semitonium minus

semitonium minus I. großer Halbton - kleiner Halbton [II. irrtümlich: Bezeichnung für die Hälfte bzw. ein Viertel eines Ganztons III. irrtümlich: Bezeichnung für ein Drittel bzw. ein Viertel eines Ganztons] — I. major semitone - minor semitone [II. erroneously: term for half, or for a fourth of a tone III. erroneously: term for a third, or for a fourth of a tone] I großer Halbton - kleiner Halbton — major semitone - minor semitone A Definition [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 55, 5: Adhuc semitonium minus sic describi potest: Semitonium minus est plurium sonorum inaequalium immediatam imperfectam distantiam habentium minima per se dicibilis faciliter consonantia secundum vocem indivisibilis humanam, in superpartiente fundata numerali proportione minore quam sit ea, quae est inter XIX et XVIII, maiore vero ea, quae est inter XX et XIX. LmLIac. Leod. spec. 2, 62, 4: semitonium maius iuxta modum in praedictis observatum consonantiis sic potest describi: semitonium maius est dissimilium sonorum immediatam, sed imperfectam distantiam habentium non faciliter pronuntiabilium consonantia, diesim superans in commate, in superpartiente [] consistens proportione numerali maiore, quam sit ea, quae est inter XVI et XV, minore vero ea, quae est inter XV et XIV. [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 21, 13: semitonium minus est duorum sonorum inaequalium per spatium imperfectum et non integrum immediate iunctorum acceptio (inde LmLFr. Gafur. extr. 7, 4, 10. LmLCompend. mus. 72). LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 3, 15: De minori semitonio: Semitonium minus est duorum phthongorum legitimis spaciis ab invicem distantium non integra modulatio (inde LmLNicol. Burt. 1, 21, 119). B quantitative Bestimmung — quantitative designation 1 als Bestandteile des Ganztons — as constituent parts of a tone [s.VI] LmLBoeth. mus. 2, 30 p. 263, 26: Quantum igitur semitonium minus integro dimidio toni minus est, tantum apotome toni integrum superat dimidium. LmLBoeth. mus. 3, 6 p. 277, 20: Ex quibus facile apparet, tonum duobus semitoniis minoribus et commate constare. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 3, 15, 37. [s.IX-X] LmLHucbald. 19: Dividitur siquidem tonus in duo, sed ita, ut utralibet ea pars aut medietatem transcendat aut minor medietate remaneat, et utraeque illae divisiones semitonia nuncupantur, unum maius, aliud minus... Quae cum in unum convenerint, integrum reddunt tonum. Porro si duo maiora semitonia iungantur, excedunt tonum. Si duo minora, ad eius mensuram nullatenus pertingunt. LmLReg. Prum. 16, 36. [s.X-XI] LmLInterv. Quid sit tonus 3. LmLAnon. Bernh. 2, 71. LmLOliva 78. LmLHeinr. Aug. 62: Tonus constat ex duobus semitoniis minoribus et commate, vel si maius dicere <velis>, ex semitonio minore et maiore, quod Graeci vocant apotome. LmLFrut. brev. 4 p. 44: Duo igitur semitonia minora, si coniungantur, tonum non aequiperant, duo vero maiora coniuncta tonum superant. al. [s.XII] LmLTon. Gratianop. p. 49: tonus dividitur principaliter in minus semitonium atque apotome. al. [s.XIII] LmLMus. man. 23, 3: Maius igitur semitonium, quod humana voce non facile comprehenditur, ex toni parte quinaria generatur. Cum enim tonus, ut inferius dicetur, proportionem teneat epogdoam, id est super octonariam videlicet novenariam, et novenarius duas aequas non recipiat sectiones, quisquis eum in duas partes aequalitati viciniores secuerit, in quaternarium necesse est et quinarium dividatur. Quaternarius igitur nostro tribuitur semitonio, scilicet minori, quo nunc utimur; quinarius vero maiori semitonio praeservatur. al. LmLComm. Boeth. I 1, 17 p. 53. LmLHier. Mor. 17, 469 (p. 119): maius semitonium bis multiplicatum supervadit tonum. LmLTrad. Garl. plan. III 42. al. LmLAnon. Couss. IV p. 68, 22: Differentia inter semitonium minus et tonum est semitonium maius, quod non est in usu. LmLEngelb. Adm. 2, 18, 3. al. [s.XIV] LmLIoh. Mur. spec. 1, 194. al. LmLIac. Leod. cons. 42. LmLIac. Leod. spec. 2, 33, 7: Dicitur autem minus semitonium, quod non attingit ad integram toni medietatem. LmLIac. Leod. spec. 2, 55, 4. LmLIac. Leod. spec. 2, 63, 1-23. al. LmLQuat. princ. 2, 12. al. LmLIoh. Boen mus. pr. 5. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 12, 16: Quarta species intervallorum seu quartum intervallum musicum dicitur tonus. Hoc autem intervallum constat ex semitonio minori et semitonio maiori, de quibus iam dictum est. Constat igitur ex dictis, quod duobus dumtaxat intervallis utimur, scilicet semitonio minori et tono, et duobus abutimur, scilicet apothome et diesi. LmLProsd. spec. 2, 15 p. 200, 14-15. al. LmLUgol. Urb. 1, 16, 12: tonus maior est duobus minoribus semitoniis uno comate, continet enim tonus duo semitonia minora et coma. LmLUgol. Urb. 1, 20, 16. LmLIoh. Legr. rit. 1, 2, 9, 3. al. LmLConr. Zab. tract. VV 3: Tonus enim non dividitur praecipue in duo aequalia, nam sicut antiquis, qui de musica scripserunt, ratum videtur toni integra speculatio, in viginti septem unitatibus continetur, quas in 13 et 14 inaequaliter diviserunt. Et 14 quidem maius semitonium, 13 vero [] minus semitonium habere statuerunt, in quo numero vario, scilicet 13 et 14, clare ostenditur, quod tonus in duo aequalia non dividitur. LmLIoh. Tinct. diff. 266-267. LmLFr. Gafur. op. 4, 3. al. LmLNicol. Burt. 3, 21, 179. LmLFr. Gafur. theor. 