lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

albri

nur ahd. · 2 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
2 in 2 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
16
Verweise raus
4

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

albri st. m.

Bd. 1, Sp. 194
albari
st. m., mhd. alber f. m.?, nhd. alber f., vgl. schweiz. albere f. Schweiz. Id. 1,186, schwäb. alber m. Fischer 1,126, bair. alber f. Schm. 1,66; as. alberi m., mnd. alber(bôm); aus mlat. albărus, vgl. v. Wartburg, Et. Wb. 1,60. — Graff I, 244.
Ob schon im Ahd. mit femininem Geschlecht zu rechnen ist, läßt sich aus den Glossenbelegen nicht ersehen. Es dürfte dem Einfluß von populus zuzuschreiben sein; vgl. auch graubündn. albar, albara. das frühe Auftreten von albar (11. Jh., vgl. unten) macht eine besondere Nebenform wahrscheinlich, die sich jedoch nicht aussondern ließ. Sie findet sich in Vergilgll. und in den Gloss. Sal., zum Teil in denselben Hss., die auch albari kennen, Admont 3 (11. Jh.), clm 305 (11. Jh.), 21 562 (12. Jh.), 17 403 (13. Jh.); vgl. das ebenfalls vorwiegend bair. alar st. m. ‘Erle’, s. dort.
alpari: nom. sg. Gl 2,9,56 (Sg 242, 10. Jh.). 371,29 (clm 18 375, Tegernsee 10. Jh.). 375,47 (Wien 114, Tegernsee 10. Jh.). 626,14 (clm 18 059, Tegernsee 11. Jh.). 4,31,53 (Sal. a1, clm 17 152, Scheftlarn 12. Jh.). Beitr. 73,208 (Sal. c, nach Gl 4,129,58).
albar-: nom. sg. -i Gl 2,674,12 (clm 305). 3,466,11 (2 Hss.). 4,87,46 (Sal. a1); -e 2,337,43. 672,14 (2 Hss., clm 305. 21 562 -ē, vgl. albarîn adj.). 3,37,21 (7 Hss.). 96,8 (SH A, 3 Hss.). 284,67 (SH b). 466,12 (2 Hss.). 676,15. 4,31,53 (Sal. a1, 2 Hss., Admont 3). 34,44 (Sal. a1, 2 Hss., clm 17 403). 87,46 (Sal. a1, 3 Hss., 1 -a- aus -u- korr.). 155,67 (Sal. c); albere: dass. 3,37,23 (2 Hss.). 96,7 (SH A, 2 Hss.). 4,31, 54 (Sal. a1, a- aus e- korr.). 34,45 (Sal. a1, 2 Hss.); albore: dass. 3,96,7 (SH A, 12. Jh.).
alb-: nom. sg. -ar Gl 2,672,18 (2 Hss., clm 305. 21 562). 682,16 (Schlettst., 12. Jh.). 3,37,22 (4 Hss., 12. u. 15. Jh.). 352,43 (13. Jh.). 4,31,54 (Sal. a1, clm 17 403). 34,45 (Sal. a1, Admont 3). 87,47 (Sal. a1, 2 Hss., 13. Jh.); -er 2,24,20 (clm 13 079, 12. Jh.; lat. pl.). 3,37,24 (10 Hss., 12.—15. Jh.). 56,73. 196,16 (SH B). 284,67 (SH b). 468, 16; -or 96,8 (SH A, 15. Jh.); -s 37,25 (2 Hss., 14. 15. Jh.). 713,22 (13. Jh.); alws: dass. 37,26 (clm 4350, 14. Jh.); olwer: dass. 4,355,47 (clm 24 727, 14. Jh.).
Verschrieben sind allere: nom. sg. Gl 3,96,9 (SH A, Zürich C 58, 12. Jh.); alban: dass. 4,31,54 (Sal. a1, Prag, mus. Bohem., 13. Jh.); alher: dass. 5,34,25 (SH A, 13. Jh.).
Für sich stehen arbar: nom. sg. Gl 3,466,13 (Sg 299, 9./10. Jh., = arbor?); halebirie: dass. 2,718,10 = Wa 113,5 (Oxf. Auct. F. 1. 16, 11. Jh.). 1) Pappel, Populus, und zwar sowohl für P. alba L., die Weiß- oder Silberpappel, wie für P. nigra L., die Schwarzpappel, gebraucht: alpari populus [et taxus, Aldh., Enigm. 84,6 p. 136] Gl 2,9,56. alber [quid ego enumerem quanta varietas arborum, ... quam] populi [bicolores, Ambr., Ex. 3,54] 24,20. albare [sed vocat usque suum, qua] populus [assita certis limitibus vicina refugit iurgia, Hor., Ep. ii, 2, 170] 337,43. alpari [hic et haec ... platanus,] populus [Prisc., Inst. 169,10] 371, 29. 375,47. alpari populus [Alcidae gratissima, Verg., E. vii, 61] 626,14. 682,16 (oder zum folgenden). albare [fraxinus in silvis pulcherrima ...,] populus [in fluviis, ebda. 66] 672,14. albar [hic candida] populus [antro imminet, ebda. ix, 41] 18. albari [Herculea bicolor cum] populus [umbra velavit, ders., A. viii, 276] 674,12. 718,10 = Wa 113,5. populus 3,37,21 (2 Hss. papulboum, 1 belit, 1 affoltra). 56,73. 96,7 (3 Hss. belit ł albare, 1 papulboum). 284,67. 352,43. 466,11 (2 Hss. pelizboum, 1 salaha uel arbar). 468,16. 676,15. 713,22. 4,155,67. 355,47. populus arbor 87,46. apium ... populum 34,44. populus alber ... altera nigra belit 3, 196,16. alber vel belit populus 5,34,25 (vgl. auch oben). 2) übertr. auf die Erle, Alnus glutinosa L.: alnum Gl 4,31,53. alnum lignum .i. verna Beitr. 73,208 (nach Gl 4,129,58). Für die Gleichsetzung mit der Weide, Salix vgl. oben salaha uel arbar populus 3,466,13.
Abl. albarîn.
4005 Zeichen · 277 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    albrist. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    albari st. m. , mhd. alber f. m.?, nhd. alber f., vgl. schweiz. albere f. Schweiz. Id. 1,186, schwäb. alber m. Fischer 1…

Verweisungsnetz

19 Knoten, 19 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 2 Kompositum 17

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit albari

4 Bildungen · 1 Erstglied · 3 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von albari 2 Komponenten

alb+ari

albari setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

albari‑ als Erstglied (1 von 1)

albarius

MLW

albar·ius

albarius , -a, -um . albus — weiß : Wolfhard. Waldb. 4,15 (11) dum -a albaria sequens adveniret hebdomada (sc. post pascham). cf. nom. propr…

albari als Zweitglied (3 von 3)

bēdenthalbari

KöblerAhd

bēdenthalbari , st. M. (ja) Vw.: s. beidenthalbāri*

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „albari". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 15. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/albari/awb?formid=A00755
MLA
Cotta, Marcel. „albari". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/albari/awb?formid=A00755. Abgerufen 15. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „albari". lautwandel.de. Zugegriffen 15. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/albari/awb?formid=A00755.
BibTeX
@misc{lautwandel_albari_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„albari"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/albari/awb?formid=A00755},
  urldate      = {2026-05-15},
}