lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

calco

nur lat. · 2 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
2 in 2 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
0
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

calco

Bd. 2, Sp. 65
calco, -avi, -atum, -arecalcare. MLWscript. -ci(o): p. 66,36. I trans.: A proprie MLWi. q. calce vel pede tangeremit der Ferse oder dem Fuß berühren (subi. plerumque homines; bestiae: MLWl. 63.68): 1 calce vel pede pulsare, conculcare treten (auf), nieder-, zertreten: MLWVita Pirmin. I 5 p. 25,7 potestatem -andicalcandi scorpiones (cf. Vulg. Luc. 10,19). MLWAnnal. Quedl. p. 28,12 quem (Valerianum) ... solotenus inclinatum pedibus -anscalcans ascendit in equum rex Persarum (MLWPs. Avic. lap. p. 633a,65 in viis eiectus p. hominum -aturcalcatur lapis). Vita Heinr. IV. 8 p. 28,21 (c. sensu inquinandi) gaudebat aurum non se iam in luto -aricalcari, dum ferreis calcaribus inopia cogeret uti. MLWAlbert. Stad. Troil. 4,645 aurea ferrato -atcalcat calcaria calce Penthesilea. in imag.: MLWTransl. sang. Dom. in Aug. 1 tu (sc. Christus) ... -asticalcasti torcular ... solus ([cf. Vulg. Is. 63,3]. MLWGerh. Sted. annal. p. 221,50 caligis ferreis quibus conculcaret, non purpureis, in quibus t. solus -retcalcaret, tibias circumdedit archiepiscopus). MLWChart. Mog. A 451 p. 359,34 que (divina potentia) superborum ... colla -atcalcat. 2 (pedibus) exprimere, contundere(mit den Füßen) auspressen, zerstampfen: a gener.: MLWChart. Laus. 300 p. 266,22 (c. 1200) in domibus, ubi vinum -aturcalcatur. in imag. et per MLWcompar.: MLWAldh. virg. I 30 racemos evangelica falce succidens ... ad praelum -andoscalcandos ... advexit. MLWRuodlieb XIV 26 alte succingit tunicam ... -turacalcatura fabas veluti pultem coquitu〈ra〉. MLWHildeg. epist. II 108 tu, filia Dei, ... in torculari -tacalcata es. MLWal. v. et p. 57,50. b iur.: MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 16 p. 458,37 (c. 1220) habet quisque mansus petituram ... et torculario nostro de iure -biturcalcabitur (MLWsim. p. 461,9). III 667 uvas -bitcalcabit et premet colonus. 3 ingredi, frequentarebetreten, laufen (auf, über): a gener.: MLWAldh. ad Acirc. 49,3 (de tippula) pariter terras et flumina -ocalco pedestris. MLWWaltharius 1119 campos ubi -etcalcet apertos. MLWHrotsv. Agn. 220 utque lupanaris -vitcalcavit limina tristis. MLWAlbert. M. animal. 1,297 inferius ... est mollius os calcaneum, ut suavius -etcalcet ea, quae sunt sub ipso. MLWal. accedit notio egerendi stercus calci simile: MLWEgbert. fec. rat. 1,1524 quę (ardea) solet Esquilias alvo -arecalcare soluta, hinc dignum factis nomen sortita cacatrix. in imag. et per MLWcompar.: MLWNotker. Balb. Gall. 2a limen (sc. mortis), quod -antcalcant pariter dives inopsque simul. MLWEgbert. fec. rat. 1,369 molliter iste legit, quasi qui prunas pede -atcalcat. MLWCarm. Bur. B 56,1,3 -atcalcat Phebus ungula, dum in Taurum flectitur, Arietis repagula. MLWal. b iur. in iudicio Dei: Ord. iud. Dei B VIII 5b quisquis innocens ... vomeres ignitos suis pedibus -veritcalcaverit. MLWDecret. Frision. A 4,10 servus -etcalcet candentia ferra. MLWal. 4 scanderebesteigen: MLWAlbert. Stad. Troil. 4,641 pulchre -atcalcat equum Penthesilea. in imag.: MLWCarm. Bur. B 49,6,1 Iacob scale summitas altera -aturcalcatur (v. MLWcomm. ad MLWl.). 5 insequi verfolgen: MLWLex Sal. Merov. 119,3 si quis pedicam cum feramen ... invenerit et eum -arecalcare voluerit, quem canes minaverunt. 6 stimulare(an) spornen (in imag.): v. p. 56,2. B translate: 1 gener.: a despicere, abominariverachten, verschmähen: MLWAldh. virg. II 99 mundani luxus -anscalcans ludibria falsa. MLWal. (v. MLWind.). MLWWalahfr. Mamm. hymn. 2,2 adversa mundi pertulit, -vitcalcavit eius prospera. MLWWalth. Spir. Christoph. II 3,27 fana deorum. MLWChart. Raitenh. 4 p. 6,33 mundum mentis virtute -antescalcantes Cistercienses. al. pro nihilo habere gering achten: MLWWett. Gall. prol. 11 tartareas ... minas -aruntcalcarunt recta operando. MLWHymn. Hraban. 22,3,2 furias atque ferocia -aruntcalcarunt hominum saevaque verbera sancti. b superare überwinden: MLWAnnal. Quedl. MLWa. 1010 -tiscalcatis terrenis ... aeternis fruitur bonis Arnsfridus. MLWVita Reginsw. 11 morte -tacalcata. c opprimere, supprimereunterdrücken, mißachten: MLWBonif. epist. 50 p. 82,6 quę (religio) ... -tacalcata et dissipata fuit. MLWConc. Karol. 50D,78 auctoritate canonica -tacalcata. MLWGunth. Col. diab. cap. B 5 divinas leges ... et sacros canones. MLWEgilm. epist. p. 362,18 sub taciturnitatis nodo -arecalcare et silentio haec talia ... premere. MLWal. d imitarinachahmen: MLWChron. rhythm. Col. 5,9 (iron.) antea bis binos -antcalcant ewangelizantes, nunc Agrippinos dominos se glorificantes (sc. populares). 2 publ. et iur.: a (de) finirebeenden, entscheiden: MLWDipl. Merov. I 35 p. 33,32 pro 〈ca〉lcanda lite. MLWDipl. Karoli M. 193 p. 259,30 vestras repetitiones ... ab hodierna die -tascalcatas fiant. MLWForm. Turon.38 sit inter nos ... -andacalcanda causatio. b irritum facere, abolereaußer Kraft setzen, abschaffen: MLWConc. Merov. p. 126,28 ad -andamcalcandam gentilium consuetudinem. MLWLeg. Wisig. 2,1, 8 p. 56,21 -tiscalcatis (calci-calcitis R1) vel evacuatis seu rescissis scripturis. MLWDipl. Merov. I 41 p. 39,28 -tacalcata ipsa confirmatione vel reliquas ... descriptiones. II intrans. (subi. plerumque homines; bestiae: l. 44.55): A pedem ponere, calcitrare(darauf-, auf) treten, ausschlagen: 1 gener.: MLWEngelh. Langh. Mathild. 16 p. 442b,59 cecidit, quod protavit soror, in terram, et abbatissa subiunxit verbum vulgo tritum: -acalca desuper. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 115,16 stantes super terram erecte -antcalcant grues et subpeditant cum pedibus. in imag.: MLWEkkeh. IV. bened. I 30,16 contra stimulum -arecalcare scias fore durum (cf. Vulg. MLWact. 26,14 calcitrare). 2 techn. MLWi. q. pedem infligerestampfen: MLWTheoph. sched. 3, 84MLWmed. sint, qui semper circumeant cum lignis obtusis mediocriter impingendo et pedibus fortiter -andocalcando. B inscendere hineinsteigen: MLWLex Baiuv. 8,1 si in lectum -veritcalcaverit uno pede et prohibetur a mulieri, ... cum xii solidis conponat, eo quod iniuste in extraneum -vitcalcavit thorum. C gradi, ambulare(aus)schreiten, wandeln: MLWWolfhard. Waldb. 2,19 (12) calces ... ad -andumcalcandum ... inventi sunt habiles. MLWHeinr. Lett. chron. 1,10 (spectat ad sortilegium) -atcalcat equus, pedem vite deputatum ... preponit. in imag.: MLWAlbert. Stad. Troil. 5,331 in mores ... -arecalcare paternos.
6178 Zeichen · 345 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. Latein
    calco

