Eintrag · Lex. musicum Latinum
- Anchors
- 1 in 1 Wb.
- Sprachstufen
- 1 von 16
- Verweise rein
- 1
- Verweise raus
- 0
subiugalis -e et subst. subiugalis -is m. (den authentischen Kirchentonarten) ‚untergeordnet‘, plagal; Nebenform (Bezeichnung für die zweite, vierte, sechste und achte Kirchentonart mit tiefliegendem Ambitus) — subordinate (to the authentic modes), plagal; secondary form (term for the second, fourth, sixth, and eighth modes with lower ambitus) [syn.: collateralis, discipularis, discipulus, filius, lateralis, minor, minor frater, partialis, plaga, plagalis, plagis, plagius, servus; opp.: auctoralis, authenticus, authentus, dominus, maior, magister, magistralis, principalis, regalis] 1 generell — general a unspezifisch — unspecific [s.IX] LmLMus. ench. 8, 29: Modulatio ad principalem protum modum et subiugalem eius. al. LmLScol. ench. 1, 310: autentum dicimus auctoralem, plagin subiugalem seu lateralem. [s.X] LmLInch. Uchub. 253. al. LmLComm. br. 32. al. LmLAlia mus. 114 p. 157: sunt octo tropi, quorum quatuor dicuntur autentici vel principales, reliqui plagii vel subiugales. al. [s.XI] LmLBerno prol. 7, 23 (inde LmLQuaest. mus. 1, 17 p. 39). al. LmLHermann. mus. p. 31 (p. 132a): Quorum (sc. troporum) quatuor autentici, id est auctorales, quatuor plagae, id est laterales vel subiugales, sunt. al. LmLOliva 101. LmLQuadr. fig. 8. LmLWilleh. Hirs. 10 (c. 9), 7: Species diapason secundum numerum troporum in autenticos et subiugales distinctorum, octo esse natura monstrante manifestum est. LmLWilleh. Hirs. 17 (c. 16), 1: Boetius ... subiugales hypodorium, hypophrygium, hypolydium, hypermixolydium vocans. al. LmLAribo 10 p. 2 (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 59, 2). al. LmLLib. spec. 19 p. 48: plagales vero minores vel subiugales appellantur (sim. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 14 p. 280, 4). LmLTon. Aug. p. 81. al. LmLAnon. Prag. 254: Maiores magistros ..., minores dicimus laterales, quasi a latere maiorum subiugales. LmLVers. Ars humanas p. 113b. LmLPs.-Guido form. 6, 2. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 57b. LmLFrut. brev. 7 p. 52. al. LmLFrut. ton. p. 167. al. LmLPs.-Osbern. 33: quando vero secundus (sc. tonus), vocatur plagalis proti, id est subiugalis primi ... quartus plagalis deuteri, id est subiugalis secundi ... sextus plagalis triti, id est subiugalis tertii ... octavus plagalis tetrardi, id est subiugalis quarti. al. LmLAnon. Wolf p. 207: tertius (sc. magister) tritus, subiugalis subditus eius. al. LmLQuaest. mus. 1, 13 p. 25 (cf. LmLBerno prol. 7, 22). al. LmLTheog. Mett. 27, 4 (p. 191b): plaga vero a Graeco est, ut aiunt, et dicitur discipulus et collateralis vel subiugalis. al. [s.XII] LmLAnon. Pannain p. 108. LmLTon. Vatic. 12, 7 p. 212. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 489a. LmLAmerus 17, 4-6. LmLLambertus plan. 220: Unde sciendum est, quod quatuor tantummodo modi principaliter a Grecis erunt adinventi, videlicet prothus, deuterus, tritus atque tetrardus, quos Greci authentos appellabant. Videntes autem Latini quatuor minus sufficere ad omnium cantuum genera discernendum alios quatuor eisdem addiderunt et eosdem plagales sive subiugales vocaverunt (sim. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 110: plagales seu subiugales sive servos seu discipulos). LmLHier. Mor. 20, 136 (p. 156). LmLEngelb. Adm. 4, 8, 5. al. LmLWalt. Odingt. 