basilica

1. basilica, -ae f. (βασιλική) MLWscript.: pa-pasilica: MLWl. 63. p. 1384,69. ? va-vasilica: p. 1385,12. -assi-bassilica: MLWl. 58.64. p. 1384,11. 1385,12. -sel-baselica: MLWl. 37. p. 1384,24.46.51. adde MLWDipl. Merov. I 81 p. 72,34 -elecebaselece. MLWDipl. Karlom. (II.) 16. MLWal. -syl-basylica: MLWl. 62. p. 1385,8. adde MLWAmulo epist. 1,1. -illi-basillica: p. 1384,34. -lec-basileca: MLWl. 34.40.51. p. 1384,7sq.10.29.31.1385,12. adde MLWForm. Andec.16. MLWChron. Fred. 2,54 -elecasbasilecas. MLWal. balic-: p. 1384,49. basica: p. 1385,52. MLWform.: MLWsing.: gen. -ibasilici: MLWl. 54. p. 1384,24. MLWdat. -ibasilici: p. 1384,31. MLWabl. -ebasilice: p. 1384,11. MLWplur.: MLWabl. -abusbasilicabus: MLWDipl. Merov. I 11 -ecabusbasilecabus. MLWmetr.: bās(s)-: MLWl. 56.60.64.69. adde MLWAldh. virg. II 854. MLWErmold. Ludow. 2,88. MLWMilo carm. 1,6,3,135. MLWNotker. Balb. carm. 5,6 p. 139. MLWPoeta Saxo 3,615. MLWal. băsīlī-băsīlīca: MLWl. 72. etym. (cf. Isid. MLWorig. 15,4,11): MLWAmalar. off. 3,2,1 ipsa domus Dei vocatur -abasilica, id est regalis, a basileo (MLWsim. MLWWalahfr. exord. 7 p. 481,28). MLWal. I de aedificiis: A ecclesia — Kirche (interdum MLWi. q. capella — Kapelle, MLWe. g. p. 1384,57.60.1385,16.28): 1 gener. (cf. MLWGloss. III 180,16 St.-S. mitricula vel -abasilica kilcha. 358,58 ecclesia et -abasilica kirche. 377,7 -abasilica regia domus, Grece quippe basileon rex dicitur, sed quod usitatum est pro kiricha ponitur): MLWDipl. Merov. I 11 Dodo, abba de -ecabasileca sancti ... Dioninsio (MLWForm. Marculfi 2,6 p. 79,2. MLWDipl. Karoli M. 122 p. 170,36 MLWa. de -abasilica sancti Vincenti. MLWal.). MLWDipl. Karoli M. 123 p. 172,18 Hucbertus, rector -ibasilici sancti Marcelli martheris, que MLWeqs. MLWCod. Lauresh. 19 p. 300,13 -abasilica lignea modica. Vita Leod. 2,13 (MLWMG Poet. III p. 25) -aebasilicae parvae ... aedes (oraturii Ursin. Leod. 21 [MGMer. V p. 343,9]). MLWFroth. epist. 9 p. 282,26 est ... labor nostrae cepte bass-aebassilicae adhibendus. MLWErmenr. Har. 2 popularis -abasilica (MLWTrad. Weiss. app. I 256). MLWInvent. Quint. II 264 (MLWMGPoet. IV p. 1003) -ambasilicam ... ampliat, exaltat, reparat ... et hornat. Carm. de Germ. 3,7,2 (MLWMGPoet. IV p. 133) exustam comperit -ylicambasylicam. MLWWolfhard. Waldb. 2,4 (3) in -ambasilicam (p-pasilica 1) ... MLWintrans. MLWAbbo Sangerm. bell. 2,310 quem reveunt ad bass-ambassilicam Stephani. MLWTransl. Libor. 6 principalem ... -ambasilicam. MLWVita Corb. 19 Corbinianus ... -ambasilicam (oratorium MLWArbeo Corb. 25) aedificavit. MLWArnulf. Mediol. gest. 4,8 hyemalis -abasilica. MLWLeo Mars. chron. 3,27 absidam et arcum atque vestibulum maioris -aebasilicae. MLWVita Annon. I 2,17 p. 491^b,13 ad ... rotundi scematis -ambasilicam. MLWMetell. Quir. 42,5 plebana ... -aebasilicae domus. MLWChart. Raitenh. 