Eintrag · Lex. musicum Latinum
species
species -ei f. Art, Gattung; Gestalt, Form — kind, genre; form I für Tongeschlechter — for the Greek genera [s.III] LmLFragm. Cens. 12, 1: Modulatio est modorum prudens dispositio; eius tres species διάτονος, χρῶμα, ἁρμονία (inde LmLFlor. Fax. 2, 3, 8). [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 5, 16, 21. [s.IX] LmLRemig. Aut. 502, 15: speciem cromaticam. [s.XI] LmLLect. Guid. p. 45: colores vel species sunt in cantibus videlicet tres, idest diatonicum, cromaticum, enarmonicum. Ex quibus speciebus una propter nimiam austeritatem displicuit. Secunda vero iocularem mollitiem descendit. Tercia ex utraque temperata communi usui placuit. [s.XIV] LmLComm. Boeth. II p. 224, 23: Genera vocat (sc. Boethius) generales qualitates melorum complectentes omnes cantilenas, et sunt diatonicum, cromaticum et enarmonicum. Non enim est aliqua cantilena, quam non informat aliqua istarum qualitatum; unde et quidam rati sunt eas esse species huius artis. [s.XV] LmLWencesl. Prach. 141. LmLTrad. Holl. V pr. 109 (sim. LmLLad. Zalk. pr. 97). al. II für Intervalle — for intervals A allgemein — general [s.V] LmLMart. Cap. 9, 971: ille (sc. tonus) per quattuor species, hoc est diesis, dividitur. [s.IX-X] LmLHucbald. 13. Alia[] mus. 141 p. 201 (sim. LmLAnon. Bernh. 2, 87). al. [s.XI] LmLGuido micr. 6, 8: In hac specie (sc. diapason) gravior vox duo habet spatia, acuta unum (inde LmLComm. Boeth. II p. 240, 4). LmLGuido ep. p. 524, 357: Nulla autem vox ultra quatuor elevationes vel depositiones habet, quia non potest gravari vel acui nisi ad secundam vel terciam vel quartam vel quintam secundum sex species, quas supra dixi, id est tono, semitonio, ditono, semiditono, diatessaron et diapente. LmLAribo 5 p. 57. al. LmLComm. Guid. 93 p. 108: Symphonia alia tonus, alia semitonium, ditonus, semiditonus, diatessaron, diapente, diapason. Quattuor primae species non subdividuntur. al. LmLLib. spec. 40 p. 34: De specie (ed.: specii) ditoni. Ditonus est species, quia pars speciei diatessaron et diapente est. ... aliquando ponitur ... pro tono et semitonio. Igitur quia ditonus species est, species ditoni unde constat? Ex tono et semitonio. al. LmLVers. Ars humanas p. 111a. LmLAnon. Wolf p. 213 (inde LmLQuaest. mus. 1, 14 p. 30-31). al. [s.XII] LmLTon. Gratianop. p. 47. [s.XIII] LmLDisc. Quicumque II 1, 3: tres sunt species in plana musica, de quibus prima vocatur dyatessaron, secunda diapente, tertia diapason. LmLMetrol. 94 p. 77 (cf. LmLGuido micr. 11, 12). LmLComm. Boeth. I 1, 15 p. 50. LmLIoh. Garl. mens. 12, 8. LmLAnon. Couss. VII 10, 1: tredecim sunt species in musica: quarum prima dicitur unisonus, secunda dicitur semitonium, tertia dicitur tonus, quarta dicitur semiditonus, quinta dicitur dytonus, sexta dicitur dyatesseron, septima dicitur dyapente, octava dicitur dyapason, nona dicitur semitonium cum dyapente, decima dicitur tonus cum dyapente, <undecima dicitur semidytonus cum dyapente>, duodecima dicitur dytonus cum dyapente, tertia decima dicitur tritonus. al. LmLLambertus plan. 139: Sunt autem species duodecim, quibus omnis cantus contexitur; scilicet: unisonus, tonus, semitonium, ditonus, semiditonus, diatessaron, diapente, tonus cum diapente, semitonium cum diapente, ditonus cum diapente, semiditonus cum diapente, ultima diapason (inde LmLTrad. Lamb. 3, 1, 1. cf. Hermann. mod. p. 150: Ter terni sunt modi, quibus omnis cantilena contexitur ...). al. LmLTrad. Lamb. 3, 9, 2: dyapente ... quasi de quinque vocibus species constituta. al. LmLHier. Mor. 25, 176 (p. 185): vocis sive soni sub specie semitonii lenta vibracio. al. LmLTrad. Garl. plan. I 60: Sciendum, quod diatonici generis sunt XIII species, videlicet unisonus, diapason, diapente, diatessaron, tonus, semitonium maius (?), ditonus, semiditonus, tonus cum diapente, semitonium cum diapente, <semiditonus cum diapente>, ditonus cum diapente, tritonus (sim. LmLTrad. Garl. plan. II 34. LmLTrad. Garl. plan. IV 4). al. LmLTrad. Garl. plan. II 80. al. LmLTrad. Garl. plan. III 97: Diapason ... dicitur a ‚dia‘, quod est ‚de‘, et ‚pan‘, quod est ‚totum‘, quasi continens omnes species alias in se (sim. LmLTrad. Garl. plan. V 141. LmLTrad. Garl. plan. V 180. LmLTrad. Franc. I p. 22). al. Vers. Palmam I 85: Formatur cantus hiis ter ternis speciebus (sim. Trad. Holl. XXIV 8, 21. Trad. Holl. XXVI 144). LmLAugust. min. 105. al. LmLTrad. Franc. I p. 16: Tredecim (ed.: Tredecima) species sunt cantus, secundum quod moderni dicunt et asserunt, quarum nomina et diffinitiones ulterius insubscribuntur. Verumtamen species cantus possunt esse infinitae per unius additionem ad alteram, quia tenent rationem numeri, cui potest fieri additio usque in infinitum. Sed secundum vocem hominis non possunt modo bono aliae cantari, licet in scripto possint poni, et ideo non ponunt alias species praeter istas. LmLTrad. Franc. I p. 32: Ubi ponitur b rotundum, dicitur fa; ubi vero ♮ quadrum, dicetur mi. Et sic potest unam speciem in aliam transmutari (inde LmLFr. Gafur. extr. 9, 8, 5). al. LmLDisc. Sciendum 69. LmLPs.-Mur. summa 1172. al. LmLEngelb. Adm. 4, 10, 4. [s.XIV] LmLGuido Dion. 1, 1, 119. al. LmLTrad. Phil. I f. 61vG, 3. al. LmLInterv. Proportionum p. 19. al. LmLInterv. Sunt autem p. 22. LmLIac. Leod. spec. 5, 3, 14 (cf. LmLGuido micr. 20, 20). al. LmLQuat. princ. 1, 14. al.[] LmLIoh. Boen ars append. 17, 1: tres species principales ..., scilicet diatesseron, diapenthe et diapason. al. LmLGoscalc. 1, 9 p. 98, 1: Sequitur videre de 14 speciebus seu maneriebus differencialibus infra dyapason inclusive contentis. Et prima est unisonus ... Secunda species est semitonium eqs. al. LmLComm. Boeth. II p. 176, 15: si hee due species, scilicet diatessaron et diapente, coniungantur, oritur diapason. LmLCompil. Ticin. A 46. al. LmLAnon. Mediol. 1, 2: Et nota, quod unisonus non ponitur in numero istarum specierum, quia significat eamdem vocem. al. LmLAnon. La Fage II p. 424: species tritoni, quae omni modo in omni cantu evitanda est. ... Nota, quod species musicae sunt quindecim, scilicet tonus, semitonus, dictonus, semidictonus, diatessaron, tritonus, diapente perfectum, diapente imperfectum, exaten maius, exaten minus, eptaten maius, eptaten minus, diapason, diapason cum diatessaron, diapason cum diapente et bisdiapason. LmLAnon. Seay p. 30. al. LmLAnon. Monac. II 90. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 13, 111: iste species (sc. semidytonus cum dyapente et dytonus cum dyapente) raro contingunt in cantu (sim. Trad. Holl. X C 140. Trad. Holl. XV 7, 102). al. LmLIoh. Olom. 7 p. 34: Non autem, ubicumque fit ascensus vel descensus ad vocem limitis quinti, semper est diapente, quia, si duo semitonia subincluduntur, est tritonus, de quo dictum est, sed, ubi trium tonorum et unius semitonii fit computatio, est recta species diapente. Componitur enim semper ex tribus tonis et uno semitonio. al. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 7 p. 254, 3. al. LmLIac. Theat. 15. LmLNicol. Cap. p. 312: Species est coniunctio duarum vocum cum aliquo numero ordinata. al. LmLAnon. Claudifor. 3, 1, 1. al. Anon. Gemnic. 3, 1, 23. LmLUgol. Urb. 1, 27, 2: Uno tantum vocum ordine tritonus est inventus constans, ut praedicitur, ex tonorum trium sine semitonio connexione, qui, cum de pluribus differentibus numero non praedicetur, species nuncupari non potest. al. LmLAnon. Carthus. pract. 7, 19. al. LmLTrad. Holl. II 3, 203 (sim. LmLTrad. Holl. V 3, 245). LmLAnon. London. II 3, 3. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 3, 31: tritonus pessima species et diapente non vera. al. LmLTrad. Holl. V 1, 4 (sim. LmLLad. Zalk. 1, 3). al. LmLTrad. Holl. VI 6, 19. al. LmLFr. Gafur. extr. 9, 5, 15. al. LmLCompos. Capiendum 1, 5. LmLBart. Ram. 1, 1, 3 p. 8: de semitoniis aliisque maioribus speciebus. al. LmLBonav. Brix. 14, 1. al. LmLAdam Fuld. 4, 8. al. LmLLad. Zalk. 3, 183. al. Trad. Holl. XXII 7, 6. LmLMich. Keinsp. 6, 56. LmLAnon. Couss. I p. 446a: Item discantus non debet multum saltare per magnas species sicut per quintas, sextas aut septimas aut octavas ... Item species inconvenienter cantanda non debet sepius poni, sed vitari, in quantum potest, sicut septima aut nona ac etiam aliquando sexta. LmLAnon. Couss. I p. 447b: tritonus est species vitanda in musica. al. LmLInterv. Prima species p. 229-230. LmLContr. Contr. est ars 11. LmLContr. Inprimis 5, 1. al. LmLContr. Prima regula 25: saltus sex clavium in tenore aut discantu dari non debet nec septem clavium, et ratio est, quia tales saltus seu species in se non sunt ita melodiosae aut dulces audiendo sicut et ceteri. LmLContr. Primo sciendum p. 291: si cantus planus descendit per speciem dyathessaronicam. LmLContr. Quot sunt spec. p. 74b. al. Contr. Species discantus p. 283. LmLContr. Species plani tit.: Species plani cantus sunt terdecim eqs. LmLContr. Volens igitur p. 382. al. LmLContr. Volentibus I p. 23a: Tredecim igitur sunt species cantus sive discantus nec plures nec pauciores. al. B Zusammenklänge in der Mehrstimmigkeit betreffend — with respect to simultaneous sonorities in polyphony [s.XI] LmLGuido micr. 5, 11: Unde et in canendo duo aut tres aut plures cantores, prout possibile fuerit, si per hanc speciem (sc. diapason) differentibus vocibus eandem quamlibet antiphonam incipiant et decantent, miraberis te easdem voces diversis locis, sed minime diversas habere eundemque cantum gravem et acutum et superacutum tamen unice resonare [] (inde LmLTrad. Holl. VI 30, 15. LmLConr. Zab. tract. AA 6. sim. LmLIac. Leod. spec. 5, 24, 13). LmLGuido micr. 6, 12: Has tres species symphonias, id est suaves vocum copulationes memineris esse vocatas, quia in diapason diversae voces unum sonant. Diapente vero et diatessaron diaphoniae, id est organi, iura possident et voces utcumque similes reddunt (inde LmLConr. Zab. tract. AE 6). al. LmLPs.