    Lex. musicum Latinum · +1 Parallelbeleg

    calco -avi , -atum , -are ? (einen Ton beim Singen) herausdrücken oder unterdrücken — ? to force, or to constrict a tone…

Verweisungsnetz

2 Knoten, 0 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit calco

11 Bildungen · 11 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

calco‑ als Erstglied (11 von 11)

calcofanus

MLW

calcofanus , -fonos calcofonos v. chalcophonos . Pape

calcofôn

MWB

calcofôn stM. auch alkofon (wohl verschrieben, vgl. Suolahti 1,47) und calof. ein Edelstein (vgl. Engelen, Edelsteine, S. 93): calcofôn der …

calcofōn

KöblerMhd

calcofōn , st. M. nhd. ein Edelstein Hw.: vgl. mnd. calcofon Q.: Suol1, RqvI, HvNst (FB calcofōn), HvNst (FB calophagon), HvNst (FB caltafôn…

Calcographie

GWB

Calcographie s Chalkographie Maria Erxleben M. E.

calcolabl

LDWB1

calcolabl [cal·co·lābl] adj. (-i, -a) berechenbar, kalkulierbar, schätzbar.

calcoladú

LDWB1

calcoladú [cal·co·la·dú] m. (-dus) 1 Schätzer m ., Berechner m . 2 ‹inform› Rechner m. ◆ calcoladú da gofa Taschenrechner m.; calcoladú elet…

calcolaziun

LDWB1

calcolaziun [cal·co·la·ziụŋ] f. (-s) 1 ‹mat› Ausrechnung f., Kalkulation f. 2 Berechnung f., Rechnung f., Bemessung f. ◆ calcolaziun de cont…

calcolé

LDWB1

calcolé [cal·co·lę́] I vb.tr. (calcolëia) 1 rechnen, errechnen, berechnen, ermitteln, kalkulieren 2 (se aspeté) erhoffen, erwarten 3 (danfor…