ambitus

ambitus, -us m. MLWscript. ha-: p. 546,14. MLWplur.: MLWl. 71. p. 546,40.67. I strictius: A actus ambiendi, circumgressus — das Herumgehen, Umschreiten, Umlaufen: 1 de hominibus: MLWNorb. Iburg. Benn. 14 p. 880,18 spacium, quod hoc -uambitu designaverat. MLWConr. Hild. ad Hartb. p. 196,12 quemcunque locum solo -uambitu giraverint. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 3 p. 12,2 quod falco sineret comestionem suam ex -uambitu illius (falconarii). MLWc. sensu pervehendi: MLWAethicus Ister 104 post -umambitum maris. processio — Umzug: v. p. 540,71. 2 de rebus: MLWOtto Frising. gest. 1,69 Danubiifluminis -uambitu clausum castrum. MLWc. sensu rotationis: MLWCarm. Bur. B 62,4,5 circulares -usambitus molendinorum. B comitatus — Gefolge: MLWLamb. Tuit. Herib. 1,6 p. 744,9 pontifices ... illi occurrunt cum plurimo obsequentium -uambitu. C circuitus, circulus, orbis, sinus — Umfassung, Ring, Kreisbahn, -bogen: 1 gener.: MLWAethicus Ister 36 p. 21,29 quas (insulas) duarum geminatas Ianuarum -umambitum inquiens. MLWLull. epist. 98 p. 220,25 versus ... quaternis versibus ceteros in medio positos velut -uambitu quodam cingentes. MLWHeito Wett. 10 veni ... in quoddam habitaculum -uambitu parietum destitutum. MLWDipl. Otton. I. 158 p. 239,32 quod ... c〈i〉vitatis interioris mur〈i〉 -uambitu continetur (MLWOtto Frising. gest. 2,35 p. 143,32. MLWal.). MLWAdam gest. 4,31 p. 263,14 occeani marginem suo circuit -uambitu Norwegia. MLWChart. Rhen. med. I 404 p. 461,35 que (vinea) circulari -uambitu in trivio terminatur. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 150,5 fit -usambitus iacti, in quo continetur tibia falconis. MLWChart. Burgenl. 363 que (terra) per h-umhambitum seu circulum unius mete circumdatur. MLWal. 2 spec.: a astron.: MLWBeda temp. rat. 11,61 tredecies zodiaci -umambitum lustrat luna (16,67). b mus.: MLWGuido Aret. micr. 15,27 qualem -umambitum vel lineam una (neuma) facit saliendo ab acutis, talem inclinatam altera e regione opponat. c medic. MLWi. q. amplitudo — Weite: MLWPs. Galen. febr. 64 qui (maior pulsus) ... arterie -umambitum tetenderit in latitudine et longitudine et altitudine. d math. MLWi. q. circumferentia — Umfang: MLWAnon. geom. I 4,18 circuli (MLWGerb. geom. 4,5. MLWAlbert. M. cael. 1,3,3 p. 71^a,31 -usambitus MLWc. non est infinitus). 4,37 in civitate rotunda, cuius -usambitus est ... pedum. MLWfort. MLWadd.: MLWCarm. var. II 3,3,3,4 labentem foris -umambitum ridet tutior intimis. e de verbis MLWi. q. ambages — Umschweif:MLW Aldh. epist. 1 p. 477,4 prolixo -uambitu verborum ratiocinari (MLWGesta Camer. 3,49 p. 483,41). progressus — Verlauf: MLWNorb. Iburg. Benn. praef. p. 872,12 vita eius ... nostrae narrationis -uambitu descripta. 3 meton.: a opus arcuatum, porticus — (Um-) Gang, Wandelhalle, Kreuzgang (cf. H. Otte, Handb. d. kirchl. Kunstarchäol. d. dt. Mittelalt. I. 1883. p. 100): MLWVita Richardi 8 monasterii -umambitum amplificare (MLWChart. Turic. 834 p. 294,31 arbitrium ... pronuntiatum est in -uambitu m.). MLWGesta Trud. cont. II 4,24 murum ... claustralis -usambitus per gyrum tabulis politis struens. MLWChart. Merseb. 281 acta sunt hec ... in -uambitu kathedralis ecclesie (MLWChart. Basil. C I 268). MLWTransl. Auct. 5 de -uambitu ad -umambitum ... procedens. MLWal. de ambulacro altare ambiente: Catal. thes. Pruf. (MLWNArch. 13 p. 561,7) -usambitus aecclesiae. MLWibid. p. 562,12 -usambitus ecclesiae ornantur velis, dorsalibus, tapetiis. b saepes — Umzäunung: MLWChart. Rhen. med. I 244 p. 299,37 (a. 973) vinea uno -uambitu cum orto ... circumsepta simul clauditur. D fines, extensio, area, spatium, locus — Umgrenzung, Ausdehnung, Fläche, Raum, Bereich: 1 gener.: MLWAldh. virg. I 22 in triquadro terrarum -uambitu. MLWAnnal. Xant. MLWa. 839 caeli. MLWDipl. Karoli III. 77 p. 126,26 homines, ... qui in eo -uambitu circuminhabitant. MLWFund. Brunw. 16 p. 135,6 ponitur feretrum ... infra monasterialis -usambitus medium. MLWLeo Mars. chron. 