-Berno mon. 6, 5: quodsi diapason et diatessaron est diversarum vocum concentus suaviter et uniformiter accidens auribus, iure interponetur consonantiae speciebus. LmLOrg. Mediol. pros. 11. LmLQuaest. mus. 1, 18 p. 40: Hae igitur tres species, diatessaron videlicet, diapente ac diapason ... inter reliquas consonantias optinent principatum. LmLTheog. Mett. 14, 4 (p. 188b): Sunt enim inter supradictos modos vocum tres species, quae dicuntur symphoniae ... id est dyatesseron, dyapente, dyapason. [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 9, 8. al. LmLAnon. Couss. VII 11, 22: Et notandum, quod unisonus, semidytonus, dytonus, dyatesseron, dyapente et dyapason sunt magis necessariae species quam aliae, quia omnis discantus se habet cum tenore suo in aliqua istarum consonantiarum (inde LmLTrad. Lamb. 3, 15, 1). LmLLambertus plan. 196: Istarum autem specierum quedam sunt concordantes, quedam discordantes, quedam magis, quedam minus. LmLTrad. Lamb. 3, 15, 1. LmLFranco Col. 11, tit.: De discantu et eius speciebus. al. LmLTrad. Garl. plan. I 209 (sim. LmLTrad. Garl. plan. II 139). LmLTrad. Franc. I p. 32: Aliae species, scilicet tonus, semitonium, tritonus, semitonium cum diapente, vocantur dissonantiae. LmLVers. Postquam pro 17. [s.XIV] LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 37a: Sequitur, quomodo iste septem species ponende sunt in discantu. al. LmLTrad. Phil. I f. 61vG, 1. al. LmLPetr. Palm. p. 508: Possumus enim ascendere ab unisono ad alias species sive differentias discantus supra ipsum existentes. al. LmLIoh. Mur. contr. 3. LmLQuat. princ. 4, 2, 13. al. LmLIoh. Tork. disc. p. 136. LmLGoscalc. 2, 1 p. 110, 3. al. Anon. Meyer 23, 11. LmLComm. Boeth. II p. 366, 7: hec species (sc. diapente cum tono) prius repudiata est, verumtamen in multis cantilenis istius temporis et precipue in Anglia proceditur per diapente cum tono; et hoc fit, ut propter precedentem utcumque discordiam concordia sequens reddatur suavior. al. LmLCompil. Ticin. D 192. al. LmLTrad. Pipudi p. 45. LmLAnon. Seay p. 31: Ista secunda (sc. semitonus) non debet fieri, quia species dissonibilis. al. LmLAnon. Monac. II 105: discantans semper debet uti propinquiori specie in ascendendo et descendendo. al. [s.XV] LmLPhil. Cas. contr. 4. LmLTheod. Capr. p. 95. al. LmLAnon. Carthus. theor. 20, 7: Species consonantes sunt hee: unisonus, semiditonus, ditonus, dyapenthe, semitonium cum dyapenthe, tonus cum dyapenthe, dyapason, semiditonus supra dyapason, ditonus supra dyapason, dyapenthe supra dyapason, semitonium cum dyapenthe supra dyapason, tonus cum dyapenthe supra dyapason, duplex dyapason, semiditonus supra duplicem dyapason, ditonus supra duplicem dyapason, dyapenthe supra duplicem dyapason. Relique vero omnes sunt species dissonantes. al. LmLTrad. Holl. VII 3, 69: tonus est pars consonancie sive species discantus pure discordans. al. LmLTact. Bona 28. al. LmLFr. Gafur. extr. 9, 3, tit.: De speciebus et regulis contrapuncti. al. LmLCompos. Capiendum pr. 8. al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 3. al. LmLBart. Ram. 2, 1, 2 p. 72: Et quando species aliqua bonam consonantiam non fecerit, elevetur per signum aut deprimatur. al. LmLAnon. Tegerns. II 132: Nam ex quanto pluribus variis speciebus componitur (sc. contrapunctus), tanto dulcior est et regularior. LmLIoh. Hoth. contr. I 2: Quamvis species sive consonantiae discantus infinitae sint, tamen in praesentiarum communiter novem utendae reperiuntur. al. LmLNicol. Burt. 2, 3, 29 (cf. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 67). LmLGuill. Pod. 6, 2. al. LmLFr. Gafur. pract. 3, 13: Fictas autem seu coloratas contrapuncti species. al. LmLAnon. Couss. I p. 445. al. []Compil. Salisb. 12. al. LmLContr. Ad sc. artem p. 68a. LmLContr. Consonantia 26: Numquam etiam ordinanda est quinta vel quarta in ⋅f⋅faut, quando in ⋅h⋅mi gravi et in ⋅b⋅fa⋅h⋅mi acuto dicitur mi, quia sunt species falsae et prohibitae cantantes semidiapente et tritonum (sim. LmLContr. Si discantus 28). LmLContr. Et primo I 6 p. 138 (p. 463a): dicuntur species contrapuncti, quia punctus ad punctum seu punctus cum puncto per aliquam distanciam clavium sub praedictis speciebus naturaliter consonat. LmLContr. Et primo I 32 p. 142 (p. 464a): omnis contrapunctus debet componi ex pluribus variis speciebus praescriptis. al. LmLContr. Et primo II 36 p. 143 (p. 464b): dictum est prius, quod nisi sunt quinque species contrapuncti. Sed in discantu plures sunt, quia quarta et septima in discantu possunt esse species, et hoc in sincopacionibus. LmLContr. Et primo II 39 p. 143 (p. 464b): quum fit sincopacio contra unam semibrevem, tunc prima non debet esse bona species; secunda potest esse ad placitum, et haec de specie bona, secundum quod melodia requirit. al. LmLContr. Nota quinque 2. al. LmLContr. Notandum est p. 45. al. LmLContr. Notandum quod p. 115b. LmLContr. Prima regula 14. al. LmLContr. Primo sciendum p. 291. LmLContr. Quicumque III p. 288. al. LmLContr. Quoniam hom. pr. 11. al. LmLContr. Quoniam latens p. 291. LmLContr. Quot sunt conc. p. 70b. al. LmLContr. Septem s. spec. p. 28a. LmLContr. Sex s. spec. I p. 306a. al. LmLContr. Species contr. 1. al. LmLContr. Species plani 29. al. Contr. Speties discantus p. 283. LmLContr. Volens igitur p. 383. LmLContr. Volentibus I p. 27a. al. C Konsonanzen betreffend — with respect to consonances [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 4: Coniunctiones autem in musica septendecim esse dicuntur, scilicet semitonium, tonus, semiditonus, ditonus, dyatessaron, dyapente imperfectum, tritonus, dyapente, exadem minus, exadem maius, eptadem minus, eptadem maius, dyapason imperfectum, dyapason, dyapason dyatessaron, dyapason dyapente et bisdyapason. Harum autem omnium coniunctionum alie dicuntur coniunctiones et sillabe, alie coniunctiones et species et alie coniunctiones tantum. Que autem dicuntur coniunctiones et sillabe, sunt quatuor, scilicet semitonium, tonus, semiditonus et ditonus ... Ille vero, que coniunctiones et species sunt, sex esse dicuntur, scilicet dyatessaron, dyapente, dyapason, dyapason dyatessaron, dyapason dyapente et bisdyapason. III für die Struktur der Intervalle (Intervallspecies) — for the structure of intervals (species of intervals) A Definition [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 14 p. 337, 22: Species autem est quaedam positio propriam habens formam secundum unumquodque genus in uniuscuiusque proportionis consonantiam facientis terminis constituta (inde LmLHier. Mor. 20, 80 (p. 154). LmLIac. Leod. spec. 4, 16, 1. LmLIac. Leod. spec. 6, 2, 1. LmLComm. Boeth. II p. 310, 31. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 1 p. 238, 12. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 5, 10. LmLBart. Ram. 1, 2, 8 p. 49. LmLGuill. Pod. 1, 20. ad loc.: LmLGloss. Boeth. mus. 4, 14, 3-5. LmLComm. Boeth. II p. 288, 1). [s.XI] LmLWilleh. Hirs. 3 (c. 2), 17: species est quaedam habitudo diversae positionis tonorum et semitoniorum (inde LmLFrut. brev. 6 p. 51). LmLLib. spec. 25 p. 33: Species autem in musica dicimus esse consonantiarum varietates. [s.XV] Prosd. plan. 2, 12 p. 110, 1: Pro declaratione autem specierum... est sciendum, quod species, quantum ad propositum spectat, est prepositionis, postpositionis, ac in medio positionis tonorum atque semitoniorum quedam diversitas in quibusdam vocum combinationibus reperta. B Gebrauch — usage 1 allgemein — general [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 14 p. 338, 16: habebit diatessaron quidem species tres, diapente autem species quattuor, diapason vero species septem; semperque una minus species erit, quam [] fuerint voces (inde LmLIac. Leod. spec. 2, 35, 11. LmLIac. Leod. spec. 6, 2, 7. LmLFr. Gafur. op. 5, 2. LmLFr. Gafur. theor. 5, 2, 6. LmLGuill. Pod. ench. 27 p. 390. LmLCompend. mus. 86). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 4, 14, 5. al. [s.IX] LmLScol. ench. 1, 375: sistemata sunt species tetracordorum, pentacordorum, ogdocordorum, quae modis singulis suas dant species (inde LmLComm. Boeth. II p. 214, 1. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 55 p. 332, 14). al. LmLAlia mus. 16 p. 107: omnis symphonia unam vocem pluresque species admittit. Ton. Leod. pr. 69. [s.XI] LmLBerno prol. 5, 4. al. LmLPs.-Berno mon. 6, 18. LmLHermann. mus. p. 24 (p. 128a). al. LmLOliva 86: semitonium mutationis suae vice omnium simphoniarum species format. Quot enim loca in unaquaque simphonia mutare poterit, tot eorum species vera ratione conficiet. al. LmLHeinr. Aug. 97. al. LmLWilleh. Hirs. 4 (c. 3), 1. al. LmLComm. Guid. 17 p. 109. al. LmLVers. Ars humanas p. 112a. LmLPs.-Guido arithm. p. 57a. al. LmLPs.-Osbern. 96. LmLAnon. Wolf p. 212. al. LmLQuaest. mus. 1, 21 p. 59: Ecce enim patenter intelligis et descriptione et ratione, quod ipsa semitonii transpositio sit troporum et specierum mutatio. al. LmLTheog. Mett. 31, 1 (p. 192b). al. [s.XII] LmLTrad. Guid. 3: Quarum (sc. symphoniarum) quaedam habent species, quaedam speciebus carent. ibid. al. LmLGuido Aug. 86. al. LmLAnon. La Fage I 5, 15. LmLTheinr. Dov. 3, 2 p. 228, 13: Que convenientie dividantur in species et que non dividantur. ... he quidem dividuntur, que inequalium intervallorum sunt, que vero unius tam sunt aut equalium, non dividuntur. LmLTheinr. Dov. 3, 21 p. 328, 14: Chromatice vero distinctionis et enharmonice consonantiarum species ab eis diatonice speciebus differunt. al. [s.XIII] LmLMus. man. 32, 5: quaedam sunt coniunctiones compositae pro eo, quod dividantur in species, quaedam vero simplices sine divisione permaneant. al. LmLAugust. min. 65. al. LmLEngelb. Adm. 2, 22, 7: species consonanciarum distinguntur principaliter secundum ordinem et posicionem singularum vocum in principiis et mediis ac terminis consonanciarum. LmLEngelb. Adm. 3, 18, 7: ascensus et descensus non faciunt easdem species, sed obpositas, preter quam in sola prima specie dyatesseron. LmLEngelb. Adm. 4, 30, 18: solius semitonii diversa posicio inter tonos diversificat species consonanciarum. al. LmLWalt. Odingt. 