trihemitonium

trihemitonium -ii n. Bezeichnung für ein Intervall aus drei Halbtönen — term for an interval consisting of three semitones [syn.: semiditonus] 1 Bestimmung — determination [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 23 p. 216, 28: Potest enim appellari triemitonium in diatono genere semitonium ac tonus, sed non est incompositum; duobus enim id perficitur intervallis (inde LmLIoh. Cicon. mus. append. 3 p. 400, 10. LmLUgol. Urb. 5, 44, 17. sim. LmLGuill. Pod. 2, 5). [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 23, 21: Triemitonium est, quod continet tria semitonia. [s.XI] LmLOliva 62: toni ac semitonii continuatio, quod triemitonium dicitur. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 74, 2: vocatur haec consonantia trihemitonium, quia in se continet tria semitonia. LmLIac. Leod. spec. 5, 40, 2: trihemitonium vel semiditonus, qui constat ex tono integro et minori semitonio. LmLIoh. Boen ars 2, 21, 12: triemitonium, id est duo minora semitonia et apothomem. LmLComm. Boeth. II p. 274, 22. [s.XV] LmLBart. Ram. 3, 2, 3 p. 98. LmLGuill. Pod. 3, 37. 2 Gebrauch — usage a mit Bezug auf das chromatische Tongeschlecht — with reference to the chromatic genus [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 23 p. 216, 25: In chromate vero semitonio ac semitonio incompositoque triemitonio posita divisio [] est. Idcirco autem incompositum hoc triemitonium appellamus, quoniam in uno collocatum est intervallo (inde LmLIoh. Cicon. mus. append. 3 p. 400, 8. LmLUgol. Urb. 5, 44, 17). [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 23, 13. [s.XI] LmLPs.-Berno mon. 3, 6: Sic diatonicum per duos tonos et semitonium; chromaticum per semitonium, semitonium et trihemitonium incompositum; enharmonium vero per diesin, diesin, id est dimidium semitonium, et ditonum incompositum exaratur. LmLOliva 59: In cromate vero continui unius triemitonii ac duorum semitoniorum legitima spacia continentur (sim. LmLOliva 63). al. LmLComm. Boeth. I 1, 15 p. 51: Cromaticum genus est, cum secunda vox ad primam resonat semitonium et tercia ad secundam semitonium, quarta vero ad terciam triemitonium (sim. LmLComm. Boeth. I 1, 21 p. 60. LmLComm. Boeth. I 1, 23 p. 63). [s.XIII] LmLHier. Mor. 15, 146 (p. 67): proportiones ... in chromatico (sc. genere) tres, scilicet triemitonium, apotome et minus semitonium. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 34, 4: Genus chromaticum est, cum cantatur diatessaron ascendendo per semitonium minus et semitonium maius et per trihemitonium sive <semiditonum> (sim. LmLIac. Leod. spec. 5, 8, 16). LmLIac. Leod. spec. 5, 30, 17: paranete hyperboleon generis chromatici, quae distat a nete hyperboleon in genere chromatico per trihemitonium sive semiditonum. al. LmLIoh. Boen ars 2, 21, 10. LmLIoh. Boen mus. 3, 33: cantus cromaticus ..., ubi tetracordum, id est dyatesseron, que est inter primam et ultimam, dividitur in lymma, apothomem et triemitonium. al. LmLComm. Boeth. II p. 272, 16. al. LmLAnon. Ellsworth 5 p. 230 descr. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 29 p. 298, 6: De generibus melorum in cantibus. Boetius refert tria esse genera melorum, id est diatonicum, chromaticum et enarmonicum, per que omnis cantus componitur. Nam diatonicum genus est in tonis et semitoniis, chromaticum in triemitoniis, enarmonicum in diesibus et ditonis et diatessaron et diapente et diapason (sim. LmLIoh. Cicon. mus. 4, 3 p. 366, 18). (?) al. LmLBart. Ram. 1, 2, 6 p. 43. al. LmLGuill. Pod. ench. 12 p. 374. al. LmLGuill. Pod. 2, 5. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 3. LmLMon. In primis divide p. 6, 24: Chromatici (sc. generis) vero particionem (ms. Paris BNF lat. 7369; ed. portionem) si vis invenire, revertere ad nete hyperboleon, et illud spatium, quod est inter eam et paranete hyperboleon, divide per medium et hoc superaddito constitue in cromatico genere paranete hyperboleon, et hoc erit triemitonium (cf. LmLIoh. Cicon. mus. append. 6 p. 408, 11). b allgemein — general [s.XI] LmLOliva 64. al. LmLPs.-Guido form. 1, 11: Musicus autem motus fit sex solummodo modis, id est tono, semitonio, semiditono vel trihemitonio, ditono, diatesseron et diapente. al. LmLComm. Boeth. I 1, 23 p. 64. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 74, 2. al. LmLIoh. Boen mus. 3, 171. LmLComm. Boeth. II p. 280, 8: Restat in hoc capitulo ostendere, qualibus notulis distancie toni, semitonii, triemitonii, duorum tonorum incompositorum ac dieseos inscribuntur. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 25 p. 118, 6: Quarta autem coniunctio ptongorum est, quam auctores musice semiditonum et triemitonium vocaverunt. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 27 p. 294, 9: Illud autem de compositione cantuum sciendum est, ut in commento Boetii reperitur, quod auctores musice post datas symphonias ad exemplum symphoniarum composuerunt cantus et ex arbitrio ad graviorem vel acutam partem tum limam, tum triemitonium, tum unam, tum duas sesquioctavas habitudines addiderunt, ut cantus abundaret in pulcritudine et prolixitate. LmLUgol. Urb. mon. 1, 39. LmLBart. Ram. 3, 2, 1 p. 93. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 23-24. LmLGuill. Pod. 3, 30: Ab omni enim ditono si quis trihemitonium auferat intendendo vel remittendo sive semiditonum, relinquitur semitonium maius. al. v. trisemitonium[]