4, 3, 1. LmLGuill. Pod. 1, 16. 2 als Zahlenverhältnis — as numerical ratio a den kleinen Halbton betreffend — with respect to the minor semitone [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 17 p. 204, 8: estque verum semitonium minus ducentorum quadraginta trium ad CCLVI comparatio. LmLBoeth. mus. 3, 13 p. 291, 13: Quod semitonium minus maius quidem sit quam XX ad XVIIII, minus vero quam XVIIII S ad XVIII S (inde LmLEngelb. Adm. 2, 26, 4). [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 2, 29, 40, 3: Inter secundum vero et extremum (sc. numerum), hoc est XVII et XVIII, quia sunt maiores, est minor proportio et debet ibi esse minus semitonium. LmLGloss. Boeth. mus. 2, 30, 2, 19: In semitonii vero minoris habitudine constant II.XLVIII ad I.DCCCCXLIIII. LmLGloss. Boeth. mus. 2, 30, 21: inter CCXLIII et CCLVI semitonium minus. LmLGloss. Boeth. mus. 2, 30, 52: Inter mille DCCCCXLIIII et duo milia XLVIII differentia est centum quattuor et est semitonium minus. al. [s.XI] LmLInterv. Cum diatessaron p. 394: constituantur hi tres numeri hoc ordine: CCLXXIII triens et semuncia; CCLVI; CCXLIII. Itaque inter primum et medium est differencia XVII, triens et semuncia ad constitutionem maioris semitonii, quod dicitur apotome, et inter medium et ultimum est differencia XIII ad designationem minoris semitonii. At vero inter primum et tercium est tonus. LmLInterv. Cum diatessaron p. 397: Proportio minoris [] semitonii est, cum maior numerus continet minorem totum et eius nonamdecimam et nonedecimae octogesimam primam et octogesimae primae terciam. LmLFrut. brev. 17 p. 111. [s.XII] LmLRad. Laud. p. 389-391. LmLTheinr. Dov. 1, 20 p. 184, 2. al. [s.XIII] LmLComm. Boeth. I 1, 17 p. 54. LmLHier. Mor. 17, 560 (p. 122). LmLWalt. Odingt. 2, 5, 13. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 4, 11, 4: semitonium minus in sesquidecima septima (sc. proportione). LmLIoh. Mur. spec. 1, 195. LmLIoh. Mur. spec. 1, 273: semitonium minus maius est quam 20 ad 19 et minus quam 19 ad 18. LmLIac. Leod. spec. 2, 36, 4-8. LmLIac. Leod. spec. 2, 56, 1 - 2, 59, 9. al. LmLQuat. princ. 2, 23. LmLIoh. Boen mus. 2, 51. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 23 p. 108, 9. LmLUgol. Urb. 4, 65, 1: De proportione semitonii minoris. eqs. LmLUgol. Urb. 5, 13, 1: De semitonio minore, quod non sit integrum dimidium toni. eqs. al. LmLIoh. Keck 5 p. 328a: habebis quinque terminos illos, videlicet 524288, 531441, 559872, 629856, 708588, quorum primi duo comma, secundus et tertius semitonium minus, primus et tertius semitonium maius ... resonabunt. al. LmLAnon. Carthus. theor. 12, 51. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 2, 9, 27 descr. al. LmLFr. Gafur. op. 4, 3. LmLIoh. Hoth. exc. p. 20. LmLFr. Gafur. theor. 4, 3, 9. al. LmLGuill. Pod. 3, 29. LmLErasm. Hor. p. 81b. LmLMon. Partire totum p. 49, 23. b den großen Halbton betreffend — with respect to the major semitone [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 2, 29, 40, 2: Maior ergo proportio est inter primum et secundum (sc. numerum), hoc est XVI et XVII, quia sunt minores, et ideo debet ibi reperiri maius semitonium. LmLGloss. Boeth. mus. 2, 30, 49c: maius semitonium II.XLVIII II.CLXXXVII. al. [s.XI] LmLInterv. Cum diatessaron p. 394: constituantur hi tres numeri hoc ordine: CCLXXIII triens et semuncia; CCLVI; CCXLIII. Itaque inter primum et medium est differencia XVII, triens et semuncia ad constitutionem maioris semitonii, quod dicitur apotome, et inter medium et ultimum est differencia XIII ad designationem minoris semitonii. At vero inter primum et tercium est tonus. LmLInterv. Cum diatessaron p. 397: proportio maioris semitonii est, cum maior numerus habet totum minorem et eius sextamdecimam et item sextaedecimae sextamdecimam et huius sextaedecimae terciam et terciae octavam. [s.XII] LmLRad. Laud. p. 390: Maioris quoque semitonii proportionem, quam inter <CCLVI> et CCLXXIII et trientem et semiuntiam ante signavimus. al. LmLTheinr. Dov. 1, 21 p. 188, 11: A 1000 ergo 944 intende tonum, unde 2187 surgit, qui cum 2048 semitonium maius superpartiente 139 bis millesimas quadragesimas octavas proportione terminat. al. [s.XIII] LmLHier. Mor. 17, 561 (p. 122): Semitonium maius, quod dicitur apotome, invenitur in minimis numeris II.XLVIII (ms.; ed.: II.XVIII) et II.CLXXXVII. LmLEngelb. Adm. 2, 18, 5. LmLWalt. Odingt. 2, 6, 9. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 4, 11, 4: semitonium maius in sesquisexta decima proportione. LmLIoh. Mur. spec. 1, 206. LmLIoh. Mur. spec. 1, 273a: semitonium maius maius est quam 15 <ad> 14, minus quam 14 ad 13. LmLIac. Leod. spec. 2, 62, 7-14. al. LmLQuat. princ. 