Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
bibar st. m.
st. m., mhd. nhd. biber; mnd. bēver, mnl. bever; ae. befer, beofer; an. bjorr. — Graff III, 22.
pip-: nom. sg. -ar Gl 2,9,22 (Sg 292). 3,17,26 (ebda.). 442,41. 446,19 (sämtl. 10. Jh.); -er 2,363,49 (M, 3 Hss.). 3,447,14. 4,33,28 (Sal. a 1, 5 Hss.). 130,51 (Sal. c). 173,12 (Sal. e); piꝑ: dass. 2,373,34 (clm 18 375, 10. Jh.). 4,33,29 (Sal. a 1, 13. Jh.). 733b,9 = Beitr. 59,461 (Wien 114, 10. Jh.). — pib-: nom. sg. -ur Gl 4,62,10 (Sal. a 1, 3 Hss., 11.—14. Jh.); -ar 14 (ebda., 14. Jh.); -er 2,369,43. 3,35,19. 23 (11 Hss., 1 -y-). 55,49. 80,30 (SH A, 15. Jh.). 4,62,11 (Sal. a 1, 3 Hss.). 142,61 (Sal. c). 188,24. 235,26; -ir 3,442,41. 674,10; -s 3,35,25. 55,49. 4,183,30. 188,25. 355,34. — piws: nom. sg. Gl 3,35,26 (clm 4350, 14. Jh.).
biper: nom. sg. Gl 2,369,43 (clm 18 375, 10. Jh.). — bib-: nom. sg. -ur Gl 2,378,23/24 (10. Jh.). 3,689,7 (Sg 299, 9./10. Jh.). 4,62,11 (Sal. a 1, 3 Hss.); -or 3,35,23 (-o- unsicher, 14./15. Jh.); -ar 2,373,33. 4,62,14 (Sal. a 1, 5 Hss.); -er 2,363,49 (M). 3,35,21 (9 Hss.). 53,26. 80,28 (SH A, 5 Hss.). 201,35 (SH B). 227,1 (SH a 2). 238,51 (ebda.). 296,4 (SH d). 313,2 (SH e, 2 Hss.). 324,33 (SH f). 330,29 (SH g, 3 Hss.). 347,38 (ebda.). 444,55 (2 Hss.). 4,62,12 (Sal. a 1). 507,3; -ir 3,35,21 (4 Hss.). 443,14. 447,23; -]s 80,29 (SH A). 238,51 (SH a 2). 355,60. 715,3; gen. sg. -eres 3,479,14. 486,34; acc. pl. -ora 4,348,23 (11. Jh.); -era 2,672,20 (2 Hss.). 686,23. — biB: nom. sg. Gl 3,35,23. 227,1 (SH a 2). — biv-: nom. sg. -or Gl 3,446,19 (2 Hss., 1 -u-). 458,26 (Wolf., Aug. 10.3.40, 10. Jh., -u-); -ar 4,198,42 (sem. Trev.); -er 3,80,30 (SH A, Darmst. 6). 458,26 (2 Hss.). Beitr. 63,454 (Leiden 191, 13./14. Jh.; -u-).
beuer: nom. sg. Gl 3,445,7 (Bonn 193, 13. Jh.); nom. pl. -]es 5,46,25 (Trier 40, 10. Jh., verwandt mit den Epinalgll., daher wohl ae., für and.? vgl. Holthausen, As. El.buch § 265,5).
bieuer: nom. sg. Gl 3,367,3 (Jd, aus bEiu- ?). Verstümmelt ist biuo.: nom. sg. Gl 2,699,24 (Paris. 9344, Echternach 11. Jh.). 1) Biber, Castor fiber L.; vgl. Brehm, Säugetiere 2,422 ff., Tierl. 4, 142 ff.: pipar castor [Aldh., Enigm. 56, Überschr.] Gl 2,9,22. piper [culter cultri ...] fiber [fibri, Phocae ars 415,32] 363,49. piber [liber libra,] fiber (genus vespae quadrupes) [fibra, Prisc., Inst. 142,8] 369,43. 4,507,3 (ohne Interpr.). bibar [liber libra,] fiber (canis ponticus) [fibra, ebda. 418,10] 2,373,33. beuer ipse est qui rustice dicitur bibur [zu: ebda. 150,13] 378,23/24. biuor castor ... inde verbum castro . as [zu: Verg., G. i, 59] 699,24. castor 3,17,26. 35,21 (1 Hs. otter). 53,26. 55,49. 80,28. 201,35. 227,1 (3 Hss. otter). 313,2. 355,60. 367,3. 444,55. 445,7. 446,19. 458,26. 674,10. 689,7. 715,3. 4,198,42. 235,26. 355,34. Beitr. 63,454. fiber Gl 3,238,51. 347,38. 4,62,10. 14. 142,61. castor fiber 3,296,4. 324,33. 330,29. 442,41. 443,14. 447,14.23. biberes geile castor eum 479,14, vgl. bibargeili st. n. castorium .i. testiculi des biberes [vgl. castorio id est testiculi de bebro, CGL iii, 609,9] 486,34. piber castorius castor 4,183,30. beueres fibri castores pontici canes 5,46,25 (für altengl. Herkunft vgl. oben; Steinm. verweist auf Corpus F 157, Schlutter, Anglia 35,152 auf Epinal 399, beide Glossare haben nur fiber bebr). 2) übertr. auf die Otter, Lutra lutra L., die ebenfalls am Wasser lebt, vgl. Brehm, Säugetiere 3,363 f., Tierl. 4,224 ff.: eine einfache Vertauschung zweier Glossen liegt wohl vor in piber luter Gl 3,35,19 (30 Hss. ottar, dafür das folgende castor otter ders. Hs. gegen 28 bibar 35,26). luter is otter animal uł piber 4,188,24 (Parallelhs. puluis uł lutum uł animal .i. piber). Für die enge Beziehung zwischen Biber und Otter vgl. auch oben 3,227,1. 3) übertr. auf das Bibergeil: bibera [India mittit ebur, ... virosaque Pontus] castorea (fiber) [Verg., G. i, 59] Gl 2,672,20. 686,23 (Hs. castores). 4,348,23. 4) unverständlich ist noch immer die Übersetzung aner piper Gl 4,33,28. 130,51. 173,12. 733b,9, hier mit Hinweis auf Froumund von Tegernsees Priscianglossen in der Hs. Wien 114 bl. 8, abgedruckt Beitr. 59,461. Die im Anschluß an diesen Hinweis von mir Beitr. 59,460 ff. versuchte Deutung von aner, das lat. sonst nicht belegt ist, als ein verstümmeltes, falsch aufgelöstes plat] ans aus dem im Prisciantext folgenden Ovidzitat plat anus genialis acerque coloribus impar, vgl. Beitr. 59,461, Z. 3.4, hat nicht zur vollen Klarheit geführt. Für den Biber ist in diesem Zusammenhang jedenfalls kein Platz. Sollte vielleicht doch an die rheinischen Baumnamen bīf, bēf(esche) ‘Aspe’, bibber ‘Zitterpappel’, auch schlesw.-holst. bewer(esch) ‘dass.’, vgl. Beitr. 59,463, anzuknüpfen sein und damit an das Verbum bibên? Wir hätten dann keinen Tier-, sondern einen Baumnamen vor uns, übertragen vom Übersetzer von der Platane auf die Espe oder die Zitterpappel.