superacutus

superacutus -a, -um sehr hoch (die Tonlage betreffend) — very high (with respect to register) I bezogen auf die Gliederung des Tonsystems — with respect to the division of the tonal system 1 in der Oktaveinteilung: graves - acutae - superacutae — in the division into octaves: graves - acutae - superacutae [s.XI] LmLAdalb. 2, 1: quarum (sc. vocum) octo sunt graves, septem acutae, quattuor superacutae. LmLGuido micr. 2, 8: Notae autem in monochordo hae sunt: In primis ponitur ⋅Γ⋅ Graecum a modernis adiunctum. Sequuntur septem alphabeti litterae graves ideoque maioribus litteris insignitae hoc modo: ⋅A⋅B⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅. Post has eaedem septem litterae acutae repetuntur, sed minoribus litteris describuntur, in quibus tamen inter ⋅a⋅ et ⋅C⋅ aliam ⋅b⋅ ponimus, quam rotundam facimus, alteram vero quadravimus, ita: ⋅a⋅b⋅C⋅c⋅d⋅e⋅f⋅g⋅. Addimus his eisdem litteris, sed variis figuris tetrachordum superacutarum, in quo ⋅b⋅C⋅ similiter duplicamus, ita: ⋅⋅⋅⋅⋅⋅ (inde LmLMetrol. 28 p. 69). LmLGuido micr. 5, 13: miraberis te easdem voces diversis locis, sed minime diversas habere eundemque cantum gravem et acutum et superacutum tamen unice resonare (inde LmLIac. Leod. spec. 5, 24, 13. LmLConr. Zab. tract. AA 6. ad. loc.: LmLComm. Guid. 29 p. 110). al. LmLHermann. mus. p. 35 (p. 133b). LmLWilleh. Hirs. 10 (c. 9), 1. LmLComm. Guid. 21 p. 101: Quaeritur vero, quare ipsum ⋅b⋅ molle non addatur in gravibus sicut in acutis et superacutis additur. al. LmLLib. argum. 31 p. 21: quibus (sc. litteris monochordi) septem dicimus graves, septem acutas, et quattuor superacutas... Quare superacutae? Quia subtiliores voces dant. al. LmLAnon. Lips. p. 155: superacutarum figuras duplicatas et geminatas ponit (sc. Guido). al. LmLVers. Ars est 19. al. LmLTheophil. 3, 81 p. 142: qualiter metiri debeant fistulae graves et acutae et superacutae. LmLQuaest. mus. 1, 19 p. 49. al. [s.XII] LmLGuido Aug. 38: Que enim superacutarum lineam tenet, in acutis est in spacio et e converso. LmLGuido Aug. 57: a prolanbanosmenos in neten hyperboleon, id est ab ⋅a⋅ gravi in ⋅a⋅ superacutum. al. LmLTon. Parkm. p. 107: Primum enim alfabetum graves habet litteras, secundum acutas, tercium superacutas, quae quatuor tantum sunt. LmLAnon. Cist. I 43 p. 27. al. LmLAnon. La Fage I 1, 10: Superacutae vero ideo nominantur, quia super graves et acutas altius et acutius elevantur. al. LmLTon. Nivern. f. 146r p. 125. LmLTon. Vatic. 12, 9 p. 219. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 498a. LmLDisc. Quicumque II 1, 15: ⋅⋅lamire superacutum. al. LmLMus. man. 2, 12: Quod in ⋅b⋅ acuta nulla sit mutatio nec in ⋅⋅ superacuta. LmLMus. man. 47, 17: graves nigras, acutas rubeas, superacutas vero virides facere consuevi. LmLMus. man. 48, 18: propter elevationem auctentorum, qui usque ad superacutas licite sublevantur. al. LmLMetrol. 