lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

balteus

Lex. bis lat. · 2 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
2 in 2 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
0
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

balteus m.

Bd. 1, Sp. 1332
balteus (-th-), -i m. (n. -um: MLWl. 71sqq.) MLWscript.: ma-: MLWGloss. III 281,16 St.-S. v. et p. 1333,5. pa-: MLWGloss. I 654,30 St.-S. III 618,30. 668,30. MLWibid. MLWal. MLWform.: nom. MLWsg. -um: MLWGloss. III 152,14 St.-S. MLWal. MLWHariulf. chron. 2,10 p. 68,9 (var. MLWl.). v. et MLWl. 5.33. MLWacc. MLWpl. -a: MLWl. 42.43. MLWabl. MLWpl. -tibus: MLWl. 19. I strictius MLWi. q. zona, cingulumGürtel, Gehänge (cf. MLWGloss. I 654,30 St.-S. p-ispalteis pruahahu. III 189,60 -usbalteus zona Grece, cingulum Latine gurtil. 292,18 malteum balz. 619,34 balderich. MLWal.): A gener.: 1 proprie: MLWAldh. virg. I 9 p. 237,3 -theusbaltheus bullifer. Vita Audoini 3 (MGMer. V p. 555, 15) sub -obalteo gemmarum fulgore consepto ... premebat cilicia. MLWAnnal. Fuld. II MLWa. 876 p. 86,7 -theobaltheo desuper accinctus rex pendente usque ad pedes. MLWLiutpr. antap. 4,12 p. 110,7 Boso mirae longitudinis et latitudinis aureum habuerat -umbalteum MLWeqs. (MLWFund. Brunw. 17. MLWal.). MLWVita Otton. Bamb. III 2,13 p. 58,17 filiis ... potentum anulos et -theosbaltheos ... contulit. MLWCarm. Bur. B 64,6 spoliavit Heracles Amazona -obalteo. 89,1,2a,2 tunica lata (sc. puellae) succincta -obalteo (-theobaltheo B). MLWal. v. et supra p. 965,70. 2 in imag. et per compar.: MLWAdam gest. 4,10 p. 238,6 sinus ... appellatur Balticus, eo quod in modum -ibaltei longo tractu ... tendatur. MLWRanger. Anselm. 3910 quando Cananeus (i. Heinricus IV.) mutatis ... -tibusbaltibus ad gladium militiamque redit. 3 alleg.: MLWHraban. univ. 21,25 p. 584C -usbalteus ... accinctum virtutum significat MLWeqs. MLWHerm. Iud. conv. 21 p. 124,2 (ed. G. Niemeyer. 1963) nitido illo -obalteo, id est continentie robore, precinctus. MLWAbsal. serm. 39 p. 228A significata est ... in -theobaltheo, quo vestes stringuntur, utriusque (sc. carnis et mentis) custodia. B spec.: 1 iur. de symbolo traditionis: Form. Sangall. II 13 ut ... filius meus uno -obalteo ex auro et lapidibus ... effecto ... possessiones a me comparet, qui sit in testimonium MLWeqs. (MLWsim. 14). 2 eccl. de cingulo liturgico sacerdotum (cf. J. Braun, Die liturgische Gewandung. 1907. p. 102sqq.): a Hebraeorum: MLWWalahfr. exord. 25 p. 504,21 sicut ibi ... rationale, -usbalteus, ... sic hic (sc. apud christianos) ... orarium, cingulum. v. et supra p. 7,40. b christianorum: MLWHraban. inst. cler. 1, 17 ‘tertium vestimentum est cingulum’ sive -theumbaltheum, quo utuntur sacerdotes. MLWHonor. August. gemm. 1,226 -obalteo, id est zona, iubentur renes praecingere ministri inferioris ordinis. 3 milit. MLWi. q. cingulum militareWaffengürtel, Wehrgehenk: a proprie: MLWCod. Karol. 17 p. 517,38 direximus vobis (sc. Pippino regi) ... spatam ligatam in gemmis cum -umbalteum suum. MLWEinh. Karol. 23 cuius (gladii) ... -usbalteus aut aureus aut argenteus erat (cf. MLWWiduk. gest. 2,1 p. 65,14 super quod [altare] insignia regalia posita erant, gladius cum -obalteo [-theobaltheo MLWvar. l.] MLWeqs. MLWal.). MLWWaltharius 1193 cum bullis -abaltea ([-theabalthea TV]. MLWgloss. MLWcod. 7 p. 9: -abaltea lendenir) et enses (MLWLiutpr. antap. 1,23). MLWal. spectat ad praestationem -i (Schwertleite’, cf. A. Schultz, Das höfische Leben zur Zeit der Minnesinger. 2I. 1889. p. 182): MLWChron. Pol. 2,18 illa die -obalteo militari cinctus fuit Bolezlavus MLWeqs. (2,19). b in imag.: MLWCod. Lauresh. 91 p. 372,2 (a. 1005) relicto secularis militię -theobaltheo. MLWChart. Babenb. 385 qui (monachi) in Dei servicio ... succincti -theobaltheo militie Iesu Christi ... occupantur. c meton. MLWi. q. potentiaGewalt: MLWCod. Lauresh.21 p. 302,5 (a. 819) quidam ... monasteriis contradita invadunt, aut ut sibi ... retineant aut mundiali -theobaltheo in beneficio dividant. II latius: A eccl. MLWi. q. appendix cinguli liturgici, succingulumliturgischer Gürtelanhang, Subcinctorium (cf. J. Braun, op. cit. p. 117sqq.): MLWLamb. Tuit. Herib. 2,4 p. 1247, 56 cultui eius (pontificis) solus deerat -theusbaltheus. MLWCatal. thes. Germ. I 84,28 (Dt. Schatzverz. d. Mittelalt. 1966) -ibaltei duo auro texti, cingula iii auro texto parata (114,7 vii cincula serica cum -theisbaltheis. MLWal. MLWRud. Trud. gest. 6,7 cingulos duos acquisivit abbas, ... sed et -umbalteum). MLWChron. Andag. 46 p. 116,8 cardinales ... deserviunt ... altari in festis diebus -theisbaltheis utentes. MLWal. MLWfort. huc spectat: MLWCatal. thes. Germ. I 127,6 (Dt. Schatzverz. d. Mittelalt. 1966; MLWa. 1034) stolae quatuor, quarum una cum -theobaltheo deaurato. B milit. MLWi. q. corrigia clipei Schildband, -gurt (cf. MLWGloss. II 708,31 St.-S. -usbalteus riemo [spectat ad Verg. Aen. 5,313]): MLWAnnalista Saxo MLWa. 1107 p. 746,24 ut ... partem ensis ... cum -theobaltheo clipei regalis absumeret tempestas MLWeqs. Pape
4600 Zeichen · 331 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Baltĕus

    Meyers Konv.-Lex. (1905–09)

    Baltĕus (lat.), bei den Römern der Gürtel, insbes. das lederne Wehrgehänge der Soldaten, das über der linken Schulter ge…

  2. Latein
    balteusm.

    Mittellateinisches Wb.

    balteus (-th-) , -i m. (n. -um: l. 71sqq.) script. : ma-: Gloss. III 281,16 St.-S. v. et p. 1333,5. pa-: Gloss. I 654,30…

Verweisungsnetz

2 Knoten, 0 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit balteus

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Keine Komposita gefunden — balteus kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.