1,53 p. 617,34 concambiavit ... locum, recipiens ... alium tantundem -usambitus. 3,10 monasterii officinas ... angustas -uambitu. MLWOtto Frising. gest. 1,47 p. 66,12 numquam maiorem -umambitum occupaverant tentoria. al. caverna — Hohlraum:MLW Rhythm. 7,7,1 gaudet infans ... infra ventris -umambitum. 2 spec.: a iur. et publ. MLWi. q. territorium, regio, confinium — Bezirk, Gebiet, Gemarkung: MLWDipl. Heinr. II. 54 hoc -uambitu ... feras ... captare. 62 quantum ... territorii protenditur -usambitus. MLWGesta Camer. cont. I A 20 infra -umambitum Cameracae civitatis (MLWChart. Brixin. 150 p. 162,24. MLWChart. Friburg. 276). MLWDipl. Heinr. IV. 411 p. 546,32 intra -umambitum regni nostri libere ... discurrere. MLWChart. Merseb. 129 in toto -uambitu alodii ... marchionis. MLWPax Valenc. p. 610^b,7 infra villam et -umambitum pacis. MLWOtto Frising. gest. 2,19 infra castrorum -umambitum gladium ... portare. MLWHelm. chron. 52 p. 103,13 neque -umambitum fani ... temerari paciuntur. MLWChart. Laus. 288 infra hunc -umambitum ... est decima capituli. MLWChart. Oelsn. 8 haereditatem cum -uambitu suo ... attribuit; -umambitum quoque piscatorum ... contulit; omnes etiam decimationes in praedictis -busambitibus constitutas ... obtinuit. MLWChart. Babenb. 331 donamus ... per omnem -umambitum insule ... piscationem. saepe. de novali (cf. MLWGloss. II 228,26 St.-S. -uambitu piuankh): MLWChart. Fuld. A 223 (a. 804?) praeter ... unum -umambitum, quem nos bifang appellamus. 317 x iugera in -uambitu Erminges, id est in holzmarcu. 319. MLWTrad. Fuld. I 6,104 -umambitum unum de silva. 6,113. de districtu immunitatis, iurisdictionis (cf. MLWGloss. I 18,4 St.-S. -usambitus kaduinc): MLWDipl. Otton. II. 53 p. 63,32 -umambitum ... monasterii, quem precinctam vocant, ... concedimus. MLWChart. Oelsn. 47 ut -uiambitui ... coenobii, qui circuitus dicitur, ... debeat adunari servitiis villa. MLWChron. Mont. Ser. MLWa. 1205 p. 172,33 -umambitum emunitatis claustri muro amplexus est. al. adiacentia — anliegendes Gebiet: MLWChart. Sangall. A 414 p. 34,20 (a. 851) hoc ..., quod trado ... cum omni -uambitu circumquaque consitu. MLWChart. ord. Teut. 71 domum ... cum -uambitu suo. b anat. MLWi. q. pars vicina — Umgebung, Umkreis: MLWAlbert. M. animal. 1,153 -usambitus occuli cavus est tamquam fossa. 1,508 pedum est -usambitus concavitatis solidus. c natur. et philos. MLWi. q. intellectus — Geltungs-, Bedeutungsbereich:MLW Albert. M. animal. 23,13 genus ... aquilae secundum totum suae communitatis -umambitum est brevis caudae. MLWmetaph. 7,5,8 p. 487^a,35 -usambitus huius potentiae impedit conversionem consequentiae MLWeqs. MLWveget. 1,151 si ... consideramus plantam secundum ... -umambitum suae praedicationis (MLWmetaph. 3,3,4 p. 178^b,46). MLWal. II latius: A ambitio, avaritia — Ehrgeiz, Habgier: MLWCapit. reg. Franc. 203,4 monachi, qui ordinem suum per ... secularem -umambitum deseruerunt. MLWOtto Frising. gest. 2,13 p. 116,19 vixque aliquis nobilis ... tam magno -uambitu inveniri queat, qui MLWeqs. MLWCarm. Bur. B 8,4,5 quem sic ambit -usambitus, idolorum servitus. al. prava captatio officii — Amtserschleichung: MLWGunth. Col. diab. cap. B 3 assistente ... Anastasio olim presbytero -usambitus damnato. B appetitio, cupiditas — Wunsch, Begierde, Verlangen: MLWVita Bonif. I 2 terreni honoris. MLWAdam gest. 3,55 gloriae. Petr. Pict. carm. 13 (MLWMG Lib. Lit. III p. 709) Romam sibi vendicat -usambitus eris. studium, opera — Eifer, Bemühung:MLW Ruotg. Brun. 11 indignum fore ... metuebant, quod ei cum tanto -uambitu preparabant. 31 reliquias ... miro -uambitu variis de locis adtraxit. MLWThangm. Bernw. 8 studio vel -uambitu. C sumptus, magnificentia — Aufwand, Pracht: MLWAdalb. Magd. chron. MLWa. 952 dux ... regio -uambitu natale Domini ... celebravit. MLWThangm. Bernw. 12 p. 763,11 fabricam monasterii maiori -uambitu inchoavit. MLWAdam gest. 3,59 tam in -uambitu curiae quam in profusione pecuniae videbatur improbior. MLWal. Pape