62 p. 74: Ditonus est quaedam vox, quae habet in se duos plenos tonos ..., sicut ut mi, mi ut, fa la, la fa, tam in gravibus quam in acutis et superacutis. al. LmLAmerus 2, 21. al. LmLLambertus plan. 138. LmLTrad. Lamb. 2, 2a, 2. al. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 262, 23. LmLHier. Mor. 25, 282 (p. 188): Voces pectoris valent in gravibus, gutturis in acutis, capitis autem in superacutis. [] al. LmLTrad. Garl. plan. I 129 (sim. LmLTrad. Garl. plan. III 139. LmLTrad. Garl. plan. IV 55). al. LmLTrad. Garl. plan. V 51: in gravibus (sc. clavibus) situantur 14 voces, in acutis 18, in superacutis 10. al. LmLAugust. min. 60: Linealia (sc. loca) quidem IIII^or sunt gravia, hec scilicet, ⋅Γ⋅B⋅D⋅F⋅, IIII^or etiam acuta ⋅a⋅c⋅e⋅g⋅, duo denique superacuta ⋅⋅ et ⋅⋅ ... Spacialia autem sunt IIII^or gravia ⋅A⋅C⋅E⋅G⋅ et III^a acuta ⋅b⋅d⋅f⋅ et duo superacuta ⋅⋅⋅. LmLAugust. min. 71: divide loca in gravia et acuta et superacuta vel superexcellencia. al. Ton. Sar. p. 1. al. LmLTrad. Franc. I p. 30. LmLInterv. Sit C-O 8: in ... acutis et superacutis vel parvis et duplicibus. al. LmLVers. Postquam pro 61. al. LmLIoh. Groch. 94. LmLPs.-Mur. summa 2436: dividitur enim cantus in gravem, acutum et superacutum. LmLWalt. Odingt. 5, 1, 17. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 46 (inde LmLBonav. Brix. 8, 15). al. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 36a. LmLGuido Dion. 1, 2, 1. al. LmLIac. Leod. comp. 2, 4, 16. al. LmLIac. Leod. spec. 5, 4, 46: ⋅a⋅lamire in spatio sive ⋅a⋅ superacuta. LmLIac. Leod. spec. 6, 65, 19: mutatio ipsius re in mi et e contrario in duabus stat litteris, quae sunt ⋅a⋅ tam acuta quam superacuta. al. LmLHugo Spechtsh. 68. al. LmLQuat. princ. 3, 4: ⋅E⋅ superacuta addita est ad septimam complendam deduxionem, sed non a Guidone. al. LmLAnon. Michaelb. I p. 44. LmLAnon. Michaelb. II p. 48. al. LmLWillelm. 2, 8. al. LmLGoscalc. 1, 1 p. 38, 4. al. Anon. Quaest. 11-12. LmLComm. Boeth. II p. 178, 16. LmLCompil. Ticin. C 182: Formula septimi toni est ab ⋅F⋅ gravi usque ad ⋅a⋅ superacutum. al. LmLCart. plan. 21. al. LmLAnon. Erford. p. 161: Superacutae inventae sunt, quia, cum quilibet cantus proti, deuteri vel triti transferantur a legitimis finalibus, scilicet ⋅D⋅E⋅F⋅, in sociales et affines, scilicet ⋅a⋅b⋅c⋅, necessarium est habere tetrachordum superacutarum, ut acutae, legem finalium sortitae, reddant diapason ad superacutas, scilicet ⋅a⋅ ad ⋅⋅, ⋅b⋅ ad ⋅⋅, ⋅c⋅ ad ⋅⋅. LmLCompil. Lips. p. 130. LmLAnon. Seay p. 25: Quinta deductio incipit in ⋅C⋅ acuta et finit in ⋅A⋅ superacuta et cantatur per naturam. al. LmLAnon. Monac. II 43. al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 17, 15: fa est reperire septies in manu musica, scilicet in ⋅C⋅ gravi, in ⋅F⋅ gravi, in ⋅b⋅ rotundo minuto et ⋅c⋅ acuto minuto, in ⋅f⋅ acuto minuto, in ⋅bb⋅ rotundo superacuto et ⋅cc⋅ duplo superacuto gemino (sim. LmLTrad. Holl. III 5, 120). al. LmLIoh. Olom. 7 p. 31: in gravibus, acutis et superacutis literis. al. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 16 p. 76, 10. al. LmLProsd. contr. II 3, 5. Prosd. plan. 1, 4 p. 42, 12. al. LmLProsd. mon. 3, 15. LmLIac. Theat. 22. al. LmLNicol. Cap. p. 311. al. Trad. Holl. X C 117. LmLAnon. Claudifor. 5, 1, 5: Tertio modo tales voces inchoantur in secundo membro medii digiti et finiuntur in tertio et dicuntur superacutae sive excellentes, quia voces gracilissimas et superexcellentes designant, et scribuntur geminatis litteris. al. LmLUgol. Urb. 1, 6, 5: proslambanosmenos ... ⋅A⋅ grave dicitur, ... mese ⋅A⋅ acutum, ... netehyperboleon ⋅A⋅ superacutum appellamus. LmLUgol. Urb. 1, 11, 13: primi pectoris vocem habent, secundi gutturis, tertii capitis, primi gravium, secundi acutorum, tertii superacutorum tenent loca sonorum. al. LmLTact. Concordanciarum p. 169, 10. LmLGeorg. Ans. 3, 9: prediximus sub ⋅a⋅ littera vocum initium gravium, acutarum et superacutarum. al. LmLAnon. Philad. 62: ab omni littera in eandem sibi similem, uti acutam vel superacutam, habetur perfecta consonantia, quia respiciunt se ad invicem in vera proportione perfecti modi, scilicet diapason. al. LmLThom. Bad. p. 86. al. LmLIoh. Keck 3 p. 323b. al. LmLTon. Subl. p. 57, 2: Secunda melodia cantandi non incipit regulariter ultra ⋅c⋅ acutum nec infra ⋅e⋅ grave, ascendit usque ad ⋅g⋅ superacutum, descendit ad ⋅d⋅ grave. (?) al. LmLAnon. Carthus. pract. 5, 2: graves voces conveniunt senibus et monachis, acute iuvenibus et clericis et superacute mulieribus et pueris non mutatis. al. LmLTrad. Holl. I 1, 4, 8: ⋅a⋅ superacutum sive excellens duplicatum. al. Trad. Holl. XI 2, 85. Trad. Holl. XXIII 1, [] 2, 9 (sim. Trad. Holl. XV 5, 35. Trad. Holl. XXV 9, 33). al. LmLTrad. Holl. II 1, 30. al. LmLTrad. Holl. III 3, 7. al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 2, 3. al. LmLTrad. Holl. V 2, 44. al. LmLTrad. Holl. VI 7, 23. al. LmLTrad. Holl. VII 3, 121. al. LmLConr. Zab. tract. EE 5. al. LmLClavic. Fac diclavium 8. al. LmLIoh. Tinct. diff. 3: ⋅A⋅lamire est locus, cuius clavis est ⋅a⋅ et in quo tres voces, scilicet la, mi et re, canuntur; et ipsum duplex est, videlicet acutum et superacutum. LmLIoh. Tinct. diff. 249. al. LmLIoh. Legr. tac. p. 417a. al. LmLFr. Gafur. extr. 4, 3, 3: sciendum est, quod Latina manus a nostris philosophis tripartita fuit ... tertia vero pars ab ⋅a⋅ tertio usque ad finem et vocatur superacuta. LmLFr. Gafur. extr. 7, 8, 8: tritonus acutus; tritonus superacutus. al. LmLIoh. Tinct. nat. 9, 13. LmLIoh. Tinct. contr. 2, 6, 2. al. LmLIoh. Tinct. exp. 2, 18. al. Trad. Holl. XV 9, 15. al. LmLFr. Gafur. op. 2, 4. al. LmLBart. Ram. 1, 1, 3 p. 9. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 44. al. LmLNicol. Burt. 1, 16, 94: superacutae, quia ... acutissimo accentu proferuntur. LmLNicol. Burt. 2, 5, 38: quemadmodum in manu Guidonis tres habentur ordines litterarum, scilicet gravium, acutarum et superacutarum, ita triplex erit contrapunctus, scilicet gravis, acutus et superacutus. al. LmLGuil. mon. 5 p. 30: dicuntur superacutae eo, quod superacuunt et valde altae stant. ibid. al. LmLBonav. Brix. 8, 1. al. LmLLad. Zalk. 2, 14. LmLFr. Gafur. theor. 