Eintrag · Mittellateinisches Wb.
- Anchors
- 2 in 1 Wb.
- Sprachstufen
- 1 von 16
- Verweise rein
- 2
- Verweise raus
- 0
1. attendo (adt-), -tendi, -tentum, -ereattendere. MLWscript.: adt-adtendo: praevalet in schedulis nostris usque ad MLWs. XI.MLWex. act-actendo: p. 1141,3. ate-atendo: p. 1141,44.61.1142,23.30. ? ade-adendo: MLWl. 41. MLWform.: MLWpraes. MLWinf. -ireattendire: MLWl. 68. MLWperf.: adtendedit: p. 1141,38. adtetendidit: p. 1141,19. I proprie: A strictius MLWi. q. advertere, porrigere — hinwenden, hinstrecken: MLWRhythm. 76,14,6 plagis cruentis pectus ad-unt accipiter et pavo. B latius: 1 ?dirigere — ?hinschicken:MLW Chron. Fred. cont. 31 adento (adunato MLWvar. l.) exercito eos (Saxones) praevenire conpulsus est. 2 intueri — (an)schauen: a gener.: MLWVitae patr. Iur. 3,9 p. 157,32 orientalem ... cellulae huius ad-e prospectum. in imag.: MLWAgius vita Hath. 28 ut, quia ... eam corporaliter videre non potestis, ... quandam ... eius imaginem -atisattendatis. b medic.: MLWAurelius 5 p. 498,25 non palpebrantes -untattendunt atonia laborantes. II translate: A animadvertere, observare — die Aufmerksamkeit richten (auf), achtgeben, (be)achten: 1 gener.: a c. acc.: MLWGodesc. Saxo theol. 6 p. 142,12 cuncta, quae protuli ..., -eattende et appende et sponte perpende. MLWTrad. Frising. 809 ad-atur ... legem dicentem, quali modo MLWeqs. MLWRimb. Anscar. 1 p. 20,3 exhortationes. MLWThietm. chron. 8,29 haec (ira caelestis) ab humana fragilitate non -iturattenditur. MLWThangm. Bernw. 25 auscultate verba patris vestri et -iteattendite. MLWWipo gest. prol. p. 6,15 sequentis vitae commoda. MLWAdam gest. 3,64 p. 210,17 somnia. MLWStatut. ord. Teut. p. 49,26 ut religio, experiencia ... plus quam multitudo fratrum inter partes -aturattendatur. saepe. b c. dat.: MLWWiduk. gest. 1,21 Saxones ... simulationibus non ad-bant. MLWThangm. Bernw. 48 vaniloquio. MLWEpist. Meginh. 25 p. 222,24 illi ... sermonibus meis omnino non -eruntattenderunt. MLWal. c c. ad: MLWAntidot. Augiens. p. 58,52 ad-ens non solum ad passionem, sed et ad patientis virtutem. d c. acc. c. inf.: MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 296,28 non ... -erantattenderant Constantinum ... excommunicatum fuisse. e c. interr. indir. vel c. enunt. relat.: MLWPirmin. scar. 22 p. 55,1 quo die in via exeatur, -ireattendire (ad-ere AC). MLWGodesc. Saxo theol. 9 p. 208,3 diligenter -eattende, quod dicere volo. MLWThietm. chron. 3,11 quanta sollicitudine idem ... invigilaret gregibus, lector, -eattende. MLWAdam gest. 3,23. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 4 p. 72,22 -toattendito, quod dictum est. MLWal. f pendent ut, ne: MLWBeda hist. eccl. 4,1 p. 203,1 ut ... diligenter ad-ret, ne MLWeqs. MLWArbeo Emm. 11 ad-e, ... ut ne cui ... dixeris. MLWConsuet. Trev. 40 ut hec omnia cum luce fiant, sollicite act-antur (ad-atur MLWConsuet. Eins. 24 p. 93,15). MLWStatut. ord. Teut. p. 36,28. MLWal. g quod: MLWGodesc. Saxo gramm. 2 p. 456,17 ad-endum est, quod MLWeqs. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1076 p. 284,24 cautissime. MLWal. h absol.: MLWAldh. epist. 6 si ... volueris -ereattendere. 2 c. colore quodam: a custodire — be-, überwachen: MLWLex Sal. Merov. 2,11 si quis porcellum ... ipso porcario ad-ente furaverit. MLWForm. Flav. 44 p. 482,24 qui (pastor) eorum (monachorum) sacro ordinem instanter ad-at. MLWHraban. carm. 11,31 catus et cautus -isattendis ovilia circum. b sibi -ereattendere MLWi. q. cavere — sich hüten: MLWBonif. epist. 73 p. 153,16 ad-e tibi a laqueo insidiatoris. c affectare — zu erreichen suchen: MLWAlbert. M. sacram. 120 p. 83,24 an intendatur contritio et penes quid -aturattendatur intensio. MLWibid. MLWal. d curare — umsorgen: MLWAgius vita Hath. 9 cum omnes ita -issetattendisset, acsi de propriis visceribus ipsos genuisset. e exspectare — (er)warten: MLWChart. Laus. 220 p. 212,9 (a. 852/75) conventum sacerdotalem ... ibi adtetendidit episcopus. Vita Menel. 2,5 (MGMer. V p. 151,25) nec ... Menelei vocibus intendebat regina, que, in posterum ut forcius peniteret, ad-bat. v. et MLWl. 58sqq. 3 iur. et publ.: a respicere, rationem habere — berücksichtigen, in Betracht ziehen: α c. acc.: MLWLeg. Wisig. 12,1,1 si in totum iudicii proprietas ad-itur MLWeqs. MLWDipl. Otton. III. 406 p. 840,19 audivimus diligenterque -imusattendimus quaerimonias et lamentationes Hieronymi. MLWEgbert. fec. rat. 1,955 sicubi non persona potens -iturattenditur in ius (de fontibus v. notam MLWed.). MLWChart. Brixin. 