2, 23. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 23 p. 108, 12. LmLProsd. spec. 2, 17 p. 204, 26. LmLUgol. Urb. 4, 82, 1: De proportione semitonii maioris. eqs. LmLUgol. Urb. 5, 14, 1: De semitonio maiore. LmLIoh. Keck 5 p. 328a: habebis quinque terminos illos, videlicet 524288, 531441, 559872, 629856, 708588, quorum primi duo comma, secundus et tertius semitonium minus, primus et tertius semitonium maius... resonabunt. al. LmLAnon. Carthus. theor. 12, 67. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 2, 9, 27 descr. al. LmLFr. Gafur. op. 4, 3. LmLIoh. Hoth. exc. p. 22. LmLGuill. Pod. 3, 29. LmLErasm. Hor. p. 82b. LmLMon. Partire totum p. 50, 33. 3 als aus kleineren Intervallen zusammengesetztes Intervall — as composite interval that consists of smaller intervals a den kleinen Halbton betreffend — with respect to the minor semitone [s.VI] LmLBoeth. mus. 3, 8 p. 278, 17: Schisma est dimidium commatis, diaschisma vero dimidium dieseos, id est semitonii minoris (inde LmLReg. Prum. 16, 33. LmLFrut. brev. 4 p. 44. LmLTon. Gratianop. p. 49. LmLHier. Mor. 15, 225 (p. 70). LmLEngelb. Adm. 2, 19, 7. LmLIac. Leod. spec. 2, 41, 3. LmLIoh. Boen mus. 2, 85. LmLNicol. Burt. 1, 21, 114. LmLBonav. Brix. 24, 61. LmLAdam Fuld. 4, 7). LmLBoeth. mus. 3, 10 p. 285, 3: dicendumque est semitonium minus ac semitonium maius quantis singillatim commatibus constare videantur. LmLBoeth. mus. 3, 14 p. 293, 10: Semitonium minus maius quidem esse tribus commatibus, minus vero quattuor (inde LmLHier. Mor. 17, 1036 (p. 140). LmLEngelb. Adm. 2, 21, 2). LmLBoeth. mus. 3, 15 p. 296, 25: iunctum semitonium minus semitonio maiori, quod est apotome, erit omne maius quidem VIII commatibus, minus vero VIIII. al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 3, 14, 55: Differentia, qua semitonium minus tria commata superat, est V.CLXV, qua vero a quatuor commatibus superatur, est I.DCCCCLXXXVIII. LmLGloss. Boeth. mus. 5, 19, 13, 23: Diesis est semitonium minus in duas partes divisum, quem minorem semitonium diesin et diesin dixerunt musici. al. [s.X] LmLInterv. Quid sit tonus 4. [s.XI] LmLFrut. brev. 6 p. 51: diesis vero semitonii dimidium vel minus semitonium. [s.XIII] LmLComm. Boeth. I 1, 15 p. 51. [s.XIV] LmLIoh. Mur. spec. 1, 274. LmLIac. Leod. spec. 2, 34, 6. LmLIac. Leod. spec. 2, 37, 3: quantum ad genus enharmonium semitonium minus in duas medietates est distinguibile; distinguitur autem in medietates duas et distinguitur in partes aequales. ... Et dicendum, quod minus semitonium non est divisibile in partes duas omnino aequales, quia, etsi sensus de hoc iudicare nesciat, hoc tamen ratio percipit, quia eius proportio non est in partes aequas partibilis (mss., ed.: partibus). ... Non est ergo tenendum, quod illae partes, in quas minus semitonium distinguitur secundum genus enharmonium, sint omnino aequales secundum veritatem et quod sint praecise ipsius medietates. al. LmLQuat. princ. 2, 14. al. LmLIoh. Boen mus. 2, [] 9. [s.XV] LmLUgol. Urb. 5, 32, 5: Minus semitonium sive diesis dividitur in duo diaschismata. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 2, 15-19. LmLIoh. Tinct. diff. 223. al. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 7. LmLFr. Gafur. op. 4, 3. al. LmLFr. Gafur. theor. 4, 3, 4. al. LmLGuill. Pod. 3, 36. al. b den großen Halbton betreffend — with respect to the major semitone [s.VI] LmLBoeth. mus. 3, 10 p. 285, 3: dicendumque est semitonium minus ac semitonium maius quantis singillatim commatibus constare videantur. LmLBoeth. mus. 3, 15 p. 295, 23. [s.IX-X] LmLReg. Prum. 16, 25: Si igitur ad semitonium addatur <comma>, fit semitonium maius. [s.XIII-XIV] LmLEngelb. Adm. 2, 20, 4: Semitonium vero maius constat ex duobus dyascismatibus, quod est unum minus semitonium, et ex scismate, quod est dimidium comatis: et est ipsum semitonium maius quam IIII^or comata et minus quam V. LmLIoh. Mur. spec. 1, 275. LmLIac. Leod. spec. 2, 70, 6: Maius autem semitonium minus superat in commate. [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 30, 11: minus semitonium et coma maius semitonium efficiunt. LmLUgol. Urb. 5, 46, 12: Semitonium vero maius in duo diaschismata et duo schismata (sc. dividitur). al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 2, 15-19. LmLIoh. Tinct. diff. 222. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 8. LmLFr. Gafur. op. 4, 3. LmLFr. Gafur. theor. 4, 3, 5. al. LmLGuill. Pod. 3, 36. 4 allgemein — general [s.XI] LmLHeinr. Aug. 64: Tolle de tribus tonis continuis diatessaron et relinquitur apotome, quod est semitonium maius. [s.XII] LmLTheinr. Dov. 1, 5 p. 154, 4: Semitonium minus quidem differentia diatessaron et ditoni; maius vero differentia toni et minoris. [s.XIII-XIV] LmLWalt. Odingt. 