272 p. 222,32 (epist. papae) -ebasilice xii apostolorum presbyter cardinalis. persaepe. in nomine loci: MLWCarus Clem. 975 quem (campum) -asbasilicas (‘quartier des basiliques’ MLWed.) [] iamque sacrato nomine dicunt. capella sepulcralis — Grabkapelle:MLW Lex Sal. Merov. 55,6 si quis -ambasilicam expoliaverit desuper hominem mortuum. 2 spec.: a iur. et publ.: α spectat ad refugium: MLWLeg. Wisig. 6,5,16 homicidae se plerumque -arumbasilicarum Dei defensione conmittunt. β spectat ad iusiurandum, excusationem sim.: MLWForm. Andec. 10^a ut ipsi homo ... in -ecabasileca domne illius ... coniurare deberet (MLWForm. Sal. Merk. 28). 11^a quia ... ipsi genitor ... in -ecabasileca ... excusare deberit. 13 noticia solsadii: ... placitum suum adtendit ... in -ecabasileca domni illius. MLWDipl. Otton. I. 340 p. 465,32 proclamavit ... in bass-ebassilice sancti Apolenaris. MLWal. γ spectat ad confirmationem chartarum, traditionum sim.: MLWTrad. Weiss. 5 (a. 743) acta ... in monasterio Uuizzenburc ante -abasilica sancti Petri (cf. MLWForm. extrav. I 19 actum publice in supradicta -abasilica coram frequentia testium. MLWDipl. Otton. I. 409. MLWal.). MLWChart. Fuld. B 227 traditio facta est ... intra -abasilica. MLWTrad. Salisb. I 1 p. 253,21 in ... beati Petri -abasilica benivolentiam suae largitionis ... aperuit. MLWChart. archiep. Magd. 206 p. 262,12 quęcunque ... archiepiscopus in -abasilica ... offerre disposuit. MLWal. δ spectat ad coronationem: MLWCapit. reg. Franc. 300,3 Wenilo ... in -abasilica sanctae crucis me ... regem consecravit. MLWBurch. Ursb. chron. MLWa. 1220 F(ridericus) Rome coronatur in imperatorem in -abasilica sancti Petri. ε spectat ad actiones symbolicas: MLWLex Ribv. 62,4 si ille ... ante hostium -ebasilice (-ibasilici, -elicaebaselicae MLWvar. l.) spatam posuerit. MLWSermo de sacril. 20 per -asbasilicas ... petatia ponere. MLWLex Frision. 14,1 ducendi sunt ad -ambasilicam et sortes super altare mittendae. MLWChart. Sangall. A 217 liceat ei ipsam redimationem proicere in -ambasilicam vel in agrum propinquum. ζ spectat ad donationes ecclesiis oblatas: MLWDipl. Merov. I 10 area ... ad ... -ecabasileca ... legaliter fuisse condonatum. 64 p. 57,26 quod ... villa ... abbati vel -ecibasileci sui sancti Dionisii ... firmasset. MLWChart. Fuld. B 38 dono ... ad -ambasilicam sancti Bonifatii ... mansa (MLWDipl. Karoli M. 117. MLWDipl. Otton. I. 101. MLWal.). MLWTrad. Patav. 6 trado ... ad -ambasilicam sancti Stephani ... servos (27 ad -llicabasillica. MLWDipl. Merov. III A 21 [spur. MLWs. X.MLW^med.] civitatem. MLWal.). MLWDipl. Karlom. (II.) 14 quasdam res ... in ... -ambasilicam ad Otigas collocare. MLWDipl. Conr. I. 35 quod ... ad -ambasilicam sancti Salvatoris ... thelonei debitum ... perdonasset. persaepe. η spectat ad census sim. ecclesiis debitos: MLWConc. Merov. p. 74,20 si que oblationis ... conlate fuerint -isbasilicis. MLWChart. Epternac. 66 ut ... persolvant censum ad luminaria ... -ebasilice (MLWDipl. Ludow. Germ. 147 p. 205,33 in luminaribus -ebasilice ipsius conferatur teloneum). MLWTrad. Frising. 