vox modalis

vox modalis Bezeichnung für den Grundton einer Kirchentonart — term for the fundamental note of a mode [s.XI] LmLComm. Guid. 85 p. 115: omnes illae (sc. voces) sunt septem discretae, et de illis VII dicam, quot modos, id est finales sonos, ex se creent; quae septem voces diversorum modorum sunt, quia diversas modales et finales voces habent; ‚modorum‘ dico et ‚diversorum‘ secundum diversos cantus regendos et entium diversarum qualitatum per diversas positiones tonorum et semitoniorum, quas habent in depositione vel elevatione. Primus modus est, cum vox, quae modus est, tono deponitur, id est deorsum cum inferiori voce ponitur et iungitur tono. LmLComm. Guid. 3 p. 116: Sed, ut caute legatur littera, affinitates earum vocum non dicamus proprietates superius datas tono vel ditono, sed affinitates vocum, id est ipsas voces modales, affines sibi per proprietates praedictas dicamus, ut dictum est per diatessaron et diapente constructas et sibi consonas. Sciendum, quod, cum ⋅A⋅B⋅C⋅ sint finales, [] tamen in tetrachordo finalium non accipiuntur, quia licet per affinitatem, tamen per naturam non sunt finales nisi a ⋅D⋅ in ⋅G⋅. LmLComm. Guid. 5 p. 132. LmLComm. Guid. 51 p. 136: omnis cantus illi modo, id est modali voci, sit subiectus, quem ultimum in cantu sonat (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 40, 19). [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 35, 5: Vel dicitur modus a moderando, quia secundum ipsum cantus totus moderatur, gubernatur et regitur. Unde, quia secundum finalem vocem totus cantus principalius moderatur et regitur, secundum Guidonis expositorem finalis vox modalis vocatur ut, quantumcumque quis in cantu diversis consonantiarum utatur speciebus (semitonio, tono, semiditono et ceteris) in elevatione et depositione, ex finali tamen voce, in quam tendunt, determinatum principaliter sumunt modum.