semibrevis -is
f. et semibrevis -e
I. Notenwert der Mensuralnotation II. Bezeichnung für die Plica III. Kunstwort für eine um die Hälfte diminuierte Brevis —
I. note value in mensural notation II. term for the plica III. artificial term for a brevis diminished by half I
Notenwert der Mensuralnotation —
note value in mensural notation A
ohne nähere Bestimmung —
without further qualification [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 2, 17: Similiter brevium triplex est modus. Quaedam dicitur recta brevis, quaedam semibrevis, quaedam plica brevis. LmLDisc. pos. vulg. p. 180, 140 (p. 193): sextus autem
(sc. modus constans) ex omnibus brevibus et semibrevibus. LmLLambertus p. 279a: Modus autem seu maneries, ut hic sumitur, est, quidquid per debitam mensuram temporaliter longarum breviumque figurarum et semibrevium transcurrit (
inde LmLIac. Leod. spec. 7, 18, 2).
al. LmLAnon. Emmeram. pr. p. 76, 19: voces, ex quibus ista musica depingitur et formatur, sunt in forma solummodo tripartitae, quoniam omnes tales aut sunt longae vel breves vel semibreves. LmLAnon. Emmeram. 2 p. 220, 19: de semibrevibus hoquetatis. LmLAnon. Emmeram. 2 p. 236, 37: omnes voces per aequipollentiam datae propter superhabundantiam litterae aut propter ornatum musicae sunt in semibreves convertendae. LmLAnon. Emmeram. 3 p. 250, 3: omnis semibrevis sive in figura composita sive per se dicitur imperfecta.
al. LmLFranco Col. 2, 1: Discantus est aliquorum diversorum cantuum consonantia, in qua illi diversi cantus per voces longas, breves vel semibreves proportionaliter adaequantur (
inde LmLIac. Leod. spec. 7, 4, 6. LmLIoh. Hanb. sum. 1 p. 182, 27). LmLFranco Col. 4, 4: Simplicium
(sc. figurarum) tres sunt species, scilicet longa, brevis et semibrevis.
al. LmLHier. Mor. 25, 191 (p. 185): Unissonus si plures quam duas habeat notas, omnes sunt semibreves excepta penultima et ultima, que cum reverberacione sumitur ab ipsis. LmLHier. Mor. 25, 261 (p. 187): In profestis vero diebus modus quidem omnino idem, quantum scilicet ad V notas speciales, formaliter commutatis tamen longis notis in <breves, brevibus in> semibreves et semibrevibus in brevissimas, necnon et commutatis temporibus modernorum in tempora antiquorum est tenendus.
al. LmLPs.-Petr. Cruc. P 1, 3.
al. LmLIoh. Balloce 1, 13.
al. LmLTrad. Franc. I p. 12: nulla semibrevis sola inveniri potest (
sim. LmLTrad. Franc. II 2, 25. LmLTrad. Franc. III 4b, 4. LmLTrad. Franc. IV 3, 18. LmLTrad. Franc. V 55).
al. LmLDisc. Sciendum 55. LmLMens. Notandum quod 1, 2.
al. LmLAnon. Couss. IV p. 84, 15. LmLMens. Notularum p. 82.
al. LmLIoh. Groch. 175: per dictam vero semibrevem partes temporis designantur.
al. LmLWalt. Odingt. 6, 1, 4.
al. [s.XIV] LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 41a: Prima figuratio vocatur duplex longa, alia brevis, alia semibrevis, alia minima, alia semiminima.
al. LmLIoh. Mur. not. 2, 5, 5: Aliter ab aliis nominantur
(sc. figurae) eadem sententia remanente omisso primo gradu, qui satis convenienter nominatur: longa, semilonga, brevis; <brevis>, semibrevis, minor; <minor>, semiminor, minima (
inde LmLIac. Leod. spec. 7, 24, 14: ... Secundus autem gradus sic: longa, semilonga, brevis. Tertius sic: brevis, brevior, semibrevis. Quartus sic: semibrevis maior, minor et minima; vel parva, minor, minima). LmLIoh. Mur. comp. 1, 2: Partes prolationis quot sunt? Quinque. Quae? Maxima, longa, brevis, semibrevis et minima (
inde LmLIac. Leod. spec. 7, 23, 4). LmLIoh. Mur. comp. 4, 1: Semibrevis quae est? Bipartita est. Quomodo? Aut enim parva vel minor potest convenienter appellari.
al. LmLIac. Leod. spec. 7, 9, 13: Sunt et his temporibus multi boni et valentes musici cantores et discantatores non modo per usum, sed per artem discantare scientes, discantus multos pulchros facientes. Sed utuntur novo cantandi modo, antiquum dimittunt; imperfectis nimium utuntur, in semibrevibus,
[] quas minimas vocant, delectantur. LmLIac. Leod. spec. 7, 17, 13: Nunc autem in discernendo suas semibreves moderni multum laborant in suis tractatibus nec bene sunt concordes. Quot enim varietatibus in eis usi sunt? Ex quo hunc novum cantandi modum inceperunt, quis diceret? LmLIac. Leod. spec. 7, 33, 1: Veniamus consequenter ad semibreves... Illis multum utuntur, per illas multum suam dilatant novam artem, suum cantandi modum ac cantus notandi.
eqs.
al. LmLPetr. Palm. p. 517: Modus in musica mensurabili est, quidquid occurrit per debitam mensuram longarum notarum, brevium, semibrevium et minimarum seu valoris earundem et dividitur in modum perfectum et imperfectum. LmLIoh. Mur. lib. 1, 1: Quinque sunt partes prolationis, videlicet maxima, longa, brevis, semibrevis et minima (
inde LmLAnon. Couss. V p. 144, 6.
ad loc.: LmLProsd. exp. 2, 1. LmLUgol. Urb. 3, 1, 2). LmLQuat. princ. 4, 1, 5: Simplicium
(sc. figurarum) vero quatuor sunt species, videlicet longa, brevis et semibrevis, ac minima.
ibid.: breves et semibreves ac minime difficiliores sunt ad pronunciandum quam longe.
al. LmLAnon. London. I 2 p. 43: semibrevis dicitur quasi medietas brevis; igitur, ut videtur, non debet quaelibet nota sic figurata vocari semibrevis. ... Ideo brevior a breviori tempore bene posset denominari.
al. LmLIoh. Boen ars 1, 1, 2.
al. LmLIoh. Hanb. sum. 2 p. 192, 6: Et sicut sunt octo toni sive modi, sic sunt octo species figurarum, scilicet larga, duplex longa, longa, brevis, semibrevis, minor, semiminor, minima. LmLWillelm. 3, 26: notanda est series notarum perfectarum secundum opinionem meam, licet ab aliis aliqualiter dissentio. Unde a maiori incipiendo prima dicitur largissima, secunda larga, tertia longa, quarta brevis, quinta semibrevis, sexta minuta, septima minima sive simpla sive crocheta secundum diversitatem loquentium. LmLPs.-Theodon. pr. p. 31: Veloces sonos celeres faciunt, et sic habemus breves, et per velociores semibreves et minimas intelligimus. LmLPs.-Theodon. 1 p. 32: Item brevium aliae sunt simpliciter breves et aliae semibreves.
al. LmLIoh. Vetul. 13, 2. LmLAnon. Mediol. 3, 1. LmLAnon. Kellner 2, 8: Semibrevis dicitur a ‚semis‘, quod est ‚dimidium‘, et ‚brevis‘.
[s.XV] LmLOrig. et eff. 8, 1: Nomina notarum cantus mensurabilis, scilicet organici: Largissima, largior, larga, longa, brevis, semibrevis, minima, crocheta vel simpla. LmLProsd. exp. 2, 44: dubitatur, utrum auctor bene nominet quartam notam hoc nomine semibrevis, et videtur, quod non, quia cum semibrevis dicatur a ‚semi‘ Grece, quod est ‚medium‘ Latine, et ‚brevis‘, semibrevis tantum significat, quantum hoc compositum: media brevis seu medietas brevis. Sed modo hoc est falsum.
al. LmLPetr. Betschk p. 536, 7: Nam antiqui notis minimis vel semiminimis non utebantur, sed solum brevibus et semibrevibus interdum et valde raro simplicibus longis. LmLAnon. Mell. 5, 11: secundum modernos nunc reperiuntur in cantu mensurali 14 species notarum, videlicet longissima, duplex longa, que etiam maxima dicitur, longa, brevis, semibrevis, minima, semiminima, fusiel, semifusiel, brevis plicata, cardinalis seu voluntaria, oblonga, vacua, semivacua. LmLFr. Gafur. extr. 9, 7, 2: Quatuor hiis notulis discantus describitur omnis: / longa, brevis, minima, semibrevis assotiatur: / et si bene notes semiminimam addere debes. LmLIoh. Hoth. mens. I 1, 1: Octo sunt partes prolationis sive figurae cantus simpliciter mensurabilis sive cantus figurati, videlicet maxima, longa, brevis, semibrevis, minima, semiminima, croma et semicroma. LmLGuill. Pod. 7, 2. LmLFr. Gafur. pract. 2, 3: Est igitur huiusmodi figurarum processus hoc ordine: Minima, semibrevis, brevis, longa et maxima. Alii autem a maxima in minimam ordinem retrogradum ponunt. Has enim si ad theoricum consonantiarum ordinem conferamus, minima toni locum obtinebit, semibrevis diatessaron, brevis diapentes, longa diapason, maxima disdiapason.
[] B
die Darstellung in der Notenschrift betreffend —
with reference to its notational form 1
als Einzelnote —
as a single note a
in der Grundform —
in the primary form () [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 2, 20: Semibrevis est, quae formatur ad modum rectae brevis, sed quatuor anguli transpositi ad differentiam rectae brevis. LmLIoh. Garl. mens. append. 2, 9: Et est semibrevis oblique posita, ut hic apparet: . LmLDisc. pos. vulg. p. 176, 29 (p. 190): Ultra mensuram sunt, que minori quam uno tempore et ampliori quam duobus mensurantur, ut semibreves, que sic figurantur: . LmLMens. Sciendum 2: semibreve tempus, quod est in cornutis. LmLAnon. Couss. VII 8, 11: Proprietas rectae brevis et semibrevis est, quod non habeant aliquem tractum. LmLPs.-Dietr. p. 5: Punctum vero, si oblique scribatur sic: , erit semibreve. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 90, 30: omnis figura simplex oblique protracta semibrevis apellatur. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 90, 40: Semibrevis forma sic . LmLFranco Col. 4, 15: Semibrevis autem alia maior, alia minor dicitur; harum tamen quaelibet uniformiter ad modum losenge sic: formatur (
inde LmLIoh. Balloce 1, 6. LmLTrad. Franc. I p. 2. LmLRob. Handlo p. 86, 10). LmLHier. Mor. 25, 48 (p. 181): Figura semibrevis note nec est quadrata nec caudata. Habet enim expansos angulos, que et tesseronnata aput quosdam dicitur, ut hec: . LmLPetr. Pic. 2, 4. LmLTrad. Franc. I p. 2 (
sim. LmLTrad. Franc. II 1, 5. LmLTrad. Franc. III 1, 3. LmLTrad. Franc. V 21). LmLTrad. Franc. IV 1, 3. LmLAnon. Couss. IV p. 45, 3: Iterato est quaedam figura, quae dicitur elmuahim vel simile sibi. Et semper iacet obliquo modo quodammodo, sed diversimode significat. Quandoque dicitur semibrevis, si sit ante alteram consimilem vel post. LmLMens. Notularum p. 82. LmLIoh. Groch. 172: Tertia vero figura fuit habens angulos ex opposito se respicientes aequales, ad invicem autem inaequales. Quam semibrevem vocaverunt
(sc. moderni). LmLWalt. Odingt. 6, 1, 21.
