκίνων) multipedium. 1,100 modos -orumcancrorum, sicut id, quod vocatur hastacooz et apud nos vocatur crapa, et est genus -icancri parvulum MLW
eqs. 1,228 -rcancer ... fluvialis (4,25. MLW
al. cf. MLW
l. 36sqq.). 4,19 in modo ... -orumcancrorum sunt genera diversa; quoddam enim genus -orumcancrorum est valde magni corporis, quod graece thagoraha vocatur ..., et genus tertium sunt -icancri, qui hyrcalli vocantur. MLW
ibid.: sunt multa genera -orumcancrorum marinorum. 4,20 genus -orumcancrorum parvi corporis et vocantur cancruli illi milites MLW
eqs. 4,22 genus ... -orumcancrorum, quod karabo sive locusta maris vocatur MLW
eqs. 4,33 -icancri ... recipiunt aquam per os et eiciunt per portas dentium oris. 5,65 -icancri albi (
p. 547b,
26 καρκίνοι λευκοί) generantur intra testam animalis, quod est durae testae. 5,68 -rcancer ... parvus (
p. 548a,
14 καρκίνιον) generatur ex terra et limo. 7,19 -icancri ... lapidosi, qui sub lapidibus habitant. 14,58 forfices ... in -iscancris sunt organa convenientia ad accipiendum. MLW
al. b
de usu (plerumque MLW
i. q. Potamobius astacus L. —
Flußkrebs; cf. MLWGloss. III 84,30 St.-S. -rcancer chrebze. MLW
al.): α
gener.: MLWErmenr. Sval. 4 flumen ... bimanes -oscancros ebulliens. MLWEkkeh. IV. bened. II 62 -orumcancrorum vescas faciat, qui condidit ęscas. MLWEcbasis capt. 168 munera ...: -icancri, mulli, trutta. MLWNivard. Ysengr. 1,693 prę- tulerim rumbo -umcancrum ?
de praestatione: MLWRegistr. Patav. I p. 57,15 de beneficio -orumcancrorum, quantum captura permiserit. β
pharm.: MLWAurelius 21 p. 725,12
hydrophobicis dato ... -oscancros fluviales assos cum calda tritos (MLWTract. de aegr. cur. p. 172, 11.
cf. MLWTract. de caus. mul. 23 -cruscancrus fluminalis conbustus bibat in pocione). MLWDiaeta Theod. 100 (add.) -icancri siccant et urinam procurant. MLWAlbert.
M. animal. 8,40 opinantur quidam -oscancros esse medicinam contra venenum. γ
techn.: MLWCompos. Luc. γ 24 tolle ossa cranci munda et incende ... et teres. 28 ossa granci. 2 α
per compar. et in imag.: MLWEgbert. fec. rat. 1, 486 perdit plaga nostra calorem: ad morem -icancri nunc cogimur ire retrorsum. MLWMetell. peripar. 1,52 (ed. P. Chr. Jacobsen. 1965) retro flexile causas versu dicimus ipsas, ut latebras -icancri vestiget formula -icancri. MLWBerth. Ratisb. serm. (SBWien 147/
V. 1904. p. 28,38) heretici sicut bufones et -rcancer latenter prodeunt in sero. MLW
fort. MLW
add.: MLWChron. Worm. p. 169,3
Heinricum affirmabant equitasse in -ocancro. b
in nominibus: α
hominum: MLWTrad. Scheftl. 264 (a. 1185/87) Rovdolfus C-rCancer. MLWCaes. Heist. mirac. I 10,67 p. 261,33 Theodoricus nomine, cognomento C-rCancer. MLW
al. β
herbae: MLWAlphita I p. 283,29 centum grana, vulgari nostro herba -icancri (II p. 38,18. MLWGloss. III 554,35 St.-S.). γ
venti collateralis inter orientem et austrum flantis: MLWHildeg. fragm. 175 caput -icancri ([
de re v. MLW
ed. p. 43].
cf. MLWdiv. op. 1,2,17). B
de sidere: MLWBeda temp. rat. 16,41 quartum
signum -icancri ab ea
parte, quam in medio lustrat Iunii
sol, facit principium ortus. MLWGerb. (?) astrolab. 2,2 circulus -icancri tropicus aestivus dicitur. MLWMeginfr. (?) carm. p. 643
B notant, quantum sub -icancri nomine signum est in propatulo sita significatio -icancri MLW
eqs. MLWNivard. Ysengr. 3,38 solarem -ocancro tabificante rotam. MLWMetell. Quir. 70,5 dum -rcancer igneus leone pellitur. MLWAlbert.