3, 8, 5: quotquot ... intervalla, tot ... species. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 4, 79 (inde LmLBonav. Brix. 15, 52). al. LmLIac. Leod. spec. 4, 16, 15: Notandum est ulterius, quod, quamvis Boethius dictas species <ordinet> in descendendo, nihil videtur inconveniens, si etiam taxentur in ascendendo. LmLIac. Leod. spec. 4, 17, 1: idem est numerus specierum et intervallorum excepto ditono. al. LmLComm. Boeth. II p. 290, 4. al. LmLAnon. La Fage II p. 423: Nota, quod tonus commixtus, sive authenticus sit sive placalis, est ille, qui cum aliis speciebus quam cum suis propriis misceri videtur. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 13, 111. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 1 p. 238, 21: He quidem species variis modis ab auctoribus ordinate sunt. al. Prosd. plan. 2, 12 p. 114, 3. al. LmLNicol. Cap. p. 318. al. LmLUgol. Urb. 1, 50, 12. al. LmLGeorg. Ans. 3, 44. LmLThom. Bad. p. 94. LmLTrad. March. 361: cantus erit ex suis propriis speciebus compositus. al. LmLPetr. Talh. p. 13. Trad. Holl. XI 2, 15: Quot fuerint voces, tot [ibi] fore species dicas (sim. LmLTrad. Holl. III 5, 22. LmLTrad. Holl. IV 5. Trad. Holl. XIII 3, 63 comm. Trad. Holl. XIII 3, 223). al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 3, 24: tot etenim species habere potest omnis coniunctio vocum, quot intervalla possidet. al. LmLFr. Gafur. extr. 4, 10, 14. al. LmLIoh. Tinct. nat. 13, 2. al. Trad. Holl. XV 7, 103. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 7 (sim. LmLFr. Gafur. theor. 5, 7, 1-3. LmLFr. Gafur. pract. 1, 5). al. LmLBart. Ram. 1, 2, 8 p. 48: unaquaeque species tot modis fiet, quot intervalla continet. ... Species vero, quae semitonium non tenet, unico modo fiet. al. LmLNicol. Burt. 1, 26, 160. al. LmLGuill. Pod. ench. 11 p. 374. al. LmLGuill. Pod. 4, 18: [] Species enim consonantiarum ... in genere diatonico tantum assignantur. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 8: Commixtus tonus dicitur, si autenticus est, quum in eo species alterius quam sui collateralis disponuntur. al. 2 die Quartspecies betreffend — with respect to the species of fourth a ohne nähere Bestimmung — without further qualification [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 14 p. 338, 14: habebit diatessaron ... species tres. al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 4, 14, 17: Sicut IIIIor sunt voces in dyatessaron, et ipsa tres habet species. al. [s.IX] LmLScol. ench. 3, 589 (inde LmLQuaest. mus. 1, 21 p. 59). al. LmLMod. Ecce modorum 35. LmLAlia mus. 17 p. 108: semperque sive per disiunctum sive per coniunctum tetrachordum quartis locis eadem species redit. al. [s.X-XI] LmLPs.-Bernel. spec. 4. al. LmLBerno prol. 5, 2. al. LmLPs.-Berno mon. 7, 1. LmLHermann. mus. p. 27 (p. 129b). al. LmLQuadr. fig. 3. LmLWilleh. Hirs. 7 (c. 6), 15. al. LmLAribo 8 p. 11. al. LmLComm. Guid. 88 p. 107. al. LmLLib. spec. 21 p. 32. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 60. al. LmLFrut. brev. 5 p. 45. al. [s.XI-XII] LmLAnon. Wolf p. 197. al. LmLQuaest. mus. 1, 12 p. 24. al. LmLTheog. Mett. 15, 1 (p. 188b): Sane dyatesseron habet bis quatuor principales species: quatuor in gravibus, quatuor in acutis, duas primas, duas secundas, duas tertias, duas quartas. al. LmLGuido Aug. 97. al. LmLAnon. La Fage I 5, 32. al. LmLTheinr. Dov. 3, 2 p. 230, 4. al. [s.XIII] LmLMus. man. 3, 7. al. LmLEngelb. Adm. 3, 18, 5: Est enim regula generalis, quod in omnibus speciebus dyatesseron et dyapente ascensus e contrario habet se ad descensum secundum ordinem tonorum et semitoniorum, ex quibus constat unaqueque species. al. LmLWalt. Odingt. 3, 1, 2. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 42: quare prima species dyatessaron non incipitur in prima nota, que est ut. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 2, 9: Prima et principalis species secundum quattuor suos nervos est quasi fundamentum aliarum duarum specierum. Habet autem secunda species tres nervos de priore et unum sumit extra. al. LmLQuat. princ. 3, 21. al. LmLComm. Boeth. II p. 288, 29. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 27 p. 132, 1. al. Prosd. plan. 2, 12 p. 112, 19: Et scias, quod huiusmodi species dyateseron et dyapente cognoscuntur per respectum note inferioris ad superiorem et non e contra. al. LmLUgol. Urb. 1, 24, 14: Cuius (sc. diatesseron) species ex sola tonorum et semitonii variatione sunt differentes, cum quaelibet ex solo minore semitonio duobusque tonis sit coaptata. al. LmLGeorg. Ans. 2, 64. al. Trad. Holl. XI 2, 98 (sim. Trad. Holl. XIII 3, 144 comm. Trad. Holl. XIII 3, 234. LmLTrad. Holl. II 3, 95. LmLTrad. Holl. IV 52. LmLTrad. Holl. V 3, 121). al. Trad. Holl. XXIV 8, 127. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 8, 14. al. LmLIoh. Legr. tac. p. 416a. LmLFr. Gafur. extr. 4, 9, 5. al. LmLIoh. Tinct. nat. 2, 1. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 2. al. LmLBart. Ram. 1, 3, 1 p. 52. LmLIoh. Hoth. exc. p. 39. al. LmLNicol. Burt. 1, 14, 83. al. LmLBonav. Brix. 15, 20. al. LmLFr. Gafur. theor. 5, 2, 4: ipsas tres predictas diatessaron species... differunt enim a se invicem sola semitonii dispositione. al. LmLGuill. Pod. 1, 20. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 5. LmLCompend. mus. 85. al. Trad. Holl. XVII 162. b im Tonsystem lokalisiert — situated within the tonal system [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 14 p. 339, 19: si rursus ab hypate meson diatessaron consonantiam inchoemus, erit species diatessaron statutis vocibus terminata DG ea, quae est prima, id est ab hypate meson in mesen. LmLBoeth. mus. 4, 14 p. 339, 25: si eandem diatessaron paramese suscipiat ordiendam, erit ... diatessaron species HL, id est a paramese in neten diezeugmenon, quae est prima. [s.XI] LmLBerno prol. 5, 6: prima species dyatesseron ... exordium sumens a lichanos meson et finiens in lichanos ypaton ... Secunda species... incipiens a mese et finiens in ypate meson ... Tertia ... incipiens a trite dyezeugmenon [] et finiens in lychanos meson. LmLBerno prol. 5, 16 app. crit: [Est igitur prima species diatesseron ⋅A⋅B⋅C⋅D⋅ ...; secunda species ⋅B⋅C⋅D⋅E⋅ ...; tercia ⋅C⋅D⋅E⋅F⋅]. al. LmLPs.-Berno mon. 7, 1. LmLHermann. mus. p. 27 (p. 130a): Prima diatesseron species constat ex prima gravi et ex prima finali, ⋅A⋅D⋅; secunda ex secunda gravi et ex secunda finali, ⋅B⋅E⋅; tercia ex tercia gravi et ex tercia finali, ⋅C⋅F⋅; quarta ex quarta gravi et ex quarta finali, ⋅D⋅G⋅. LmLHermann. mus. p. 50 (p. 141b): tercia species formaliter per ⋅F⋅ et per ⋅b⋅ synemenon, quamvis extraordinariam rationem fiat. al. LmLOliva 19. LmLWilleh. Hirs. 8 (c. 7), 2: Ex naturali coadunatione tetrachordorum principalis ac finalis omnes diatessaron species prodeunt. al. LmLAribo 12 p. 12: Eadem diatesseron specierum nativitas est in copulatione superiorum et excellentium. al. LmLComm. Guid. 96 p. 108. al. LmLLib. spec. 63 p. 36. al. LmLAnon. Lips. p. 155: Si vero primam et secundam speciem diatesseron a prima et secunda finalium colligamus, tertiam in ordine non habebimus, quia tres toni sunt continui. ibid. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 57a. al. LmLFrut. brev. 5 p. 45: Quodsi propter numerum troporum, qui naturaliter quatuor sunt, quartam speciem adiicere velis, sub forma primae inter ⋅D⋅ et ⋅G⋅ illam tibi occurrere videbis. al. LmLFrut. ton. p. 113. al. LmLPs.-Osbern. 73. al. LmLAnon. Wolf p. 197. al. LmLQuaest. mus. 1, 21 p. 57. al. LmLTheog. Mett. 15, 3 (p. 188b). al. [s.XII] LmLTrad. Guid. 3. LmLGuido Aug. 90. LmLAnon. La Fage I 5, 16. al. [s.XIII] LmLMus. man. 34, 12. al. LmLPs.-Thomas Aqu. I 78-85. LmLEngelb. Adm. 3, 16, 20 descr.: figura specierum dyatesseron. LmLEngelb. Adm. 4, 38, 10: possunt formari ... ab ⋅A⋅lamire prima superiorum ad eandem ⋅D⋅lasolre due species dyatesseron ascendendo et similiter ab eadem ad istam descendendo propter mutacionem semitonii. al. LmLWalt. Odingt. 3, 8, 5. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 38. al. LmLIac. Leod. spec. 4, 16, 15: Notandum est ulterius, quod, quamvis Boethius dictas species <ordinet> in descendendo, nihil videtur inconveniens, si etiam taxentur in ascendendo, ut prima species ipsius diatessaron sit a ⋅C⋅ tertia ad ⋅F⋅ sextam, secunda a ⋅D⋅ quarta ad ⋅G⋅ septimam, tertia ab ⋅E⋅ quinta ad ⋅a⋅ octavam. al. LmLQuat. princ. 3, 22. al. LmLComm. Boeth. II p. 288, 23. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 2 p. 238, 27. al. LmLUgol. Urb. 1, 150, 16: debet ... a dicto ⋅B⋅ molli ad ⋅F⋅ tertia species diatesseron pronuntiari. al. LmLGeorg. Ans. 2, 101. LmLThom. Bad. p. 93. Trad. Holl. XI 2, 95. al. Trad. Holl. XXIV 8, 127. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 7, 8. al. LmLFr. Gafur. extr. 8, pr. 4. al. LmLIoh. Tinct. nat. 2, 4. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 2. al. LmLBart. Ram. 1, 3, 2 p. 54. al. LmLNicol. Burt. 1, 20, 100: naturaliter cadit (sc. tritonus) inter ⋅f⋅faut et ⋅b⋅fa⋅C⋅mi, qui mutatus in speciem tertiam diatessaron erit destructus ... virtute semitonii minoris. al. LmLFr. Gafur. theor. 5, 2, 5. al. LmLGuill. Pod. 1, 22. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 7. LmLCompend. mus. 87. al. c nach der Intervallabfolge spezifiziert — specified according to the succession of intervals [s.IX-X] LmLMod. Ecce modorum 5: Ex uno quoque tetrachordo tres <species generantur>, quarum prima habet semitonium in fine et incipit a mese, secunda in medio et ipsum tonum repetit, tertia in principio. LmLAlia mus. 17 p. 108: prima species diatessaron tertio loco habet semitonium, secunda species secundo, tertia species primo. [s.X-XI] Ton. Leod. pr. 13: Habet autem haec eadem consonantia diatessaron tres species: primam videlicet, qua per tonum ac tonum semitoniumque progreditur; secundam vero, qua per tonum, semitonium ac tonum modulatur; tertiam quoque, qua per semitonium, tonum ac tonum canitur. LmLPs.