al. [s.XIV] Phil Vitr. 15, 12: licet omnia corpora obliqua largo modo loquendo, id est de semibrevibus, semibreves vocantur. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 41a. Cant. Quadrangularis 6: semibrevis: est, que ex transverso quatuor angulos habet, II acutos et sursum et deorsum et II obtusos, scilicet sinistrorsum et dextrorsum. LmLMens. Duplex p. 160. LmLIoh. Mur. comp. 7, 9: Semibrevis qualiter figuratur? Quadrilatera, obtusiangula, aequilatera, non caudata ut hic: (
inde LmLIac. Leod. spec. 7, 24, 3. LmLFr. Gafur. extr. 10, 5, 22). LmLIac. Leod. spec. 7, 21, 13: Semibrevis secundum antiquos est notula quadrangularem habens formam obtusi anguli ad modum losengae absque omni tractu, sic: . LmLMens. Primo punctus p. 34. LmLPs.-Mur. motet. p. 75a. LmLQuat. princ. 4, 1, 6: Figura autem semibrevis est corpus oblongum ad modum losonge carens omni tractu ut hic: . LmLAnon. London. I 2 p. 43. LmLVers. Iam post 25: Istam semibrevem omnis vocitat geometer / elimachim. LmLIoh. Hanb. sum. 12 p. 254, 7: Quandocunque punctus vel nota formatur ad modum losonge sive ad modum grani ordeacei, semibrevis dicitur ut hic: . LmLGoscalc. 2, 2 p. 122, 10.
al. LmLPs.-Theodon. 1 p. 32.
al. LmLIoh. Vetul. 47, 9. LmLTract. figur. 1 p. 68, 9. LmLAnon. Mediol. 3, 13. LmLAnon. Kellner 2, 1. LmLAnon. Vratisl. p. 334b (
sim. LmLMens. Circa artem p. 516, 19).
[s.XV] LmLProsd. exp. 2, 31. LmLProsd. ital. I p. 229a. LmLProsd. ital. II p. 36. LmLUgol. Urb. 3, 1, 66. LmLGeorg. Ans. 3, 150. LmLAnon. Couss. XII 2, 8: omnis nota ad modum ovi formata in medio spissa inferius et superius acuta nullum habens filum semibrevis est.
al. LmLAnon. Mell. 6, 11. LmLIoh. Tinct. imp. 1, 1, 4: quinque universales notae certi valoris in musica tantummodo reperiuntur, quae sub hoc uno versu penthametro artificiosissime (
ed.: artificiossime) ordinantur: maxima , longa , brevis , semibrevis , minima (
sim. LmLIoh. Tinct. val. 1, 4. LmLIoh. Tinct. not. 1, 2, 4). LmLFr. Gafur. extr. 12, 14, 11: aliqui puncti sunt, qui etiam ponuntur
[] pro notulis, quos supra non figuravi, ideo ibi inferam; et quia multimode cantus et notule figurantur, prout verus musicus scit et intelligit, ego causa brevitatis pretermittam
etc. Figura de punctis ut hic: . Punctus simplex valet semibrevem, duplex vero brevem, et omnes reliqui puncti et notule non usitate tantum valent, quantum verus praticus et doctus musicus vult et intelligit.
al. LmLGuil. mon. 1 p. 16. LmLAdam Fuld. 3, 2. LmLFr. Gafur. pract. 2, 3. b
mit einer Plica —
with a plica [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 1 p. 92, 15: plica in longa simplice debet habere longiorem tractum a dextra parte quam etiam a sinistra tam ascendendo quam descendendo ... in brevi vero simplice e converso, id est longiorem a sinistra parte quam a dextra ... Plicarum brevium et semibrevium idem est iudicium. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 94, 12: Longior a dextra plica longae parte sinistra. / Hanc brevibus longas et semibreves (
glo.: subaudi (
ed.: sive) maiores solum ut hic: sibi iungas. ... Hic accedit actor ad expositionem plicae in semibrevibus practicam reserando dicens, quod secundum usum a pluribus aprobatum nulla semibrevium per se posita plicata dicitur reperiri nec in aliquo praedecessorum exemplo alicubi figurari. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 180, 26: Notandum est, quod quotienscumque tres semibreves pro longa aliqua sunt repertae, tunc earum ultima poterit plicari, sive sit ascendens sive etiam descendens.
al. LmLFranco Col. 6, 4: Plicarum alia longa, alia brevis, alia semibrevis. Sed de semibrevi ad praesens nihil intendimus, cum non in simplicibus figuris possit plica semibrevis inveniri (
inde LmLIac. Leod. spec. 7, 22, 3. LmLQuat. princ. 4, 1, 8. LmLWillelm. 3, 41).
al. LmLPetr. Pic. 8, 1: Preterea omnes simplices figure plicari possunt excepta semibrevi, cui repugnat plica propter eius figurationem. LmLPs.-Petr. Cruc. P 2, 3. LmLTrad. Franc. I p. 2: Semibrevis vero formatur ad modum losengae et plicari non potest, ... nisi quando tres super unam syllabam ordinantur ut hic: (
sim. LmLTrad. Franc. II 1, 5. LmLTrad. Franc. III 1, 3. LmLTrad. Franc. V 21. LmLWillelm. 3, 41). LmLMens. Notularum p. 83: Plica simplex dicitur nota habens tractum ex utraque parte ... praeter semibrevem, quae solo tractu plicatur ut hic: ... .
[s.XIV] LmLMarch. pom. 48, 14: Semibrevibus vero ligatis, quae debent plicari et sursum et deorsum, addatur cauda ut hic: . Simplicibus autem, si maiores fuerint via artis, addatur cauda, quae versus dextrum latus trahatur per ascensum et descensum, hoc modo: ⋅. Cant. Quadrangularis 22: quandocumque due semibreves vel tres vel plures super unam sillabam inveniuntur, tunc ultima asscendendo vel descendendo potest plicari, aliter non. LmLRob. Handlo p. 152, 23: Obliquitas duarum semibrevium habet ascendentem plicam et descendentem ut hic: . LmLIac. Leod. spec. 7, 33, 9.
al. LmLQuat. princ. 4, 1, 8: In ligaturis tamen et in ordinationibus semibrevium plica possibilis est fieri. LmLWillelm. 3, 41: semibrevis iuxta quorundam doctorum opinionem per se plicari potest, opinioni quorum consentimus, dum tamen decenter et debito modo plicetur.
al. LmLIoh. Vetul. 47, 10.
al. c
mit Stiel —
with a stem [s.XIII-XIV] LmLWalt. Odingt. 6, 10, 6: Atque alii in isto modo longam divisam in breves non ligatas sic signant:
(?). Et semibreves omnes faciunt caudatas et cum brevibus uniformes, sic: ⋅
(?), quod valde est inconveniens. LmLMarch. pom. 30b, 19: per aliquod accidens applicatum notae semibrevi ab arte (puta per aliquam caudam) possumus ipsum totum applicare partibus, non ex libito voluntatis, sed secundum rationabile modum, per quem ipsum totum applicatum partibus perfecte mensuretur ab ipsis, et ipsae partes perfectae mensurent ipsum totum. Et haec est ratio, quare possumus addere caudam primae semibrevi et efficietur maior. LmLMarch. pom. 30d, 20: cauda in deorsum innuit
[] perfectionem, et quae in sursum, imperfectionem. Ergo, cum usque huc de semibrevibus sit ostensum, quod musicus per artem semper perficit ipsas, quam perfectionem per caudam innuit, intelligendum est ergo, quod tales notae sic caudatae per musicum caudari debeant in deorsum. LmLMarch. comp. 3, 13: via autem artis, que quidem est per accidens, possumus in prima semibrevi duas partes ponere eidem, scilicet per accidens <adiungendo, quod> (
ms. et ed.: a nigredo, que) est cauda in deorsum (
inde LmLFr. Gafur. extr. 12, 16, 18).
al. LmLPhil. Vitr. 15, 7: Et sic debent proferri omnes semibreves in quolibet tempore perfecto sive imperfecto, quando non signantur, quia, si sunt signatae, secundum quod signatae sunt, debent proferri. LmLRob. Handlo p. 142, 15: Quando due semibreves similes sunt in coniunctione, prima erit minor, alia maior, ... nisi tractum obliquum sit impedimentum; et tunc erit semibrevium dissimilitudo, et fiet prima maior, altera minor ut hic: . LmLIac. Leod. spec. 7, 24, 5: Fuit enim inter modernos de semibrevis formatione vel figuratione magna dissentio. Nam quidam illarum quasdam syncopabant, quasdam autem interius semiplenas figurabant. Alii ipsas tantum inferius vel superius caudabant tractum vero superiorum nunc directe super semibrevem erigendo, nunc aliter. Alii tam superius quam inferius ipsas caudabant easque, quae dragmis <erant> similes, dragmas nominabant. LmLIac. Leod. spec. 7, 34, 1
eqs. LmLIac. Leod. spec. 7, 36, 1: Nonnullis forsan videtur, quod, si semibrevis sola caudabilis sit, minus inconvenienter caudari debet in angulis obtusis quam in acutis. LmLVers. Iam post 31: Lambardi semibrevem sed / sepius inferius filant . LmLIoh. Hanb. sum. 16 p. 298, 19: Quandocunque semibrevis habet tractulum directe ascendentem, minor dicitur. LmLIoh. Hanb. sum. 17 p. 310, 2: Quandocunque semibrevis habet tractum ascendentem retortum a dextra parte, semiminor dicitur. LmLIoh. Hanb. sum. 18 p. 316, 13: Quandocunque nota formatur ad modum semibrevis habens tractum ascendentem retortum a parte sinistra, minima dicitur. LmLGoscalc. 2, 2 p. 128, 3: Ergo sicut cauda sursum apposita semibrevi saltem minoris prolacionis tollit sibi medietatem, et facit eam esse minimam. LmLPs.-Theodon. 2a p. 43: Quidam deorsum appropriaverunt notulas obliquas eis imponentes valorem semibrevis ut hic: , quae per multas rationes vacant. LmLIoh. Vetul. 53, 5: Et imperfectis divisionibus, videlicet in 12
am et 8
am, requiruntur multae figurae variae et diversae et specialiter semibreves caudatae variis et diversis modis.