2, 3, 5. al. LmLGuill. Pod. ench. 22 p. 383. al. LmLGuill. Pod. 4, 1. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 1. al. LmLFlor. Fax. 1, 5, 14: Tres quoque vocum gradus, id est gravem, acutum et superacutum, in quorundam scriptis habemus. ... Hos gradus litteris Guido demonstrat, ut graves figura maiores sint, acutae mediocri forma, superacutae parva figuratione. LmLCompend. mus. 26. al. LmLFr. Gafur. gloss. 9, 3. LmLAnon. Couss. I p. 440b: Natura acuta et ⋅♮⋅ quadrum superacutum. al. LmLSzydlov. 2, 39. al. Trad. Holl. XII 4, 4. al. Trad. Holl. XIV 6, 20: Voces vero 3ⁱⁱ alphabeti dicuntur superacute sive excellentes. al. LmLContr. Ad sc. artem p. 69a. LmLContr. In presenti 169. al. LmLContr. Nota quod III p. 288. LmLContr. Notandum est p. 47. LmLContr. Volentibus I p. 24a. al. LmLMon. Ab F p. 182, 8. LmLMon. Dividitur p. 178, 3. al. LmLMon. Figure p. 174, 9. al. LmLMon. Iste p. 237, 22. LmLMon. Longitudinem p. 150, 5. al. LmLMon. Primo accipe p. 220, 3. al. LmLMon. Quia dictum p. 244, 2. LmLFist. Formata prima 1 p. 135. al. LmLFist. Octavam partem 7 p. 131: Acutas vero per graves invenies ... Eodem modo per acutas invenies superacutas. 2 in der Einteilung in Tetrachorde — in the division into tetrachords a in der Folge: graves (Γ-C) - finales (D-G) - acutae (a-d) - superacutae (d-g) - excellentes (-) — in the series: graves (Γ-C) - finales (D-G) - acutae (a-d) - superacutae (d-g) - excellentes (-) [s.XI-XII] LmLIoh. Cott. mus. 5, 17: a ⋅Γ⋅ usque ad ⋅C⋅ propter soni gravitatem graves dicuntur, a ⋅D⋅ usque ad ⋅G⋅ eo, quod omnium in eis modorum cantus finiatur, finales appellantur, ab ⋅a⋅ minuto usque ad ⋅d⋅ acutae vocantur propter acutum, quem reddunt sonum, a ⋅d⋅ usque ad ⋅g⋅ superacutae dicuntur, quia acutas vocis acumine superant. Item ab ⋅⋅ usque ⋅⋅ excellentes nominantur eo, quod etiam superacutas soni gracilitate excellant (inde LmLConr. Zab. tract. GG 7). [s.XIV] LmLSumm. Guid. comm. 2, 37: ultra illam eandem ⋅g⋅ superacutam restent quatuor claves, quae dicuntur excellentes. al. LmLHeinr. Eger 2 p. 38: primae quatuor dicuntur graves, sequentes quatuor finales, tertiae quatuor dicuntur acutae, tres sequentes dicuntur superacutae, residuae excellentes. (?) [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 9, 58: a ⋅d⋅ minuto inclusive usque ad ⋅aa⋅ geminatum exclusive superacute appellantur (sc. littere), quia acutas voces suo acumine superant et excedunt. al. Trad. Holl. X B 61. LmLTrad. Holl. IX 1, 2, 63: ⋅de⋅lasolre in spacio in parte superacutarum habet tres voces, scilicet la sol videlicet et re. LmLTrad. Holl. IX 2, 2, 27: [] Quinta coniuncta accipitur inter ⋅c⋅ acutum et ⋅d⋅ superacutum. ... Octava coniuncta accipitur inter ⋅g⋅ superacutum et ⋅aa⋅ excellens (sim. Trad. Holl. XI 3, 112-120). al. Trad. Holl. XI 3, 116-118. Trad. Holl. XXIII 1, 2, 39. al. LmLTrad. Holl. III 3, 23 descr. al. LmLTrad. Holl. VII 2, 46 (sim. Trad. Holl. XIII 1, 150). al. Trad. Holl. XIII 1, 178 (cf. Trad. Holl. II 1, 53). al. Trad. Holl. XV 6, 9. al. Trad. Holl. XXII 5, 1 descr. al. Trad. Holl. XVI 1, 3, 15. al. Trad. Holl. XXI 2, 17. al. Trad. Holl. XVII 64. al. b in der Folge: graves (A-D) - finales (principales) (D-G) - acutae (a-d) - superacutae (e-) — in the series: graves (A-D) - finales (principales) (D-G) - acutae (a-d) - superacutae (e-) [s.XII] LmLAnon. Pannain p. 410: Prima (sc. species diapason) est a prima gravium in primam acutarum, secunda a secunda gravium in secundam acutarum, tertia a tertia gravium in tertiam acutarum, quarta a prima finalium in ultimam (ms.; ed.: ultima) acutarum, quinta a secunda finalium in primam superacutarum. LmLAnon. Pannain p. 411: Tetracordum enim principalium ... finalium ... acutarum ... superacutarum. c in der Folge: graves (Γ-C) - finales (D-G) - acutae (affinales) (a-d) - superacutae (acutae) (e-) - excellentes (-) — in the series: graves (Γ-C) - finales (D-G) - acutae (affinales) (a-d) - superacutae (acutae) (e-) - excellentes (-) [s.XIII] LmLIoh. Aegid. 14, 5: Tritonus ... fit ... per remissionem a ⋅♮⋅ in ⋅F⋅ acutarum et finalium, et <per intensionem> ab ⋅f⋅ in ⋅♮⋅ superacutarum et excellentium. LmLHier. Mor. 13, 39 (p. 57): Quartum (sc. tetracordum) iste claves constituunt: ⋅e⋅f⋅g⋅⋅, que quidem, quia in acutas acumine superant, vocantur superacute, a quibus et tetracordum superacutarum dicitur. al. [s.XV] LmLIac. Twing. p. 154, 4 descr. LmLGob. Pers. p. 182a: primae quatuor (sc. litterae) dicuntur graves ... Sequentes quatuor dicuntur finales ... Deinde quatuor sequentes dicuntur acutae ... Demum aliae quatuor sequentes dicuntur superacutae... Et tres ultimae propter soni gracilitatem ... vocantur excellentes. al. LmLIoh. Floess 58 descr. al. LmLAnon. Claudifor. 1, 4, 7: Primae enim quatuor (sc. claves) vocantur graves, sc. ⋅Γ⋅a⋅b⋅c⋅ ... Sed secundae quatuor, scilicet ⋅d⋅e⋅f⋅g⋅ dicuntur finales ... Tertiae autem quatuor vocantur acutae, scilicet ⋅a⋅b⋅c⋅d⋅ ... Sequentes vero quatuor, scilicet ⋅ee⋅ff⋅gg⋅aa⋅ dicuntur superacutae... Ultimas autem tres vocamus excellentes (sim. Anon. Gemnic. 1, 3, 24. Mut. Christo 53). LmLAnon. Claudifor. 1, 5 descr. al. Anon. Gemnic. 3, 2, 41. al. LmLAnon. Philad. 9 descr. al. LmLAnon. Carthus. nat. 7, 85 descr. LmLAnon. Carthus. nat. 7, 95: Tertius tonus, qui est secundus autentus, secunda finalium iniciatur, secunda acutarum mediatur et prima superacutarum regulariter terminatur. ... Quintus tonus, id est tertius autentus, tertia finalium iniciatur, tertia acutarum mediatur et secunda superacutarum regulariter terminatur ... Septimus tonus, qui est quartus autentus, quarta finalium iniciatur, ultima acutarum mediatur et tertia superacutarum regulariter terminatur. Trad. Holl. XI 1, 4 descr. al. Trad. Holl. XXIV 6, 8. al. LmLMan. Guid. p. 149 (p. 467) descr.: Graves ... finales ... affinales vel acutae ... superacutae... duplicatae seu excellentes. Mut. Christo 1-19 descr. al. Trad. Holl. XX 5, 24. al. LmLConr. Zab. tract. p. 240 descr. Trad. Holl. XXV 5, 27. al. LmLLad. Zalk. 3, 48 descr.: ⋅a⋅bh⋅c⋅d⋅ affinales vel acute - ⋅e⋅f⋅g⋅⋅ acute vel superacute. al. LmLMich. Keinsp. 