lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

abyssus

nhd. bis lat. · 2 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
2 in 2 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
2
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

abyssus f.

Bd. 1, Sp. 70
abyssus, -i f., rarius m. (v. MLWl. 55.67sq. p. 71,2) MLWscript.: hab-: MLWl. 65. adde MLWWalth. Spir. Christoph. II 3,154. -iss-: MLWl. 46. 53.58. MLWal. accent.: MLWGodesc. Saxo gramm. 1 p. 376,16 ‘abyssus’, ‘baptisma’, quorum paenultima positione cognoscitur esse longa, sed acuitur antepaenultima, quia propter ... ‘y’ aufertur accentus de paenultima (cf. MLWErmenr. ad Grim. 10 p. 544,36). profunditasTiefe, Abgrund (alleg.: MLWAlcuin. epist. 136 p. 206,15sqq. -usabyssus in scripturis sanctis multifarias habet allegorias ...: -usabyssus: inmensitas aquarum; -usabyssus: profunditas scripturarum; -usabyssus: ineffabilia iudicia Dei; -usabyssus: sapientia; -usabyssus: corda hominum significat. MLWHraban. univ. 11,6 p. 315A -usabyssus superstitiosis atque persecutoribus ecclesiae comparatur. p. 315B -usabyssus damnatio peccatorum sempiterna MLWeqs. MLWal.): I corpor.: A de mari: 1 strictius MLWi. q. mare imum Tiefe des Meeres, Meeresgrund: MLWAethicus Ister 36 p. 23,30 ut sciret oceani profundum et differentiam maris et -iabyssi sciret. MLWEkkeh. IV. bened. I 23,24 per mare discissum cruce virga reclusit -umabyssum. MLWHeinr. August. planct. 849 amnes de fonte secantur -iabyssi. Lamb. Leod. Math. I 71 ceca iacentis abissi stagna. MLWEmo chron. p. 509,27 impleta sunt prata aquis abissi superioris; nam inferior abissus est oceanus, abissus nempe profunditas dicitur aquarum. MLWal. in imag.: MLWHrotsv. Abr. 7,9 emerge de -oabysso desperationis. 2 latius: a mare Meer: MLWCarm. Cent. 3,4 conceptu domini caeli, telluris, -iabyssi. MLWAgius epic. Hath. 487 te iam portus habet, nos adhuc iactat -usabyssus. in imag.: MLWHeinr. Wirz. cur. 21 metri dum me lassaret -usabyssus. b aqua(e)Wasser: MLWAudrad. carm. 3,4,374 partemque urbis subvertit abissus. MLWSigeboto Paulin. 9 p. 914,40 intrante per scissurae huius hiatum -oabysso. B de terra, inferno: MLWWalahfr. Wett. 437 ad superos imo devexit -oabysso. MLWimag. Tetr. 37 ignibus aeternis magnaeque addicit -oabysso. MLWEpist. var. III 26,1,1 ne ... temet -usabyssus involvat. MLWDipl. Otton. III. 263 perpetuo anathemate in ignea abisso ligetur. MLWChart. Heinr. Leon. 52 p. 76,16 apud inferos in profundum -iabyssi dimersuros. MLWal. C de quolibet spatio vel profundo infinito: MLWPaul. Albar. carm. 8,8 quemque poli laudant, famulant cui omnes abissi. MLWAnnal. Fuld. Ratisb. MLWa. 886 usque in -umabyssum (i. fundotenus) deletae villae. MLWChart. Tirol. 828 p. 246,20 (a. 1224) terram ... a celo usque ad -umabyssum ... habere et tenere (MLWChart. Tirol. notar. I 610 de celo usque ad h-umhabyssum). MLWal. MLWspec. de vacuo mundi: MLWSalom. III. carm. 1,2,324 omnipotens vasto terram sustentat -oabysso. MLWAlbert. M. cael. 2,4,4 p. 216b,10 infinitum est sub centro terrae undique, quod vocabant -umabyssum infinitum. MLWal. D de daemone: MLWEugen. Vulg. syll. 31B,27 intrat -usabyssus, sordida purgans, pocula praestans (cf. MLWAlex. Min. apoc. 9 p. 144,20 angelus -iabyssi, id est nuntius diaboli dominantis in -oabysso). II spirit.: MLWAldh. virg. II 1625 legis patefecit -umabyssum. MLWHraban. carm. 39,55 altum -umabyssum patefecerat dogmatum. MLWErmenr. ad Grim. 8 p. 542,20 quae -usabyssus ... artium in se continet. MLWAnnalista Saxo MLWa. 815 p. 571,29 divine dispositionis abissus multa (cf. Vulg. psalm. 35,7.77,15). MLWGerhoh. psalm. 32,7 p. 130,4 in Christo et suis electis absorpta et absumpta est -usabyssus mortis et mortalitatis. MLWal. Payr
3369 Zeichen · 182 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    ABYSSUSm.

    Grimm Neubearbeitung (1965–)

    ABYSSUS m. , gr. ἄβυσσος, lat. abyssus, mhd. abyss(e), abis. der abgrund ( des meeres ) , die tiefe ( auch i.s.v. ‘hölle…

  2. Latein
    abyssusf.

    Mittellateinisches Wb.

    abyssus , -i f. , rarius m. (v. l. 55.67sq. p. 71,2) script. : hab-: l. 65. adde Walth. Spir. Christoph. II 3,154. -iss-…

Verweisungsnetz

4 Knoten, 2 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 2 Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit abyssus

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Keine Komposita gefunden — abyssus kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „abyssus". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 10. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/abyssus/mlw
MLA
Cotta, Marcel. „abyssus". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/abyssus/mlw. Abgerufen 10. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „abyssus". lautwandel.de. Zugegriffen 10. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/abyssus/mlw.
BibTeX
@misc{lautwandel_abyssus_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„abyssus"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/abyssus/mlw},
  urldate      = {2026-05-10},
}