2, 5, 4: Est enim minus semitonium illud spatium, quod post duos tonos de diatessaron subtractos relinquitur. Semitonium maius est illud spatium, quod reliquum est de tribus tonis post diatessaron. LmLIac. Leod. cons. 73: tonus imperfectus, ut vult Boethius in primo libro musicae suae, in tantum superat semitonium maius, in quantum minus ab ipso maiore superatur. LmLIac. Leod. spec. 2, 55, 1. LmLIac. Leod. spec. 3, 19, tit.: Quod minus semitonium maius sit tribus commatibus, minus tamen quam quattuor. al. LmLQuat. princ. 2, 18. al. LmLIoh. Boen mus. 2, 59. LmLWillelm. 1, 6. [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 2, 6. LmLUgol. Urb. 1, 24, 7: per spatium unum imperfectum et non integrum semitonium minus intelligimus. LmLInterv. Notandum 6 p. 158 (p. 470b): Dyeseos est modus continens quattuor gradus, qui dicitur semitonium minus. Sed apothome est modus continens quinque gradus, et ille modus dicitur semitonium maius. Trad. Holl. XX 5, 12: Quamvis autem inter quemlibet tonum coniuncta una ponitur aut poni potest, ipsum in duas partes scindendo inequales, que partes semitonia maius et minus vocantur. LmLFr. Gafur. extr. 1, 2, 3. LmLBonav. Brix. 26, 29: Quando igitur de ⋅A⋅lamire ascendimus dicendo scilicet ⋅A⋅lamire mi et in ⋅b⋅fa ⋅♮⋅mi dicendo fa per b molle, facimus semitonium minus dicendo mi fa, quod est continens duas dieses, et restant ad huc igitur tres dieses a fa ad mi de ♮ quadro acuto, et illae tres dieses faciunt semitonium maius sive diatonicum. LmLGuill. Pod. ench. 6 p. 368. LmLFist. Fistulam quam 12 p. 123: Quartam fistulam accipe et in quindecim partes divide, reice dimidietatem quintaedecimae partis, et maius semitonium habueris. C Begriffsbestimmung — definition of the concept [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 16 p. 203, 11: Sed inter haec (sc. semitonia) unum maius semitonium nuncupatur, aliud minus (inde LmLHier. Mor. 15, 171 (p. 68)). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 21, 60: interdum diesis minus semitonium significat. LmLGloss. Boeth. mus. 2, 28, 8: ‚limma‘: maius semitonium. (cf. LmLBernhard/Bower, Glossa 4 p. 96)[] LmLGloss. Boeth. mus. 2, 28, 9: ‚limma‘: minus semitonium LmLGloss. Boeth. mus. 3, 5, 36: ‚apotomen‘: maius semitonium. LmLGloss. Boeth. mus. 3, 8, 5: ‚diesis‘: semitonium minus. al. [s.IX-X] LmLReg. Prum. 16, 23: Maior itaque pars toni, id est semitonium maius, apotama vocatur a Grecis, a nobis vero potest apellari decisio (sim. LmLFrut. brev. 4 p. 44 cf. Boeth. mus. 2, 30 p. 263, 22). [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 68, 7: Cum enim vocetur aliqua consonantia semitonium cum diapente, de semitonio minore est illud intelligendum, non de maiore. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 3, 11 p. 352, 3: Auctores nuncupaverunt maius semitonium semitonium, emitonium, apotome, comma, sima, lima et diesin; minus vero tantum semitonium et diesin (sim. LmLIoh. Cicon. prop. 11 p. 424, 13). LmLAnon. Carthus. theor. 12, 2: tonus imperfectus semitonium vel maius vel minus a musicis appellatur. al. LmLBonav. Brix. 26, 24: per semitonium minus, quod appellatur semitonium enarmonicum, et per semitonium maius, quod appellatur semitonium diatonicum. D Gebrauch — usage 1 als Teil größerer Intervalle — as constituent part of larger intervals [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 18 p. 204, 13: Rursus diapente consonantia vocum quidem est quinque, intervallorum quattuor, trium tonorum et minore semitonio. LmLBoeth. mus. 2, 23 p. 256, 17: Duo enim toni ac semitonium minus diatessaron consonantiam supplent (inde LmLHier. Mor. 17, 276 (p. 113)). LmLBoeth. mus. 3, 6 p. 277, 23: nihil est aliud apotome nisi semitonium minus et comma (inde LmLHier. Mor. 15, 205 (p. 69)). LmLBoeth. mus. 3, 8 p. 278, 22: Integrum vero dimidium toni, quod est semitonium, constat ex duobus diaschismatibus, quod est unum semitonium minus, et schismate, quod est dimidium commatis. LmLBoeth. mus. 3, 8 p. 278, 32: Apotome autem a minore semitonio duobus schismatibus differt. al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 21, 47, 1. al. [s.X-XI] Ton. Leod. pr. 7: Diapason rursus constat ex quinque tonis et duobus semitoniis minoribus, id est, qui non impleant tonum. al. LmLOdor. Sen. p. 198. al. [s.XIII] LmLMus. man. 24, 12: Verum quando fit semiditonus inter ⋅a⋅ et ⋅c⋅, occulte maius semitonium cum duobus minoribus per numeros musicos sublevatur. LmLComm. Boeth. I 1, 17 p. 54. al. LmLTrad. Garl. plan. III 44: Semiditonus a maiori idem <est quod> tonus cum semitonio minori ut hic: (sequitur exemplum). Semiditonus a minori idem <est quod> tonus cum semitonio maiori, ut hic patet: (sequitur exemplum). LmLTrad. Garl. plan. III 54: Semitetratonus continet in se tres tonos et semitonium maius. al. LmLAnon. Couss. IV p. 69, 15: Semiditonus dicitur quasi ditonus imperfectus. Sed differentia est semitonium maius, quod non est in usu nisi raro valde. [s.XIV] LmLMarch. luc. 3, 1, 5. al. LmLIoh. Mur. spec. 1, 234: Et istud, quod est in diapente, et istud, quod est in diatessaron, minus semitonium, id est minor pars toni, merito nuncupatur. al. LmLIac. Leod. spec. 2, 17, tit.: Quod diapason constet ex quinque tonis cum duobus minoribus semitoniis. LmLIac. Leod. spec. 2, 21, 39: Constat enim haec consonantia (sc. diapente cum diapason) ex diapason cum maiore semitonio et semitritono. Item ex diapason cum minore semitonio et tritono. LmLIac. Leod. spec. 2, 34, 4: in diatessaron sunt quinque semitonia, et tria illorum sunt minora et duo maiora, et valent tonos duos cum minore semitonio. LmLIac. Leod. spec. 2, 38, 26: tonum imperfectum, qui consurgit ex duobus minoribus semitoniis, vel tonum abundantem, qui ex duobus maioribus semitoniis provenit. LmLIac. Leod. spec. 2, 71, 3 - 2, 125, 10. passim. LmLQuat. princ. 