5, 8, 10: quemlibet modum in duos dividunt et omnium secundam partem plagalem vocant, id est partialem seu subiugalem. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 2, 10 (inde LmLBonav. Brix. 15, 7). al. LmLIac. Leod. spec. 6, 45, 4. al. LmLHeinr. Eger 5 p. 52: collaterales ..., scilicet discipulares, subiugales. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 23, 24: subiugales, qui et pares sunt, ut differant a suis imparibus, per apposicionem huius sillabice adieccionis, scilicet ‚ypo‘, exprimuntur sic seriatim impares cum paribus exprimendo: dorius, ypodorius, frigius, ypofrygius, lydius, ypolydius, mixolydius, ypomixolydius.ï LmLIoh. Cicon. mus. 2, 14 p. 282, 2: Plagis ..., id est subiugalis vel lateralis vel minor vel pars eiusdem modi. al. Prosd. plan. 2, 4 p. 86, 31. LmLIac. Theat. 13: Plagis enim Grece, Latine subiugalis. al.[] LmLNicol. Cap. p. 317. LmLUgol. Urb. 1, 48, 6. al. LmLGeorg. Ans. 3, 95. LmLThom. Bad. p. 88. LmLTrad. March. 351: Quorum quidem tonorum sive modorum alii dicuntur impares, alii pares vel alii autentici et alii plagales vel alii domini et alii subiugales. al. Trad. Holl. XI 5, 43 (sim. Trad. Holl. XXIII 2, 3, 15). al. Trad. Holl. XXIII 1, 5, 8 (sim. Trad. Holl. XXI 7, 5). Trad. Holl. XXIV 12, 36. LmLTrad. Holl. II 4, 7: quilibet predictorum (sc. tonorum) in duos dividebatur, videlicet in autentum et in plagalem, id est in <magistralem> et subiugalem vel principalem et collateralem (sim. LmLTrad. Holl. V 4, 18. LmLLad. Zalk. 4, 21). LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 5, 3. Trad. Holl. XX 4, 7. al. LmLIoh. Tinct. diff. 271-277. LmLFr. Gafur. extr. 8, 8, 7-8. LmLIoh. Tinct. nat. 1, 48. LmLFr. Gafur. op. 5, 8. LmLBonav. Brix. 15, 10. al. LmLAdam Fuld. 2, 13. LmLFr. Gafur. theor. 5, 8, 6. LmLGuill. Pod. 4, 7. LmLFr. Gafur. pract. 1, 7. LmLSzydlov. 12, 3: Omnes autem toni pares eciam sunt quatuor in numero: secundus, quartus, sextus et octavus; eciam fere ab omnibus musicis his nominibus appellantur et primo: plagalis, subiugalis, discipulus, filius, servus, minor frater. Trad. Holl. XVI 3, 1, 11. Trad. Holl. XVII 262. b zur Finalis — with reference to the final [s.IX] LmLMus. ench. 3, 2: Terminales sive finales dicuntur, quia in unum aliquem ex his quattuor melos omne finiri necesse est. Etenim primi toni melum et subiugalis sui sono archoo regitur et finitur. Secundus tonus cum subiugali suo sono deutero regitur et finitur. Tertius eiusque subiugalis sono trito regitur et finitur. Quartus cum suo subiugali sono tetrardo regitur et finitur (sim. LmLInch. Uchub. 100. LmLMod. Autent. prot. 12). LmLHucbald. 38. [s.XI] LmLBerno prol. 9, 5: Omnis ergo proti et subiugalis eius, idest primi ac secundi toni, melodia lychanos ypaton auctoritate regitur ac finitur. Deuteri vero eiusque subiugalis, idest tertii ac quarti, ypate meson regitur et finitur. Tritus cum suo subiugali, idest Vtus cum VIto, parypate meson regitur et finitur. Tetrardus cum suo subiugali, idest VIImus cum VIIIvo, lychanos meson sono regitur et finitur (inde LmLIoh. Cicon. mus. 2, 16 p. 284, 6). LmLPs.