3, 33. al. Trad. Holl. XXVI 43. Trad. Holl. XIX 137. al. d in der Folge: tetrachordum gravium (Γ-C) - tetrachordum finalium communium (D-G) - tetrachordum finalium specialium (F-b oder a-d) - tetrachordum acutum (c-f) - tetrachordum superacutum (f-) - tetrachordum excellens (-) — in the series: tetrachordum gravium (Γ-C) - tetrachordum finalium communium (D-G) - tetrachordum finalium specialium [] (F-b or a-d) - tetrachordum acutum (c-f) - tetrachordum superacutum (f-) - tetrachordum excellens (-) [s.XIII] LmLHier. Mor. 13, 57 (p. 57): quintum (sc. tetracordum) superacutum ab ⋅f⋅ acuto in ⋅⋅fa superacutum. e in der Folge: tetrachorda gravia (Γ-C und C-F) - tetrachorda acuta (F-b und G-c) - tetrachorda superacuta (c-f und f-) - tetrachorda excellentia (g- und -) — in the series: tetrachorda gravia (Γ-C and C-F) - tetrachorda acuta (F-b and G-c) - tetrachorda superacuta (c-f and f-) - tetrachorda excellentia (g- and -) [s.XIII] LmLHier. Mor. 23, 98 (p. 171): quintum (sc. thetracordum) a ⋅c⋅solfaut in ⋅f⋅faut superacutum, sextum ab ⋅f⋅faut in ⋅⋅fa duplicatum, que superacuta dicuntur. f in der Folge: tetrachorda gravia (Γ-C, A-D, C-F, D-G) - tetrachorda acuta (F-b, G-c, c-f, d-g) - tetrachorda superacuta (f-, g-) — in the series: tetrachorda gravia (Γ-C, A-D, C-F, D-G) - tetrachorda acuta (F-b, G-c, c-f, d-g) - tetrachorda superacuta (f-, g-) [s.XIII] LmLHier. Mor. 23, 158 (p. 173): nonum (sc. thetracordum) ab ⋅f⋅ in ⋅⋅fa, decimum et ultimum a ⋅g⋅ in ⋅⋅, que superacuta dicuntur. g in nicht näher bestimmbarer Folge — in a series that cannnot be more closely determined [s.XIII] LmLAnon. Ratisb. 2, 11: Et sic clavium numerus in vicenario consummatur, qui in quinque tetrachorda distinguitur: in tetrachordum gravium, in tetra<chordum> finalium, in tetrachordum acutarum, in tetrachordum superacutarum, in tetrachordum excellentium. al. LmLEngelb. Adm. 3, 13, 3: quedam (sc. voces musice) sunt graves, quedam finales, que aliter dicuntur medie, quedam superiores, id est acute, quedam excellentes, id est superacute. [s.XIV] LmLHugo Spechtsh. comm. p. 40: quidam vocant primas tres voces eiusdem secundi alphabeti acutas, reliquas vero superacutas. ibid. al. LmLQuat. princ. 