[s.XV] LmLFr. Gafur. extr. 12, 16, 18. LmLBart. Ram. 3, 1, 1 p. 79: Verum si semibrevis in sursum aut deorsum habuerit tractum sic , efficitur minima. LmLFlor. Fax. 3, 8, 5: Quasdam quoque Marchetti notulas, id est semibreves cum cauda ascendenti vel descendenti figuratas, non comprobamus, quoniam in Parisiensi studio, ut Goschalchus inquit, doctores abiecerunt. d
in Form einer Brevis —
in the shape of a breve () [s.XIII] LmLMens. Notandum quod 4, 2: Et est semibrevis nota illa, quarum duae sigillatim (
pro singillatim) positae unam brevem valent, quatuor vero unam longam ut hic:
(cf. LmLRistory, Kurztraktat
p. 160 sq.). [s.XIV] LmLPetr. Dion. 9 p. 155 descr.: Phillipotus addit unum gradum ... Modus autem suus hic est: longissima 243; semilongissima 162; longior 81; semilongior 54; longa 27; semilonga 18; brevis 9; semibrevis 6; brevior 3; semibrevior 2; minima vel brevissima 1. 2
in Ligaturen —
in ligatures [s.XIII] LmLPs.-Dietr. p. 7. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 116, 9: De novenaria et denaria exempla nolumus provulgare, quoniam sunt ignotae, vel quia contra artis regulam constitutae, quae talis est, quod omnis figurae cum proprietate positae penultima dicitur esse brevis; sed si novenaria vel denaria proferrentur, penultima in eis semper semibrevis esset data, et
[] ideo earum exempla tacemus, ne impedimentum artis regulae inferamus. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 126, 22: Idem iudicium secundum multiplicationem vocum est de reliquis
(sc. ligatis) faciendum, quoniam in omnibus penultima est brevis unius temporis et ultima longa duorum et nunc trium. Si sint ibi plures, praecedentes vel praecedens, totum ponimus pro longa. Quicquid excedere fit repertum, si sint igitur ibi plures praecedentes, utputa duae vel tres et etiam usque ad sex, omnes tales sunt in semibreves convertendae. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 126, 29: figurarum per oppositum protractarum duae priores sunt semper semibreves inaequales. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 128, 34: Item tractus per oppositum in qualicumque figura duas priores solummodo voces facit semibreves inaequales. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 164, 32: prima ternaria sic fit , alia quaternaria sic protrahitur quo ad ipsos ... Nota tamen, ne fallaris, quod, si tales figurae tibi occurrerint, si sit ternaria, prima sine tractu brevis est, ut asserunt; si habeat tractum a dextra parte sicut longa, longa erit et duae aliae semibreves. In quaternaria prima et ultima sunt breves et mediae semibreves. LmLFranco Col. 7, 29: Item omnis opposita proprietas facit illam semibrevem, cui additur, et sequentem non per se, sed ex consequenti eo, quod nulla sola semibrevis inveniri possit (
inde LmLQuat. princ. 4, 1, 15). LmLFranco Col. 10, 6: Item plures semibreves quam duae simul ligari non possunt, et semper in principio ligaturae. LmLPetr. Pic. 12, 2: omnis opposita proprietas due prime semibreves. LmLPs.-Petr. Cruc. P 3, 10.
al. LmLTrad. Franc. I p. 12 (
sim. LmLTrad. Franc. II 2, 24). LmLTrad. Franc. II 2, 23: plures semibreves quam duae non possunt per se stare ligatae.
al. LmLTrad. Franc. IV 3, 9.
al. LmLTrad. Franc. V 55. LmLMens. Notandum quod 5a, 16: Notandum de ternaria ligatura brevium, quae alio modo describitur et aliter profertur, nam primae duae sunt semibreves et unius temporis, tertia vero brevis; sic ista ternaria ligatura duo tantum valet tempora ... . LmLMens. Notandum quod 5b, 2: Ternaria ligatura semibrevium est duplex: alia unius temporis, alia duorum; eius proprietas talis est: ... Sed videndum, ubi minor vel maior esse debeat in proprietate, et notandum, quod, quandocumque haec ligatura ternaria inter duas longas erit, evenerit brevis et unius temporis erit ut hic: ... Et e converso si inter duas breves notas evenerit, duorum temporum est et unam longam valebit ut hic: . Quaternaria ligatura semibrevium, sive stet cum brevibus aut cum longis, duorum temporum debet esse cum brevibus ut hic: cum longis ut hic inferius:
(cf. LmLRistory, Kurztraktat
p. 165). LmLMens. Notularum p. 83. LmLWalt. Odingt. 6, 9, 5.
[s.XIV] LmLMarch. pom. 4, 6: Proprietas vero addita notae et protracta superius a parte sinistra innuit notam semibrevem ut hic: . LmLMarch. pom. 48, 14: Semibrevibus vero ligatis, quae debent plicari et sursum et deorsum, addatur cauda ut hic: . LmLMarch. pom. 50, 1: Quidam autem, non attendentes ad ligaturarum naturam neque cantus supradictam, ligant in eodem spatio vel in eadem linea notas longas et breves, per se et etiam cum semibrevibus, et semibreves ad invicem. LmLMarch. comp. 10, 8. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 42b. LmLMens. Duplex p. 162. LmLIoh. Mur. not. 2, 10, 8: Modo convenienter naturaliterque sic ex ore canitur, quod octo semibreves vel quinque quandoque sub una voce unoque accentu continuo proferuntur: ergo sic debent a musico in uno corpore figurari. LmLRob. Handlo p. 130, 17: Plures semibreves quam due nunquam ligantur vel obliquantur; coniungi tamen possunt adinvicem. LmLRob. Handlo p. 142, 1: De coniunctionibus semibrevium et quibus figuris seu ligaturis semibreves debeant coniungi.
al. LmLIac. Leod. spec. 7, 22, 4: in semibrevibus ad invicem compositis vel ligatis quantum ad ordinem semibrevium potest plica reperiri, quae scilicet non uni semibrevi
[] serviat, sed pluribus, quia duabus ut hic: . LmLIac. Leod. spec. 7, 35, 7. LmLIoh. Mur. lib. 8, 6: In omni ligatura prima nota habens tractum a parte sinistra ascendentem, cum opposita proprietate dicitur, et facit primas duas esse semibreves (
ad loc.: LmLProsd. exp. 68, 1. LmLUgol. Urb. 3, 7-5, 1). LmLAnon. Deodat. 1, 3. LmLMens. Primo punctus p. 36. LmLPs.-Mur. motet. p. 75b: Sit versus: Cauda levata ducit semibreves, vult fore primas (
inde LmLFr. Gafur. extr. 9, 7, 11).
al. LmLIoh. Boen ars 1, 4, 2-10.
al. LmLIoh. Hanb. sum. 19 p. 326, 12. LmLIoh. Hanb. sum. 20 p. 334, 6: In ligatura ascendente duplex longa cum brevibus et semibrevibus ligari potest. LmLGoscalc. 3, 7 p. 174, 16.
al. LmLPs.-Theodon. 4 p. 49-50. LmLIoh. Vetul. 47, 9. LmLIoh. Vetul. 49, 4: Et semibreves cum corpore quadro in fine ligaturae descendentes ut hic: manere non debent.
al. LmLTract. figur. 5 p. 82, 1. LmLAnon. Mediol. 4, 6-10. LmLMens. Cum de p. 76: Possunt autem semibreves plicari sic .
al. LmLAnon. Kellner 3, 15. LmLAnon. Vratisl. p. 337b. LmLMens. Si ille p. 493, 7.
al. [s.XV] LmLProsd. exp. 72, 15. LmLProsd. ital. I p. 243a.
al. LmLProsd. ital. II p. 61.
al. LmLGeorg. Ans. 3, 202. LmLAnon. Couss. XII 2, 16.
al. LmLAnon. Mell. 17, 16.
al. LmLIoh. Tinct. not. 1, 10, 4.
al. LmLFr. Gafur. extr. 10, 6, 21.
al. LmLGuil. mon. 1 p. 16. LmLAdam Fuld. 3, 11. LmLGuill. Pod. 7, 30-31. LmLFr. Gafur. pract. 2, 5. 3
als Pausenzeichen —
as symbol for a rest [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 3 p. 248, 29: Pausationum vel tractuum differentiae sunt haec: quaedam dicitur semibrevis, quaedam recta brevis vel maior, quaedam longa minor vel maior, quaedam dicitur finis punctorum, quaedam divisio modorum, quaedam divisio sillabarum, quaedam suspiratio. LmLAnon. Emmeram. 3 p. 250, 13: nulla semibrevium pausa plus quam dimidium spatii tenebitur possidere.
al. LmLAnon. Couss. IV p. 61, 8: Item nota, quod quandoque fit fractio brevis, quod quidem significatur per tractum unum secundum longitudinem medii spatii vel circa ita, quod non habeat longitudinem totius spatii, prout tractus unius temporis continet. Et per eundem tractum solebant significare tertiam partem brevis aequivoce. Sed melius fuisset ponere minorem
etc. Exemplum pausationis semibrevis patet eis, qui sciunt reducere vel facere mutando de uno modo alium. LmLWalt. Odingt. 6, 5, 3: semibrevis vero pausa medietatem spatii unius occupat.
al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 8, 5: Et dicimus, quod de ipsis
(sc. pausis) damus talem regulam generalem, scilicet quod protrahantur iuxta semibrevem cantandam, nihil considerando de spatio, sive praecedant ipsas semibreves, sive sequantur, per modum linelulae brevissimae.
al. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 45b: Pausa unius semibrevis debet figurari magis sub linea quam supra lineam; et quando bis ponitur, bis valet. LmLAnon. Paris. I 3, 29: Illa
(sc. pausa), quae unam lineam solam cum medietate spatii occupat, dicitur semibrevis. LmLAnon. Paris. II 6, 2. LmLIoh. Mur. lib. 10, 3: pausa semibrevis debet incipere in linea et descendere ad medium spatii (
ad loc.: LmLProsd. exp. 87, 1. LmLUgol. Urb. 3, 9-3, 1). LmLQuat. princ. 4, 1, 39: Semibrevis vero pausa de minori prolacione pendere habet sub linea et medietatem unius spacii tantum pertransire. Pausa vero semibrevis de maiori prolacione per medium linee protrahitur tangendo utrumque spacium. LmLIoh. Boen ars 1, 6, 4. LmLIoh. Hanb. sum. 21 p. 342, 1. LmLWillelm. 3, 52. LmLGoscalc. 3, 9 p. 178, 19. LmLPs.-Theodon. 3 p. 47. LmLIoh. Vetul. 50, 6. LmLTract. figur. 2 p. 70, 3. LmLAnon. Mediol. 5, 6-12. LmLAnon. Couss. V p. 254, 2. LmLAnon. Kellner 4, 4.
al. LmLAnon. Vratisl. p. 337a (
sim. LmLMens. Circa artem p. 521, 6). LmLMens. Si ille p. 494, 19.
al. [s.XV] LmLThom. Wals. 7, 5: Pausa semibrevis perfectae occupat duas <tertias> partes
(sc. unius spatii). LmLProsd. exp. 87, 9.
al. LmLProsd. ital. I p. 245b (
sim. LmLProsd. ital. II p. 66). LmLGeorg. Ans. 3, 236.
al. LmLAnon. Couss. XII 6, 7.
al. LmLAnon. Mell. 16, 9. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 2 p. 64.