-Guido arithm. p. 58b: subiugales... in finalibus ... terminantur. al. LmLTheog. Mett. 32, 1 (p. 193a). [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 2, 13: Prothus autem cum suo subiugali finitur in voce quarta, que est sub ⋅D⋅ gravi; deuterus cum suo subiugali in voce quinta, que est sub ⋅E⋅ gravi; tritus cum suo subiugali in voce sexta, que est sub ⋅F⋅ gravi; tetrardus cum suo subiugali in voce septima, que est sub ⋅G⋅ gravi (inde LmLBonav. Brix. 15, 9). LmLIac. Leod. spec. 6, 47, 2: Per hoc, quod sexta vox ⋅F⋅ est legitimus finis huius (sc. quinti) toni, convenit ipsi cum suo subiugali sexto tono. [s.XV] LmLIoh. Olom. 8 p. 39. LmLUgol. Urb. 1, 25, 2: termineturque prothus, qui primus est, cum suo subiugali in voce re ... deuterus, autenticorum secundus, cum suo subiugali in voce mi terminatur. LmLUgol. Urb. 1, 51, 15: Sunt ergo troporum termini et fines, scilicet prothi et subiugalis sui, re gravis cum ⋅D⋅ prima vel re acuta cum ⋅A⋅ secunda, deuteri et sui subiugalis mi gravis cum ⋅E⋅ prima vel mi acuta cum ⋅C⋅ secunda, triti subiugalisque eius fa gravis cum ⋅F⋅ prima vel fa acuta cum ⋅C⋅ secunda. Sed tetrardo ac eius subiugali tantum re gravis cum ⋅G⋅ prima est pro termino constituta. al. LmLTrad. Holl. IX 2, 4, 73 (sim. LmLTrad. Holl. II 4, 126. LmLTrad. Holl. V 4, 266. LmLLad. Zalk. 4, 149). al. LmLTrad. March. 375. al. Trad. Holl. XIII 4, 166 comm. LmLCompend. mus. 104-107 (cf. LmLUgol. Urb. 1, 51, 5-8). c zu Ambitus und Struktur — with reference to ambitus and structure [s.IX-X] LmLHucbald. 53. LmLInch. Uchub. 119: nec superiorem eiusdem nominis sonum a quoquam finali suo subiugali tono attingere licitum est, sed infra ipsum morandum; hoc enim ius proprium inferiorum est, licet aliquotiens evenit superiorem parumper tangere. LmLAlia mus. 140 p. 201: Subiugalis[] vero unusquisque tropus a finali chorda superius habet diapente, inferius vero diatessaron (inde LmLAnon. Bernh. 2, 86). al. [s.X-XI] LmLPs.-Bernel. spec. 9: Protus constat ex prima specie diapente et prima specie diatessaron superius. Subiugalis eius ex eadem specie diapente et eadem specie diatessaron inferius. Deuterus constat ex secunda specie diapente et secunda specie diatessaron superius. Subiugalis eius ex eadem specie diapente et eadem specie diatessaron inferius. Tritus constat ex tercia specie diapente et tertia specie diatessaron superius. Subiugalis eius ex eadem specie diapente et eadem specie diatessaron inferius. Tetrardus constat ex quarta specie diapente et prima specie diatessaron superius. Subiugalis eius ex eadem specie diapente et eadem specie diatessaron inferius (sim. LmLBerno prol. 6, 2-14. LmLComm. Boeth. II p. 312, 20-40. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 20 p. 288, 4 - 2, 21 p. 288, 22. LmLThom. Bad. p. 93). LmLPs.-Bernel. spec. 16: Omnis tropus subiugalis eandem habet diapente vel diatessaron quam autenticus eius. Differunt autem, quod autenticus diatessaron habet supra diapente, subiugalis infra (sim. LmLBerno prol. 6, 15. LmLAmerus 23, 16. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 21 p. 288, 26. LmLThom. Bad. p. 94). LmLBerno prol. 7, 2: subiugalis... in Vtum locum ascendat, in IIIItum autem nec non et quandoque in Vtum descendat (inde LmLIoh. Cicon. mus. 2, 22 p. 290, 6). LmLBerno prol. 7, 5: Si quis cantus a finali suo ad dyapente non pertingit nec dyatesseron inferius habet, pro sui brevitate vel inperfectione solemus eum subiugali designare (inde LmLQuaest. mus. 1, 17 p. 38. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 23 p. 290, 15). al. LmLGuido ep. p. 524, 363: De ascensu vel descensu autenticorum vel subiugalium. al. LmLHermann. mus. p. 25 (p. 129a): graves et superiores subiugales, finales vero et excellentes includunt autenticos suntque subiugalium extremitates graves et superiores, finales mediae; autenticorum vero extremitates finales et excellentes, superiores mediae (inde LmLAnon. Wolf p. 218. LmLQuaest. mus. 1, 8 p. 17). LmLHermann. mus. p. 34 (p. 133) descr. al. LmLOliva 114. LmLWilleh. Hirs. 12 (c. 11), 4: Quatuor namque species diapason, quae subiugales totidem statuunt, medias huiusmodi quaerunt distinctiones, ut ipsae medietate diapente habeant supra et diatessaron infra (inde LmLFrut. brev. 7 p. 54). al. LmLAribo 11 p. 2: qualiter protus cum suo subiugali constet prima gravium, id est ⋅A⋅, prima finalium, id est ⋅D⋅, prima superiorum, id est ⋅a⋅, prima excellentium, id est ⋅d⋅ (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 59, 3). al. LmLTon. Aug. p. 85: Subiugalem enim a finali non solum diatesseron, sed etiam diapente remitti patet. al. LmLCant. In defect. p. 88 (cf. LmLBerno prol. 9, 48). LmLPs.-Guido arithm. p. 58b: Subiugales in gravibus principantur, ab excellentibus excluduntur, in finalibus et superioribus communicant. LmLPs.-Guido arithm. p. 60a: Omnis cantus, qui IIII sive V vocibus infra finalem descenderit et nihil super diapente tetigerit, subiugalis erit. Omnis cantus, qui plene plagalem depositionem habuerit, etiam (ms.; om. ed.) si super diapente unam vel duas voces tetigerit, subiugalis erit. Omnis cantus infra finalem unam vocem habens et supra diapente non vadens subiugalis erit. Omnis cantus in V vocibus tantum se continens potest esse communis, sed ei tribuatur, cuius frequentior habetur. Omnis cantus ad V voces non pertingens pro sui imperfectione subiugalis erit. al. LmLFrut. brev. 8 p. 59: Secundus modus, qui est subiugalis primi, ascendit ad mesen, id est ad ⋅a⋅, raro autem ad paramesen, id est ⋅C⋅ quadratam; remittitur autem ad proslambanomenon, quae est ⋅A⋅, et interdum ad gammam, scilicet ⋅Γ⋅. al. [s.XI-XII] LmLAnon. Wolf p. 222: omnis subiugalis suam diapason speciem a gravibus incipiens et per finales gradiens non ultra procedat quam ad superiores (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 33, 14). al. LmLQuaest. mus. 2, 26 p. 96 descr. al. LmLTheog. Mett. 44, 5 (p. 196b). al. LmLIoh. Cott. mus. 12, 30 (inde LmLTrad. Holl. VIII 26, 63. Trad. Holl. XI 5, 36. [] LmLConr. Zab. tract. BC 1). al. LmLUdalsc. 52 (sim. LmLTon. Baumg. 6, 1). LmLUdalsc. 84 (sim. LmLTon. Baumg. 8, 1). LmLTon. Vatic. 12, 5 p. 202. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 489a. LmLIoh. Aegid. 13, 16. LmLPs.-Thomas Aqu. I 86-89. LmLEngelb. Adm. 3, 19, 9. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 4, 95: Debet namque cantari secundus tonus semper per ⋅b⋅ rotundum, cuius ratio est, quia secundus eo, quod subiugalis est, ultra sextam scandere non potest, ut superius dictum est. Ad ipsam vero si ascenderet per ⋅C⋅ quadrum, tunc ab ⋅F⋅ gravi quomodocunque ascendendo ad dictum ⋅C⋅ vel ab ipso ⋅C⋅ quomodocunque descendendo ad predictum ⋅F⋅ fieret tritoni duricia, que in cantu quolibet est penitus evitanda (inde LmLBonav. Brix. 15, 62). al. LmLIac. Leod. spec. 6, 52, 6 (cf. LmLAnon. Wolf p. 218). LmLHugo Spechtsh. comm. p. 137. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 26, 20 (sim. LmLConr. Zab. tract. AZ 18. LmLReg. comp. p. 193. cf. LmLIoh. Cott. mus. 12, 24). LmLIoh. Olom. 8 p. 39. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 20 p. 288, 9. al. LmLUgol. Urb. 1, 162, 14: cum trito ⋅B⋅ molle magis convenire videtur et cum suo subiugali quam cum ceteris. al. LmLAnon. Carthus. nat. 3, 7. Trad. Holl. XI 3, 10 (sim. LmLTrad. Holl. III 6, 51). al. Trad. Holl. XXIII 2, 3, 4 (sim. Trad. Holl. XXI 8, 4). al. Trad. Holl. XXIV 16, 30. al. LmLTrad. Holl. VII 4, 8 (sim. Trad. Holl. XIII 4, 15). LmLTrad. Holl. V 4, 20 (sim. Trad. Holl. XIII 4, 15. LmLLad. Zalk. 4, 23. Trad. Holl. XIV 10, 13). Trad. Holl. XIII 4, 166 comm. al. LmLFr. Gafur. extr. 8, pr. 7. LmLNicol. Burt. 1, 23, 136. LmLBonav. Brix. 15, 105 (sim. LmLAnon. La Fage III p. 246. cf. LmLMarch. luc. 11, 4, 145). al. LmLAnon. La Fage III p. 245: subiugalis... ultra sextam scandere non potest. Trad. Holl. XVII 276. al. d zu den Differenzen („Saeculorum amen“-Formeln) — with reference to the differentiae (‘saeculorum amen’ formulas) [s.XI] LmLHermann. mus. p. 25 (p. 128b): nulla subiugalium differentia vel super magistrum vel cum ipso, sed semper inferius locum accipit. Omnis enim autenticus praeter deuterum quinto a finali loco, omnis autem subiugalis subtus in secunda vel tertia chorda differentiam collocat (inde LmLAnon. Wolf p. 216). LmLWilleh. Hirs. 41 (c. 40), 49: In ordine proti et triti autenticorum differentiae in quinto, subiugalium ipsorum in tertio a finali loco ponuntur. In ordine deuteri et tetrardi autentici deuteri differentiae in sexto, tetrardi in quinto, subiugales eorum in quarto a finali loco locantur. LmLPs.-Guido arithm. p. 59a: Nullus autem subiugalis cum suo magistro in eadem litera „Saeculorum amen“ collocat, sed semper inferius eqs. LmLAnon. Wolf p. 217: Ceterum subiugalium differentiae aspirare non audent ad diapente, sed infra ipsum suas inceptiones cohibere sunt contentae. [s.XII] LmLUdalsc. 52: subiugalis tercii. ... Cuius „Seculorum amen“ incipit in ⋅A⋅ sicut primi et quarti (sim. LmLTon. Baumg. 6, 1). LmLUdalsc. 84: subiugalis quarti. ... Huius „Seculorum amen“ incipit in ⋅C⋅ acuto sicut tercii et quinti (sim. LmLTon. Baumg. 8, 1). [s.XV] LmLTrad. Holl. V 4, 20: subiugales vel collaterales ... communiter suum „euouae“ et suum versum et discursum gravius, id est declivius, assumunt (sim. LmLLad. Zalk. 4, 23. Trad. Holl. XIV 10, 13). LmLAdam Fuld. 2, 14. e zur Wortbedeutung — with reference to the meaning of the word [s.XI] LmLWilleh. Hirs. 17 (c. 16), 1: ut ... subiugales inde dicantur, quod subiugati et subditi sive suppositi sint autenticis. [s.XIII] LmLAmerus 17, 2: plagales vel plage, quasi partes vel collaterales sive subiugales, quia inferiora loca possidentes unusquisque sub latere sui autenti continetur et inferior sit. LmLTrad. Garl. plan. V 212: dicuntur plagales quasi subiugales, quia dicitur ‚plagalis‘ Graece quasi ‚subiugalis‘ Latine, quia illi quatuor plagales praecedentibus autenticis fuerunt additi. [s.XIV] LmLGoscalc. 1, 5 p. 70, 13: plagales, quasi subiugales, quia sub iugo (ms. Berkeley 744; ed.: subiugo) manent suorum [] autenticorum. [s.XV] Prosd. plan. 2, 4 p. 86, 29: subiugales, quia partem subiugalem sive declinem, hoc est descensum, sumere videntur. Trad. Holl. XI 3, 10: subiugales eo, quod cantus eorum naturaliter descendit. al. Trad. Holl. XXIII 1, 5, 15 (sim. Trad. Holl. XXI 7, 9). LmLNicol. Burt. 1, 23, 136: subiugales vel laterales eo, quod sub potestate authenticorum sunt tamquam famuli. Trad. Holl. XVII 213. al. f zu Initium, Melodieverlauf und Abschnittsbildung — with reference to beginning, melodic progression, and formation of segments [s.XI] LmLFrut. ton. p. 167: Huius autem (sc. plagis tetarti) initia, ut ceterorum subiugalium, quatuor sunt legalia: ⋅D⋅E⋅ ⋅F⋅G⋅, usitata vero cum distinctionibus sex ⋅D⋅E⋅F⋅G⋅a⋅C⋅. LmLIoh. Cott. mus. 