652 villę, qui ad illam -ambasilicam decimam dant (MLWCapit. reg. Franc. 210,11 laici ... decimas ... propriis -isbasilicis ... tribuunt). de poena: MLWLeg. Lang. p. 172,5 conponat wirigild suum in supradicta -abasilica (-elicabaselica 3). MLWCod. Lauresh. 429 p. 109,13 inferat partibus ipsius -ębasilicę ... auri libras x. θ spectat ad damnum ecclesiis illatum: MLWLex Sal. Merov. 55,7 si quis -abasilica (balica C 5), ubi reliquie sunt insertas, ... incendiderit (65^b. caus. 6,5). ι spectat ad tutelam, iustitiam sim. ecclesiis confirmatam: MLWLeg. Lang. p. 202,14 ut monasteria, -elicabaselica ... non exegant sicut de causa regia dublum. MLWDipl. Karoli M. 71 p. 103,14 -abasilica sancti Vincenti ... emunitate ... videtur habere concessus. MLWCapit. reg. Franc. 33,15 de rebus ipse -aebasilicae nemo ausus sit in divisione ... mittere. MLWDipl. Arnulfi 63 ut nihil de ... cappella in his rebus subtrahatur ... neque in tecti eiusdem -aebasilicae procurationibus. 68 p. 102,15 ad ... -asbasilicas ([ecclesias MLWDipl. Ludow. Germ. 42]. in dorso: de capellis) ... mansos ii ... imperpetuum habere concessit. MLWDipl. Ludow. Inf. 10 ut rectores eiusdem -ębasilicę ... de hac ... donatione ... liberrima ... utantur potestate (antea: ad capellam sanctę Marię). MLWDipl. Otton. I. 209 p. 288,16 ut ... proprietatem ad ... aeclesiam Curiensem pertinentem ... cum -abasilica decimali ... in ius regium ... reciperemus. MLWDipl. Heinr. III. 143 ut in ... res ad ęcclesiam ... pertinentes, scilicet in monasteria, -asbasilicas, castella ... nullus ... ing〈r〉edi audeat. MLWal. κ spectat ad traditionem ecclesiarum: MLWChart. Epternac. 3 p. 19,21 (a. 697/98) dono vobis ... -asbasilicas sanctorum ad gubernandum vel dominandum (MLWTrad. Patav. 51 d. ... p-apasilica unam. MLWal.). 31 p. 75,1 -ambasilicam domnę ... Marię ... ad ... sanctum Petrum subrogari volumus. MLWLiber diurn. 30 filius noster ... iuris sui -ambasilicam ... oblatam asserit. MLWTrad. Weiss. 159 p. 149,5 donamus ... villas ... una [] cum -asbasilicas ad ipsas villas aspicientes. MLWChart. Solod. 1 p. 2,10 -asbasilicas ... in stipendium ... monachorum concessimus. MLWTrad. Frising. 127^a tradidi propriam -ambasilicam meam cum omni territorio adiacente (MLWDipl. Karoli III. 73 Hunricus tradidit res suas ... cum -abasilica et ceteris aedificiis. MLWChart. Stir. I 242 p. 247,26 comes ... ecclesiam ... tradidit ... cum omnibus appendiciis ..., scilicet cum ... -isbasilicis circumiacentibus. MLWal.). MLWChart. Sangall. A 709 -ylicambasylicam ... ad me recipiam. MLWChart. Stir. I 514 p. 481,21 contulimus -asbasilicas (‘Filialkirchen’ MLWed.) ... sive capellas infra terminum ecclesie sue videlicet matricis sitas. saepe. MLWfort. MLWadd.: MLWGreg. Cat. chron. I p. 150,17 emit casalem ... et olivetum et vassilecam et molendinum. b canon.: α de loco synodorum sim.: MLWConc. Merov. p. 122,15 placuit ... sancto concilio ... in sancta -abasilica conscribi, ut MLWeqs. MLWConc. Karol. 