-Bernel. spec. 1: Prima species diatessaron constat ex tono, semitonio et tono. Secunda ex duobus tonis et semitonio. Tertia ex semitonio et duobus tonis (sim. LmLBerno prol. 5, 6-8). LmLAnon. Bernh. 1, 46-48. LmLBerno prol. 5, 16 app. crit.: [prima species diatesseron ... constans [] ex tono, semitonio et tono; secunda species..., quae est semitonium et ditonus, tercia ... ditonus scilicet et semitonium]. al. LmLPs.-Berno mon. 7, 1. LmLHermann. mus. p. 27 (p. 129b). al. LmLOliva 19. LmLWilleh. Hirs. 8 (c. 7), 18: prima diatessaron species semitonium habet in medio, secunda in primo, secundum intensionem dico, tertia in ultimo. al. LmLAribo 5 p. 25: Species prima diatesseron constat ut amphymacrus ex longa et brevi et longa, id est ex tono, semitonio, tono. Secunda species intensa ut bachius ex brevi et duabus longis. Remissa ut antibachius ex duabus longis et brevi (inde LmLQuaest. mus. 1, 21 p. 57. LmLIac. Leod. spec. 6, 31, 6). al. LmLLib. spec. 53 p. 35: De speciebus diatessaron. Quot species habet diatessaron? Tres. Et unde componuntur? De tono, semitonio et tono vel de semitonio, tono et tono vel de tono et tono et semitonio. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 57b. LmLFrut. brev. 5 p. 45. [s.XI-XII] LmLAnon. Wolf p. 197. al. LmLQuaest. mus. 1, 21 p. 57. LmLTrad. Guid. 3. LmLGuido Aug. 89. al. LmLAnon. La Fage I 5, 16. al. [s.XIII] LmLMus. man. 34, 12. al. LmLAnon. Ratisb. 3, 7: Sextus modus, qui et dyateseron dicitur, est ascensus vel descensus unius vocis ad quartam, ubi sit inclusum semitonium, et habet tres species, scilicet re sol, mi la, ut fa. LmLAugust. min. 130-131. LmLEngelb. Adm. 3, 16, 20 descr.: figura specierum dyatesseron. LmLEngelb. Adm. 4, 3, 10: Aribo dicit in sua musica, quod prima et quarta species dyatesseron pulchriores et placidiores sunt in cantu quam secunda et tercia: cuius racio est, quia prima et quarta habent semitonium in medio, et ideo suavius resonant; secunda habet semitonium in principio, tercia in fine, et ideo surdius sonant et asperius. al. LmLWalt. Odingt. 3, 8, 5. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 38. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 22, 12. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 93. LmLComm. Boeth. II p. 310, 23. al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 13, 94. LmLIoh. Olom. 7 p. 33. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 2 p. 238, 27. al. Prosd. plan. 2, 12 p. 110, 19. al. LmLAnon. Claudifor. 6, 4, 6-9. LmLUgol. Urb. 1, 24, 15. al. LmLGeorg. Ans. 2, 101. LmLThom. Bad. p. 93. Trad. Holl. XI 2, 95. al. LmLTrad. Holl. III 5, 62. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 7, 8. al. LmLTrad. Holl. VI 7, 22. Trad. Holl. XX 3, 31. LmLFr. Gafur. extr. 8, 2, 1. al. LmLIoh. Tinct. nat. 2, 4. LmLFr. Gafur. op. 5, 2. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 42. LmLNicol. Burt. 1, 20, 121: Et nota, quod quotienscumque occurrerit (sc. tritonus), illico in tertiam diatessaron speciem, quae in vocibus sonat ut fa, mutari debet. LmLBonav. Brix. 14, 53. al. LmLFr. Gafur. theor. 5, 2, 6: Tres ipsas diatessaron species posteri musici a proslambanomenos corda disposuerunt: atque idcirco quae tertia species erat, nunc prima est procedens tono et semitonio ac tono; quae vero prima erat, nunc facta est secunda intentione semitonii ac duorum tonorum. Et quae secunda fuit, in tertiam conversa est intentione procedens duobus tonis atque semitonio. al. LmLGuill. Pod. ench. 31 p. 391. al. LmLGuill. Pod. 1, 22. al. LmLCompend. mus. 87. al. Trad. Holl. XVI 2, 31. LmLContr. Est autem p. 366a. d als konstitutives Element der Kirchentonarten — as structural element of the modes [s.X-XI] LmLPs.-Bernel. spec. 8: Protus constat ex prima specie diapente et prima specie diatessaron superius. Subiugalis eius ex eadem specie diapente et eadem specie diatessaron inferius. Deuterus constat ex secunda specie diapente et secunda specie diatessaron superius. Subiugalis eius ex eadem specie diapente et eadem specie diatessaron inferius. Tritus constat ex tercia specie diapente et tertia specie diatessaron superius. Subiugalis eius ex eadem specie diapente et eadem specie diatessaron inferius. Tetrardus constat ex quarta specie diapente et prima specie diatessaron superius. Subiugalis eius ex eadem specie diapente et eadem specie diatessaron inferius (sim. LmLBerno prol. 6, 1. LmLComm. Boeth. II p. 312, 19). LmLBerno prol. 6, 3-4. LmLBerno ton. p. 75a (inde LmLUdalsc. 1. LmLTon. Baumg. 1, 1. LmLIac. Leod. spec. 6, 43, 9. []Ioh. Cicon. mus. 2, 20 p. 288, 4). al. LmLHermann. mus. p. 32 (p. 132b): Protus cum suo subiugali, quia primi sunt, necessario omnia, quae prima sunt, requirunt, primas videlicet in omnibus quadrichordis literas, quae sunt ⋅A⋅D⋅a⋅d⋅, primas species diapason ..., primam speciem diapente ..., primam speciem diatesseron. al. LmLWilleh. Hirs. 14 (c. 13), descr. al. LmLAribo 70 p. 54. LmLComm. Guid. 22 p. 126: cum eisdem speciebus diatessaron et diapente constat quilibet plagalis quibus et authentus, tamen per distinctionem hoc modo discernitur alter ab altero, quod omnis plagalis eandem speciem diatessaron habet sub finali, quam authentus habet post diapente super finalem. LmLLib. spec. 23 p. 48. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 59a. al. LmLFrut. ton. p. 113. al. [s.XI-XII] LmLPs.-Osbern. 81. al. LmLQuaest. mus. 1, 18 p. 39. al. LmLTheog. Mett. 20, 2 (p. 190a). al. LmLUdalsc. 21. al. LmLTon. Baumg. 2, 1. al. LmLTon. Vatic. 12, 4 p. 199. al. [s.XIII] LmLPs.-Thomas Aqu. I 78-85. LmLEngelb. Adm. 4, 12, 4. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 4, 26: si primus tonus finitur in eius confinali, non habet supra suam dyapente primam speciem dyatessaron, sed secundam, et hec est una ratio, quam adducitis, quare non potest in ⋅A⋅ grave rationabiliter terminare. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 27, 8: species tetrachordi gravium deserviunt modis seu tonis plagalibus, idest paribus, quia prima tono secundo, secunda tono quarto, tertia tono sexto. Quarta est prima finalium; tono deservit octavo. Species vero tetrachordi finalium modis deserviunt imparibus, prima primo, secunda tertio, tertia quinto, quarta septimo. LmLIac. Leod. spec. 6, 59, 7: plagalis quicumque sub fine suo possit descendere ... per speciem diatessaron ad ipsum pertinentem. al. LmLComm. Boeth. II p. 312, 25. al. LmLAnon. La Fage II p. 424. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 5 p. 244, 3. al. Prosd. plan. 2, 12 p. 114, 6: quotienscunque super aliqua voce finali cantus alicuius prima species dyapente reperitur et super voce dyapente supra finalem resonante prima species dyateseron invenitur, tunc talis cantus primi toni esse dicitur, si vero supra finalem alicuius cantus prima species dyapente reperitur et infra eandem finalem prima species dyateseron invenitur, tunc talis cantus secundi toni esse dicitur. al. LmLNicol. Cap. p. 322. LmLUgol. Urb. 1, 50, 11: Cum diatesseron diapenteque species tropo secundum eius naturam adiacent, ipsum in specie formando efficiunt et determinant. al. LmLThom. Bad. p. 93. al. Trad. Holl. XXIV 16, 79 descr. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 7, 6: Omnis enim cantus ecclesiasticus, cuiuscumque toni sit aut ubicumque finitus, unam diatessaron propriam habet ac unam diapente speciem, e quibus constare probatur. al. LmLIoh. Tinct. diff. 270-277. LmLFr. Gafur. extr. 8, 10, 9. al. LmLIoh. Tinct. nat. 13, 4: si in secundo tono ponatur tertia species diatessaron ut pars quartae speciei diapente, quae secundum regularem traditionem octavo assignatur, tunc tonus hic dicetur secundus octavo commixtus. al. LmLBart. Ram. 1, 3, 2 p. 54. LmLNicol. Burt. 1, 26, 159. LmLBonav. Brix. 15, 17. al. LmLGuill. Pod. ench. 32 p. 392. LmLGuill. Pod. 4, 10. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 7. al. LmLCompend. mus. 102. al. LmLCompil. Salisb. 65. al. LmLAnon. La Fage III p. 245. al. Trad. Holl. XVII 298 (cf. LmLBerno ton. p. 81b). al. 3 die Quintspecies betreffend — with respect to the species of fifth a ohne nähere Bestimmung — without further qualification [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 15 p. 338, 15: habebit ... diapente ... species quattuor. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 4, 14, 49. al. [s.IX] LmLScol. ench. 3, 589 (inde LmLQuaest. mus. 1, 21 p. 59). LmLMod. Ecce modorum 35. LmLAlia mus. 16 p. 107. al. [s.X-XI] LmLPs.-Bernel. spec. 4. LmLGloss. Boeth. mus. III 59. LmLBerno prol. 5, 2. al. LmLPs.-Berno mon. 7, 4. al. LmLHermann. mus. p. 30 (p. 131a): ⋅B⋅F⋅ ... non esse diapente species demonstrabitur. al. LmLQuadr. fig. 3. LmLWilleh. Hirs. 7 (c. 6), 15. al. LmLAribo 20 p. 48: In diapente autem secunda et tercia [] specie intolerabilis conturbavit nos tritonus. al. LmLComm. Guid. 38 p. 111. al. LmLLib. spec. 67 p. 37. al. LmLFrut. brev. 8 p. 63. [s.XI-XII] LmLAnon. Wolf p. 197. al. LmLQuaest. mus. 1, 12 p. 24. al. LmLTheog. Mett. 16, 1 (p. 188b). al. LmLGuido Aug. 97. al. LmLAnon. La Fage I 5, 22. al. LmLTheinr. Dov. 3, 2 p. 230, 6. al. LmLAnon. Pannain p. 410. [s.XIII] LmLMus. man. 3, 7. al. LmLEngelb. Adm. 3, 18, 5: Est enim regula generalis, quod in omnibus speciebus dyatesseron et dyapente ascensus e contrario habet se ad descensum secundum ordinem tonorum et semitoniorum, ex quibus constat unaqueque species. al. LmLWalt. Odingt. 3, 1, 2. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 82. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 30, 12: Quantum enim ad quattuor species diapente, quarta remisse sumpta similis est primae intense sumptae et tertia remisse sumpta secundae sumptae acute. al. LmLComm. Boeth. II p. 310, 10. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 37 p. 158, 3: Omnis ... diapente ex quinque vocibus, quatuor intervallis, tribus tonis et uno semitonio, tribus interruptionibus, quatuor speciebus, ternaria divisione et sesqualtera proportione consistit. al. Prosd. plan. 2, 12 p. 112, 19. al. LmLNicol. Cap. p. 322. LmLUgol. Urb. 1, 29, 1. al. LmLGeorg. Ans. 2, 65: Diapente vero similiter species quattuor in eo habentur: tot etenim coniungi modis tonos tres et emitonium unum contingit. al. Trad. Holl. XI 2, 111 (sim. LmLTrad. Holl. III 5, 77. Trad. Holl. XIII 3, 237). al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 4, 1. al. LmLFr. Gafur. extr. 8, pr. 9. al. LmLIoh. Tinct. nat. 2, 1. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 1. al. LmLBart. Ram. 1, 2, 8 p. 51. al. LmLNicol. Burt. 1, 14, 84. al. LmLBonav. Brix. 15, 20. al. LmLFr. Gafur. theor. 5, 7, tit. al. LmLGuill. Pod. 1, 21. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 6. al. LmLCompend. mus. 93. al. b im Tonsystem lokalisiert — situated within the tonal system [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 14 p. 339, 1: Diapente autem quattuor species erunt hoc modo: Una quidem ab eo, quod est H, ad D, alia vero ab eo, quod est G, ad C, alia ab eo, quod est F, ad B, alia autem ab eo, quod est E, ad A. al. [s.IX-X] LmLAlia mus. 18 p. 109. [s.XI] LmLBerno prol. 5, 16 app. crit.: [Diapente vero species prima ... continetur ⋅D⋅E⋅F⋅G⋅a⋅ ...; secunda ⋅E⋅F⋅G⋅a⋅C⋅ ..., ab ypate meson scilicet ad paramese; tercia ⋅F⋅G⋅a⋅C⋅c⋅ ... a parypate meson ad trite diezeugmenon; quarta ⋅G⋅a⋅C⋅c⋅d⋅ ... a lychanos meson ad paranete diezeugmenon]. al. LmLHermann. mus. p. 29 (p. 131a): diapente species per finales conficiuntur et superiores. al. LmLOliva 19. al. LmLWilleh. Hirs. 8 (c. 7), 10: Media item tetrachorda, finalium dico et superiorum, si conferantur, omnes diapente species eodem naturae et ordinis decore nascuntur. Nam prima finalium et prima superiorum continent primam et utriusque tetrachordi secundae secundam, tertiae tertiam et quartae concludunt quartam. al. LmLAribo 82 p. 23: finales determinant species diatesseron, incipiunt species diapente, superiores finiunt species diapente, incipiunt species diatesseron. al. LmLComm. Guid. 3 p. 108. al. LmLLib. spec. 66 p. 37. al. LmLAnon. Lips. p. 155: Si enim primam speciem diapente a prima gravium colligamus, secundam, que constat ex semitonio et tribus tonis, non inveniemus. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 59a. al. LmLFrut. brev. 5 p. 46. al. LmLFrut. ton. p. 113. al. LmLPs.-Osbern. 79. LmLAnon. Wolf p. 197. al. LmLQuaest. mus. 2, 25 p. 93 descr. al. LmLTheog. Mett. 31, 1 descr. (p. 192b). al. [s.XII] LmLTrad. Guid. 3. LmLGuido Aug. 95 descr. al. LmLAnon. La Fage I 5, 23. al. [s.XIII] LmLMus. man. 34, 14. al. LmLPs.-Thomas Aqu. I 78-85. LmLEngelb. Adm. 3, 17, 8 descr.: figura ... generacionis specierum dyapente. al. LmLWalt. Odingt. 3, 8, 7. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 91: Sed ipsi (sc. Bernardus et alii) possent dicere: volumus constituere hanc quartam speciem dyapente (sc. ⋅G⋅D⋅) per ⋅C⋅ secundum acutum, ut non sit prima ut hic: (sequitur exemplum). Tunc dicimus, quod non erit dissimilis ab illa specie dyapente, que est ab ⋅F⋅ gravi ad ⋅c⋅[] acutum, per dispositionem primi ⋅b⋅ acuti, nam utraque formatur ex duobus tonis et semitonio et tono. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 29, 4: Boethius autem, ut supra visum est, diapente species descendendo sic disponit: primam a paramese in hypaten meson, secundam a mese in lichanon hypaton, tertiam a lichano meson in parhypaten hypaton, quartam a parhypate meson in hypaten hypaton. Haec autem specierum diapente dispositio non placet aliis propterea, quia quaelibet species diapente claudere debet in se tres tonos cum semitonio, sic et diapente. Quarta autem tacta species non claudit in se nisi duos tonos cum duobus minoribus semitoniis, qui a diapente deficiunt in maiore semitonio. ... Hoc igitur advertentes Guido sequacesque sui in tetrachordo gravium diapente species non disposuerunt, sed in tetrachordo finalium, in quo totalis non emergit defectus. LmLIac. Leod. spec. 6, 30, 4: Possunt autem diapente species disponi in tetrachordo superiorum per synemmenon vel ⋅b⋅ molle. al. LmLQuat. princ. 3, 23. al. LmLComm. Boeth. II p. 290, 1. al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 13, 100. LmLIoh. Olom. 7 p. 34. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 2 p. 240, 17. al. LmLUgol. Urb. 1, 29, 13. al. LmLGeorg. Ans. 2, 102. LmLThom. Bad. p. 93. Trad. Holl. XI 2, 107. al. Trad. Holl. XXIV 8, 127. al. LmLTrad. Holl. III 5, 72. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 4, 11. al. LmLFr. Gafur. extr. 8, 2, 4. al. LmLIoh. Tinct. nat. 2, 8. LmLFr. Gafur. op. 5, 7. al. LmLBart. Ram. 1, 3, 1 p. 53. al. LmLNicol. Burt. 1, 21, 124. LmLBonav. Brix. 15, 58. LmLFr. Gafur. theor. 5, 8, 2. al. LmLGuill. Pod. ench. 34 p. 393. LmLGuill. Pod. 1, 21. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 7. al. LmLCompend. mus. 117. al. c nach der Intervallabfolge spezifiziert — specified according to the succession of intervals [s.X-XI] LmLAlia mus. 18 p. 109. Ton. Leod. pr. 17: Diapente autem consonantia distinguitur per pentachorda, quae et ipsa quatuor habet species: et prima quidem progreditur per tonum, tonum, semitonium et tonum; secunda per tonum, semitonium, tonum et tonum; tertia per semitonium et tres continuos tonos; quarta per tres continuos tonos et semitonium. LmLAnon. Bernh. 1, 49-52. LmLBerno prol. 5, 16 app. crit.: [Diapente vero species prima ... tono, semitonio, ditono (sc. continetur); secunda ... semitonio et tribus tonis ...; tercia ... tribus tonis et semitonio ...; quarta ... ditono, semitonio et tono]. al. LmLOliva 19. al. LmLWilleh. Hirs. 8 (c. 7), 18: prima diapente species habet semitonium post tonum, postea ditonum, secunda in primo, tertia in ultimo, quarta post ditonum, postea tonum. al. LmLAribo 9 p. 26: Diapente prima species constat ex trocheo et spondeo suspensa ...; deposita constat ex spondeo et iambo ... Secunda intensa ex epitrito primo ... remissa ex spondeo et trocheo ... Tercia ascendens ... ex spondeo et trocheo; descendens ... ex epitrito primo. Quarta ascendens ex spondeo et iambo ... descendens ... ex trocheo et spondeo (inde LmLQuaest. mus. 1, 21 p. 58). al. LmLLib. spec. 56 p. 36: De speciebus diapente. Quot species habet diapente? Quattuor. Et unde componuntur? De tono, semitonio, tono et tono vel semitonio, tono, tono et iterum tono vel tono et tono, semitonio et tono vel ex tribus tonis et uno semitonio. al. LmLAnon. Lips. p. 155. LmLPs.-Guido arithm. p. 60. LmLFrut. brev. 5 p. 46. [s.XII] LmLTrad. Guid. 3. LmLGuido Aug. 95 descr. al. LmLAnon. La Fage I 5, 23. al. [s.XIII] LmLMus. man. 34, 14. al. LmLAnon. Ratisb. 3, 9: Octavus modus, qui dyapente dicitur, est ascensus vel descensus unius vocis ad quintam, ubi sit inclusum semitonium et habet quatuor species, scilicet re la, mi mi, fa fa, ut sol. LmLAugust. min. 147. LmLEngelb. Adm. 3, 17, 8 descr. LmLEngelb. Adm. 4, 3, 14: licet tamen audibilior et tolerabilior sit consonancia, ubi dytonus semitonium sequitur vel precedit; sed in secunda et tercia specie dyapente ... durior et asperior est fragor consonancie. al. LmLWalt. Odingt. 3, 8, 7. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 78. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 29, 2. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 94. Comm. Boeth. [] II p. 290, 1. al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 13, 100. LmLIoh. Olom. 7 p. 34. Prosd. plan. 2, 12 p. 112, 9. al. LmLNicol. Cap. p. 317. LmLAnon. Claudifor. 6, 4, 11-14. LmLUgol. Urb. 1, 29, 5. al. LmLGeorg. Ans. 2, 102. LmLThom. Bad. p. 93. Trad. Holl. XI 2, 107. LmLTrad. Holl. II 3, 103 (sim. LmLTrad. Holl. V 3, 129. Trad. Holl. XIII 3, 159 comm. Trad. Holl. XXII 6, 50. Trad. Holl. XVII 167. Trad. Holl. XIV 9, 44). LmLTrad. Holl. III 5, 72. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 4, 9. al. LmLFr. Gafur. extr. 8, pr. 5. al. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 16. LmLFr. Gafur. op. 5, 7. LmLNicol. Burt. 1, 20, 105. al. LmLBonav. Brix. 14, 61. al. LmLFr. Gafur. theor. 5, 7, 5. al. LmLGuill. Pod. ench. 26 p. 389. al. LmLGuill. Pod. 1, 21. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 6. LmLCompend. mus. 94. al. Trad. Holl. XVI 2, 34. Trad. Holl. XVII 165. LmLContr. Est autem p. 366a. d als konstitutives Element der Kirchentonarten — as structural element of the modes [s.X-XI] LmLPs.-Bernel. spec. 8 (cf. LmL col. 1316, 53. sim. LmLBerno prol. 6, 1-14. LmLComm. Boeth. II p. 312, 19 - 314, 1). LmLBerno ton. p. 75a (inde LmLUdalsc. 1. LmLTon. Baumg. 1, 1. LmLIac. Leod. spec. 6, 43, 9. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 20 p. 288, 3. LmLCompil. Salisb. 60). al. LmLHermann. mus. p. 36 (p. 134b): Omnis subiugalis a sua gravi propria diatesseron specie ad finalem suum, a finali vero eadem diapente specie, qua et magister, ascendit. al. LmLOliva 113. LmLWilleh. Hirs. 21 (c. 20), 21: Quivis enim autenticorum supra finalem suum in quinto loco, id est in propria specie diapente incipit, praeter solum deuterum, qui propter imperfectionem semitonii, immo propter metam et sedem troporum se transfert ab secunda sui principali chorda in ⋅c⋅. LmLWilleh. Hirs. 37 (c. 36), 1: Qualiter tres subiugales species diapente infra finales habeant. al. LmLAribo 70 p. 54. LmLComm. Guid. 22 p. 126 (cf. LmL col. 1317, 7). al. LmLLib. spec. 23 p. 48. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 59a. al. LmLFrut. ton. p. 113. al. [s.XI-XII] LmLPs.-Osbern. 76. al. LmLQuaest. mus. 1, 18 p. 39. al. LmLTheog. Mett. 20, 2 (p. 190a). al. LmLUdalsc. 21. al. LmLTon. Baumg. 2, 1. al. LmLTon. Vatic. 12, 3 p. 192. al. [s.XIII] LmLPs.-Thomas Aqu. I 78-85. LmLEngelb. Adm. 4, 12, 2. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 4, 186: Debet namque cantari septimus tonus semper per ⋅C⋅ quadrum, cuius ratio est, quia, si per ⋅b⋅ rotundum cantaretur, tunc nulla essentialis differentia inter ipsum et primum esset, nam ambo ex eisdem speciebus dyapente et dyatessaron formarentur; preterea non est aliquis tonus, cui in suo ascensu possit applicari quarta species dyapente, nisi huic et suo subiugali. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 46, 8: Hoc enim commune est modo authento et plagali suo, ut in eadem specie diapente conveniant. LmLIac. Leod. spec. 6, 53, 7: Primus autem tonus propterea quandoque potest uti ⋅b⋅ rotundo, quia non obviat speciei diapente, cui innititur ... Quantum autem ad ceteros quattuor tonos cantus per ⋅b⋅ molle minus valet, minus habet locum, quia amplius repugnat speciebus diapente et diatessaron, quibus innituntur. LmLIac. Leod. spec. 6, 54, 25: Est igitur convenientius, ut cantus notentur in propriis finalibus quam in affinalibus, si perfecte debeant observare suas diapente proprias species et diatessaron. al. LmLComm. Boeth. II p. 312, 25. LmLAnon. La Fage II p. 424. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 5 p. 256, 23: Inter superiores vero et inferiores species diatessaron quatuor sunt species diapente, que semper comunes sunt in autentis et in plagalibus. al. Prosd. plan. 2, 12 p. 114, 5 (cf. LmL col. 1317, 31). al. LmLNicol. Cap. p. 317. al. LmLUgol. Urb. 1, 50, 19: Tropus, tonus sive modus est quam plurium vocum ex diapente ac diatesseron ordinatis speciebus debite coniunctarum in acumine et gravitate distantium ac per arsyn et thesyn congrua neumarum forma constitutarum conveniens dispositio. al. LmLThom. Bad. p. 93. al. LmLTrad. March. 377. al. Trad. Holl. XXIV 16, 79 descr. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 5, 7: Divisus est ergo primum antiquus protus a suo fine per diapente sursum sicut [] et deuterus, tritus ac tetrardus et per diatessaron desuper, et factus est primus autenticus a ⋅D⋅ gravi in ⋅D⋅ acutum aut secundum modernos primus tonus in quarta specie vel constitutione diapason, divisus etiam in eadem primam diapente speciem desuper et in eandem primam diatessaron, sed inferius, et factus est primus plagalis aut subiugalis ab ⋅A⋅ gravi in ⋅A⋅ acutum, qui et secundus tonus in prima specie seu constitutione diapason. al. LmLIoh. Tinct. diff. 270-277. LmLFr. Gafur. extr. 8, 1, 1. al. LmLIoh. Tinct. nat. 13, 2: Si vero aliquis octo tonorum praedictorum a principio usque ad finem ex speciebus diapente ac diatessaron sibi modo, quo diximus, attributis non fuerit formatus (ms. Bruxelles II 4147; ed.: formatur), immo speciebus unius alterius aut plurium commisceatur, huiusmodi tonus commixtus vocabitur. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 7. LmLBart. Ram. 1, 3, 2 p. 55: Graeci et etiam nostri antiqui tantum quatuor esse dicunt modos, quia species diapente quadruplex est. Et sic prima species appellatur protus Graece, quod Latine primus interpretatur; secunda deuterus Graece, Latine secundus; tertia tritus Graece, Latine tertius; quarta tetrardus Graece, Latine quartus. al. LmLNicol. Burt. 1, 26, 159. LmLBonav. Brix. 15, 17. al. LmLGuill. Pod. 4, 10. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 7. al. LmLCompend. mus. 102. al. LmLCompil. Salisb. 61. al. LmLAnon. La Fage III p. 245. al. Trad. Holl. XVII 298 (cf. Berno ton p. 81b). al. 4 die Oktavspecies betreffend — with respect to the species of octave a ohne nähere Bestimmung — without further qualification [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 14 p. 338, 15: habebit ... diapason ... species septem. al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 4, 14, 98b. al. [s.X] LmLInch. Uchub. 491. LmLAlia mus. 67 p. 138. al. Ton. Leod. pr. 24. LmLGloss. Boeth. mus. III 55. al. [s.XI] LmLBerno prol. 5, 16 app. crit. (inde LmLPs.-Berno mon. 7, 7) al. LmLHermann. mus. p. 30 (p. 131b). al. LmLWilleh. Hirs. 10 (c. 9), 1. al. LmLAribo 90 p. 35: Sed cum species diapason constituantur ex speciebus diapente et diatesseron, non possunt fieri plures, quam partium species (inde LmLQuaest. mus. 1, 12 p. 24). al. LmLComm. Guid. 95 p. 108. al. LmLLib. spec. 59 p. 36: De speciebus diapason. Quot species habet diapason? Septem. Quas? Tres habet species ex diatessaron et quattuor ex diapente, simul iunctae fiunt septem. LmLVers. Ars humanas p. 112a. LmLPs.-Guido arithm. p. 58a. LmLFrut. brev. 5 p. 46. al. LmLAnon. Wolf p. 196. al. LmLQuaest. mus. 1, 12 p. 24. al. LmLTheog. Mett. 12, 4 (p. 187b). al. [s.XII] LmLGuido Aug. 212. al. LmLTon. Gratianop. p. 12. LmLAnon. La Fage I 5, 31. al. LmLTheinr. Dov. 3, 9 p. 274, 20. al. [s.XIII] LmLMus. man. 41, 14. al. LmLVers. Postquam pro 251. LmLEngelb. Adm. 2, 25, 18: Diversificantur autem et differunt ille VII species dyapason secundum diversitatem ordinacionis suarum parcium et specierum ipsarum parcium. LmLEngelb. Adm. 4, 11, 1: Qualiter secundum quosdam sint VII species dyapason, secundum alios VIIIo. al. LmLWalt. Odingt. 3, 1, 2. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 4, 16, 16: annexuit tamen Ptolomaeus ipsi diapason speciem unam, ut haberet diapason species octo. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 52. LmLQuat. princ. 3, 28. LmLComm. Boeth. II p. 290, 31. al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 14, 2 (sim. LmLTrad. Holl. III 5, 127). al. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 45 p. 176, 3: Omnis ... diapason ex octo vocibus, septem intervallis, quinque tonis et duobus semitoniis, sex interruptionibus, septem speciebus, binaria divisione et dupla proportione consistit. al. LmLUgol. Urb. 1, 36, 13. al. LmLGeorg. Ans. 2, 67: Diapason autem consonantie species septem exsistunt: totidem quidem modis duo emitonia tonis quinque admisceri notum est. Semper enim ex diatessaron et diapente componitur; quarum tres et quattuor species aggregate septem diapason componunt species. LmLPs.-Guido corr. 17. Trad. Holl. XI 2, 145. al. Trad. Holl. XXIV 8, 127. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 3, 31. al. LmLTrad. Holl. VII 3, 185 (sim. []Trad. Holl. XIII 3, 212 comm.). Trad. Holl. XIII 3, 247 comm. al. LmLIoh. Legr. tac. p. 416a. LmLIoh. Tinct. nat. 1, 12. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 1. al. LmLBart. Ram. 1, 2, 8 p. 51. al. LmLNicol. Burt. 1, 22, 128. LmLBonav. Brix. 8, 30. LmLFr. Gafur. theor. 5, 8, tit. al. LmLGuill. Pod. 1, 22. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 7. b im Tonsystem lokalisiert — situated within the tonal system [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 14 p. 339, 5: Diapason vero consonantiae septem erunt species hoc modo: Prima ab eo, quod est O, ad G, secunda ab eo, quod est N, ad F, tertia ab eo, quod est M, ad E, quarta ab eo, quod est L, ad D, quinta ab eo, quod est K, ad C, sexta ab eo, quod est I, ad B, septima ab eo, quod est H, ad A. al. [s.IX-X] LmLAlia mus. 137 p. 198 (inde LmLAnon. Bernh. 2, 83). al. [s.X-XI] LmLBerno prol. 5, 15: Si enim a proslambanomenos incoeperis, usque in mese prima species erit, sicque semper semitonio vel tono altius per ordinem repetendo septimae speciei finis in paranete yperboleon erit. al. LmLPs.-Berno mon. 11, 3. al. LmLHermann. mus. p. 31 (p. 131b): Unde necesse est, ut, cum superiores gravium excellentes octavae sint finalium, quatuor diapason species inceptae a gravibus finiantur in superioribus, eaedemque repetitae a finalibus terminentur in excellentibus. al. LmLOliva 19. LmLWilleh. Hirs. 10 (c. 9), 9: Igitur si tetrachordum principale ac superius e regione compares et iungas finali medietatum et vinculorum vice interposito, quatuor species diapason exinde quali desideras naturalis ortus et ordinis decore procedent. Denique prima species diapason a prima gravium ⋅A⋅ et a prima superiorum ⋅a⋅ continetur ... Secunda item ab utriusque tetrachordi secundis, id est ⋅B⋅b⋅, comprehenditur ... tertia a tertiis, id est ⋅C⋅ et ⋅c⋅ ... Quarta item a quartis, id est ⋅D⋅ et ⋅d⋅, includitur ... Item tetrachordum finale et excellens superiori ea mediante, si e diverso conferas, aliae quatuor species diapason consimili naturae ornatu apparebunt. Prima item diapason species a prima finalium ⋅D⋅ et a prima excellentium ⋅d⋅ ... continetur ... secunda ab utriusque tetrachordi secundis, id est ⋅E⋅ et ⋅e⋅, cohibetur ... Tertia a tertiis, id est ⋅F⋅ et ⋅f⋅, constringitur ... Quarta item a quartis, id est ⋅G⋅ et ⋅g⋅. LmLWilleh. Hirs. 25 (c. 24), 4: Ordo specierum diapason secundum positionem litterarum in monochordo. al. LmLAribo 21 p. 27: Prima species diapason constat a prima gravium, prima finalium, prima superiorum. al. LmLComm. Guid. 39 p. 111: Hae species diapason sequuntur se per ordinem ab ⋅A⋅ in ⋅G⋅, ut sint septem species diapason secundum VII graves litteras. al. LmLLib. spec. 70 p. 38. al. LmLAnon. Lips. p. 156. LmLPs.-Guido arithm. p. 58a. al. LmLFrut. brev. 7 p. 53. al. LmLFrut. ton. p. 113. al. [s.XI-XII] LmLAnon. Wolf p. 221 (inde LmLQuaest. mus. 1, 7 p. 16). al. LmLQuaest. mus. 1, 13 p. 25. LmLTheog. Mett. 17, 3 (p. 189a). al. LmLTrad. Guid. 3. LmLGuido Aug. 103 descr. al. LmLTon. Seligenst. p. 112. al. [s.XIII] LmLMus. man. 36, 15-21. al. LmLHier. Mor. 20, 98 (p. 155) (cf. LmLBoeth. mus. 4, 17 p. 347, 23). LmLPs.-Thomas Aqu. I 78-85. LmLEngelb. Adm. 3, 19, 13. al. LmLWalt. Odingt. 3, 9, 15. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 4, 16, 8: Ipsius vero diapason septem species sic in descendendo formentur: Prima sit a ⋅g⋅ quarta decima in ⋅G⋅ septimam; secunda ab ⋅f⋅ tertia decima ad ⋅F⋅ sextam; tertia ab ⋅e⋅ duodecima ad ⋅E⋅ quintam; quarta a ⋅d⋅ undecima ad ⋅D⋅ quartam; quinta a ⋅c⋅ decima ad ⋅C⋅ tertiam; sexta a ⋅♮⋅ nonam ad ⋅B⋅ secundam; septima ab ⋅a⋅ octava ad ⋅A⋅ primam. LmLIac. Leod. spec. 6, 14, 2: A ad H ... sit prima et principalis ipsius diapason species; secunda vero species est inter B et I, tertia inter C et K, quarta inter D et l, quinta inter E et M, sexta inter F et N, septima inter G et O. al. LmLComm. Boeth. II p. 290, 31. al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 14, 14: Incipiendo nempe a ⋅Γ⋅ Greco usque ad ⋅G⋅ grave ... dyapason decantatur ... Secunda species dyapason inter ⋅A⋅ grave inclusive et ⋅a⋅ minutum exclusive continetur (sim. Trad. Holl. XI 2, 161). LmLIoh. Cicon. mus. 2, 7 p. 246, [] 2: Prima vero species diapason est a lychanos hypaton ad paranete diezeugmenon. ... Secunda species diapason est ab hypate meson ad nete diezeugmenon. ... Tertia species diapason est a parhypate meson ad trite hyperboleon. ... Quarta species diapason est a lychanos meson ad paranete hyperboleon. ... Quinta species diapason est a mese ad proslambanomenos. ... Sexta species diapason est a paramese ad hypate hypaton. ... Septima species diapason est a trite diezeugmenon ad parhypate hypaton. ... Octava species diapason est a paranete diezeugmenon ad lychanos hypaton. al. LmLUgol. Urb. 1, 36, 16. al. LmLGeorg. Ans. 2, 67: Prima siquidem species est, quam netehyperbolaion acutior cordula sonat supra mesem. Secunda, quam paranetehyperbolaion ad licanosmeson. Tertia, quam tritehyperbolaion ad parhypatemeson. Quarta, quam netediezeugmenon ad hypatemeson. Quinta, quam paranetediezeugmenon ad licanoshypaton. Sexta, quam tritediezeugmenon ad parhypatehypaton. Septima, quam paramese ad hypatehypaton. al. Trad. Holl. XI 2, 162 descr. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 7, 8. al. Trad. Holl. XIII 3, 248 comm. LmLFr. Gafur. op. 5, 8. LmLBart. Ram. 1, 3, 1 p. 52. al. LmLNicol. Burt. 1, 22, 129 descr. LmLFr. Gafur. theor. 5, 4, 14. al. LmLGuill. Pod. 1, 22. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 7. al. LmLCompend. mus. 101. c nach der Intervallabfolge spezifiziert — specified according to the succession of intervals [s.IX-X] LmLAlia mus. 19 p. 110: Prima itaque species (sc. diapason) tertio et sexto loco utitur semitonio, secunda quarto et septimo, tertia primo et quinto, quarta secundo et sexto, quinta tertio et septimo, sexta primo et quarto, septima secundo et quinto, octava sicut et prima tertio et sexto. al. [s.XI] LmLOliva 19. [s.XII] LmLTrad. Guid. 3. LmLGuido Aug. 114: Prima nanque species (sc. diapason) post suum diapente habet semitonium. Quarta, ex qua procreatur, tonum. Secunda post suum diatessaron habet semitonium. Quinta tonum. Tercia post duos primos tonos habet semitonium. Sexta tonum. al. [s.XIII] LmLMus. man. 36, 15-21. LmLWalt. Odingt. 3, 9, 27. [s.XIV] LmLComm. Boeth. II p. 298, 36. al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 14, 3-9 (sim. Trad. Holl. XI 151-157. LmLTrad. Holl. III 5, 128-134). LmLGuill. Pod. 4, 5. d als konstitutives Element der antiken Transpositionsskalen bzw. der Kirchentonarten — as structural element of the ancient transpositions in the Greek tonal system, or of the modes [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 15 p. 341, 19: Ex diapason igitur consonantiae speciebus existunt, qui appellantur modi, quos eosdem tropos vel tonos nominant (inde LmLHier. Mor. 20, 78 (p. 154). LmLIac. Leod. spec. 6, 35, 8. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 11 p. 260, 12. Anon. Gemnic. 3, 1, 17). al. [s.IX-X] LmLAlia mus. 15 p. 107: Erit ergo primus modus omnium gravissimus videlicet hypodorius ex prima specie diapason ... Secundum modum hypophrygium secunda species diapason efficit ... Tertium modum hypolydium tertia species diapason determinat ... Quartum modum dorium quarta species diapason reddit ... Quintus modus phrygius quinta specie diapason finitur ... Sextum nihilominus modum lydium sexta species diapason exerit ... Septimum quoque modum mixolydium septima species diapason informat. LmLAlia mus. 134 p. 196: qui singuli (sc. tropi) a suis finalibus deorsum pentachordo, quod est diapente, differunt. Superius vero tetrachordum, quod est diatessaron, requirunt, ut unusquisque suam speciem diapason teneat, per quam evagando sursum ac deorsum libere currat (inde LmLAnon. Bernh. 2, 80). LmLAlia mus. 143 p. 202: Tandem octavus tropus tenet eamdem speciem diapason quam et primus; tamen eo differt, quod ille habet ⋅m⋅ mediam chordam suae qualitatis custodem, hic vero ⋅o⋅ sub proti nomine. al. [s.X-XI] LmLAnon. Bernh. 2, 108. al. LmLBerno prol. 6, 16 app. crit. (inde LmLPs.-Berno mon. 11, 26). ibid. al. LmLPs.-Berno mon. [] 11, 3. al. LmLHermann. mus. p. 25 (p. 129a): Nam cum omnis autenticus a propria finali incipiens propria diapason specie per superiores in suam transeat excellentem, omnis quoque subiugalis a sua gravi per finales in suam ascendat superiorem (inde LmLAnon. Wolf p. 217. LmLQuaest. mus. 1, 8 p. 17). al. LmLWilleh. Hirs. 10 (c. 9), 24: illa, quae priorum quatuor specierum diapason prima est, in subiugalem proti convertitur, secunda in subiugalem deuteri ... Similiter illa, quae in sequentibus quatuor speciebus prima est, quae inter ⋅D⋅ et ⋅d⋅ continetur, in autenticum protum transfertur, secunda in autenticum deuterum et item caeterae duae in remanentes duos. al. LmLAribo 95 p. 36: Quatuor species sunt diapason autenticarum, quatuor plagalium, quae complent octonarium. al. LmLComm. Guid. 51 p. 128: ab ⋅E⋅ in ⋅e⋅ ..., quae species diapason naturalis est authento deutero. al. LmLLib. spec. 27 p. 49. LmLCompil. Casin. 237-243, 7. al. LmLPs.-Guido form. ton. 7, 1. LmLPs.-Guido arithm. p. 58a. al. LmLFrut. brev. 7 p. 51. al. LmLFrut. ton. p. 113. al. [s.XI-XII] LmLPs.-Osbern. 83: Huiusmodi species consonantiarum trium, scilicet diapason, diapente, diatessaron ... constituunt octo modos. al. LmLAnon. Wolf p. 210. al. LmLQuaest. mus. 1, 12 p. 24: quatuor species diapason ita constituuntur, ut diatessaron praecedat, diapente sequatur, quae sunt plagales, quatuor autem ita, ut diapente praevia diatessaron sit assecla (ed.: asseda), quae sunt autenticae (cf. LmLAribo 91 p. 35). al. LmLTheog. Mett. 19, 3 (p. 190a). LmLGuido Aug. 205. al. LmLTon. Gratianop. p. 46. LmLAnon. La Fage I 7, 14. al. LmLTon. Seligenst. p. 112. al. [s.XIII] LmLMus. man. 3, 14. al. LmLHier. Mor. 20, 71 (p. 154). al. LmLPs.-Thomas Aqu. I 78-85. LmLIoh. Groch. 223. LmLEngelb. Adm. 4, 12, 1: Ex quibus consonanciis et in quibus litteris et speciebus dyapason decantetur tonus primus et secundus. al. LmLWalt. Odingt. 3, 9, 12. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. comp. 2, 5, 9. LmLIac. Leod. spec. 4, 16, 16: secundum antiquos modi vel toni sumuntur et numerantur secundum species ipsius diapason. LmLIac. Leod. spec. 6, 33, 7: species tonorum parium sive plagalium, secundi scilicet, quarti, sexti et octavi, secundum Guidonis expositores, a vocibus tetrachordi gravium sumunt initium et in vocibus tetrachordi superiorum terminantur. Modorum vero quattuor authenticorum sive imparium, idest primi, tertii, quinti et septimi, species incipiunt a vocibus tetrachordi finalium et in vocibus terminantur tetrachordi excellentium. LmLIac. Leod. spec. 6, 43, 7: quia eadem diapason species primo modo servit et octavo, sed in fine distinguitur. al. LmLQuat. princ. 3, 2, 8. LmLComm. Boeth. II p. 308, 4: Modi ... ex speciebus diapason nascuntur. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 13 p. 264, 16: Octo enim prediximus esse species diapason, de quibus octo modi tonorum originem sumpserunt, ut Bernardus refert. Ex prima namque et quinta oritur autentus protus et plagis proti. Ex secunda et sexta autentus deuterus et plagis deuteri. Ex tertia et septima autentus tritus et plagis triti. Ex quarta et octava autentus tetrardus et plagis tetrardi. al. Anon. Gemnic. 3, 1, 15. al. LmLUgol. Urb. 1, 149, 28. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 10, 2. al. Trad. Holl. XIII 3, 249 comm. al. LmLIoh. Tinct. nat. 1, 8. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 8. LmLBart. Ram. 1, 3, 1 p. 54. al. LmLFr. Gafur. theor. 5, 8, 8. al. LmLGuill. Pod. 3, 37. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 7. al. LmLCompend. mus. 110. 5 die Undezime betreffend — with respect to the eleventh [s.XI] LmLHermann. mus. p. 66 (p. 149a): ex prima consonantiae illius specie, quae est diapason cum diatesseron, ab ⋅A⋅ gravi in ⋅d⋅ acutum (inde LmLWilleh. Hirs. 14 (c. 13), descr.). [s.XII] LmLTheinr. Dov. 3, 7 p. 252, 25. al. 6 die Doppeloktave betreffend — with respect to the double octave [s.XI] LmLOliva 92: Ex diapason igitur speciebus, cui adeo cuncta persequendi studium fuerit, cognoscere poterit bis diapason species non posse ignorari. In cuius etiam corporis octo troporum [] substanciam consistere cernimus fundamentis. [s.XII] LmLTheinr. Dov. 3, 2 p. 230, 7. al. [s.XV] LmLGuill. Pod. 1, 24: De bisdiapason consonantia et eius speciebus. ... Et quoniam duplicem esse diapason aperte monstratur, quindecim vocibus eam ob rem quattuordecim intervallis, totidem speciebus, decem tonis et quattuor semitoniis, vigintiocto voces habentibus constare preclarum est. 7 die kleine Terz betreffend — with respect to the minor third [s.XI] LmLLib. spec. 46 p. 35: Semiditonus habet species? Utique. Quot? Duas. Quas? Prima species semiditoni est ex tono et semitonio ... Secunda species semiditoni constat ex semitonio et tono. al. LmLIoh. Cott. mus. 8, 11. [s.XII] LmLTrad. Guid. 3. LmLGuido Aug. 87-88. LmLAnon. La Fage I 4, 4. al. LmLTheinr. Dov. 3, 7 p. 240, 4. al. [s.XIII] LmLMus. man. 3, 6: De semiditono et speciebus eius (sim. LmLMus. man. 33, 1). LmLMus. man. 33, 9: Prima namque species (sc. semiditoni)... re fa. Secunda species... mi sol. al. LmLPs.-Thomas Aqu. I 66. LmLAugust. min. 122. LmLAnon. Ratisb. 3, 5. LmLEngelb. Adm. 2, 22, 11: Semidytoni vero sunt due species, cum habeat tres voces. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 4, 16, 21: inter gravem vocem primae speciei ipsius semiditoni et acutam secundae speciei ipsius semiditoni est diatessaron. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 91. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 13, 82 (sim. Trad. Holl. X C 113. Trad. Holl. XI 2, 80. LmLTrad. Holl. III 5, 56. Trad. Holl. XV 7, 57). LmLIoh. Olom. 7 p. 32. LmLGob. Pers. p. 184b. LmLAnon. Claudifor. 6, 4, 2-4. LmLTrad. Holl. IV 34. LmLTrad. Holl. VI 7, 19. LmLNicol. Burt. 1, 21, 121: cadit (sc. semidytonus) inter ⋅d⋅ et ⋅f⋅ grave. Item inter ⋅e⋅ et ⋅g⋅ grave cum similibus. Secundum vero voces Guidonis inter re et fa et inter mi et sol habetque dumtaxat species duas. LmLBonav. Brix. 14, 46. LmLSzydlov. 7, 49. Trad. Holl. XVI 2, 25. LmLContr. Est autem p. 366a. 8 die kleine Sexte betreffend — with respect to the minor sixth [s.XII] LmLTheinr. Dov. 3, 7 p. 242, 19: Secundum vero, quod dividitur in diapente et semitonium (sc. diapente cum semitonio), non dividitur in species. [s.XIII] LmLAugust. min. BV 155: semitonium cum dyapente. Huius species sunt IIIIor: mi fa et fa mi; mi sol et sol mi (sim. LmLAugust. min. C 155). [s.XV] LmLIoh. Olom. 7 p. 35: Semitonium cum diapente ... habet duas species, quarum prima est inter ⋅A⋅re et ⋅F⋅faut in linea vel inter ⋅a⋅lamire in linea et ⋅f⋅faut in spatio, secunda inter ⋅E⋅lami in spatio et ⋅c⋅solfaut vel inter ⋅e⋅lami in linea et ⋅cc⋅solfa. 9 die Duodezime betreffend — with respect to the twelfth [s.XII] LmLTheinr. Dov. 3, 8 p. 274, 3. al. [s.XV] LmLGuill. Pod. 1, 23: De diapason diapente consonantia et eius speciebus. ... Erit igitur diapasondiapente vocum duodecim, undecim intervallorum, octo tonorum et trium semitoniorum. Ac per hoc secundum numerum intervallorum undecim species viginti duas voces amplectentes habere debuit. ibid. al. 10 die kleine Septime betreffend — with respect to the minor seventh [s.XIII] LmLAnon. Ratisb. 3, 12: semidytonus cum dyapente ... habet easdem species, quas habet semidytonus, scilicet re fa, mi sol. IV für die Differenzen („Saeculorum amen“-Formeln) in der Psalmodie — for the differentiae (‘saeculorum amen’ formulas) in psalmody [s.XII] LmLTon. Vatic. 12, 5 p. 206: Tercius hac specie tonus appellatur aperte: euouae (cum melodia) (inde LmLAnon. Ratisb. 8, 3, 9: tonus est modulandus aperte. Anon. Gemnic. 3, 3, 78. Trad. Holl. XXIV 17, 100). LmLTon. Vatic. 12, 10 p. 228: Quinta subit species ut: „In eternumve Deoque euouae“ (cum melodia). [s.XIV] LmLHugo Spechtsh. 487: Primus (sc. [] tonus) habet sub se species, sicut lego, quinque. / Alter habet nullam, ternus subdit sibi ternam, / quattuor et quartus, unam quintus, quoque sextus. / Septimae bis binas octavaeque tot superaddas. LmLHugo Spechtsh. 499: Dicta sed extrema species tibi sit peregrina. LmLHugo Spechtsh. 518: Neumas finales communes octo tonorum / per varias species istinc ex ordine discas. V für Hexachordgattungen — for genera of hexachords [s.XIII] LmLMus. man. 25, 4: species seu proprietas C quadratae. al. LmLWalt. Odingt. 5, 5, 2: si cantilena unius speciei sex notas ascenderit, mutatur in aliam speciem, scilicet, si ultra sex notas ascenderit, ut verbi gratia ⋅G⋅ gravis tres habet notas tamen unisonas. Si autem cantus sit proprius, utpote a ⋅C⋅ veniens et ad ⋅b⋅ rotundam debeat ascendere, fiet mutatio a proprio cantu ad b mollem. [s.XV] Trad. Holl. XIII 1, 67 comm. al. LmLTrad. Holl. VII 2, 5: sunt tres species principales in cantu, scilicet cantus C duralis et cantus naturalis et cantus b mollis. LmLLad. Zalk. 3, 3: In hac diffinicione excluditur cantus irregularis et ergo de tali non est mihi cura, cum artis musice regulis non subiacet, sed solum de regulari, qui habet tres species, scilicet b duralem, id est enarmonicam, naturalem, id est dyatonicam, et b mollem, id est cromaticam. Et quamvis sunt species distincte, cum prima, scilicet b duralis, in nostro monochordo ter resumitur, secunda species, scilicet naturalis, bis resumitur, tercia species, scilicet b mollis, eciam bis resumitur. Nihilominus tamen iste species in nostro manuchordo mixtim complicantur. VI für Modalrhythmen — for modal rhythms [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 11, 4: discantus est aliquorum diversorum cantuum sonantia secundum modum et secundum aequipollentis sui aequipollentiam per concordantiam. Et sunt tot species sicut et in modo a parte aequipollentis, qui dicitur secundus cantus, quot a parte tenoris, qui dicitur primus cantus. Et sunt sex species. LmLAnon. Emmeram. pr. p. 82, 27. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 110, 31: quinta species habet fieri ex omnibus longis. LmLAnon. Emmeram. 2 p. 184, 23: in primis, quid sit modus sive species, videamus. LmLAnon. Emmeram. 2 p. 188, 42: praedictarum sex specierum tres in recta mensura se habentes et tres ultramensurabiles nuncupantur. al. [s.XIV] LmLIoh. Mur. not. 2, 6, 6: possunt cantandi quinque species assignari. Una ex omnibus perfectis, alia ex binario praecedente et unitate subsequente: et sunt primus modus, cum similes sint in pausis. Secunda <species> ex unitate praecedente et binario subsequente. Tertia ex prima et secunda collecta, videlicet ex perfecto praecedente unitate duplici subsequente, quarum ultima unitatum significatione binarium repraesentat. Quarta species fit econtra. Quinta fit ex omnibus unitatibus et fractionibus earumdem (inde LmLIac. Leod. spec. 7, 24, 15). al. LmLAnon. Barcin. I p. 22: Item magistri predicti posuerunt VI species sive modos cantus organici. Primus modus est ex longa et brevi. Secundus ex brevi et longa. Tertius ex longa et duabus brevibus. Quartus ex duabus brevibus et longa. Quintus ex omnibus longis. Sextus pro maiori parte ex omnibus semibrevibus. Septimus ex brevibus. VII für Solmisationssilben — for solmisation syllables [s.XIII] LmLAugust. min. BV 80: Species autem sive voces sunt VI, quarum prima est ut, secunda re, tercia mi, quarta fa, Va sol, VIa la. [s.XV] LmLTrad. Holl. VI 6, 7. VIII für Melodieabschnitte — for melodic segments [s.XIV] LmLMarch. luc. 13, 1, 4: sicut sunt diversi modi sive toni, sic sunt diversa principia, distinctiones, species, pneume et finales, nam modos per species iudicamus, et species per distinctiones cognoscere nos oportet (inde LmLFr. Gafur. extr. 8, 7, 1. LmLBonav. Brix. 19, 2). LmLMarch. luc. 13, 1, 6: Signa enim, que habent distinguere species inter se, sunt linee protracte infra per spacia et lineas, que pause dicuntur. Ubicunque [] enim pausa fit, innuitur nobis desistere a cantare, et hee pause debent distinguere species et ipsas diversificare secundum quod in diversis tonorum cantibus ordinatur (inde LmLFr. Gafur. extr. 8, 7, 3. LmLBonav. Brix. 19, 4). LmLMarch. luc. 13, 1, 14: secundum Ysidorum pneuma est coniunctio notularum in quolibet modorum, que cantum format, distinguit, copulat et concludit. Sed quia species et pneume supradicte sunt ex diversis notarum nominibus constitute, ideo videre necesse est de signis, per que notarum figuratarum in cantibus nomina cognoscamus, que quidem claves universaliter nuncupantur (inde LmLBonav. Brix. 19, 11). al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2 pr. p. 236, 1. al. Prosd. plan. 2, 14 p. 120, 17: Distinctiones etiam nominantur tales pause eo, quod per ipsas pausas species abinvicem distinguuntur, quod facillime per tales distinctiones specierum in noticiam tonorum pervenitur. LmLUgol. Urb. 1, 46, 9. LmLFr. Gafur. extr. 8, 13, 3. al. IX für Notenwerte der Mensuralnotation — for note values in mensural notation [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 7, 15, 8. LmLIoh. Tork. decl. 1, 3: Ex maxima quadrata solum una species constat, quae larga vocatur. Ex media quadrata duae species fiunt, scilicet brevis et longa. Ex suprema quadrata tres species fiunt, scilicet semibrevis, minima et simpla. LmLIoh. Tork. decl. 2, 6-7 (inde LmLWillelm. 3, 47-48). al. LmLIoh. Hanb. sum. 3 p. 196, 5: Punctus perfectionis postpositus proximam perficit notam precedentem. Punctus suprapositus primam speciem illius figure denotat perfectam. LmLWillelm. 3, 48. LmLIoh. Vetul. 13, 2: Nomina vero ipsarum (sc. figurarum) sunt haec, scilicet larga, longa, brevis, semibrevis et minima, sicut alia istarum praedictarum principalium specierum maior, alia minor et alia minima. LmLIoh. Vetul. 27, 1. LmLAnon. Kellner 5, 19: Et est notandum, quod ad quamlibet materiam ad minus requiruntur due species, ut ad modum brevis et longa, ad tempus brevis et semibrevis, ad prolacionem semibrevis et minima. [s.XV] LmLThom. Wals. 8, 16: quando duae species minores stant inter 2 species maiores vel inter punctum divisionis et speciem maiorem, prima est recta, secunda altera. LmLThom. Wals. 16, 2: si in utroque colore inveniatur eadem species, in uno perficitur, in alio non, vel in uno alteratur et in alio non. al. LmLAnon. Couss. XII 2, 2: Capitulum secundum de notarum speciebus, quarum sunt quinque, scilicet maxima ..., longa ..., brevis ..., semibrevis ..., minima ... Sunt autem aliae tres notae, quae proprie de speciebus non reputantur, scilicet semiminima ..., fusa ... et semifusa ..., quia ad minimam reducuntur. LmLAnon. Couss. XII 2, 13 (sim. LmLAnon. Salisb. 2, 5). LmLAnon. Couss. XII 2, 19: Secundum (ms.; ed.: Secundam) tamen plures semper musicos dicitur (sc. nota dupla) oblonga et hoc propter figurationem eius; et haec species solum quoad eius figurationem dicitur species, quia comprehendit sub aliis. LmLIoh. Tinct. alt. 1, 6: ubicumque duae notae eiusdem speciei ternario numero subiectae inveniuntur, sola ultima earum alteratur. al. LmLBart. Ram. 3, 1, 2 p. 82. al. LmLAnon. Salisb. 15, 4: Musice dupla (sc. proportio) est, quando duae species contra unam sibi similem proferuntur, similiter canuntur ut duae minimae contra unam minimam vel duae semibreves contra unam semibrevem et cetera de aliis speciebus eqs. al. LmLContr. Prima regula 38: sincopa potest dari in minima seu per quantitatem minimae vel in semibrevi, sed in altiori specie non, quia dissonantia in altiori specie nullo modo, id est in morosiori nota, abscondi potest.