3, 21: secundum Boetium quinque esse tetracorda in monacordo, videlicet duo gravia et duo acuta et unum superacutum. Contr. Sciendum est p. 286. (?) h in der Folge: graves (A-D) - finales (D-G) - superiores (a-d) - excellentes (acutae) (d-g) - superacutae (-) — in the series: graves (A-D) - finales (D-G) - superiores (a-d) - excellentes (acutae) (d-g) - superacutae (-) [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 30, 8: prima scilicet (sc. species diapente) ex prima excellentium et prima superacutarum, secunda ex secunda excellentium et secunda superacutarum etc. LmLIac. Leod. spec. 6, 30, 10: Species igitur naturales ipsius diapente finales inchoant, superiores terminant vel excellentes inchoant et superacutas terminant. LmLIac. Leod. spec. 6, 61, 10: tres sequentes una cum ⋅d⋅ dicuntur acutae, id est ⋅d⋅e⋅f⋅g⋅ et quattuor sequentes, scilicet ⋅⋅⋅⋅⋅, superacutae nominantur. al. i ? in der Folge: gravissimae (Γ-C) - graves (D-G) - acutae (a-d) - acutissimae (superacutae) (e-) - excellentissimae (excellentes) (-) — in the series: gravissimae (Γ-C) - graves (D-G) - acutae (a-d) - acutissimae (superacutae) (e-) - excellentissimae (excellentes) (-) [s.XV] LmLIac. Theat. 2: Nota, quod quatuor sunt lictere graves et quatuor gravissime et quatuor acute et quatuor acutissime et quatuor excellentissime. ... Nam a ⋅Γ⋅ usque ad ⋅D⋅ (sc. exclusive?) computa gravissimas / et a ⋅D⋅ ad ⋅a⋅ acutum (sc. exclusive?) graves volo teneas, / ab eadem ⋅a⋅ acutas nominabis licteras / usque venies ad ⋅d⋅, tunc dic acutissimas / usque numerus te ducat ad ⋅a⋅ Grecam licteram; / nam Grecarum licterarum, que in fine remanent, / omnes nuncupaveris excellentissimas ... monocordi licterarum quintuplex est inventa partitio; nam earum quedam sunt gravissime, quedam graves, quedam acute, quedam superacute et quedam excellentes. ibid. al.[] j für die Töne des tetrachordum hyperboleon — for the notes of the tetrachordum hyperboleon [s.XV] LmLGuill. Pod. ench. 13 p. 375: Primum igitur tetrachordum, quoniam gravium atque principalium est vocum, hipaton vocatum, constat ex his vocibus ⋅b⋅c⋅d⋅e⋅. Secundum autem, quoniam mediarum est vocum, meson nuncupatum, ab ultima precedentis, id est ⋅e⋅, incipit, et habet insuper ⋅f⋅g⋅a⋅ ... Tertium vero, quoniam a prima sequentis uno tono seiunctum est et cum ultima precedentis unisono coniunctum, sinemenon ideo apellatum, habet ⋅a⋅b⋅c⋅d⋅. Quartum vero ... a prima voce precedentis per tonum disiunctum et ob hoc diezeugmenon apellatum, constat ex ⋅C⋅c⋅d⋅e⋅. Quintum autem et ultimum, quoniam excellentium vel superacutarum est vocum et ob hanc causam hiperboleon nuncupatum, habet ⋅e⋅f⋅g⋅a⋅, que finem faciunt. LmLGuill. Pod. 2, 12 : Tertiadecima ⋅f⋅ tryte yperboleon, id est tertia superacutarum ab ultima dinumerando. Quartadecima ⋅g⋅ paranete yperboleon, id est iuxta ultimam superacutarum posita, que etiam lycanos yperboleon dicitur. Quintadecima ⋅a⋅, que finem facit, nete yperboleon, id est inferior vel ultima superacutarum sive excellentium. al. 3 in der Einteilung: graves (D-a), acutae (a-c), superacutae (d-) — in the division: graves (D-a), acutae (a-c), superacutae (d-) [s.XIII] LmLAmerus 20, 8: graves dicuntur a ⋅de⋅lasolre (fort. ⋅D⋅solre) usque ad ⋅a⋅lamire, ab ⋅a⋅lamire usque ad ⋅ce⋅solfaut dicuntur acute, alie dicuntur superacute. LmLAmerus 20, 11: primus et secundus tonus, qui finiuntur in ⋅d⋅ vel in ⋅a⋅, tercius et quartus in ⋅e⋅ vel in ⋅♮⋅ quadratum, quintus et sextus in ⋅f⋅ vel in ⋅c⋅, septimus et octavus in ⋅g⋅ tantum secundum quosdam, secundum alios in ⋅g⋅ et in ⋅d⋅ superacutum. 