M. veget. 3,35 quae
(India) sub -ocancro est. MLW
al. expressius de tempore caloris: MLWAlbert.
M. veget. 1,198 in aestate ... mala est plantatio ..., praecipue ... in -ocancro et leone. C
de morbo: 1
carcinoma, ulcus —
Krebs, (bösartiges) Geschwür (
cf. MLWGloss. I 778,3 St.-S. -rcancer MLWi. languor chancher. II 367,29 -rcancer genus morbi ... crepizo): a
proprie: α
in univ.: MLWGloss. med. p. 14,14 -rcancer (
cf. Galen. MLW
ed. C. G. Kühn. XI p. 139,4 περὶ τῶν καρκινωδῶν): vulnus, quod ubique ... fieri ... solet. MLWAntidot. Augiens. p. 44,22
antidotum Galieni -oscancros curat. MLWHucbald. carm. 2,68 cum -ocancro cedit ... cacexia calvo. MLWOdo Magd. herb. 929
cerefolium appositum -iscancris tritum cum melle medetur. MLWHildeg. caus. 2 p. 54, 24 si ... siccum vel tepidum ... modum suum transierint, ... parant ... -umcancrum et faciunt, quod illum
(hominem) vermes comedunt MLW
eqs. MLWIoh. Iamat. chirurg. 7,1 -rcancer est vulnus vel ulcus fetidum in superficie latum, parum concavum MLW
eqs. 7,7 vidimus ... non solum partes carnosas -icancri corrosione ad nichilum redigi, sed etiam ossa remolliri. MLWGloss. Roger. I B 2,17 (1,20) p. 631,15 -rcancer ... est apostema veniens ex humore melancolico proveniente ad similitudinem -icancri, qui ideo sic dicitur, quia sicut illud animal retrograditur, ita carnem ... retrogradendo corrodit MLW
eqs. II 537 Galienus et Constantinus nolunt -umcancrum esse morbum incurabilem, non dicentes esse -umcancrum, nisi cum locus fuerit mortificatus. MLWBrunus Long. chirurg. 1,16 p. 114
C dicitur -rcancer ad instar illius animalis, quia sicut illud animal habet vehementem tenacitatem in ripis ..., sic hoc apostema in membris MLW
eqs. 2,5,5 p. 124
A in -ocancro est dolor et inflatio cum pulsatione ... et apparent in circuitu venae quasi -icancri pedes. MLWTheod. Cerv. chirurg. 3,6 p. 159
H -rcancer quanto antiquior, tanto peior.
saepe. de morbo equorum (v. et MLW
l. 38sqq.): MLWIordan. Ruff. equ. 6,47 p. 89,5 si vulnus veterascit ..., efficitur exinde, quod -rcancer dicitur in vulgari. MLWAlbert.
M. animal. 22,72 -rcancer morbus est equi, qui corium late comedit. β
de speciebus: MLWFragm. mul. I 76 si in mamilla -cruscancrus natus fuerit, -umcancrum fluviale conburis et ... super locum aspargis (MLWBened. Andr. chron. p. 27,2. MLW
al.). MLWIoh. Platear. simpl. med. p. 15b
V ad -umcancrum oris, ossis vel nervorum. MLWTransl. Modo. 9 p. 295,18 tibia ... -icancri correpta ulcere. MLWRoger. Salern. chirurg. 1,737 -rcancer fit aliquando in naribus ..., palato, labiis vel gingivis. MLWIoh. Iamat. chirurg. 7,5 -rcancer virge virilis. 7,10 est ... genus -icancri talpa dictum. MLWGloss. Roger. I A 3,23 p. 704,22 lepra ... est idem quod -rcancer universalis. MLWBrunus Long. chirurg. 1,16 p. 114
B alius
cancer dicitur noli me tangere et alius lupus, alius -rcancer nomine utriusque. MLWAlbert.
M. animal. 10,53 fit
aborsus ex ... -ocancro matricis. MLW
al. b
in imag.: MLWEpist. Ratisb. MLWapp. 1 p. 369,11 surculum diaboli ... in terra hac surrexisse et iam ut -rcancer latius serpere. MLWChart. Ror. 6 (MLWMon. Boica XVI p. 104,13) cogitavi ... huic -ocancro indigentie Rorensi ecclesie aliqua invenire remedia. 2
?spasmus —
?Krampf (
cf. MLW
ital. granchio): MLWMoses Panorm. infirm. 24
tit. capitulum clancum equorum curandi
(v. notam MLW
ed.). II
vermiculus —
kleiner Wurm (cf. MLW
l. 2sqq.): MLWHildeg. phys. 1,2 si -icancri, scilicet gracillimi vermiculi, carnem hominis comedunt (3,53).
Payr