bassus

bassus -a, -um tief (in Bezug auf die Tonlage) — low (with reference to range) [syn.: gravis; opp.: altus] 1 allgemein — general [s.XIII] LmLElias Sal. 30 p. 57b: cantare primam vocem, hoc est magis bassam. al. LmLHier. Mor. 25 p. 188, 17: voces grossae et bassae sunt pectoris, voces subtiles et altissimae sunt capitis. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 69, 10. LmLIoh. Boen mus. 3, 83: si minus semitonium restringitur per unam de ⋅b⋅fa ⋅♮⋅mi, sequitur ..., quod nota bassioris clavis acutius, et altioris gravius per unum comma decantentur. al. LmLGoscalc. 1, 1 p. 36, 6: gravem, id est bassum. ibid. al. LmLTrad. Holl. I p. 164: octo primae (sc. voces) dicuntur graves eo, quod cantum reddunt gravem et bassum (sim. LmLSzydlov. 2 p. 13: quia cantum reddunt gravem, basum, obtusum et declinem). ibid. al. LmLAnon. Carthus. p. 449b: septimo tono non competit regulariter tam bassum principium. [s.XV] LmLArn. Zwoll. p. 30: manu sinistra oportet tangere tenorem in 10 clavibus bassioribus solum. LmLAnon. Monac. 1, 22: Tenor igitur sic diffinitur: est diversorum cantuum secundum modum et equipollenciam adinvicem concurrencium debita et regularis consonancia vocibus bassis et gravibus prolata ... Contratenor autem est diversorum cantuum ... consonancia vocibus bassis et mediocribus prolata. LmLConr. Zab. tract. BO 3: infra suum initium []in bassiori loco. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 1 p. 59: tenorista bassiori voce et notis longioribus occurrens. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 1 p. 60: tenore descendente discantus ascendat et e converso autem, ut altum et bassum, acutum et grave sic se contemperent, ut nec elevacio depressionem (ms.; ed.: depressioni) obnubilet nec e converso. al. LmLConr. Zab. chor. 3, 1: mediocris cantus minus est onerosus personarum multitudini quam altior vel bassior. al. LmLAnon. Tegerns. II p. 114. LmLNicol. Burt. 2, 4, 31. LmLGuil. mon. 4 p. 29: supranus incipitur per unisonum, qui unisonus accipitur pro octava alta, et ex consequenti per tertias bassas, quae tertiae bassae volunt dicere sive representare sextas altas. LmLGuil. mon. 6 p. 42: sextam bassam subtus tenorem. al. LmLMich. Keinsp. 8, 51: si (sc. cantus) basso vel infimo magis se oblectet neque quintam vel octavam re visat sursum, revera plagalem sive humilem iudicamus. al. LmLFlor. Fax. 16 p. 87: tenorem vel contratenorem altero altiorem vel bassiorem componere poterimus. LmLAnon. Couss. I p. 447a. 2 speziell — specific a für die drei tiefsten Hexachorde — for the three lowest hexachords [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 64, 3: Vocat autem quidam bassam naturam cantum, qui oritur a ⋅C⋅ gravi, altam (ms.; ed.: alteram) vero naturam eum, qui incipit in ⋅c⋅ acuto. [s.XV] LmLBart. Ram. 2, 1, 2 p. 73: septem gammata faciunt iuxta septem hexachorda; et primum appellant ⋅♮⋅ bassum, secundum naturam bassam, tertium ⋅b⋅ molle bassum, quartum ⋅♮⋅ medianum, quintum naturam altam, sextum ⋅b⋅ molle altum et septimum ⋅♮⋅ altum. b für die Töne der unteren Oktave im Zweioktavensystem — for the notes of the lower octave in a two-octave system [s.XIV] LmLAegid. Mur. p. 128b: stat in gamma bassa; et tu potes eum mittere in gamma alta. LmLGoscalc. 1, 1 p. 38, 8: finit in ⋅E⋅lami basso. al. LmLTrad. Pipudi p. 46: incipiendo in ⋅G⋅solreut basso (ed.: balso) usque ad ⋅e⋅lami altum. c als Stimmlagenbezeichnung bei Tenor und Contratenor — as term that designates the register of the tenor and contratenor [s.XV] LmLIoh. Tinct. contr. 2, 29, 3 exempl.: Contratenor altus. Contratenor bassus. LmLIoh. Tinct. inv. p. 33: tenoristarum et contratenoristarum alii sunt imi, hoc est vulgo bassi, et alii alti. ... Verum tenoriste et contratenoriste bassi denominantur, qui ad canendos tenores et contratenores bassos apti cognoscuntur, alti vero, qui ad altos. ibid. al. LmLGuil. mon. 6 p. 38: In isto enim faulxbordon potest aliquotiens fieri contratenor bassus et altus. LmLGuil. mon. 6 p. 39: in faulxbordon potest fieri contratenor bassus, et in gymel potest fieri contratenor bassus. ibid.: facies contratenorem bassum descendentem subtus tenorem per quintas et tertias bassas. al. LmLAnon. Couss. I p. 447a: tenorem altum (ed.: altam) vel gravem vel bassum. ibid. al. d für die Töne E - bC — for the notes E - bC [s.XV] LmLIoh. Tinct. exp. 2, 31: ⋅E⋅lami, ⋅F⋅faut et ⋅G⋅solreut gravia, ⋅A⋅lamire et ⋅b⋅fa⋅♮⋅mi acuta dicuntur vulgariter bassa, ⋅E⋅lami vero, ⋅F⋅faut et ⋅G⋅solreut acuta, ⋅a⋅lamire et ⋅b⋅fa⋅♮⋅mi superacuta vocantur alta, ut patet in sequenti figura (sequitur descr.).subst.