60 cum fidelium ... suorum devotionem -itattendit dignitas regalis excellentiae. MLWChart. Hall. I 195 nos ... -entesattendentes fidele obsequium Alberti. MLWal. β c. praep.: MLWCapit. reg. Franc. 91,7 si ... -eritattenderit comes ad gasindios vel parentes et amicos suos seu premium et legem non iudicaverit. MLWChart. cell. Paulin. 69a nos ... ad-entes super preclaris devotionis obsequiis. b providere — bedacht sein: MLWDipl. Heinr. II. 413 servorum Dei utilitates ... ad-ere (MLWsim. 415). c servare, implere — (ein) halten, erfüllen: α c. acc.: MLWForm. Andec. 12 noticia solsadii, qualiter vel quibus presentibus illi homo placetum suum ad-it (14 adtendedit. 53. MLWibid. MLWal.). MLWWipo gest. 8 p. 31,29 si rex Ruodolfus promissa -retattenderet (MLWChart. Carinth. V 69 quod ... p. ... servabit sub debito sacramenti prestiti et ad-et. MLWal. cf. MLWChart. Tirol. 994 p. 49,43 exceptionem, promissionem ... in integrum -ereattendere et nunquam ... contravenire). MLWGesta Camer. 3,40 fidelitatem. MLWRahew. gest. 4,27 p. 272,2 iuramentum. MLWChart. Tirol. notar. I 8 iuravit ... atendere precepta sua. MLWal. β c. dat.: MLWFlod. annal. MLWa. 949 p. 121,6 Laudunenses, qui fidelitati Ludowici regis -bantattendebant. γ c. enunt. relat.: MLWForm. Andec. 53 ut ..., quicquid lex inter eos declarat, -ereattendere debiat. δ absol.: MLWCapit. reg. Franc. 34 p. 101,37 sic -amattendam et consentiam. MLWChart. Tirol. notar. I 31a pro ita ad-endo et observando. 74 sic iuravit ad-ere et quod non contraveniet (MLWsim. MLWRegistr. Trident. IV p. 277,28). MLWChart. Tirol. notar. I 681 si ita non solverint nec ad-erint. MLWal. d sequi, parere — Folge leisten, gehorchen: α c. acc.: MLWDipl. Otton. I. 391 nec ... comitum ... aut alicuius iudiciarię potestatis placitum ad-ant (sc. familia) nisi solius abbatis (MLWChart. Rhen. med. I 261). β c. dat.: MLWCod. Wang. Trident. 84 p. 190,29 (a. 1210) -ereattendere et stare omnibus mandatis. Const. II 198 quatenus eidem duci ... -atisattendatis et obediatis. e tempus exspectandi causa constitutum servare — die Wartefrist einhalten: MLWLex Sal. Merov. 56,6a si ... ei solvere noluerit, tunc per legem debet -ereattendere (atendere B2). v. et MLWl. 17sqq. B intellegere, percipere — wahrnehmen, bemerken: 1 gener.: MLWWaltharius 879 socium fore maestum -itattendit. MLWAurel. Reom. mus. 19 p. 55b,31 in ea (syllaba) acutus -eturattendetur vocis accentus. MLWNivard. Ysengr. 1,18 te petere -ensattendens Deus ęqua ... dedit. 4,847 susurrantes. MLWal. 2 iur. MLWi. q. cognoscere, comperire — zur Kenntnis nehmen, erfahren:MLW Dipl. Conr. II. 16 p. 18,18 omnes ... fideles fideliter et diligenter ad-ere volumus, qualiter MLWeqs. MLWTrad. Frising. 1695a -antattendant memores presentes atque sequentes, qualiter MLWeqs. C considerare — betrachten (als): MLWRimb. Anscar. 37 p. 72,17 ut eum potentes ... terribilem -rentattenderent. MLWVita Rimb. 10 p. 89,14 qualem me exterius ... exhibeo, talem me interius -oattendo. D spectare — hinzielen: MLWEpist. Col. 5 p. 247,23 ad maiorem gloriam pietatis vestrae -itattendit, quicquid ... misericorditer operamini.
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
-
—
Lateinattendo
Mittellateinisches Wb. · +1 Parallelbeleg
1. attendo (adt-) , -tendi, -tentum , -ere attendere . script. : adt- adtendo : praevalet in schedulis nostris usque ad …
Verweisungsnetz
4 Knoten, 2 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Filter:
Kompositum 2
Sackgasse 2
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit attendo
1 Bildungen · 1 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen
attendo‑ als Erstglied (1 von 1)
Zitieren als…
- APA
-
Cotta, M. (2026). „attendo". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 10. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/attendo/mlw?formid=A06471
- MLA
-
Cotta, Marcel. „attendo". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/attendo/mlw?formid=A06471. Abgerufen 10. May 2026.
- Chicago
-
Cotta, Marcel. „attendo". lautwandel.de. Zugegriffen 10. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/attendo/mlw?formid=A06471.
- BibTeX
-
@misc{lautwandel_attendo_2026, author = {Cotta, Marcel}, title = {„attendo"}, year = {2026}, howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern}, url = {https://lautwandel.de/lemma/attendo/mlw?formid=A06471}, urldate = {2026-05-10}, }