[] LmLIoh. Tinct. not. 2, 4, 2. LmLFr. Gafur. extr. 9, 7, 29. LmLGuil. mon. 1 p. 16. LmLFr. Gafur. pract. 2, 6. C
die Bestimmung des Zeitwertes betreffend —
with reference to the definition of its temporal value 1
im Verhältnis zu größeren Notenwerten —
in relation to larger note values a
als Hälfte einer Brevis —
as half of a breve [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 3, 10: Omnis figura cum plica et sine proprietate et perfecta ultima cum plica dicitur esse brevis, et ita sunt duae breves, id est semibreves
(cf. LmLReimer, Garlandia
2 p. 53). LmLAmerus 25, 2: Nota quod due breves valent unam longam et quatuor semibreves valent unam longam. LmLAmerus 25, 2: Semibrevis cum aliis coniunctionibus notata continet in se medietatem unius brevis.
ibid. al. LmLPs.-Dietr. p. 6: Duae vero cum opposito proprietatis scriptae sunt semibreves, id est ambae simul valentes unicam brevem.
ibid.: Item tres ligatae quandoque scribuntur per oppositum proprietatis sic: , et in omnibus his duae primae sunt semibreves, tertia brevis.
ibid.: Similiter invenitur talis: , quae valet unam longam vel duo brevia ita, quod primum punctum est breve, reliqua duo semibrevia. LmLMens. Notandum quod 4, 2: Et est semibrevis nota illa, quarum duae sigillatim (
pro singillatim) positae unam brevem valent, quatuor vero unam longam ut hic:
(cf. LmLRistory, Kurztraktat
p. 160 sq.). LmLWalt. Odingt. 6, 1, 19: Brevis vero apud priores resoluta est in duas semibreves sic vocatas a re; apud modernos aliquando in tres, aliquando in duas.
[s.XV] LmLTact. Octo princ. 63: quelibet brevis valet duas semibreves. LmLNicol. Burt. 3, 1, 11: Semibrevis autem a ‚semi‘, quod est ‚medium‘, et ‚brevis‘, quia medietas brevis est. LmLFr. Gafur. pract. 2, 3. b
als ein Drittel einer Brevis in gleichwertiger Dreiteilung (⅓ + ⅓ + ⅓) oder als zwei Drittel einer Brevis in ungleichwertiger Zweiteilung (⅓ + ⅔) —
as a third of a breve in equal division by three (⅓ + ⅓ + ⅓) or as two thirds of a breve in unequal division by two (⅓ + ⅔) [s.XIII] LmLLambertus p. 272b: Unde notandum est, quod nulla semibrevis sola reperitur, quoniam per se sola significare nequit, sed bine et bine non equales ut hic: . Vel tres et tres equales inveniri debentur ut hic: . Et sic binarius non equalis seu ternarius equalis semibrevium figurarum semper ad rectam brevem equipollere debet. LmLLambertus p. 280b: Octavus modus inequalibus binis semibrevibus semper ponetur ... Nonus semibrevibus tribus et equalibus (
inde LmLAnon. Emmeram. 2 p. 212, 35).
al. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 130, 17: In septenaria quinque priores sunt semibreves duo tempora continentes, quarum tres priores sunt aequales et continent unum tempus et duae aliae inaequales tempus aliud continentes. Penultima vero cernitur recta brevis et ultima longa et sic praedictarum trium numerum repraesentant. In octonaria quidem sex priores sunt semibreves et aequales duo tempora per frustra aequalia subtiliter decindentes, et penultima brevis recta efficitur et ultima vera longa, et sic ad trium numerum reducuntur. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 176, 1: tres semibreves suo ordine positae sine caudis unum tempus tantummodo repraesentant ut hic: . LmLAnon. Emmeram. 2 p. 194, 43: Et nota, quod quemadmodum duae semibreves ad perfectionem unius temporis seu rectae brevis operantur, sic et duae breves inaequales ad perfectionem unius longae ultramensurabilis operantur. LmLFranco Col. 5, 22: Sed nota semibrevium plures quam tres pro recta brevi non posse accipi, quarum quaelibet minor semibrevis dicitur eo, quod minima pars est ipsius rectae brevis ..., nec minus quam duas, quarum prima minor, secunda maior semibrevis appellatur. Secunda maior pro tanto dicitur, quia duas minores in se includit (
inde LmLPetr. Pic. 6, 2). Franco
[] Col. 5, 25: Pro altera autem brevi minus quam quatuor semibreves accipi non possunt. LmLFranco Col. 13, 6: Brevis vero partibilis est in tres semibreves vel duas. LmLPetr. Pic. 7, 1: Sed sciendum est, quod, quandocumque plures semibreves inveniuntur alicubi quam due, tunc due et due pro uno tempore debent accipi, ... sed si tres pro uno tempore posite sunt et tres sequantur ... vel due sequantur tres ... vel etiam tres sequantur duas ... tunc semper ponendus est tractulus, qui divisionem significat, inter tres et tres vel inter tres et duas vel inter duas et tres. LmLIoh. Balloce 1, 18: Sciendum est, quod, quandocumque duae semibreves inveniuntur inter duas longas vel breves, sunt inaequales. LmLIoh. Balloce 1, 20: Quandocumque tres semibreves inveniuntur inter duas longas vel breves, aequales sunt ... Item si plures semibreves inveniuntur inter duas longas vel breves, omnes sunt inaequales, nisi in fine tres remaneant (
sim. LmLTrad. Franc. IV 2, 5). LmLTrad. Franc. I p. 8: Quandocumque duae semibreves inter duas longas vel <breves> inveniuntur, prima habebit unum tempus semibreve; secunda duo tempora semibrevia... Si autem tres inveniantur, omnes erunt aequales (
sim. LmLTrad. Franc. II 1, 30. LmLTrad. Franc. IV 2, 1. LmLIoh. Hanb. sum. 12 p. 256, 5).
ibid.: duae et duae semibreves semper pro recta brevi computentur; in fine autem si tres remaneant, illae erunt aequales (
sim. LmLTrad. Franc. II 1, 35. LmLTrad. Franc. III 3, 9). LmLTrad. Franc. V 36: Quandocunque duae semibreves inter duas longas vel inter longam et brevem vel e converso inveniuntur, prima semibrevis habebit tertiam partem unius temporis, alia vero duas partes unius temporis ... Si autem tres, erunt aequales ... Si autem quatuor, tunc duae pro recta brevi computentur.
al. LmLMens. Notularum p. 83. LmLWalt. Odingt. 6, 1, 19: Brevis vero apud priores resoluta est in duas semibreves, sic vocatas a re; apud modernos aliquando in tres, aliquando in duas.
al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 7, 6. LmLMarch. pom. 30f, 4: nulla semibrevis nota plus potest continere etiam inclusive de partibus temporis, quam faciat in ternaria divisione, sive sit ultima per viam naturae sive sit prima per viam artis. Sed nulla nota, sive per viam naturae sive per viam artis, potest in ternaria divisione nisi duas partes ipsius temporis continere.
al. LmLPhil. Vitr. 20, 7: quando pro isto minimo tempore duae ponuntur semibreves, prima maior debet esse et nunquam secunda, nisi signetur, licet secundum artem veterem superius probaverimus, quod secunda debet esse maior. LmLIoh. Mur. not. 2, 5, 3: In tertio
(sc. gradu)...: brevis perfecta, brevis imperfecta, semibrevis, non ab aequali parte, sed a maiori vel minori, ut dicatur binarius maior pars trium, unitas minor, et haec semibrevis ab antiquis dicitur minor (
inde LmLIac. Leod. spec. 7, 24, 13). LmLIac. Leod. spec. 7, 17, 4. LmLQuat. princ. 4, 1, 7.
[s.XV] LmLFr. Gafur. extr. 10, 4, 30: Semibrevis bipartita est. Aut enim parva aut minor potest convenienter apellari. Parva que est? Est tertia pars recta brevis, cuius divisio ternaria in vocis minime requiescat. Minor que est? Que duas partes parvas continet. ... Quare dicitur semibrevis? A maiori vel minori parte brevis recte, non autem ab equali ut semitonium. LmLFr. Gafur. extr. 12, 16, 14: tempus perfectum dividitur multotiens in duas semibreves... Dicimus hoc verum esse, quia tunc ille due semibreves continent tres partes temporis iam divisi, videlicet sic, quod in prima ponitur una pars, in secunda duo, quia in secunda finis est. ... Via autem artis, quod quidem est per accidens, possumus in prima semibrevi duas partes ponere eidem scilicet accidens adiungendo, quod est cauda deorsum.
cf. LmL
I C 2 a col. 1122, 22 c
als Hälfte oder Drittel einer Brevis altera oder Longa —
as half or third of a brevis altera or a long [s.XIII] LmLLambertus p. 275b: Omnes semibreves equales et indivisibiles proferuntur, nisi in tertio loco quarti modi
[] pro altera brevi reperiantur. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 108, 6: Est et enim quaedam semibrevis in forma non per se, sed cum aliis semibrevibus ordinata, quae quandoque quantitatem unius temporis, nunc duorum per accidens (
ed.: accentus) repraesentat, utputa quando tres semibreves loco unius longae duorum temporum sive trium accidentaliter (
ms.; ed.: accentaliter) sunt repertae. Sed de tali ibi non facimus mentionem, quoniam metas suae significationis ac nominis transcendere non veretur. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 172, 19: quotienscumque tres semibreves descendendo suo ordine dispositae pro longa simplice sunt repertae, proprietas earum est, quod prima illarum habeat tractum sive caudam obliquo modo factam sub sinistro latere descendendo, sicut patet hic: . Et nota, quod duae priores voces valent unum tempus, et ultima valet tantum quantum duae praecedentes. LmLFranco Col. 5, 25: altera brevis in se duas rectas includit; per quod patet quorundam mendacium, qui quandoque tres semibreves pro altera brevi ponunt, aliquando vero duas. d
als kleinerer Wert als ein Drittel einer Brevis —
as a value smaller than a third of a breve α
in der französischen und englischen Mensurallehre —
in French and English mensural theory [s.XIII] LmLTrad. Franc. III 3, 11: secundum magistrum Petrum de Cruce pro recta brevi non possunt de iure poni preter septem semibreves, quamvis aliter sit apud alios. LmLWalt. Odingt. 6, 1, 22: Rursumque invenitur brevis divisa in sex vel septem partes, quas adhuc semibreves vocant minus iuste (
inde LmLWillelm. 3, 28).
