adi. apertus, -a, -um. I
proprie MLW
i. q. patulus —
offen(stehend): A
strictius: 1
de mansionibus, portis, saeptis: a
gener.: MLWWalahfr. Blaithm. 139 cohors per -aaperta ruebat tecta. MLWThietm. chron. 5,9 portis ... eundem suscipiunt -isapertis. MLWChart. Wirt. IV 1239 p. 313,10 ne unquam ostium stet -umapertum. MLW
al. per MLW
compar.: MLWBeda hist. eccl. 3,8 p. 144,4 ut ... quasi opobalsami cellaria esse viderentur -aaperta. MLWWalth. Spir. Christoph.II 3,177 -isapertis in foribus. b
iur. MLW
i. q. accessibilis —
zu-
gänglich: MLWLex Ribv. 64,1 si quis servum suum libertum fecerit et civem Romanum porta sque -asapertas conscribserit (MLWForm. Arvern. 3 p. 30,19. MLWForm. Augiens. B 42). MLWChart. Sangall. A 51 si mihi oportuerit, quod ianuas -asapertas volo habere. MLWCod. Wang. Trident. 6 p. 28,5 castrum debet esse -umapertum per werram ... episcopo (MLWChart. Tirol. 426 p. 221,41). MLWChart. Livon. A I 140 p. 180,12 ut flumen sit liberum et -umapertum. MLW
al. 2
de libris, epistolis, chartis: a
gener.: MLWOtfr. carm. 1,39 liber ... -usapertus. b
iur. (cf. MLW
Bresslau, Urkundenlehre. I. p. 65sqq.; II. p. 587sqq.): MLWDipl. Karoli
M. 151 p. 205,27 per -amapertam cartam. MLWActa imp. Winkelm. I 142 p. 119,37 (a. 1217) ex -oaperto scripto ... imperatoris. 768 facte sunt littere -eaperte Philippo ..., per quas constituitur iusticiarius (MLWRyccard. chron. MLWa. 1226 p. 141
b,33. Const. II 156 p. 193,25 omnia privilegia, MLWl. -asapertas et clausas ... in irritum revocamus). MLWChart. Tirol. notar. I 62 iudex pronunciavit testes ... appertos de causa MLW
eqs. (cf. p. 734,50). MLW
al. remissius: MLWSalom. II. epist. 36 hanc breviculam -amapertam illi signatae coallige. 3
de partibus corporis sim.: MLWAldh. virg. II 2436 ut ... lacertos ... rictu rodat
gypsa -oaperto. MLWad Acirc. 52,1 palmis plasmabar
(sc. candela) -isapertis. MLWBeda hist. eccl. 4,17 p. 245,34 pro -oaperto et hiante vulnere (
cf. MLWGloss. Roger. III 131 dimittatur orificium
vulneris -umapertum). MLWWett. Gall. 18 -isapertis oculis. MLW
al. in imag.: MLWArbeo Emm. 23 -isapertis oculis eius agnoscentes sanctitatem. MLWWalahfr. carm. 76,50 Spira ... gremio profugum collegit -oaperto. MLW
al. 4
de viis: a
gener.: MLWWalahfr. carm. 67,2,4 ne sit demonicis huc via -aaperta choris. MLWWiduk. gest. 1,13 viam habeto -amapertam a nobis discedendi.
in imag.: MLWWillib. Bonif. 5 p. 18,11 ut -iorapertior ... vitae morumque eius ... pateat callis. b
iur.: MLWTrad. Lunaelac. 128 vias nostras -asapertas ad illa mulina. MLWChart. Carinth. V 2 p. 2,16 (a. 1269) quod omnes strate, terre et districtus ... debeant esse -eaperte. 5
de voragine: MLWBeda hist. eccl. 5,14 p. 314, 15 quia videret inferos -osapertos.
per MLW
compar.: MLWWaltharius 1101 qui saltu baratrum sponte attemptarit -umapertum. 6
de forma instrumenti: MLWTheoph. sched. 3,7 forcipes ..., quae sint in una summitate integri et plicati, in altera -iaperti et modice curvi. B
latius: 1
spatiosus, extensus, liber —
weit, ausgebreitet, frei: a
gener.: MLWLeg. Wisig. 8,4,26 de -orumapertorum et vacantium camporum pascuis. MLWCarm. de Tim. 89 planicie. MLWWaltharius1119 campos ubi calcet -osapertos. MLWDipl. Otton. III. 54 p. 459, 24 frascarium ... cum aliquantis terris -isapertis ... corroboramus ... episcopo. b
mus.: MLWRemig. Altiss. mus. p. 73
b,20 ‘alia diastemata spissa’, scilicet sunt, ‘alia rariora’, id est -ioraapertiora. MLWHier. Mor. mus. 25 p. 184,9 -iaperti
flores harmonici autem sunt, quorum vibratio est morosa metasque toni non excedit. MLW
ibid. MLW
al. 2
detectus —
offen(daliegend): MLWAgius vita Hath. 12 aedificia ... -aaperta suis oculis et perspicua prorsus fuisse. MLWConstant. Afric. theor. 2,12 p. 7 b
v vocatur
arteria -aaperta, cum appareat. MLW
al. 3
publicus —
öffentlich (zugänglich): MLWChart. episc. Halb. 236 p. 203,47 (a. 1151) in -aaperta sinodo nostra. 4
non consitus —
unbepflanzt: MLWCapit. reg. Franc. 233,24 flumina, que -aaperta habuerunt ..., ab hodie in annos triginta reaperiantur. 5
non occupatus —
unbesetzt: MLWStatut. ord.
