acumen

acumen -inis n. 1. Höhe 2. Anstieg, Erhöhung — 1. highness 2. raising, elevation 1 Höhe (die Tonlage betreffend) — highness (with reference to pitch) [opp.: gravitas] a Definition [s.V] LmLMart. Cap. 9, 932: Constat autem omnis modulatio ex gravitate soni vel acumine. Gravitas dicitur, quae soni quadam remissione mollescit; acumen vero, quod in aciem tenuatam gracilis et erectae modulationis extenditur. [s.XIII-XIV] LmLWalt. Odingt. 2, 3, 13: Gravitas est soni remissio, acumen vero eiusdem intentio. b Gebrauch — usage [s.III] LmLFragm. Cens. 12, 4: quod adstrictiora fila nervorum in acumen excitarentur, gravibus responderent remissa. ibid.: a gravibus in acumen. [s.IV] LmLCalc. 40: per accentum ad acuminis postremi sonum pervenitur. LmLAugust. 1, 1, 1. LmLMacrob. 2, 4, 1: de gravitate et acumine sonorum. al. [s.V] LmLMart. Cap. 9, 940: ab acuminis culmine in grave. al. [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 5 p. 314, 20: cum intentio acumen faciat, remissio gravitatem. LmLBoeth. mus. 4, 5 p. 315, 29: nete hyperboleon dupla in acumine ab ea, quae est mese. al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 2, 108, 1: gravitas in longiori spatio corde consistit, acumen vero in breviore. al. LmLGloss. Boeth. ar. p. 25, 13. [s.IX] LmLIoh. Scot. annot. 501, 9: quemadmodum unaqueque syllaba suum accentum habet, ita unusquisque sonus notam acuminis vel remissionis (inde LmLRemig. Aut. 501, 8). LmLIoh. Scot. annot. 515, 8: in medietate constitutos inter gravem et acumen. al. LmLRemig. Aut. 11, 5: Diapason vero est symphonia, quando vox voculam dupla sui quantitate superat sive in extensione acuminis sive in remissione gravitatis (sim. LmLRemig. Aut. 45, 3: in intensione acuminis. inde LmLReg. Prum. 15, 13. LmLAnon. Bernh. 2, 45). LmLRemig. Aut. 496, 14: ‚Acumen []vero‘ scilicet dicitur, id est altitudo. al. LmLAurelian. 16, 21: Sexta (sc. varietas) est haec, quae plerumque acumen vocis nec sursum erigit, nec iosum deprimit ... Septima, quae gravitatem vocis nec sursum erigit, nec iosum deprimit. al. LmLMus. ench. 1, 12: ut non solum acumine differant (sc. ptongi) et gravitate, sed in ipso acumine et gravitate propriam naturalitatis suae habeant qualitatem, quam rursus his singulis ratum ab invicem acuminis et laxionis spacium format (sim. LmLInch. Uchub. 50). al. LmLScol. ench. 1, 87: Δ: Tonus quid est? M: Legitimum acuminis vel gravitatis spacium inter sonum ac sonum veluti inter cordam et cordam. al. LmLInch. Uchub. 60: donec vel ascendendo in nimium acumen extenuantur, vel descendendo usque in silentium deficiant. al. LmLHucbald. 6 (p. 105a). al. LmLAlia mus. 89 p. 150: Sequuntur gradales antiphonae, quarum prima est „Resurrexi“. Cuius est initium lichanos hypaton, medium et finis hypate meson, acuminis summitas mese. al. LmLReg. Prum. 5, 18. al. [s.X] LmLInterv. Quid sit tonus 2: vel in intensione acuminis vel in remissione gravitatis. al. LmLOdo Aret. II p. 101b. LmLTon. Lugd. pr. 71: Et primus (sc. modus) quidem superatur a secundo in acumine tono. al. LmLAnon. Bernh. 1, 13. al. LmLPs.-Odo dial. p. 262a. [s.XI] LmLComm. ton. I ep. 2, 10: nemo subiectorum (i. e. plagalium) nequit ad primitivi (i. e. autentici) sui acumina scandere (sim. LmLComm. ton. II ep. 2, 10). LmLComm. ton. 8, 7: acumine et remissione. al. LmLBerno prol. p. 64a. al. LmLBerno ton. p. 79b: secunda neuma distet diapente a prima in acumine. al. LmLGuido micr. 13, 1. LmLGuido micr. 15, 32: cum alias (sc. neumas) ab eadem voce incipient, alias a dissimili secundum laxationis et acuminis varias qualitates (inde LmLAnon. Pannain p. 114: secundum gravaminis et acuminis varias qualitates). al. LmLGuido reg. 4: tonantis vocis si laudent acumina (inde LmLCompil. Lips. p. 133. LmLIoh. Legr. rit. 2, 2, 1, 8. LmLFr. Gafur. theor. 1, 5). LmLHermann. mus. p. 38 (p. 135b): per acumen se extollere. al. LmLAribo 66 p. 7: pueri tenellae vocis inmoderato acumine cantilenas edunt (inde LmLQuaest. mus. 1, 3 p. 14. LmLIac. Leod. spec. 6, 19, 2). al. LmLComm. Guid. 89 p. 139: non posset concordare acumini authenti et gravitati plagis. al. LmLTon. Aug. p. 102b: cum incipiant a deposita „-men“ sillaba aut tono in gravitate aut tono in acumine. al. LmLVocab. mus. p. 406: plectro percussa, item in ascensu vel descensu, in gravitate vel acumine. LmLAnon. Prag. 215: quantum in acumine intendatur, vel, quantum in remissione gravetur. al. LmLVers. Consona quo p. 174: in acumine vocis. al. LmLVers. Ars humanas p. 112a. LmLPs.