al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 43, 28: Si autem aliquis in modo Gallico plures quam sex semibreves pro tempore imperfecto constituere voluerit, mox incidet in eorum tertiam divisionem ipsius temporis, quae est ipsarum sex in duodecim, quarum quidem aliquae caudari debent in sursum ut hic: . LmLMarch. comp. 9, 5. LmLPhil. Vitr. 15, 2: Unde notandum est, quod, quando pro tempore imperfecto duae ponuntur semibreves non signatae, ambae sunt aequales, quia quaelibet tres valet minimas ut hic ... Quando tres ponuntur, prima valet tres minimas, secunda duas, tertia solam ut hic . Quando quatuor, prima minor, secunda minima, tertia minor, quarta minima ut hic . Quando quinque ponuntur, tres primae minimae, quarta minor, quinta minima ut hic . Quando sex ponuntur, omnes erunt aequales minimae ut hic . LmLMens. Omnis nota in I 3, 8: Semibreves aliquando due vel tres, aliquando quatuor ponuntur pro uno tempore (
sim. LmLMens. Omnis nota in II p. 165). LmLIoh. Mur. not. 2, 13, 4: Tempus est de genere continuorum, ergo potest dividi in quotlibet partes aequales. Fiet igitur cantus ex 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 semibrevibus aequalibus eiusdem figurae. Non est autem multum bene possibile voci ulterius pertransire. LmLRob. Handlo p. 104, 9: More vero mediocri proferuntur tres vel quatuor vel quinque semibreves pro brevi cum semilongis et brevibus et aliquando cum longis, et tunc has semibreves oportet coniungi, non dividi, et si dividi debeant, sint tres et non plures divise. LmLRob. Handlo p. 106, 13: Petrus de Cruce: Quatuor semibreves, divise sive coniuncte, brevem valent unam, <quando inter longas et breves> vel inter breves et semibreves ligatas vel obliquas posite sunt. LmLRob. Handlo p. 110, 9: Iohannes de Garlandia: Pro valore brevis sumuntur tres semibreves vel quatuor vel quinque vel sex vel septem vel octo vel novem, ad quas pertinet unius brevis proportio. LmLRob. Handlo p. 144, 4: Quatuor semibreves adinvicem coniunguntur sine signo valorem habentes unius brevis. LmLIac. Leod. spec. 7, 16, 6: plurium positio semibrevium quam trium pro tempore perfecto vel imperfecto non est reducenda in semibrevium divisionem, sed brevium. LmLIac. Leod. spec. 7, 17, 7: Quamvis autem antiqui cita mensuratione brevium in motetis communiter vel citissima in hoketis
[] duplicibus usi sint, quandoque tamen ad morosam et mediam se extenderunt, etsi raro, in qua plures semibreves quam tres pro perfecto posuerunt tempore. Nam ille valens cantor, Petrus de Cruce, qui tot pulchros et bonos cantus composuit mensurabiles et artem Franconis secutus est, quandoque plures tribus pro perfecta brevi semibreves posuit.
al. LmLMens. Primo punctus p. 35: Nota, antiqui posuerunt sic de semibrevibus de tempore perfecto: ... Quando quatuor, tunc primae duae valent semibrevem, et aliarum duarum quaelibet valet semibrevem ut hic: . Quando quinque, tunc primae duae valent semibrevem et alterae duae similiter, et ultima sola valet semibrevem ut hic: .
eqs. LmLAnon. Barcin. I p. 21: Unde sciendum est, quod semibreves note ponuntur aliquando due pro tempore, id est pro una brevi nota, aliquando tres, quatuor IIII, quinque V, sex VI, aliquando VII, aliquando VIII, aliquando IX. ... Quando ponuntur due semibreves pro tempore, ponuntur esse equales, quando cantatur de tempore imperfecto: ... Quando tres ponuntur pro tempore, omnes sunt equales. Quando vero IIII
or, V, sex vel plures, inequales sunt ad invicem, ut patet hic supra. In Cathalonia et aliquibus aliis locis observatur iste modus. LmLIoh. Hanb. sum. 12 p. 260, 15. LmLIoh. Hanb. sum. 13 p. 262, 13: Iohannes de Garlandia dividit semibreves ulteriores ad quatuor et ad quinque et ad sex et ad septem et ad octo et ad novem, et quilibet numerus istorum unam brevem valet. LmLIoh. Hanb. sum. 14 p. 274, 2. LmLPs.-Theodon. 2a p. 42. LmLMens. Cum de p. 76: Quandocumque duae semibreves ponuntur pro brevi recta vel tres vel quatuor vel quinque vel sex et sine figuratione <propria>, tunc debet tractulus divisionis illis interponi ad signandum, quando duae ponuntur pro ipsa vel tres vel quatuor
etc. β
in der italienischen Mensurallehre (als unterschiedlicher Wertanteil einer Vierer-, Sechser-, Achter-, Neuner- oder Zwölferteilung der Tempuseinheit) —
in Italian mensural theory (as different portion of the division of a temporal unity by four, six, eight, nine, or twelve) [s.XIV] LmLMarch. pom. 8, 1: moderni autem ipsas tres partes temporis in ultimiores partes diviserunt formando sex, novem et duodecim semibreves vel quot formari possent ex talium partium temporis divisione. LmLMarch. pom. 30b, 34: In ultra vero tres semibreves non potest ipsa brevis dividi primaria divisione eo, quod, sicut dictum est, primaria divisio temporis perfecti est in tres partes aequales. Sed si in plures partes quam tres debemus dividere ipsum tempus, oportet nos recurrere ad secundam divisionem perfectam, quae erit in bis tres partes. LmLMarch. pom. 30c, tit.: De secundaria divisione temporis in sex semibreves et ceteris. LmLMarch. pom. 30c, 2: interdum reperitur ipsum tempus perfectum esse divisum solum in quattuor semibreves secundaria divisione, quae fit per bis tres partes ... De dictis ergo quattuor semibrevibus primae duae fient minores, hoc est duas de sex partibus continentes. LmLMarch. pom. 30c, 25: Ponamus igitur tres semibreves, quarum prima caudetur in deorsum ut hic: . Istae tres necessario continent sex tempora semibrevia, ratione dicta de longa et de duabus brevibus. Prima semibrevis caudata continet tria tempora secundae divisionis, quae est in sex, prima sequens semibrevis naturalis unum, secunda vero duo. LmLMarch. pom. 30c, 42: Ponantur ergo quattuor semibreves, quarum una caudetur ut hic: ... De istis prima est caudata, et quia per tales quattuor possumus perfecte mensurare secundariam divisionem temporis in sex ..., prima habet de sex partibus temporis tres, aliarum vero trium quaelibet habet unam.
eqs. LmLMarch. pom. 30e, 1: Si autem dentur sex semibreves, sex partes temporis continebunt, et hoc erit via naturae. LmLMarch. pom. 30e, 42: nota semibrevis, sive sit una de quattuor, sive de quinque, sive de pluribus, quae caudam in sursum habet, in directum, solum
[] duodecimam partem temporis continet. LmLMarch. pom. 32a, 1: Incipit capitulum de semibrevibus. LmLMarch. pom. 32e, 16: tot semibreves possunt pro tempore perfecto fieri, quot vox humana frangere potest mensura debita ipsius perfecti temporis observata. LmLMarch. pom. 43, 3: Per artem vero potest ipsarum
(sc. duarum semibrevium) una caudari ut hic: , et tunc secundum Italicos transimus ad secundam divisionem temporis imperfecti, quae est in quattuor semibreves aequales ... Si vero tres semibreves fuerint pro tempore imperfecto ut hic: , tunc Italice cantando ultima eo, quod finis, aequivalet duabus aliis in valore. LmLMarch. comp. 5, 7: volumus, quod semibrevibus pertinentibus ad ipsam duodenariam divisionem debeant caude in sursum apponi, sive sit a parte principii, medii sive finis, ut hic inferius patet: ... et per hoc cognoscimus, quando ad novenariam et quando ad duodenariam divisionem debeant pertinere. LmLMarch. comp. 6, 2: tempus perfectum dividitur secundum ternariam divisionem, scilicet in tres semibreves, que quidem tres semibreves singulariter in alias tres necessario dividuntur, et sic sunt novem; que quidem novem singulariter in alias tres, si possibile esset humane voci ipsas posse proferre, in tres alias (in tres alias
fort. ex errore) dividuntur. LmLMarch. comp. 9, 4: Si autem tres semibreves pro dicto tempore
(sc. imperfecto) figurentur uniformiter, ut hic inferius patet: ... tunc secundum Ytalicum modum prime due ad secundam pertinent divisionem, que est in quattuor, ultima vero eo, quod finis, ad primam pertinet divisionem. LmLMarch. comp. 9, 13: Ytalici vero in divisione parium partium temporis imperfecti ponunt quattuor semibreves uniformiter et naturaliter figuratas. Nam in talium partium divisione ipsi procedunt secundum binariam divisionem et non secundum ternariam.
al. LmLAnon. Deodat. 6, 1. LmLGuido fr. 2, 7: Modus enim creationis semibrevium fit ex divisione brevis. Dividatur brevis primaria divisione et perfectiori in tres semibreves equales naturaliter sine aliquo filo ut hic: . Et quelibet illarum trium in duas equales dividatur, et sic erunt sex naturales ut hic: . Dividatur enim quelibet illarum in duas equales, et sic erunt duodecim: . LmLGuido fr. 10, 7: transitur ad tertiam divisionem temporis inperfecti, que est in octo semibreves equales secundum modum Ytalicum.
al. LmLPetr. Cap. 4b, 2.
al. LmLProp. mens. senar. 5, 1.
al. LmLRubr. brev. 1a, 1: Tempus perfectum recte est illud, in quo ponuntur duodecim semibreves, que vocantur minime.
al. [s.XV] LmLFr. Gafur. extr. 12, 16, 20.
al. e
als ein Drittel einer Brevis in perfekten Mensuren oder als die Hälfte einer Brevis in imperfekten Mensuren —
as a third of a breve in perfect mensuration or half of a breve in imperfect mensuration [s.XIV] LmLMarch. pom. 38, 8: Duae ergo semibreves constituuntur primaria divisione temporis imperfecti et non plures, quae sunt aequales scilicet in valore et aequivalent duabus de tribus primariae divisionis temporis perfecti. LmLMarch. pom. 43, 1: Si enim duae semibreves accipiuntur pro tempore imperfecto, tunc et secundum Gallicos et secundum Italicos aequaliter proferuntur. LmLPhil. Vitr. 16, 9: Tempus enim imperfectum non nisi in duas dividitur semibreves. LmLPhil. Vitr. 17, 19: Tempus est perfectum, quia quodlibet tempus in 3 aequales partitur semibreves.
al. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 41b: Tempus perfectum est, quando brevis valet tres semibreves, id est, quando habet punctum retro se, vel quando tres semibreves ponuntur inter duas breves vel quando pausa unius semibrevis bis ponitur vel quando punctus inter duas semibreves ponitur seu inter brevem et semibrevem. Tempus imperfectum est, quando brevis valet duas semibreves, id est, quando non habet punctum retro se vel quando due semibreves ponuntur inter duas breves vel quatuor semibreves vel octo inter duas maiores. LmLAnon. Michels 3, 6.
al. []Mens. Duplex p. 160: Tempus perfectum sive brevis perfecta, quod idem est, valet tres semibreves ut hic: . Brevis imperfecta valet duas semibreves ut hic: . LmLTrad. Phil. II 3, 10.
al. LmLAnon. Paris. II 7, 7: Brevis perfecta dividitur in tres semibreves et quaelibet semibrevis in tres minimas, et sic tempus perfectum continet novem minimas. Tempus autem imperfectum dividitur in duas semibreves et quaelibet semibrevis in tres minimas, et sic tempus imperfectum continet sex minimas. LmLIoh. Mur. not. 2, 9, 3: Semibrevis tertia pars est brevis, et minima tertia pars est semibrevis.
