lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

ballista

nur lat. · 1 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
1 in 1 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
2
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

ballista f.

Bd. 1, Sp. 1324
ballista (-ali-), -ae f. (m.: p. 1325,50) MLWscript.: pa-: MLWl. 57. p. 1325,35.37. -les-: MLWl. 57.66. -str(a): MLWl. 66.69. MLWmetr. bă-: MLWl. 63. I tormentum, arcuballistaSchleuder(geschütz), Standarmbrust, Armbrust (cf. MLWGloss. III 215,54 St.-S. balista pfedirere. 350,34 balista vel funda slengera. 359,45 balista selpsgoz. 634,28 palesta armbrust. 695,31 balista magge. IV 245,46 balista stafslengrie. MLWal.; de re v. K. Huuri, Zur Geschichte des mittelalterlichen Geschützwesens. 1941. p. 43 sqq.): A de usu militari: 1 proprie: MLWAethicus Ister 101 p. 76,2 in his insolis primum funda ad lapides iaciendos inventa testatur, balistas quidem et tragaenas. MLWCarm. de bello Saxon. 2,108 nunc arcus celeres, nunc contorsere balistas. MLWOtto Frising. gest. 2,21 p. 124,27 lapidem vi tormenti ex balista, quam modo mangam vulgo dicere solent, propulsum. MLWOtto Mor. hist. p. 87,15 Teutonici ... cum arcubus et balestris occulte morantes Cremenses ... sauciabant. MLWIoh. Codagn. annal. MLWa. 1214 p. 46,29 cum petris, trabibus et sagitis arcu et balistra missis. MLWOtto Sanblas. chron. 36 p. 53,18 Accaron ... diversis machinarum instrumentis balistarumque tormentis fortiter ... impugnatur. MLWStatut. ord. Teut. p. 106,26sqq. marschalcus potest accipere de domo balistarum minores balistas aptas pedibus ad trahendum et arcus pro fratribus MLWeqs. MLWChart. select. Keutgen 164,9 p. 207,18 defendere eam (domum) omnibus modis ... preter arcus et balistas. MLWActa imp. Winkelm. I 791,2 p. 618,30 magistri, qui faciunt balistas et arcus (MLWChart. Turic. 539. MLWChart. Raitenh. 174 Sifridus opifex, magister balistarum). MLWGreg. IX. registr. 791 p. 697,32sq. quorum balistariorum quilibet habeat duas balistas, unam de cornu et aliam de ligno, et in qualibet galea sit balista una de turno et munitiones xxx ferri. MLWMarc. Graec. ign. 10 omnia, super quae arcu et balista proiecta fuerit bombax. Annal. Basil. MLWa. 1275 p. 198,29 vidi ... balistam, cuius arcus de cornu nobili longitudo xiii pedes habebat. MLWSalimb. chron. p. 480,7 cum navibus et balistis et manganis. saepe. v. et MLWl. 64. p. 908,21. 1326,14. de spatio metiendo: MLWChron. Reinh. MLWa. 1205 p. 569,37 nisi ad iactum baliste ... muros effodiant (MLWChart. episc. Hild. III 160. MLWSalimb. chron. p. 594,25). 2 in imag.: MLWAldh. epist. 4 p. 486,6 huius excusationis propugnaculum ... apostolicae castigationis -aballista ... conquassare ... nitar. MLWvirg. I 11 p. 240,5 legiones, quae ... tironum Christi testudinem strofosae fraudis -aballista quatere non cessant. 36 p. 282,9. 3 meton. MLWi. q. missile ballista iactum Geschoß des Schleudergeschützes, Armbrustbolzen (cf. MLWGloss. III 312,13 St.-S. balista, sagitta vel genus iaculi MLWi. phederare. 329,45): MLWOtto Frising. gest. 2,21 p. 124,7 urgentur iaculis, urgentur balistis. MLWOtto Sanblas. chron. 36 p. 54,11 sagittis, balistis omnique telorum genere. B de usu venatorio: MLWFrid. II. Imp. art. ven. prol. p. 4,9 aliquando fit ars venandi cum retibus, cum pedicis, cum balistis, arcubus MLWeqs. (cf. p. 4,27). MLWAlbert. M. animal. 8,199 unus ex sociis tendens balistam iecit sagittam iuxta caput unius eorum (leonum). MLWThom. Tusc. gest. p. 524,4 se arcu ad signum vel balista exercitat rex. v. et supra p. 908,27. instrumentum, quod casu tactum iacula mittitFalle (cf. K. Lindner, Die Jagd im frühen Mittelalter. 1940. p. 334): MLWLex Ribv. 73,2 si ... quis ... pedica vel palista (basilisca, balista MLWsim. MLWvar. l.) incaute pusuerit. MLWLeg. Wisig. 8,4,23 si quis ... laqueos vel arcos protenderit seu -asballistas (p-aspallistas E1) in locis secretis. C de usu piscatorio (Harpune): MLWAlbert. M. animal. 24,18 alius ... modus captionis cetorum idem est cum isto spiculo, nisi quod spiculum non verbere, sed ictu fortissimae balistae sibi infigitur. D de usu medicorum: MLWGloss. Roger. III 835 si inhereat telum ... ossi, ligetur cum forti corrigia et postea corrigia cum forti corda baliste ligetur et tendatur, ac si traheret, et ita distendatur et exibit optime. E archit. MLWi. q. species machinae aedificatoriaeVorrichtung zum Bauen: MLWHariulf. Arnulf. 2,21 multa promittunt architecti, restes preparant, balistas erigunt MLWeqs. v. et *balestrum. II ballistarius, fabricator ballistarumArmbrustschütze, Armbrustverfertiger: MLWChart. Tirol. 1130 (a. 1241) in presencia ... Litoldi baliste, filii ... Pilungi. v. et MLWl. 67. Sroder
4290 Zeichen · 254 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. Latein
    ballistaf.

    Mittellateinisches Wb.

    ballista (-ali-) , -ae f. (m.: p. 1325,50) script. : pa-: l. 57. p. 1325,35.37. -les-: l. 57.66. -str(a): l. 66.69. metr…

Verweisungsnetz

3 Knoten, 2 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 2 Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit ballista

2 Bildungen · 2 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von ballista 2 Komponenten

bal+lista

ballista setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

ballista‑ als Erstglied (2 von 2)

ballistarius

MLW

ballistarius (-ali-) , -a, -um . script. : bal(l) es-: l. 64.70. p. 1326,1sqq.12.18. balas-: p. 1326,11.18. -ter-: l. 70. p. 1326,1sq.11.18.…

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „ballista". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 11. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/ballista/mlw?formid=B00235
MLA
Cotta, Marcel. „ballista". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/ballista/mlw?formid=B00235. Abgerufen 11. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „ballista". lautwandel.de. Zugegriffen 11. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/ballista/mlw?formid=B00235.
BibTeX
@misc{lautwandel_ballista_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„ballista"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/ballista/mlw?formid=B00235},
  urldate      = {2026-05-11},
}