5 p. 37,28 presedente ... Zacharia papa in patriarchio Lateranense in -abasilica, quae appellatur Theodori. MLWHraban. epist. fragm. p. 529,36 Mogunti in -abasilica Albani martyris synodus habita est. MLWCapit. reg. Franc. 242 p. 154,8 in secretario -aebasilicae sancti Castoris. MLWChart. Bund. 403 sedit ... sancta generalis synodus in -abasilica Lateranensi, quae appellatur Constantiniana (cf. MLWBurch. Ursb. chron. p. 58,2). saepe. β de disciplina ecclesiastica: MLWConc. Merov. p. 27,4 -asbasilicas hereticorum ... sanctis usibus adplicare dispicimus. MLWLeg. Lang. p. 209,48 si quis ... absque permisso pontificis ... mortuum in -abasilica sepelierit ..., componat MLWeqs. MLWConc. Karol. 34,22 ut placita publica ... neque in atriis -arumbasilicarum neque in ipsis -isbasilicis fiant. 50^D,49 p. 643,5 ut ... nullus praesbyter duas ... habere audeat -asbasilicas. MLWCapit. reg. Franc. 210,3 quidam ... laici ... iuxta domos suas -asbasilicas habent, in quibus divinum audientes officium ad maiores ecclesias rarius venire consuerunt. MLWRegino chron. MLWa. 866 p. 87,30 pontifex ... Waldradam ... in -abasilica excommunicavit. MLWDipl. Conr. II. 212 in statione ullius villanę -ębasilicę quemlibet presbyterorum celebrare. saepe. c liturg.: MLWConc. Merov. p. 127,6 in ipsa -abasilica ... iste psallendi ordo servetur. MLWTrad. Frising. 31 qui (episcopus) hanc -ambasilicam dedicavit. MLWConc. Karol. 56^B,29 ignis perpetuus, id est luminaria, in -isbasilicis ... concinnari ... debent. MLWRituale Flor. p. 99,21 in -abasilica: ‘exultent MLWeqs.’ MLWPs. Adalb. Bamb. Heinr. 1,26 p. 807,49 -ambasilicam ... papa consecrans. MLWBurch. Ursb. chron. p. 44,6 imperator ... in olivarum festo in ... -abasilica una cum oliva triumphalem gestavit victorie palmam. saepe. B palatium — Palast: MLWNotker. Balb. gest. 1,30 probat non solum -abasilica divina, sed et humana apud Aquasgrani. II de herbis: A ocimum — Basilienkraut (Ocimum basilicum L.): MLWGloss. III 526,12 St.-S. -abasilica basilie (550,23). 537,30 -abasilica metiworz. MLWHildeg. phys. 1,173 accipiat ... bis tantum de -abasilica (-liabasilia G [p. 498,11]. cf. 1,126. 3,5 p. 1221^D). B gentiana — (Kreuz-)Enzian (Gentiana cruciata L. vel MLWsim., cf. MLWMarzell, Wb. dt. Pflanzennam. II. p. 619sq.): MLWAntidot. Bamb. 7 antidotum diatessaron: recipit ... -ebasilice (gentiane MLWAntidot. Augiens. p. 43,4). MLWGloss. III 104,22 St.-S. -abasilica (basilisca MLWvar. l.) madelger (198,52). 295,50 -abasilica vel basilicon vel regia madilger. 518,36 bersica basica magdelwrtz. MLWAlphita II p. 18,14 basilicus vel -abasilica, herba genciana, allogallica idem. C dracontea — Schlangenwurz (Dracunculus vulgaris Schott vel MLWsim., cf. MLWMarzell, op. cit. II. p. 166): MLWAlphita I p. 279,31 -abasilica, draguntea idem. p. 287,33 draguntea, serpentaria, colubrina, -abasilica, cocodrilla idem. v. et basilisca. Baader