al. LmLIac. Leod. spec. 7, 17, 2: Antiqui tempus perfectum non esse divisibile in plures semibreves quam tres intelligunt de cita mensuratione, et hoc approbat quidam modernus doctor de Francone.
al. LmLPetr. Palm. p. 533: perfectio tam in brevibus quam in semibrevibus quam in minimis ad ternarium numerum, imperfectio vero ad binarium numerum aequaliter reducuntur. Inde primus modus in omnibus suis divisionibus perfectus est, nam in prima sui divisione longa dividitur in 3 breves, in secunda divisione quaelibet brevis dividitur in 3 semibreves et in tertia divisione quaelibet semibrevis in 3 minimas aequaliter est divisa. ... Decimus et duodecimus modi in omnibus sui divisionibus sunt imperfecti, nam longa imperfecta suae divisionis in duas breves et brevis in duas semibreves, semibrevis in duas minimas aequaliter dividuntur. LmLIoh. Mur. lib. 1, 6: Brevis in tempore perfecto valet tres semibreves, in tempore imperfecto duas (
ad loc.: LmLProsd. exp. 7, 1. LmLUgol. Urb. 3, 2-4, 2). LmLIoh. Mur. lib. 2, 2: Item duplex est tempus, scilicet perfectum et imperfectum: perfectum, quando brevis valet tres semibreves, imperfectum, quando valet duas (
ad loc.: LmLProsd. exp. 10, 1. LmLUgol. Urb. 3, 2-7, 2). LmLIoh. Mur. lib. 3, 39: Et sicut est dare brevem imperfectam valentem duas semibreves valentes sex minimas, sic est dare longam imperfectam valentem duas breves valentes sex semibreves (
ad loc.: LmLProsd. exp. 38, 1. LmLUgol. Urb. 3, 3-24, 1).
al. LmLMens. Primo punctus p. 37: Tempus perfectum habet tres semibreves aequales, tempus imperfectum solum duas aequales. LmLPs.-Mur. motet. p. 76a: perfecta prolatio maioris in omnibus figuris numeratur per tres figuras, preter in minima, verbi gratia: duplex longa valet tres longas, novem tempora vel XXVII semibreves; longa tres breves, id est tria tempora, vel IX semibreves vel XXVII minimas; brevis tres semibreves, id est unum tempus, vel IX minimas vel XVIII semiminimas.
al. LmLQuat. princ. 4, 1, 23.
al. LmLAnon. London. I 1 p. 40.
al. LmLIoh. Boen ars 1, 8, 2-8.
al. LmLIoh. Hanb. sum. 4 p. 204, 25: Larga, si sit perfecta ex omnibus perfectis, continet 3 duplices longas, 9 longas, 27 breves, 81 semibreves, 243 minores, 729 semiminores, 2187 minimas. Et si larga sit imperfecta ex omnibus imperfectis, continet 2 duplices longas, 4 longas, 8 breves, 16 semibreves, 32 minores, 64 semiminores, 128 minimas. LmLIoh. Hanb. sum. 15 p. 298, 15: Et sicut semibrevis ante semibrevem vel ante semibrevem pausam de semibrevibus perfectis est perfecta, ita semibrevis ante semibrevem vel ante semibrevem pausam de semibrevibus imperfectis est imperfecta.
al. LmLGoscalc. 2, 2 p. 122, 9.
al. LmLPs.-Theodon. 2 p. 36: Brevis perfecta est, quae in tribus brevioribus sive semibrevibus aequaliter dividitur. LmLPs.-Theodon. 2 p. 38. LmLIoh. Vetul. 18, 1.
al. LmLAnon. Mediol. 9, 7-8. LmLAnon. Couss. V p. 148, 22.
al. LmLAnon. Kellner 6, 5. LmLAnon. Vratisl. p. 334b (
sim. LmLMens. Circa artem p. 516, 26). LmLMens. Si ille p. 491, 18.
al. [s.XV] LmLProsd. exp. 6, 5. LmLProsd. ital. I p. 229b. LmLProsd. ital. II p. 38. LmLUgol. Urb. 3, 1, 32. LmLGeorg. Ans. 3, 155.
al. LmLAnon. Couss. XII 4, 4.
al. LmLAnon. Mell. 6, 10.
al. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 2 p. 65: Semibrevis nota est nota, que in modo perfecto comparata ad suam brevem occurrit ei tribus notis, ad simplicem vero sex notis, ad longam octo notis, ad maximam decem notis, diverberata autem in minores,
[] tunc offert se ter ad minimas et sexies ad semiminimas. In modo autem inperfecto tunc offert duas ad brevem, quatuor ad simplicem, sex ad longam, octo ad maximam.
al. LmLIoh. Tinct. val. 4, 3.
al. LmLIoh. Tinct. not. 1, 5, 2: Brevis est nota in tempore perfecto valoris trium semibrevium et in imperfecto duarum. LmLFr. Gafur. extr. 9, 7, 14.
al. LmLGuil. mon. 1 p. 15. LmLAdam Fuld. 3, 3. LmLGuill. Pod. 7, 10-11. LmLFr. Gafur. pract. 2, 8. f
als zwei Drittel einer Brevis —
as two thirds of a breve [s.XIV] LmLIoh. Mur. not. 2, 5, 5: Aliter ab aliis nominantur eadem sententia remanente omisso primo gradu, qui satis convenienter nominatur: longa, semilonga, brevis; <brevis>, semibrevis, minor; <minor>, semiminor, minima. LmLIoh. Mur. not. 2, 5, 8 descr. LmLPetr. Dion. 9 p. 155 descr.: semilonga - brevis - semibrevis - brevior - semibrevior. g
als Hälfte einer Simplex (in einem fehlerhaften System) —
as half of a simplex (within a defective system) [s.XV] LmLPaul. Paulir. 7, 2, 2 p. 62: Inperfectus modus est, quo fit notarum repercussio per binarium ita, quod una maxima valet duas longas et longa duas simplices et simplex duas semibreves.
cf. LmL
col. 1121, 62 2
mit Wertveränderung —
with alteration of value a
in Abhängigkeit zu den umgebenden Notenwerten (mit Verdopplung des Wertes durch Alteration oder Verkürzung des Wertes durch Imperfektion) —
as determined in context with other note values (thus causing doubling of the value through alteration, or shortening of the value through imperfection) [s.XIV] LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 43b: Et quando due semibreves in tempore perfecto ponuntur inter duas breves seu in principio cantus vel inter longam et pausam unius temporis vel duorum temporum, vel ubicunque ponitur ante suas maiores, tunc fit alteratio ita, quod quando sunt due, secunda alteratur; quando quinque, quinta alteratur; quando octo, tunc octava alteratur.
al. LmLAnon. Michels 2, 5: Duae enim semibreves, quarum prima imperficitur per sequentem <semibrevem> minimam, referuntur ad brevem, cum qua faciunt perfectionem.
al. LmLTrad. Phil. II 3, 9: sic in nova
(sc. arte), quando duae semibreves ponuntur inter duas breves, secunda illarum semibrevium duas semibreves valet. LmLTrad. Phil. II 3, 15: quando sola minima sequitur semibrevem vel quando plures quam tres sequuntur semibrevem praedictam, semibrevis non valet nisi duas minimas. LmLTrad. Phil. II 3, 17: si aliqua semibrevis inter tales semiminimas reperitur, computanda est pro tribus minimis, nisi sola minima sequatur; tunc enim non valet nisi duas minimas. LmLAnon. Paris. II 7, 2: secunda duarum semibrevium inter duas breves pro tempore perfecto maioratur ita, quod valet duas semibreves. LmLAnon. Paris. II 7, 6: Sicut longa imperficitur a brevi, sic brevis a semibrevi et semibrevis a minima. LmLIoh. Mur. not. 2, 9, 2: quod brevis per semibrevem semibrevisque per minimam possit imperfici. Omnis imperfectio fit ratione tertiae partis amotae per musicos. LmLIoh. Mur. not. 2, 9, 4: Brevis imperficit longam, ut dictum est, ergo semibrevis brevem et minima semibrevem. LmLIac. Leod. spec. 7, 41, 1: Sunt autem aliqui moderni, qui imperfectiones in notulis approbantes novem nituntur probare conclusiones: Prima est, quod longa possit imperfici per brevem. Secunda, quod brevis per semibrevem. Tertia, quod semibrevis per minimam. LmLIoh. Mur. lib. 3, 16: Quando inter duas longas remanet sola brevis perfectione computata, tunc illa imperficit primam longam, scilicet precedentem, nisi per punctum aut aliter impediatur; et idem est de semibrevi inter breves et de minima inter semibreves (
ad loc.: LmLProsd. exp. 23, 1. LmLUgol. Urb. 3, 3-8, 2). LmLIoh. Mur. lib. 3, 24: semibrevis maioris prolationis potest imperfici ab una minima precedente vel sequente (
ad loc.: LmLProsd. exp. 29, 1. LmLUgol. Urb. 3, 3-14, 2). LmLIoh. Mur. lib. 4, 5: quando inveniuntur
[] due semibreves inter duas breves de tempore perfecto vel inter punctum et brevem vel inter pausas brevium, secunda alteratur, idest valet duas semibreves (
ad loc.: LmLProsd. exp. 45, 2. LmLUgol. Urb. 3, 4-3, 3). LmLMens. Primo punctus p. 37. LmLPs.-Mur. motet. p. 76b. LmLPs.-Mur. motet. p. 77a: Semibrevis perfecti maioris a quibus figuris potest imperfici? Solummodo a minima vel a valore minime sive in figuris aut pausis.
al. LmLQuat. princ. 4, 1, 29: Item semibrevis perfecta potest imperfici a minima. LmLQuat. princ. 4, 1, 30: Item semibrevis ante semibrevem vel ante punctum sive ante pausam semibrevis vel ante suum maiorem non potest imperfici. LmLQuat. princ. 4, 1, 35: Nam quando due semibreves ponuntur ante unam brevem de tempore perfecto, ultima alteratur.
al. LmLAnon. London. I 2 p. 45. LmLIoh. Boen ars 1, 10, 5. LmLIoh. Hanb. sum. 4 p. 204, 10: Et utraque longa, scilicet precedens largam et subsequens, imperfici potest per brevem subsequentem, brevis etiam per semibrevem, semibrevis per minorem, minor autem per semiminorem et semiminor per minimam.
al. LmLGoscalc. 3, 3 p. 160, 15.
al. LmLPs.-Theodon. 2 p. 39-40. LmLIoh. Vetul. 51, 12. LmLSemibr. caud. p. 69: Sequitur modo de semibrevibus, quomodo possunt perfici.
eqs. LmLAnon. Couss. V p. 186, 21.
al. LmLAnon. Kellner 13, 5.
al. LmLAnon. Vratisl. p. 338a: Omnis ligatura cum opposita proprietate habet primas duas semibreves, nisi ponatur in tempore perfecto, quia tunc secunda duplicatur per colorem, scilicet per alteracionem, et sic valet duas semibreves (
sim. LmLMens. Circa artem p. 529, 22). LmLAnon. Vratisl. p. 340a.
al. LmLMens. Si ille p. 501, 19. LmLMens. Si ille p. 503, 21.