4 in der Einteilung: subgraves (Γ-B) - graves (C-G) - acutae (a-f) - superacutae (g-) — in the division: subgraves (Γ-B) - graves (C-G) - acutae (a-f) - superacutae (g-) [s.XIII] LmLTrad. Garl. plan. I 143 descr. 5 in der Einteilung der Solmisationssilben — in the division of solmization syllables [s.XV] LmLFr. Gafur. pract. 1, 2: Sunt enim ut re graves, dum Graecis assentior, sol la acutae et mi fa mediae. Ecclesiasticorum vero mos est, ut re graves vocare, mi fa acutas et sol la superacutas. 6 in der Einteilung der Hexachorde — in the division of hexachords [s.XV] LmLCompend. mus. 59: Undecimus mutationis locus ... naturae acutae et ♯ quadri superacutae... ⋅g⋅ superacutum et tertium ... Duodecimus mutationis locus ... naturae et ♯ quadri superacutae... ⋅aa⋅ superacutum et tertium ... Duodecimus mutationis locus B mollis et ♯ quadri superacutae... ⋅aa⋅ superacutum et tertium. LmLContr. In presenti 26. LmLContr. In presenti 51: Gravis proprietas ♮ quadralis incipitur in ⋅Γ⋅ut et terminatur in ⋅e⋅lami grave ... Acuta incipit in ⋅g⋅solreut grave et terminatur in ⋅e⋅lami acuto ... Super acuta proprietas <incipit> in ⋅g⋅solreut acutum et terminatur in ⋅e⋅la. LmLContr. In presenti 115: Gravis proprietas (sc. naturalis) incipit in ⋅c⋅faut et terminatur in ⋅a⋅lamire acuta ... Acuta proprietas naturalis incipit in ⋅c⋅solfaut et terminatur in ⋅a⋅lamire super acuta ... Acuta b mollialis proprietas incipit ab ⋅f⋅faut grave et terminatur in ⋅d⋅lasolre acutum ... Super acuta proprietas b mollialis incipit in ⋅f⋅faut acuto et terminatur in ⋅d⋅lasol. II allgemein — general [s.XIII] LmLMus. man. 13, 12: Quisquis enim decemnovenalem litterarum dispositionem cantando legitimis gradibus voluerit ascendere, necesse est, ut ab ymis inchoet, quatinus ad suppremam cum minore difficultate pertingat. In primis itaque gravior est vox et grossa, post intensior et acuta, demum tenuis efficitur et superacuta, hoc est acutissima. LmLTrad. Lamb. 2, [] 2a, 5: Quinque ultimae (sc. claves) dicuntur superacutae eo, quod voce superacuta et subtili enuntiantur. LmLTrad. Garl. plan. I 129: superacuta, quia superacutum sonum reddunt (sim. LmLTrad. Garl. plan. III 139. LmLTrad. Garl. plan. IV 55). LmLTrad. Garl. plan. V 29. [s.XIV] LmLGuido Dion. 1, 2, 31. LmLCompil. Ticin. A 32 (sim. LmLTrad. Holl. VI 14, 9). [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 8, 49: cuiuslibet cantus modulacio sive gravis, acuta sive superacuta (sim. Trad. Holl. XXIII 1, 2, 15. Trad. Holl. XV 5, 43). ex errore pro super acutas: LmLTrad. Garl. plan. I 129. LmLTrad. Garl. plan. IV 55. LmLCompil. Ticin. A 32.adv.