2, 8. al. LmLIoh. Boen mus. 1, 62: tertia imperfecta ex tono et semitonio minore. al. LmLHeinr. Eger 3 p. 41-42. [s.XV] LmLProsd. contr. 3, 8: Tercia regula est hec, quod quelibet combinatio maior ipsammet combinationem minorem [] excedit per semitonium maius, ex quo sequitur, quod in reducendo maiorem combinationem ad ipsammet minorem vel e contra non oportet nisi addere vel diminuere tale semitonium maius. Quarta et ultima regula est hec, quod omnia semitonia in combinationibus reperta sunt semitonia minora. LmLProsd. mon. 6, 4. LmLProsd. spec. 2, 22 p. 208, 8. al. LmLUgol. Urb. 1, 23, 3 - 1, 44, 5. LmLUgol. Urb. 1, 23, 8: quia, cum tonus duo semitonia contineat, scilicet maius et minus, cumque diphtonus tonos habeat duos, sequitur quod quatuor contineat semitonia, maius et minus ratione unius toni, et altera maius et minus ratione alterius toni, et sic semitonia duo sunt maiora et duo minora in diphtono implicita. LmLUgol. Urb. 1, 26, 10: tritonus diatesseron per semitonium maius excedit, qui semitonii maioris excessus a consonantiarum concordia tritonum repellit. LmLUgol. Urb. 5, 15, 19 - 5, 29, 2. al. LmLProp. Prop. est duorum 5 p. 171 (p. 474b): continet (sc. diatesseron) in se duos tonos cum semitonio minori (ms.; ed.: breviori). al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 3, 18-30. LmLFr. Gafur. extr. 7, 9, 7: Tria autem maiora semitonia totidemque minora ex tribus tonis et aliud seorsum semitonium minus in dyapente comprehendimus. al. LmLFr. Gafur. op. 1, 2: A terre autem summitate ad eundem celum tonos esse quinque concluditur cum duobus semitoniis minoribus, ex quibus fit diapason simphonia (inde LmLFr. Gafur. theor. 1, 2, 18). al. LmLNicol. Burt. 1, 21, 121-128. LmLFr. Gafur. theor. 4, 4, 4-8. al. LmLGuill. Pod. 1, 20-21. LmLFr. Gafur. pract. 3, 2. al. LmLContr. Quatuor sunt p. 410b: Quinta est duplex, scilicet consonans, que formatur ex tribus tonis et uno semitonio minore, et ista utimur. Alia est quinta dissonans sive discordans, que formatur de duobus tonis et duobus semitoniis minoribus, et ista non utimur. al. 2 allgemein — general [s.XI] LmLComm. Guid. 67 p. 105: Sciendum est enim, quod, cum duae sint maneriae semitoniorum, unum maius et alterum minus, maius quidem semitonium in monochordo est Boetii, minus vero in monochordo Guidonis, quo in omni cantu utimur; aliud vero a nostro cantu penitus excluditur. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 1, 74, 14: minores soni sunt semitonia, in quae tonus dividitur, quam sit tonus; sed non dicunt perfectam distantiam duarum vocum sicut tonus, nec possunt sic de levi sonari, saltem semitonium maius. LmLIac. Leod. spec. 2, 41, 11: Iam patet, quae sint toni partes integrales, inter quasque levius sonari potest distincte; semitonium minus est vel diesis, non sic apotome et ad hoc multo minus diesis partes ut et comma, quibus practice in cantando non utimur, quicquid sit de artificialibus instrumentis. LmLIac. Leod. spec. 2, 43, 6: non audivi, qui praesumeret se posse immediate sonando iungere duo minora semitonia vel duo maiora. [s.XV] LmLIac. Theat. 11: Semitonius maior est tam pravus et obscurus, quod nec audire nec intelligere est humanum. LmLUgol. Urb. mon. 2, 2: Duplex est monochordi divisio, altera, qua secundum rectam musicam per tonos, semitonia minora, diatesseron, diapente et diapason monochordum dividitur, altera, qua omnes toni secundum rectam musicam dispositi in maiora atque minora semitonia dividuntur, quorum tonorum partitio non recta, sed ficta musica nuncupatur. LmLUgol. Urb. 2, 5, 32: Hoc igitur maiori semitonio addendo vel removendo utimur, cum imperfectas consonantias ad perfectionem vel perfectas ad imperfectionem deducere volumus. LmLUgol. Urb. mon. 10, 53: Nam potest intelligens organista maiore uti semitonio atque minore, altero quidem ad perfectionem, altero vero ad colorationem. al. LmLIoh. Tinct. diff. 223: Quotienscumque vero semitonium per se scriptum invenitur aut dicitur, minus esse intelligitur. LmLFr. Gafur. op. 1, 2: A luna autem ad Mercurii stellam, quam Stilon appellabant, maius semitonium. Hinc ad phosphoron [] stellam Veneris fere tantundem, scilicet semitonium minus (inde LmLFr. Gafur. theor. 1, 2, 16). LmLFr. Gafur. op. 5, 5: semitonium maius per se discors ac ad nihil aptum, minus vero semitonium econverso est armonie decus et suavitas. ibid.: nihil minus a semitonio minore proferri possit humana voce (inde LmLFr. Gafur. theor. 