[s.XV] LmLProsd. exp. 2, 64: bene potest semibrevis inperfici a duabus semiminimis sicut ab una minima (
sim. LmLUgol. Urb. 3, 1, 50). LmLProsd. exp. 45, 13.
al. LmLProsd. mens. p. 201a: Semibrevis etiam, que non potest imperfici nisi quo ad totum, perfecta est, quando valet tres minimas. LmLProsd. mens. p. 212b: ex alteratione semibrevium completur perfectio temporis.
al. LmLProsd. ital. I p. 236a. LmLProsd. ital. II p. 51. LmLGeorg. Ans. 3, 184. LmLAnon. Couss. XII 12, 13. LmLAnon. Mell. 7, 30.
al. LmLIoh. Tinct. imp. 2, 7, 1.
al. LmLFr. Gafur. extr. 9, 7, 22. LmLFr. Gafur. extr. 11, 11, 4.
al. LmLIoh. Tinct. alt. 2, 5.
al. LmLGuil. mon. 1 p. 17. LmLGuill. Pod. 7, 15. LmLGuill. Pod. 7, 19. LmLFr. Gafur. pract. 2, 11.
al. cf. LmL
I C 1 b col. 1116, 32 b
durch Kolorierung, Evakuierung, Punktierung, Kaudierung —
with coloration (red or white notes in black notation), with addition of a dot, with addition of a stem [s.XIV] LmLMarch. pom. 30c, 25: Ponamus igitur tres semibreves, quarum prima caudetur in deorsum ut hic: . Istae tres necessario continent sex tempora semibrevia, ratione dicta de longa et de duabus brevibus. Prima semibrevis caudata continet tria tempora secundae divisionis, quae est in sex, prima sequens semibrevis naturalis unum, secunda vero duo. LmLMarch. pom. 30c, 42: Ponantur ergo quattuor semibreves, quarum una caudetur ut hic: ... prima habet de sex partibus temporis tres, aliarum vero trium quaelibet habet unam. LmLMarch. pom. 48, 17-20. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 42a: Punctus additionis ponitur in maiori prolatione retro semibrevem, et post illam semibrevem cum puncto debet sequi minima. Et pro illo puncto debet addi minima cum illa semibrevi. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 44b. LmLAnon. Michels 1, 5: Sed punctus positus inter binas et binas semibreves facit ultimam semibrevem valere duas per antiquos musicos.
al. LmLTrad. Phil. I
f. 62rG, 47: Semibrevis a parte superiori recte caudata minima vocatur; illa vero, que in oblicum versus dextrum latus caudata, semiminima vocatur (
sim. LmLTrad. Phil. II 3, 13). LmLAnon. Paris. I 4, 11: Aliquando illarum prima semibrevium plicatur inferius, et tunc duplicatur valor suus, et alia est semibrevis ut hic: . LmLTrad. Phil. II 4, 4: quando duae semibreves ponuntur inter duas longas vel duas breves, secunda illarum
[] valet sex minimas ut hic , nisi prima signetur a parte inferiori ut hic , quia tunc prima valet sex minimas. Unde dico, quod talis semibrevis notula caudata a parte inferiori est aequivoca, quia quandoque valet sex minimas, ut patet hic , quandoque vero quinque, ut patet hic (
sim. LmLSemibr. caud. p. 65). LmLTrad. Phil. II 8, 3: Sex minimae possunt ingredi tempus imperfectum. Et est notandum, quod, quando duae <semibreves> ponuntur, ambae sunt aequales semibreves, quia quaelibet valet tres minimas ..., nisi prima signetur et tunc valet quinque minimas, ut patet hic , vel nisi ultima signetur ut hic .
al. LmLAnon. Paris. II 7, 9: In nova arte non ponuntur alica puncta inter semibreves nisi causa alterationis. In veteri autem arte omnes semibreves, quae ponuntur inter duas quadratas vel inter punctum et quadratum vel inter duo puncta, ponuntur pro uno tempore.
al. LmLIoh. Mur. not. 2, 9, 8: si inter duas semibreves et minimas ponatur punctus ut sic: ... ⋅, utraque ... semibrevium per minimas necessario cantabitur imperfecta. LmLPs.-Mur. arg. p. 107a: Et quando inveniuntur semibreves caudate a parte inferiori et superiori, pro duabus minimis computantur nec plus valere possunt: . LmLRob. Handlo p. 142, 15: Quando due semibreves similes sunt in coniunctione, prima erit minor, alia maior, ... nisi tractum obliquum sit impedimentum; et tunc erit semibrevium dissimilitudo, et fiet prima maior, altera minor ut hic: . LmLIoh. Mur. lib. 5, 1: punctus perfectionis perficit longam in utroque modo, brevem in utroque tempore et semibrevem in utraque prolatione; punctus divisionis imperficit longam dividendo breves et imperficit breves dividendo semibreves et imperficit semibreves dividendo minimas (
ad loc.: LmLProsd. exp. 49, 1. LmLUgol. Urb. 3, 5-1, 3). LmLIoh. Mur. lib. 6, 8: semibreves nigre sunt maioris prolationis, rubee vel vacue sunt minoris (
ad loc.: LmLProsd. exp. 60, 1. LmLUgol. Urb. 3, 6-6, 1). LmLMens. Primo punctus p. 38. LmLPs.-Mur. motet. p. 92b: Si punctus augmentationis ponatur ad brevem, augmentat semibrevem. ... Si punctus augmentationis ponatur ad semibrevem, augmentat minimam.
al. LmLQuat. princ. 4, 2, 6. LmLAnon. London. I 2 p. 45. LmLIoh. Boen ars 1, 15, 10. LmLIoh. Hanb. sum. 14 p. 278, 7.
al. LmLGoscalc. 2, 2 p. 124, 11. LmLGoscalc. 2, 2 p. 128, 14: Quare autem dicta semibrevis inferius caudata valeat semibrevem et dimidiam maioris prolacionis, racio potest elici ex premissis; nam caude opposite faciunt oppositos effectus. Si igitur cauda sursum tendens tollat semibrevi medietatem sui valoris, sine dubio cauda deorsum tendens auget sibi medietatem; eciam sibi potest augere terciam partem. LmLGoscalc. 2, 2 p. 128, 23: Item sunt aliqui ponentes diversos colores in brevibus, semibrevibus et minimis, et in unum illorum colorum diminuere volentes (
mss.; ed.: volent) ponunt eum vacuum sic, videlicet ut sunt
(?) 3 rubee semibreves valent duas nigras. LmLGoscalc. 3, 6 p. 172, 7: Si vero semibreves nigre sunt maioris prolacionis, alie sunt minoris. LmLPs.-Theodon. 2 p. 40. LmLIoh. Vetul. 51, 11. LmLMens. Item notandum p. 414b: Secus autem est de semibrevibus rubeis, que tunc non simpliciter cantantur una pro semibrevi, sed debent regi secundum modum semibrevium cavatarum, quarum tres taxant duas.
al. LmLTract. figur. 6 p. 82, 14: semibreves perfecte atque punctate valent quelibet quatuor minimas.
(?) LmLMens. Quandoc. due 1, 1: Quandocunque due semibreves ponuntur pro tempore, si prima semibrevis caudatur, habet duas partes temporis, secunda habet terciam. Si vero tres fuerint et prima sit caudata, tunc ipsa habet terciam partem temporis et medietatem tercie, secunda habet medietatem tercie, ultima habet terciam. ... Si vero cantus cantetur de inperfectis, tunc semibrevis, que caudatur, si sint due, valet <tres> partes temporis, et alia valet quartam partem. Si vero sint tres, tunc illa, que caudatur, habet duas partes temporis, et quelibet sequencium habet quartam partem. Guido
[] fr. 2, 28.
al. LmLIoh. Pipudi p. 41: Item duas tales figuras semibreves caudatas appellatas ponunt
(sc. cantatores alliqui) pro tribus semibrevibus minoris prolationis. LmLIoh. Pipudi p. 45: semibreves nigrae sint maioris prolationis, aliae minoris. LmLSemibr. caud. p. 72: Item accipiamus semibrevem minoris prolationis valentem duas minimas, cum isto puncto valebit tria ut: ⋅⋅.
al. LmLAnon. Couss. V p. 194, 6. LmLAnon. Couss. V p. 224, 2: Quod inveniuntur quandoque semibreves vacue vel rubee, quarum tres ponuntur pro tempore imperfecto maioris prolationis ut hic: vel sic: ... Quandoque quatuor ex istis rubeis vel vacuis ponuntur, quatuor per tempus in tempore imperfecto maioris prolationis ut hic: ... vel sic: .
al. LmLAnon. Vratisl. p. 340b.
[s.XV] LmLProsd. exp. 8, 9: Similiter etiam stat aliquando aliquam esse semibrevem maioris prolationis et non valere nisi duas minimas, ut si inperficiatur ab una minima vel valore, et etiam semibrevem esse minoris prolationis et valere tres minimas, quia forsan puncto perfectionis est punctata. LmLProsd. exp. 21, 22: si essent alique figure sic ordinate, quod primo esset una minima, post quam sequerentur sex semibreves et hoc in maiori prolatione sic, quod omnes tales figure essent nigre plene preter semibrevem quartam, quam volo esse nigram vacuam vel rubeam plenam, tunc clarum est, quod illa quarta semibrevis sic evacuata vel ad alium colorem transmutata, que est ante aliam semibrevem, inperficeretur ante sibi similem.
al. LmLProsd. mens. p. 218a: cauda superius erecta a latere semibrevi non ligate addita, habet ipsam semibrevem diminuere ad subduplum ad illud, ad quod diminuere habet cauda sibi similis recte superius erecta ipsique semibrevi non ligate addita ... cauda inferius tracta a latere semibrevi non ligateque addita, habet ipsam semibrevem augmentare ad subduplum ad illud, ad quod augmentare habet cauda sibi similis recte inferius tracta ipsi semibrevi non ligateque addita (
sim. LmLProsd. ital. I p. 236a. LmLProsd. ital. II p. 51). LmLProsd. ital. I p. 236a: Item sciendum, quod semibrevem alterari dupliciter contingit, scilicet cum signo et sine signo: et tunc alteratur semibrevis sine signo, quando in sua propria figura sumit alterationem; cum signo vero alteratur, quando per caudam inferius tractam sumit alterationem (
sim. LmLProsd. ital. II p. 51).
al. LmLUgol. Urb. 3, 5-1, 13. LmLGeorg. Ans. 3, 181: Additus itaque semibrevi vacuus punctus semiminime unius mensuram adauget, sicut plenus <minime> unius ... Apud quosdam vero punctus hic plenus vel semibrevi vel minime aut semiminime adiunctus minime unius mensuram adhibere perhibetur. LmLGeorg. Ans. 3, 205: Est semibrevis albarum figura composita ultima, siquidem additum ex dextro punctum adiungere illi cauda ad inferius producta, et hec quinque minimarum mensuram tenet.
al. LmLAnon. Couss. XII 9, 9.
al. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 3 p. 69. LmLFr. Gafur. extr. 11, 3, 16. LmLIoh. Tinct. punct. 9, 5.
al. LmLGuill. Pod. 7, 14. c
durch Diminution oder Augmentation —
with diminution or augmentation [s.XIV] LmLIoh. Mur. lib. 11, 2: pro maxima in diminutione ponitur longa, pro longa brevis, pro brevi semibrevis, pro semibrevi minima (
inde LmLGoscalc. 3, 10 p. 180, 11. LmLProsd. mens. p. 224b.
ad loc.: LmLProsd. exp. 91, 1. LmLUgol. Urb. 3, 10-1, 3).
al. LmLMens. Item notandum p. 415a. LmLAnon. Mediol. 6, 2. LmLAnon. Couss. V p. 256, 12.