10, 34: qui vero (sc. modus) magis in gravibus moram faceret, plagis vel plagalis, id est collateralis seu subiugalis, diceretur (inde LmLTrad. Holl. VIII 23, 16. LmLConr. Zab. tract. AR 4). LmLIoh. Cott. mus. 12, 38: Subiugalibus vero quibusdam licet principia sua vel etiam hemitonia ad quartas intendere et ad quintas interdum remittere (inde LmLGob. Pers. p. 194b. LmLConr. Zab. tract. BD 5). LmLIoh. Cott. mus. 19, 7: sicut subiugalium est maxime in gravibus, ita autentorum maxime in acutis conversari (inde LmLTrad. Holl. VIII 28, 18). LmLIoh. Cott. mus. 19, 9: Observandum etiam de diapente, ut in melodia subiugalium a finali nunquam ad superiores saliat; diatessaron vero supra et infra libere fiat (inde LmLTrad. Holl. VIII 28, 19). al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 12, 1, 19: Sunt nonnulli cantus, qui ... nec ututur dyapente communi, que pluries in uno cantu repercussa facit ipsum subiugalem (inde LmLBonav. Brix. 16, 3). al. [s.XV] LmLGob. Pers. p. 188a: Item cantus subiugalium saepius finem revisent, in quarta rarissime pausent, in quinta a finali numquam; sed, si quintam contigerit plagalis, raptim et quasi formidando recurrat. LmLTrad. Holl. II 4, 6: subiugales dicuntur eo, quod in gravibus moram faciunt (sim. LmLTrad. Holl. V 4, 17. Trad. Holl. XIV 10, 11). LmLReg. comp. p. 193. 2 speziell — specific a subiugalis protus (proti) - subiugalis deuterus (deuteri) - subiugalis tritus (triti) - subiugalis tetrardus (tetrardi) Bezeichnung für die zweite, vierte, sechste und achte Kirchentonart — term for the second, fourth, sixth, and eighth mode [s.XI] LmLHermann. mus. p. 35 (p. 134a). LmLWilleh. Hirs. 16 (c. 15), 2: in dispositione troporum eaedem (sc. chordae) uno ac eodem spatio et autenticum protum et subiugalem tetrardum includunt. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 58a: Prima autem diapason species est subiugalis proti ab ⋅A⋅ in ⋅a⋅, media ⋅D⋅; secunda est subiugalis deuteri a ⋅B⋅ in ⋅♮⋅, media ⋅E⋅. Tertia est subiugalis triti a ⋅C⋅ in ⋅c⋅, media ⋅F⋅. Quarta est communis proti et tetrardi subiugalis a ⋅D⋅ in ⋅d⋅, media ⋅G⋅. LmLPs.-Guido arithm. p. 59b: protus habet finem in ⋅D⋅, mediam distinctionem in ⋅a⋅; tetrardi subiugalis (ms.; ed.: subiugales) habet tam finem quam mediam distinctionem in ⋅G⋅ ... subiugalis autem tetrardi suis quoque speciebus intentus per cola et commata maxime circa ⋅G⋅ versans. al. LmLFrut. brev. 7 p. 54: specierum diapason prima ... in subiugalem proti convertitur, secunda in subiugalem deuteri, necnon reliquae duae in alios duos. LmLFrut. brev. 7 p. 55 descr. LmLAnon. Wolf p. 199: Terminus „euouae“ proti et lateralis deuteri et subiugalis triti in chorda incipitur, quae mese, idest media, dicitur. LmLAnon. Wolf p. 212: Subiugalis deuteri... in sex chordas suas distendit incipientias ⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅a⋅. LmLAnon. Wolf p. 223 (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 33, 17). [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 54, 1: De forma subiugalis prothi. LmLUgol. Urb. 1, 56, 1: De forma subiugalis deuteri. Forma subiugalis deuteri ab ipsius deuteri forma nisi in diatesseron positione non distat. LmLUgol. Urb. 1, 58, 1: De forma subiugalis [] triti. LmLUgol. Urb. 1, 60, 1: De forma subiugalis tetrardi. al. LmLAdam Fuld. 2, 17: comprehenduntur enim omnes (sc. toni) sub regali et subiugali proto, deutero, trito, tetrardo. LmLCompend. mus. 113. al. b