5, 5, 3). LmLNicol. Burt. 1, 18, 97: Docendi namque sunt tirones et pauperes clerici tonum proferre aut minus semitonium sub debitis suis litteris aut voculis. LmLGuill. Pod. 2, 9: Sed quoniam minimum omnium intervallorum humana voce pronunciabilium est semitonium minus, dyesis igitur dimidium illius existens eam ob rem ab omni practica segregatur. LmLFr. Gafur. pract. 2, 4: Atque ita seminima minimam consequetur sicut semitonium maius tonum. Semiminima vero minimam ipsam respiciet veluti ipsum tonum semitonium minus. LmLContr. Species plani 49: ubicumque sexta fieri oporteat super mi vel la de ⋅e⋅lami gravi, que fieri habet in ⋅c⋅solfaut, hoc est super fa, illud fa debet altificari per semitonium maius, quod apotome nuncupatur, et debet signari per signum de ♯ aut nomen fa. 3 als konstitutives Intervall des Tonsystems — as structural interval in the tonal system [s.XI] LmLOdor. Sen. p. 210: quod diatonicon genus constet duobus tonis et semitonio et cromaticum genus tribus semitoniis incompositis et maiore et minore compositis. LmLOliva 82-83. [s.XII] LmLAnon. Pannain p. 411: Unde Aristoxenus: ... Tetracordum enim principalium minus semitonium continet. Tetracordum finalium maius. Item tetracordum acutarum minus, tetracordum superacutarum maius. Si quis enim diapason in naturali ordine formaverit, pro certo sex tonis constare probabit. [s.XIII] LmLComm. Boeth. I 1, 21 p. 61: in cromatico genere secunda (sc. corda) ad primam resonat minus semitonium, et tercia ad secundam maius semitonium, quae duo semitonia faciunt unum tonum, tercia autem ad quartam facit tria semitonia, quorum duo sunt minora et tercius maius, minus autem cum maiori facit tonum, et ita sicut in diatonico, ita quoque in cromatico diatesseron continet duos tonos et minus semitonium. al. LmLHier. Mor. 23, 88 (p. 171). [s.XIV] LmLIoh. Mur. spec. 2, 55. LmLIac. Leod. spec. 2, 34, 2: Genus diatonicum, ut ex dictis patet Boethii, est, cum quis ascendendo sive ad partem acutam procedendo cantat diatessaron per minus semitonium, per tonum et tonum; ... Genus chromaticum est, cum cantatur diatessaron ascendendo per semitonium minus et semitonium maius et per trihemitonium sive <semiditonum>, et sunt illa semitonia maius et minus ad invicem distincta in hoc cantandi genere. LmLIac. Leod. spec. 5, 8, 15-20. al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 3, 124-127. al. LmLUgol. Urb. 5, 45, 1. LmLAnon. Carthus. theor. 14, 82: Dyatonicum genus est, quod procedit per tonum et tonum et semitonium minus, et huic comparatur cantus naturalis. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 7, 8 - 1, 1, 9, 10. LmLFr. Gafur. op. 5, 2. LmLNicol. Burt. 1, 12, 73. LmLFr. Gafur. theor. 5, 2, 1-9. LmLGuill. Pod. 3, 30. 4 als Melodieintervall - as melodic interval [s.XIII] LmLComm. Boeth. I 1, 16 p. 53: minus quidem semitonium ad consonancias musicas admittitur, maius autem inconsonum. LmLTrad. Garl. plan. III 79: Semitonium maius convenit cantui plano. (?) [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 14, 12: Dicit enim (sc. Guido), quod prima vocum coniunctio est earum, inter quas est semitonium, non quodcumque, sed minus, ascendendo inter mi fa vel e converso descendendo. [s.XV] LmLUgol. Urb. 2, 5, 33: minori semitonio in cantu utimur, cum de mi in fa ascensum et e contra de fa in mi facimus descensum. LmLThom. Bad. p. 82: Sic fit descendendo, quando loco mi canto fa, erit turpis sonus, et dicitur eciam semitonium maius; exemplum habes in isto responsorio „Tollite iugum“ in illa dictione „discite“, et in illa antiphona „Missus est“ in illis dictionibus „Mariam virginem“. [] 5 in zusammengesetzten Intervallbezeichnungen - in compound terms for an interval [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 86, tit.: Quid sit semitonium minus cum diapente. LmLIac. Leod. spec. 2, 98, tit.: Quid sit semitonium minus cum diapason. Semitonium minus cum diapason est inaequalium sonorum consonantia quinque tonos continens tribus cum semitoniis minoribus, in dupla super viginti sex partiente proportione consistens. LmLIac. Leod. spec. 2, 101, tit.: Quid sit semitonium maius cum diapason. LmLIac. Leod. spec. 2, 113, tit.: Quid sit semitonium minus cum diapente et diapason. LmLIac. Leod. spec. 2, 114, tit.: Quid sit maius semitonium cum diapente et diapason. LmLIac. Leod. spec. 2, 118, tit.: Quid sit semitonium minus cum bis diapason. LmLIac. Leod. spec. 2, 118, 15: De semitonio maiore cum bis diapason aliquid breviter dicamus quamvis in monochordo, nisi falsa iuvemus nos musica, minime reperiatur. Secus est in aliquibus organis. LmLIac. Leod. spec. 2, 124, 22-24. LmLIac. Leod. spec. 2, 126, 2. al. LmLGoscalc. 1, 9 p. 104, 1: Decima species dicitur dyapenthe cum semitonio minori. LmLGoscalc. 1, 9 p. 106, 8: ditonus cum semitonio maiori et dyapenthe cum semitonio maiori seu tethratonus. [s.XV] LmLAnon. Carthus. theor. 