artifex

artifex -icis m. 1. Instrumentenbauer 2. Instrumentenspieler, Instrumentalist 3. Komponist — 1. instrument builder 2. performer on instruments, instrumentalist 3. composer 1 Instrumentenbauer — instrument builder [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 4, 4: artifices, qui organa fabricant. [s.XI-XII] LmLQuaest. mus. 1, 26 p. 70: artifex, qui cimbala formare et fundare debet (sim. LmLCymb. Arbitror 5, 13. LmLCymb. Quicumque vult 19, 10). [s.XV] LmLGeorg. Ans. 2, 119: Qua ergo ratione artifex hoc construet instrumentum (sc. monochordum)? LmLGeorg. Ans. 2, 120. LmLConr. Zab. tract. ZZ 4: sufficitque artificibus, qui aliunde clavichordia facere norunt. LmLConr. Zab. tract. ZZ 8: Sic satis patebit artificibus modus monochordum faciendi. LmLConr. Zab. tract. ↃↃ 3-5. Conr. Zab. mon. GG 1. LmLFist. Primae ergo 2I p. 85: paene omnes huius artis artifices hactenus in usu habuerunt duos aut tres fistularum ordines integros statuere. 2 Instrumentenspieler, Instrumentalist — performer on instruments, instrumentalist [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 34 p. 224, 15: corporales artifices non ex disciplina sed ex ipsis potius instrumentis cepere vocabula. Nam citharoedus ex cithara, auloedus ex tibia, ceterique suorum instrumentorum vocabulis nuncupantur (inde LmLAurelian. 7, 6. LmLReg. Prum. 18, 20. LmLLambertus p. 251b. LmLHier. Mor. pr. p. 3, 27. LmLQuat. princ. 1, 3 p. 202a. LmLPs.-Theodon. pr. p. 29. LmLAdam Fuld. 2, 6. LmLGuill. Pod. 3, 31). [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 6 p. 282, 32: mimos et alios artifices per suum artificium modulos exercentes. LmLIoh. Groch.[] 139: Bonus autem artifex in viella omnem cantum et cantilenam et omnem formam musicalem generaliter introducit. LmLPs.-Mur. summa 690: artifex quicumque per instrumentum bene dispositum propositi sui facilius potest obtinere effectum. LmLPs.-Mur. summa 1120: Sunt et alia chordalia, que solum auditu discernuntur; temperantur autem per consonantias diapason, diatessaron et diapente, et per diversas digitorum interpositiones artifices ipsorum formant sibi tonos et semitonos. LmLPs.-Mur. summa 1428: quidam artifices in instrumentis musicis locant semitonium inter ⋅G⋅solreut et ⋅F⋅faut, quidam inter ⋅G⋅solreut et ⋅a⋅lamire, et clavem istam clavem falsam appellant. [s.XIV] LmLMarch. luc. 16, 1, 5: Musicus enim cognoscit virtutem et rationem proportionum musicalium et secundum hoc iudicat et non solum per sonum. Cantor vero est sicut instrumentum quoddam ipsius musici; in quo instrumento operatur, artifex. [s.XV] LmLGeorg. Ans. 1, 118: Sunt itaque vocis prime differentie ac precipue, quas inter discipline <...> (ed. om. lacunam) recipit artifex, grave et acutum. Gravatur autem vox ... Contra exacuitur quotiens factor vocis aut soni velocius aerem per eadem exagitat instrumenta, cui similes musicalium instrumentorum artifices efficiunt. LmLIoh. Tinct. inv. p. 45: rebecum (si sonitor artifex et expertus fuerit) modulos illis quam simillimos emittat. LmLGuill. Pod. 1, 14: Ut enim pulsus cordis in pectore, ita pulsus chorde in cithara, quorum prior ille, iste vero posterior invenitur. Ille enim a natura nobis inest, hic autem ab artifice inquiritur. 3 Komponist — composer [s.XIII] LmLLambertus p. 254a: Artifex autem est ille, qui practice format neumata et armonias, eorum accidentia secundum quod sunt, vel qui theorice docet hec omnia fieri secundum artem, que humanos possint movere affectus (inde LmLQuat. princ. 1, 16 p. 205b). LmLAnon. Emmeram. 3 p. 252, 13: Semibrevis pausa medium spatii tenet, ausa / nil dare plus credo contra quosdam (glossa: novos artifices subaudi (ed.: sive)) tamen edo. LmLIoh. Groch. 147: sonus determinatur per puncta et per formam artificialem, ei ab artifice attributam. LmLIoh. Groch. 196: Volens autem ista (sc. tripla, quadrupla, dupla) componere primo debet tenorem ordinare vel componere et ei modum et mensuram dare. ... Dico autem ‚ordinare‘, quoniam in motellis et organo tenor ex cantu antiquo est et prius composito, sed ab artifice per modum et rectam mensuram amplius determinatur. Et dico ‚componere‘, quoniam in conductibus tenor totaliter <de novo> fit et secundum voluntatem artificis modificatur et durat. LmLIoh. Groch. 288: In componendo partes praedictas (sc. invitatorium, „Venite“, hymnum etc.) debet artifex dictamen vel materiam ab alio, puta theologo vel legista, recipere, et post hoc formam ei debitam debet musicus applicare. LmLPs.-Mur. summa 224: artifex, qui est musicus, novi et regularis cantus inventor et eiusdem iudex et irregularis potest esse corrector. [s.XIV] LmLMarch. pom. 30d, 2-5. LmLMarch. pom. 30d, 8: artifex in caudando ipsam, quae est a parte finis, solum addit ei unam partem temporis de sex. LmLMarch. pom. 30e, 16: illa, quae continet duas partes, indiget adiutorio (ed.: auditorio) artificis, hoc est signo artificiali, quod hic innuit, quod quidem hoc non habebat a natura. LmLIoh. Boen mus. 4, 39: concludo mothetum „Cum venerint“ in principio secundi modi sui sub correctione tanti sui artificis esse defectuosum. ... Pro excusatione tamen tanti artificis potest dici, quod debeat admitti, quia asperitas eius dulcibus circumstantiis est suffulta. LmLQuat. princ. 1, 5 p. 202b. LmLQuat. princ. 1, 16 p. 205b: Quis est artifex musicae. [s.XV] LmLGob. Pers. p. 181b: artificis cantus primum dic esse, secundum / naturale canit. LmLContr. Quoniam hom. 2, 1: Sequitur videre, quot sunt species contrapuncti, de quarum numero diversi locuti sunt diversa magistri, quoniam diversorum artificum diverse sunt considerationes. []