subiugalis primus - subiugalis secundus - subiugalis tertius - subiugalis quartus Bezeichnung für die zweite, vierte, sechste und achte Kirchentonart — term for the second, fourth, sixth, and eighth mode [s.XI] LmLHermann. mus. p. 46 (p. 139b): ⋅D⋅ sola inter omnes chordas biformis sit, hoc est, quia quarta gravium et prima est finalium, et quia secundum id, quod prima est, protum autenticum, secundum id vero, quod quarta, quartum quoque informat subiugalem. al. LmLWilleh. Hirs. 37 (c. 36), 2: Primus subiugalis per ⋅D⋅C⋅B⋅A⋅Γ⋅ per propriam speciem diapente descendit. Secundus per ⋅E⋅D⋅C⋅B⋅A⋅ per suum diapente remittitur. Tertius vero per ⋅F⋅E⋅D⋅C⋅B⋅ per propriam speciem diapente deponitur. Quartus autem subiugalis synemmenon non contingens naturale a ⋅G⋅ in ⋅C⋅ infra finalem habet diapente. al. LmLAribo 43-44 p. 30. LmLTon. Aug. p. 92a: secundo subiugali, quarto videlicet tono. al. LmLAnon. Wolf p. 222: quarto subiugali, idest octavo tono (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 33, 13). [s.XV] LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 5, 7: primus plagalis aut subiugalis ab ⋅A⋅ gravi in ⋅A⋅ acutum, qui et secundus tonus, in prima specie seu constitutione diapason. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 5, 16: secundus plagalis aut subiugalis a ⋅♮⋅ gravi in ⋅♮⋅ acutum, qui et quartus tonus, in secunda specie vel constitutione diapason. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 5, 27: tertius plagalis aut subiugalis a ⋅C⋅ gravi in ⋅C⋅ acutum, qui et sextus tonus, in tertia specie vel constitutione diapason. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 5, 37: quartus plagalis aut subiugalis a ⋅D⋅ gravi in ⋅D⋅ acutum, qui et octavus tonus, in quarta specie vel constitutione diapason. LmLNicol. Burt. 1, 23, 143: Haec est primi subiugalis formula intra primam diapason, sed prima ex diapente ac prima diatessaron confecta. Principia eius sunt quandoque in ⋅A⋅ ut „Omnes patriarchae“, in ⋅C⋅ ut „Nonne cor nostrum“, in ⋅D⋅ ut „Ecce in nubibus“, in ⋅F⋅ ut „Quem vidistis“.
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
-
—
Lateinsubiugalis
Lex. musicum Latinum
subiugalis -e et subst. subiugalis -is m. (den authentischen Kirchentonarten) ‚untergeordnet‘, plagal; Nebenform (Bezeic…
Verweisungsnetz
2 Knoten, 1 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Filter:
Kompositum 1
Sackgasse 1
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit subiugalis
1 Bildungen · 0 Erstglied · 1 Zweitglied · 0 Ableitungen
‑subiugalis als Zweitglied (1 von 1)
tropus subiugalis
LmL
tropus subiugalis v. LmL subiugalis fort. ex errore pro tonus: LmL Gloss. Mart. Cap. 963/371, 10-1. cf. LmL HMT s. v. saepius
Zitieren als…
- APA
-
Cotta, M. (2026). „subiugalis". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 17. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/subiugalis/lml?formid=S00466
- MLA
-
Cotta, Marcel. „subiugalis". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/subiugalis/lml?formid=S00466. Abgerufen 17. May 2026.
- Chicago
-
Cotta, Marcel. „subiugalis". lautwandel.de. Zugegriffen 17. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/subiugalis/lml?formid=S00466.
- BibTeX
-
@misc{lautwandel_subiugalis_2026, author = {Cotta, Marcel}, title = {„subiugalis"}, year = {2026}, howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern}, url = {https://lautwandel.de/lemma/subiugalis/lml?formid=S00466}, urldate = {2026-05-17}, }