ter diapason (terdiapason) Tripeloktave — triple octave 1 allgemein — general [s.XIV] LmLIoh. Mur. spec. 1, 284: Et sicut formatur bis diapason, ita ter diapason et quater, quantum est ex natura proportionum, quae sibi terminum nullum ponunt. LmLIac. Leod. spec. 2, 26, 13: Adhuc est reperibilis consonantia quaedam media inter bis diapason et ter diapason in multiplici fundata proportione, scilicet diapente cum bis diapason. []Iac. Leod. spec. 4, 29, 47 descr. al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 16, 68. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 3, 33: Sicque bisdiapason cum diapente et terdiapason replicare potes in infinitum. LmLFr. Gafur. theor. 1, 2, 19: Georgius Anselmus celestia hec intervalla altera dimensione comprehendit, nanque a sphera Saturni ad lunam interiectis aliarum stellarum motibus et intervallis concinentiam ter diapason dyatonice constituit. 2 quantitative Bestimmung — quantitative designation a als Zahlenverhältnis 8:1 — as numerical ratio 8:1 [s.XIV] LmLIoh. Mur. spec. 2, 105. LmLIac. Leod. spec. 2, 26, 10: ter diapason consonantia ... fundatur in octupla proportione, quae est simplex proportio multiplex. al. LmLQuat. princ. 2, 22. [s.XV] LmLGeorg. Ans. 2, 124. b als Intervall aus drei Oktaven — as interval containing three octaves [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 126, 8: Superat autem ter diapason tonum cum diapente et bis diapason in semiditono. LmLIac. Leod. spec. 2, 126, 26: Diatessaron cum diapente et bis diapason est eadem consonantia realiter cum ter diapason. al. 3 qualitative Bestimmung (als vollkommene Konsonanz) — qualitative designation (as perfect consonance) [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 4, 33, 6: Non inconvenienter autem cum consonantiis consonis iam dictis, quas inter perfectas ponimus concordias, si essent in usu, iungi possunt diapente cum bis diapason, ter diapason, tonus cum ter diapason. Forsan enim omnes soni, quantum in se est, concordant, quibus simplex multiplex respondet proportio. LmLIac. Leod. spec. 4, 37, 9: tres inter perfectas repositae sunt concordias ut diapente cum bis diapason, ter diapason, tonus cum ter diapason; quattuor inter medias, scilicet tonus cum bis diapason, ditonus cum bis diapason, diatessaron cum bis diapason, semiditonus cum diapente et bis diapason. al. 4 als Tonraumbegrenzung — as the limit of tonal range [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 126, 19: Quod etiam antiqui in descriptione modorum octo vel tonorum secundum species ipsius diapason a gravissima voce primi toni vel modi procedendo in acutissimam octavi et ultimi ter diapason includant, ratio dicetur infra, non quod velint in suo monochordo ter diapason includere et aliquem cantum tantum ascendere posse. Suum enim monochordum ad bis diapason ad plus extendebant et bis diapason altissimam consonantiam dicebant. LmLIac. Leod. spec. 6, 19, tit.: Monochordum cur ad ter diapason non extenditur. Monochordum secundum Guidonem, qui ad partem gravissimam vocem unam apposuit et ad partem acutam tres, quamvis ad diapente cum bis diapason extendatur et ad tonum cum diapente et bis diapason secundum illos, qui ⋅⋅la addiderunt, non placuit tamen communiter musicis doctoribus, ut ad ter diapason protenderetur propter nimiam distantiam vocum ipsius ter diapason. ... Item monochordum componentes inspexisse visi sunt vocis humanae possibilitatem, quae ad ter diapason in homine uno vel non potest se extendere vel rarissime et cum difficultate potest. al. LmLContr. Ad sc. artem p. 69a: Et possunt iste consonantie reiterari iuxta possibilitatem et habilitatem vocis; sicut potest dici semiditonus supra dyapason, tonus cum dyapente supra dyapason, semitonus cum dyapente supra dyapason et usque bis vel ter dyapason. 5 in zusammengesetzten Intervallen — in composite intervals [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 126, 7: secundum illam monochordi ordinationem, altissima consonantia in se contineret ter diapason cum tono. LmLIac. Leod. spec. 2, 126, 30: Tonus cum ter diapason consistit in proportione noncupla, sicut ex numeris patet sequentibus: 9, 8, 1. LmLIac. Leod. spec. 3, 10, 3: tonus cum ter diapason... quae est maxima consonantia. [] LmLIac. Leod. spec. 4, 29, 18: diapente cum ter diapason in proportione duodecupla (patet hoc in terminis his: 48, 6, 4), diapente cum diatessaron et ter diapason sive quater diapason in sextadecupla proportione, prout continetur in sequentibus numeris: 48, 6, 4, 3. LmLIac. Leod. spec. 4, 49, 20: Ultimo, quattuor disponuntur concordiae, quarum duae primae imperfectae dicuntur, scilicet tonus cum diapente et bis diapason et semiditonus cum diapente et bis diapason, aliae duae perfectae, scilicet ter diapason et tonus cum ter diapason. LmLIac. Leod. spec. 6, 19, 5: Fuerunt tamen quidam, ut supra tactum est circa finem libri secundi, qui monochordum ad ter diapason non solum produxerunt, sed ad tonum cum ter diapason, forsan, ut monochordum terminarent in primam litteram, idest in ⋅aaa⋅la, quia antiqui ab ⋅A⋅re inceperunt, qui est proslambanomenos. al.