translatio

translatio -onis f. 1. Versetzung (auf eine andere Tonstufe), Transposition 2. Modulation (Wechsel von einer Kirchentonart zu einer anderen) — 1. transposition (to another pitch) 2. modulation (alteration of one mode to another) 1 Versetzung (auf eine andere Tonstufe), Transposition — transposition (to another pitch) [s.XI] LmLTon. Aug. p. 122a: Sunt igitur (sc. antiphone) ad hanc pertinentes differentiam omnes preter illam „Nisi diligenter“ indigentes translatione. LmLTon. Aug. p. 127b. [s.XIII-XIV] LmLPs.-Mur. summa 1427: cantus proti fallit in gravibus in hac antiphona secundi toni „Magnum hereditatis mysterium“, quam necessitas compellit in ⋅a⋅lamire finiri. Et nota, quod, si cantus finitur superius, debet secundum finis exigentiam et superius inchoari huius cantus translatio. LmLIac. Leod. spec. 6, 41, 8: illi cantus, qui in propriis (ms. et ed.: proprie) finalibus notari et finiri nequeunt, in illis (sc. affinalibus) finiantur et notentur. Et tunc dicitur fieri cantus translatio vel transpositio a propria finali ad affinalem. ... Necessitate autem fit translatio alicuius cantus a propria finali ad aliquam affinalem, quando cantus aliam requirit tonorum et semitoniorum dispositionem quam in propria finali reperiat ... In trito similiter fit translatio, quando cantus sub fine tonum requirit; hunc cum non habeat in propria finali ⋅F⋅, quaerit eum in affinali ⋅c⋅ per ⋅b⋅ molle. LmLIac. Leod. spec. 6, 41, 11. [s.XV] LmLGuill. Pod. 4, 18: De secunda finalium modorum translatione. ... quidam musicorum statim post sanctissimi Gregorii tempora generalem atque secundam omnium modorum translationem insipienter tamen fecisse inventi sunt ita, ut primus et secundus in ⋅a⋅ acuto, tertius et quartus in ⋅C⋅, quintus et sextus in ⋅c⋅, septimus et octavus in ⋅d⋅ finalem terminum haberent. ... Illi enim modi predictam translationem recte suscipere possunt, qui similem intervallorum elevationem et depositionem ... valent habere. 2 Modulation (Wechsel von einer Kirchentonart zu einer anderen) — modulation (alteration of one mode to another) [s.XII] LmLGuido Aug. 23. LmLGuido Aug. 547: Simplicium enim cantuum quidam sunt perfecti, quidam vero imperfecti; imperfectorum alii diminuti, alii dissoluti. ... Dissolutorum cantuum alii sunt dissoluti per translationem, alii per oppositionem. Dissolutos illos dicimus per translationem, qui cum inferiorem finalium sue manerie diu frequentaverint, multas in ea faciendo pausationes tanquam ibi finem posituri, se denique transferunt ad alteram finalium et factis ibi quibusdam pausationibus tandem ibi terminantur. v. punctus transportationis (transformationis, translationis)