-Guido epil. p. 37b. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 56b. al. LmLAnon. Gerbert 16. LmLFrut. brev. 1 p. 31. al. LmLFrut. ton. p. 167. LmLPs.-Osbern. 31. LmLQuaest. mus. 1, 11 p. 23. al. LmLTheog. Mett. p. 183b: gravitate et acumine, sicut se habet puerilis vox ad virilem. LmLIoh. Cott. mus. 5, 17. [s.XII] LmLGuido Aug. p. 160a. al. LmLAnon. Cist. I 28 p. 37. LmLAnon. La Fage I 3, 2. LmLTheinr. Dov. 1, 1, 2. LmLAnon. Pannain p. 107. LmLTon. Vatic. 12, 9 p. 224. LmLVers. Est planetarum 16. [s.XIII] LmLMetrol. 12 p. 79. LmLIoh. Garl. plan. p. 173b. LmLIoh. Aegid. 11, 25: Unde, quando vox aliam superat intensione acuminis sive (ed.: sine) remissione gravaminis bis, diapason (cf. LmL col. 30, 62). al. LmLHier. Mor. 13 p. 56, 14. al. LmLVers. Postquam pro 41. LmLEngelb. Adm. 3, 12: remittitur et intenditur in sonis gravitas et acumen. al. LmLWalt. Odingt. 3, 9, 7. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 1, 2. al. LmLIac. Leod. comp. 2, 4, 42: capitellorum vel digitorum appositionem longando vel curtando secundum acumen, grave vel medium. al. LmLIac. Leod. spec. 5, 14, 15: chordae ceteris excellentiores sunt in acumine. al. LmLPetr. Palm. p. 508. LmLPs.-Mur. interv. p. 310a. al. LmLSumm. Guid. 13. al. LmLIoh. Boen mus. 4, 4. LmLQuat. princ. 3, 55 p. 250a: in tali temperatura incipere debet (sc. inceptor), ut ipso cum choro, aut maiore parte chori, acumen et gravitatem attingere []possent. Nam si cantum tam alte incipiat, ut acumen attingere non valet, aut tam grave, ut voces cantum cesserent, a circumstantibus deridetur. LmLQuat. princ. 4, 2, 44 p. 295b: Sunt itaque nonnulli cantores in aliquibus mundi partibus, qui musicae naturam pervertunt, facientes de acumine fundum. al. LmLTrad. Holl. I p. 164. LmLAnon. Carthus. p. 436b. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 38 p. 162, 20. al. LmLGob. Pers. p. 182a. al. LmLUgol. Urb. 1, 25, 6: in acuminum sedibus vel gravitatum. LmLUgol. Urb. 5, 5, 17: soni seu voces eiusdem acuminis et intensionis. LmLUgol. Urb. 5, 9, 38: sonus remissioris acuminis. al. LmLGeorg. Ans. 2, 55: bisdiapason ad acumen personat. al. LmLTrad. Holl. III 7 p. 48. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 10, 9. al. LmLConr. Zab. tract. GG 7. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 1 p. 60: secundum coequacionem elevacionis et depressionis, acuminis et gravitatis ad utrumque. LmLFr. Gafur. extr. 4, 5, 3: ubi est consonantia, ibi gravitas et acumen esse videtur. al. LmLIoh. Tinct. nat. 1, 8. LmLBart. Ram. 1, 1, 3 p. 7: omnes aliorum tetrachordorum chordas acumine sublimitateque superant. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 30: sonorum differentias secundum gravem atque acumen. al. LmLNicol. Burt. 1, 7, 51: campanas et organa facientes acumen soni, quod est ex cupro, temperant et gravant admiscentes stannum proportionatum. al. LmLIoh. Tinct. inv. p. 37: ex vocibus humanis gravitate et acumine disparibus. LmLAdam Fuld. 2, 7. LmLFr. Gafur. theor. 2, 1: Principes enim sonorum notae acumen et gravitas sunt. LmLFr. Gafur. theor. 2, 3: acumini gravitatique nulla propria ac certa stabilisque sedes constituta sit. al. LmLGuill. Pod. 1, 10: armoniam ex gravitatis et acuminis temperamento confectam. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 3: tam ex gravi in acutum quam ex acumine in gravitatem. al. LmLCompend. mus. 40. al. LmLIoh. Velle metr. 20. LmLMon. Totum mon. 9: fac unum passum a fine (sc. monochordi), id est ab acumine. LmLFist. Cuprum pur. 17a p. 57. LmLFist. Fac tibi 11 p. 115. LmLFist. Primae ergo 3I p. 85: aut minimae fistulae aptum acumen aut maximae vocum excedunt gravitatem; si acumen excedunt, absonae fiunt. LmLFist. Rogatus 47 p. 71. 2 Anstieg, Erhöhung (die Tonlage betreffend) — raising, elevation (of pitch) [syn.: elevatio, arsis, opp.: laxatio] [s.XI] LmLMot. Musica est p. 168: Hoc est quod dicit (sc. Guido cf. LmL col. 31, 27) varie sunt qualitates laxationis, idest thesis vel depositionis itemque acuminis vel elevationis, idest arsis. LmLComm. Guid. 86 p. 163: Quod nunc dicit (sc. Guido cf. LmL col. 31, 27) laxationem et acumen, hoc vocavit superius arsim et thesim. LmLMot. Omnis cantus p. 186: mixte secundum laxationis et acuminis, hoc est augmenti et detrimenti modorum varias qualitates, id est secundum qualitatem elevationis et depositionis.