14, 20: semitonium maius supra dyapason. LmLFr. Gafur. extr. 7, 10, 1: Combinatio vocum seu sonorum octava dyapente imperfectum seu dyatessaron cum semitonio minore apellatur. 6 als konstitutives Intervall der Kirchentonarten - as structural interval in the modes [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 153, 5: ubicumque in tropo reperiantur quinque toni et duo semitonia minora, ille tropos dicitur esse perfectus. 7 als Zusammenklang in der Mehrstimmigkeit - as simultaneous sonority in polyphony [s.XV] LmLUgol. Urb. 2, 33, 23: ea semitonia, quae in contrapuncti consideratione conveniunt, non maiora, quae maiorem toni partem continent, sed minora sunt, quae minorem partem concernunt. E im Tonsystem lokalisiert - situated within the tonal system [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 6 p. 320, 16: nete diezeugmenon continens ad triten hyperboleon semitonium minus. LmLBoeth. mus. 4, 6 p. 320, 21: relinquitur spatium, quod est inter neten diezeugmenon et triten hyperboleon, semitonii minoris. al. [s.XII] LmLTheinr. Dov. 1, 4 p. 152, 16: Octochordum: a ⋅b⋅ in ⋅b⋅ et a ⋅C⋅ in ⋅C⋅ diapason, et a ⋅b⋅ in ⋅C⋅ in acutem partem diapason cum semitonio maiore et a ⋅C⋅ in ⋅b⋅ diapason minoris semitonio maiore. [s.XIII] LmLMus. man. 23, 6: Locus autem maioris semitonii bis tantum reperitur in monocordo. Non inter sedes litterarum diversas, ut fieri solet in aliis coniunctionibus sive consonantiis, sed in ⋅b⋅ acuta et ⋅⋅ superacuta. Illud namque spatium, quod utrobique est inter ⋅b⋅ mollem et ⋅C⋅ quadratam, vel potius <inter> earum notas fa et mi, quamvis in eadem sede locentur, maius facit semitonium. LmLMus. man. 23, 21-23. al. LmLTrad. Lamb. 2, 4, 6. LmLTrad. Lamb. 3, 4a, 2: Semitonium minus est imperfectum duarum vocum spatium, ut si fit ascensus de mi ad fa de ⋅b⋅fa⋅C⋅mi, ut patet per exemplum. Semitonium maius est spatium sive differentia, quae est inter re mi et re fa de ⋅F⋅faut. LmLTrad. Garl. plan. I 125: Deuterisynemmenon dicitur secundum synemmenon, quod est ⋅b⋅ parvum rotundum, propter hoc, quod minuat ⋅C⋅ parvum quadratum per maius semitonium. Tresynemmenon dicitur tercium synemmenon inter ⋅D⋅ et ⋅E⋅ parva propter differentiam diatessaron ad ⋅b⋅ parvum rotundum. Tetrasynemmenon dicitur inter ⋅A⋅ et ⋅C⋅ quadratum magnum propter differentiam diapason ad ⋅b⋅ rotundum parvum, ut regula est: Omne synemmenon ex parte maioris semitonii accipitur sive denominatur. Trad. Garl. [] plan. III 39-40. LmLEngelb. Adm. 2, 26, 7. [s.XIV] LmLIac. Leod. cons. 46: Fit autem tam semitonium minus quam maius inter mi et fa tantummodo ascendendo et descendendo. Est enim notandum, quod mi et fa reperiuntur vel in diversis clavibus consequenter posita vel in eadem composita tamen. Primo modo inter mi et fa ascendendo et fa mi descendendo cadit semitonium minus, sicut inter mi de ⋅E⋅lami et fa de ⋅F⋅faut. Secundo modo inter fa et mi ascendendo et mi et fa descendendo cadit semitonium maius, sicut in ⋅b⋅fa ⋅C⋅mi, quae proprie non dicitur una clavis. LmLIac. Leod. spec. 2, 11, 15. LmLIac. Leod. spec. 2, 68, 8: Semitonium autem maius solum fit inter voces ipsius ⋅b⋅fa⋅♮⋅mi. al. LmLIac. Leod. spec. 5, 30, 17 - 5, 36, 8. passim LmLQuat. princ. 2, 18: Et notandum, quod ubicumque in monacordo sive in cantibus ⋅C⋅ quadrata ponitur, denotat semitonium minus supra se habere, sub se autem tonum vel semitonium maius; sed econtrario est de ⋅b⋅ rotunda, quia denotat supra se tonum vel semitonium maius; sub se autem semitonium minus habet significare. al. LmLIoh. Boen mus. 3, 51-124. passim. al. LmLGoscalc. 1, 3 p. 52, 7: Item ubicumque ponitur signum b, debet deprimi sonus verus illius articuli per unum maius semitonum et dici fa. Et ubi signum ♯ ponitur, sonus illius articuli debet per maius semitonum elevari et dici ibidem mi. [s.XV] LmLProsd. spec. 2, 22 p. 212, 14: cum a mi ad fa semper sit semitonium minus, ut habitum est supra, quare elevabimus vocem supra verum fa per unum semitonium maius, quod est a vero fa ad fictum mi, quoniam, si a vero fa ad sol sit tonus et a ficto mi ad fictum fa sit semitonium minus, neccessario a vero fa ad fictum mi erit semitonium maius, et sic addetur illud semitonium maius ad illam sextam minorem, quare per hanc additionem maior efficietur. al. LmLUgol. Urb. 1, 12, 7: Semitonia minora septenario reperiuntur numero, scilicet a ⋅C⋅ gravi ad ⋅C⋅, ab ⋅E⋅ ad ⋅F⋅, ab ⋅A⋅ acuto ad ⋅B⋅ rotundum, a ⋅C⋅ quadrato ad ⋅C⋅, ab ⋅E⋅ ad ⋅F⋅, ab ⋅A⋅ superacuto ad ⋅B⋅ rotundum et a ⋅C⋅ quadrato ad ⋅C⋅. LmLUgol. Urb. 1, 16, 21: Praeterea mi est pars semitonii ascendendo ad sequentem fa, et fa est pars semitonii incipientis ab inferiori mi, sed cum uterque, scilicet mi et fa, sit pars semitonii minoris et omnia semitonia minora sunt aequalia, sequitur, quod in eis sit soni aequalitas. LmLUgol. Urb. mon. 8, 26 - 10, 51. al. LmLThom. Bad. p. 81: Omne enim semitonium minus est illud, quo quis cantat de mi in fa dulciter et suaviter et ipsum fa ita deprimit, sicut deprimendum