[] Teut. p. 111,38 si viderit
frater locum sibi cum suis servis sufficientem in rotta vacuum et -umapertum, potest intrare. II
translate: A
non secretus, manifestus —
unverhohlen, offen: MLWBeda hist. eccl. 3,25 p. 181,26 -umapertum veritatis adversarium. MLWEinh. Karol. 7 p. 9,26 bellum. MLWWalahfr. Mamm. 6,9 minas. MLWWaltharius 1265 iram. MLWWipo gest. prol. p. 5,22 -isapertis disputationibus rationis fidem faciebant
philosophi. MLWChart. Brixin. 145 p. 155,4 machinationibus ... occultis et -isapertis. MLW
al. MLW
c. sensu insolentiae: MLWArbeo Emm. 17 impietatem cordis -oaperto testimonio eructuant. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1080 p. 326,4 fronte satis -aaperta ... regi suo pervicaces apostatae rebellabant.
notus —
bekannt: MLWChart. Eberb. 287 (a. 1254) -umapertum esse volumus universis ..., quod MLW
eqs. B
perspicuus, evidens —
klar, offenkundig, deutlich: 1
gener.: MLWWalahfr. Wett. 605 Valentinum specie cognovit -aaperta. MLWGodesc. Saxo gramm. 2 p. 446,12 propter planiorem et -ioremapertiorem sensum. MLWPs. Boeth. geom.p. 409,12 facillimum et -issimumapertissimum ... exemplum. MLWThangm. Bernw. 8 -isapertis signorum miraculis. MLWEpist. Ratisb. 8 p. 304,3 quid his verbis lucidius? quid -iusapertius? MLWAlbert.
M. sent. 4,17,33 p. 705,22 -aaperta haeresis, quae expresse contrarium praedicat. MLWConr. Mur. summ. 6,6
n p. 465,30 cum exordium constat ex verbis nimium -isapertis. MLW
al. 2
iur.: MLWCapit. reg. Franc. 294,1 p. 422,32 sine -aaperta convictione. MLWChart. Eberb. 69 p. 139,6 (a. 1209) iure debito et -issimoapertissimo. MLWChart. Walkenr. 380 litteram ... vidisse ... -amapertam, nullam habentem cancellationem aut vicium (
cf. MLWChart. Eichsf. 563 per -issimaapertissima instrumenta). C
sincerus, simplex —
lauter, offenherzig, schlicht: MLWWalahfr. Wett. 306 psalmi ... canuntur -aaperta veracique fide. MLWEkkeh. IV. cas. 124 praedicator altissime -usapertus. MLWEpist. Hann. 105 p. 175,23 quam simplex, quam -usapertus, quam humilis incedit
scriptor. D
clarus —
hell, laut: 1
de luce: MLWEkkeh. IV. carm. var. II 12,3
(in imag.) Notker, -usapertus doctrinę fomes. 2
de voce: MLWSchol. enchir. 1 p. 184
a exhibebis ... altitudinem ad congruentiam morae cum -isapertis et suavibus neumis. MLWConsuet. Mell. p. 229,6 pueri ... legant -aaperta voce. E
de feudis sim. MLW
i. q. vacuus —
unbesetzt, aufgelassen: MLWEinh. epist. 34 consolationem ei faciatis de beneficiis, que ... absoluta et -aaperta esse noscuntur. MLWCapit. reg. Franc. 281,8 si ... aliqui honores interim -iaperti fuerint. MLWCod. Wang. Trident. 85 p. 202,12 -umapertum sit
feodum in episcopatu. 141 p. 319,31 quod feodum de infrascriptis hominibus ... esset -umapertum per laudum curie in ... episcopum ... a filiis ... Oluradini. MLWChart. Tirol. notar. I 733 ei post mortem eius ledice -umapertum fuit
feudum. MLW
al.