est, scilicet media nota, et hoc ascendendo; sed descendendo una integra nota deprimi debet et fortiter. ... Maius autem semitonium est illud, quo cantando exalto vocem meam supra fa ita tamen, quod maneo inter fa et sol in medio, non tamen tango sol, tunc talis falseta dicitur semitonium maius. LmLIoh. Keck 3 p. 323b: Colliges ergo semitonia minora septem usualiter repraesentata. Artificialiter quoque repraesentare posses (ms.; ed.: posse) minus semitonium inter quoslibet duos sonos tonum facientes, quemadmodum in instrumentis est reperire, ut verbi gratia inter ⋅Γ⋅ et ⋅A⋅ grave ... Potest etiam idem semitonium maius artificialiter repraesentari, sed adhuc minus usitato ⋅B⋅ quadro et ⋅B⋅ rotundo gravibus; sed illud sonorum intervallum secundum totam speciem suam est inusitatum. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 3, 38. al. LmLTrad. Holl. VII 3, 64: semitonium maius est, quod fit in ⋅b⋅fa⋅C⋅mi per anteposicionem C duri et postposicionem b mollis de eadem clave tonali, puta in ⋅b⋅fa⋅C⋅mi. Trad. Holl. XX 2, 66. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 2: inter hypatehypaton et parhypatehypaton semitonium minus constituebant, inter vero parhypatehypaton et lycanoshypaton semitonium maius, scilicet apothomen, proferebant (sc. philosophi). al. LmLNicol. Burt. 1, 13, 80: Semitoniorum loci minorum ex litteris Gregorii sunt ⋅C⋅c⋅ et ⋅e⋅f⋅, et haec vocantur fixa, idest post duos tonos vel ante vel infra secundum [] naturalem litterarum ordinem permanentia. Item cadit semitonium minus inter ⋅a⋅ et ⋅b⋅ rotundum, quotiens scilicet occurrerit tritonus destruendus. Hoc enim semitonium mobile nuncupatur, quare ad tempus movetur. LmLBonav. Brix. 27, 18. LmLFr. Gafur. theor. 5, 2, 10. LmLGuill. Pod. 3, 32: si ab ipso ⋅f⋅ per quattuor dividamus, tunc ipsum tonum ⋅a⋅b⋅ per minus semitonium ad graviorem eius partem, maius vero ad acutiorem intersecamus a genere diatonico in cromaticum declinantes et minus semitonium assumentes diatesseron ad predictum ⋅f⋅ efficimus. LmLFr. Gafur. pract. 1, 4. Trad. Holl. XVI 4, 5: fa mi semitonium maius facit. LmLMon. Boetius p. 232, 16. al. F qualitative Bestimmung - qualitative designation 1 als Konsonanz oder zulässiges melodisches Intervall - as consonance or admissible melodic interval [s.XIV] LmLGuido Dion. 1, 1, 294: septem sunt concordantie musicales, quarum videlicet quatuor prime, que sunt tonus, semitonium minus, ditonus et semiditonus, concordantie simpliciter nominantur, tres vero relique non solum concordantie, immo etiam consonantie appellantur. LmLIac. Leod. spec. 2, 55, 9: Guido, qui de minore semitonio loquens dicit, quod est consonantia omnium contractior. Ubi notandum est, quod minus semitonium consonantiam vocat, sed minimam, quia inter consonantias faciliter per se sonabiles voces huius consonantiae minus ad invicem distant. [s.XV] LmLFr. Gafur. op. 5, 5: semitonium minus, quod ob sui suavitatem in consonantiis coaptatur. 2 als Dissonanz - as dissonance [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 38, 26: penitus discordant apud auditum, ut sunt semitonia minus et maius. LmLIac. Leod. spec. 4, 39, 2: licet minus semitonium per se prolatum perfectam importet discordiam, nulla tamen sine ipso uno vel pluribus cum tono vel tonis perfecta sit concordia. al. [s.XV] LmLIoh. Tinct. contr. 2, 2, 6: Semitonium autem maius, quod duobus diascismatibus et uno comate constat, etiam discordantia est, sicut fa et mi cuiuslibet ⋅b⋅fa⋅♮⋅mi. LmLFr. Gafur. op. 5, 2. al. LmLBonav. Brix. 26, 28: semitonium maius, quo non utimur in cantu, quia propter eius maioritatem generat dissonantiam. LmLFr. Gafur. theor. 5, 2, 11. al. [II irrtümlich: Bezeichnung für die Hälfte bzw. ein Viertel eines Ganztons — erroneously: term for half, or for a fourth of a tone] [s.XIV] LmLPs.-Mur. interv. p. 310b: Integrum vero dimidium toni, quod maius semitonium dicitur, constat ex quatuor diaschismatibus vel ex duabus diesibus, quae faciunt unum semitonium minus, et uno schismate, quod est dimidium spatium commatis. ibid.: ut integrum dimidium toni, id est semitonium maius, a minore semitonio uno schismate differat vel differe videatur. LmLPs.-Mur. interv. p. 311a: Sed nota, quod aliud est semitonium maius, aliud semitonium minus. Et ad habendum hanc divisionem nota, quod duo diaschismata efficiunt unum schisma et unum schisma diesim, quod idem est quod semitonium minus. Et duo semitonia minora efficiunt unum semitonium maius, quia ex divisione diaschismatum semitonium maius efficitur ex quatuor diaschismatibus: et ita ex duobus semitoniis maioribus efficitur tonus integer. al. [III irrtümlich: Bezeichnung für ein Drittel bzw. ein Viertel eines Ganztons — erroneously: term for a third, or for a fourth of a tone] [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 3, 11 p. 352, 2: Remigius: Tritemoria, id est tertia pars toni. Tetrartemoria quarta pars. Nam tritemoria semitonio maiore. Tetrartemoria semitonio minore (sim. LmLIoh. Cicon. prop. 11 p. 424, 12).