[s.XV] LmLProsd. exp. 93, 9. LmLProsd. mens. p. 225a: in tali augmentatione semper pro semiminima ponitur minima et pro minima semibrevis et pro semibrevi brevis et pro brevi longa et pro longa maxima. LmLProsd. ital. I p. 247a (
sim. LmLProsd. ital. II p. 69). LmLAnon. Monac. 3, 62: Item semibrevis valet tres aut duas minimas, ex augmentacione interdum valet tres aut duas semibreves. LmLFr. Gafur. extr. 11, 13, 21: si vis biscantare per medium, oportet, quod pronunties semibrevem ut minimam,
[] brevem ut semibrevem.
al. LmLBart. Ram. 3, 1, 2 p. 84. LmLNicol. Burt. 3, 8, 40. LmLGuil. mon. 3 p. 27.
al. LmLFr. Gafur. pract. 2, 14: Atque item hoc modo diminutio a contrario sensu plerumque accipi solet: hoc scilicet canone brevis sit maxima, semibrevis longa, minima brevis sicque diversimode, quod arbitrariae musicorum dispositioni conceditur; qua re improprie sumpta est huiusmodi diminutio, cum potius augmenti quam diminutionis producat effectum. 3
als Pausenwert —
as the value of a rest [s.XIII] LmLMens. Notandum quod 6, 4: Suspirium unam notam semibrevem valet vel dimidium tempus. LmLAnon. Couss. IV p. 61, 8: Item nota, quod quandoque fit fractio brevis, quod quidem significatur per tractum unum secundum longitudinem medii spatii vel circa ita, quod non habeat longitudinem totius spatii, prout tractus unius temporis continet. Et per eundem tractum solebant significare tertiam partem brevis aequivoce. Sed melius fuisset ponere minorem
etc. Exemplum pausationis semibrevis patet eis, qui sciunt reducere vel facere mutando de uno modo alium.
[s.XIV] LmLPs.-Mur. motet. p. 84b: Exemplum primo de valore pausarum longe, brevis, semibrevis, minime et semiminime in prolatione perfecti maioris
eqs. LmLQuat. princ. 4, 1, 38. LmLVers. Iam post 143. LmLIoh. Hanb. sum. 21 p. 342, 1: Pausa vero semibrevis tangit unam lineam, dimidiam partem spatii sub occupans. Et perfici potest et imperfici, alterari atque diminui veluti semibrevis, cui correspondet. LmLPs.-Theodon. 3 p. 47.
[s.XV] LmLProsd. exp. 89, 23. LmLIoh. Tinct. not. 2, 4, 2: Pausa semibrevis est tractulus quidam quovis colore formatus dimidietatem spatii occupans et de linea deorsum protractus. Valet autem huiusmodi pausa in prolatione maiori tres minimas et in minori duas. LmLFr. Gafur. pract. 2, 6. 4
im Verhältnis zu kleineren Notenwerten —
in relation to smaller note values a
im Wert von drei Minimen in perfekter Mensur und zwei Minimen in imperfekter Mensur —
with the value of three minims in perfect mensuration and two minims in imperfect mensuration [s.XIV] LmLPhil. Vitr. 15, 2: Unde notandum est, quod, quando pro tempore imperfecto duae ponuntur semibreves non signatae, ambae sunt aequales, quia quaelibet tres valet minimas ut hic: ... Quando tres ponuntur, prima valet tres minimas, secunda duas, tertia solam ut hic: . Quando quatuor, prima minor, secunda minima, tertia minor, quarta minima ut hic: . Quando quinque ponuntur, tres primae minimae, quarta minor, quinta minima ut hic: . Quando sex ponuntur, omnes erunt aequales minimae ut hic: . LmLPhil. Vitr. 16, 6: quaelibet semibrevis dividitur in tres partes aequales in ternario loco. LmLPhil. Vitr. 20, 9: Nam quando duae semibreves pro tribus minimis ponuntur, prima duas minimas valet, secunda vero solam minimam, nisi aliter signetur. LmLPhil. Vitr. 21, 2: Medium tempus est illud, quod continet in se tres semibreves aequales, <quarum> quaelibet duas valet minimas vel valere debet; et medium tempus perfectum non nisi sex minimas in se continet. LmLPhil. Vitr. 22, 2: De maiore tempore perfecto sciendum est, quod continet in se tres semibreves, quarum quaelibet <valet> tres minimas.
al. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 41b: Prolatio maior est, quando semibrevis valet tres minimas, id est quando tres minime ponuntur inter duas semibreves vel inter brevem et semibrevem vel inter duas breves vel quando novem ponuntur vel quando pausa unius minime bis ponitur vel quando punctus ponitur inter duas minimas vel quando semibreves vacue aut rubee ponuntur inter alias. Prolatio minor est, quando semibrevis valet duas minimas, id est, quando due minime ponuntur inter duas semibreves vel inter brevem et semibrevem vel inter duas breves vel quando semibrevis rubea ponitur cum una minima
[] vel quando semibrevis habet punctum retro se, et post punctum minima debet sequi. LmLMens. Duplex p. 161: Semibrevis maioris (
ms.; ed.: minoris) prolationis valet tres minimas ut hic: ⋅; sed quando est minoris prolationis, tunc valet duas minimas ut hic: . LmLTrad. Phil. I
f. 62rG, 46: brevis inperfecta in duas semibreves et semibrevis in duas minimas
(sc. dividitur). LmLTrad. Phil. I
f. 62rD, 36: Minimum tempus perfectum continet in se tres semibreves equales, que quidem tres semibreves minime pronuntiantur. Medium dividitur in tres semibreves equales, quarum quelibet valet duas minimas. Maius dividitur in tres semibreves equales, quarum quelibet valet tres <minimas>. Et sciendum, quod tempus inperfectum est duplex: minimum et maius. Minimum dividitur in <duas> semibreves equales, quarum quelibet valet duas minimas, et sic dividitur in 4. Maius dividitur in <duas> semibreves equales, quarum quelibet valet tres minimas, et sic in 6 minimas dividitur. LmLAnon. Paris. I 1, 16: Recta semibrevis valet semper tres minimas, quae quidem minimae sunt aequales, quia amplius dividi non possunt. LmLTrad. Phil. II 3, 12: Breve tempus imperfectum dividitur in duas semibreves aequales, et quaelibet illarum semibrevium dividitur in tres minimas. LmLIoh. Mur. not. 2, 9, 3: Semibrevis tertia pars est brevis, et minima tertia pars est semibrevis.
al. LmLIac. Leod. spec. 7, 15, 2: Cum antiqui, inquiunt
(sc. moderni), semibreves dicant esse indivisibiles, non est hoc verum secundum modernos, cum quaelibet trium semibrevium, in quas brevis perfecta ponitur esse divisibilis, iterato divisibilis sit in tres, quae minimae vocantur. LmLPetr. Palm. p. 533: Praeterea ad declarandum perfectionem et imperfectionem maioris et minoris prolationis cuiuslibet modorum praedictorum est sciendum, quod perfectio tam in brevibus quam in semibrevibus quam in minimis ad ternarium numerum, imperfectio vero ad binarium numerum aequaliter reducuntur. LmLIoh. Mur. lib. 1, 7: Semibrevis in maiori prolatione valet tres minimas, in minori duas (
ad loc.: LmLProsd. exp. 8, 1. LmLUgol. Urb. 3, 2-5, 2). LmLIoh. Mur. lib. 2, 3: perfecta sive maior prolatio est, quando semibrevis valet tres minimas, imperfecta sive minor est, quando valet duas (
ad loc.: LmLProsd. exp. 11, 2. LmLUgol. Urb. 3, 2-8, 2).
al. LmLPs.-Mur. motet. p. 79b: semibrevis valet tres minimas, id est semitempus, vel sex semiminimas.
al. LmLQuat. princ. 4, 1, 23: Item quando semibrevis tres continet in se minimas, tunc dicitur maior prolacio; quando vero duas, tunc dicitur minor prolacio. LmLAnon. London. I 1 p. 40.
al. LmLIoh. Boen ars 1, 8, 2-8.
al. LmLGoscalc. 2, 2 p. 122, 10.
al. LmLPs.-Theodon. 2 p. 39.
al. LmLIoh. Vetul. 54, 36.
al. LmLMens. Item notandum p. 413b: quedam notule nuncupantur semiminime ... et plerumque ponuntur in prolatione maiori; et tunc quatuor earumdem notularum valebunt unicam semibrevem. LmLMens. Item notandum p. 414a: alie inveniuntur semiminime similes iam dictis in forma, hoc addito, quod caudate sunt tam a superiori parte quam inferiori; et he a quibusdam nuncupantur minime semiminimarum ... et iste etiam sepius ponuntur in maiori prolatione, et harum sex pro una semibrevi reputantur.
ibid.: Item notularum minimarum, que coregulantur sursum et deorsum absque reflexione ut sic: , et harum quatuor ponuntur pro vacuis tribus semibrevibus; manifestantur et pro duabus semibrevibus talibus: in maiori prolatione. LmLAnon. Mediol. 9, 9-11. LmLAnon. Couss. V p. 172, 16.
al. LmLAnon. Vratisl. p. 334b (
sim. LmLMens. Circa artem p. 516, 26).
al. LmLMens. Si ille p. 492, 4.
al. [s.XV] LmLProsd. exp. 8, 2. LmLProsd. ital. I p. 229b. LmLProsd. ital. II p. 38. LmLUgol. Urb. 3, 2-8, 14. LmLGeorg. Ans. 3, 172.
al. LmLAnon. Couss. XII 4, 4. LmLAnon. Mell. 6, 11.
al. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 2 p. 62. LmLIoh. Tinct. diff. 218: Semibrevis est nota in prolatione maiori valoris trium minimarum et in minori duarum. LmLNic. Weyts p. 263a: Semibrevis sive prolatio perfecta est,
[] quando semibrevis valet tres minimas. Semibrevis sive prolatio imperfecta, quod idem, est illa, que tantum valet duas minimas. LmLIoh. Tinct. val. 5, 3.
al. LmLIoh. Tinct. not. 1, 6, 2. LmLFr. Gafur. extr. 9, 7, 16.
al. LmLGuil. mon. 1 p. 15. LmLAdam Fuld. 3, 5. LmLGuill. Pod. 7, 10-11. LmLFr. Gafur. pract. 2, 9. LmLFlor. Fax. 3, 7, 3: Prolatio perfecta in semibreve existens per tres minimas patietur divisionem, imperfecta vero per duas solum. b
im Wert von zwei Minores (in der Reihe: longa (27) semilonga (18) brevis (9) semibrevis (6) minor (3) semiminor (2) minima (1)) —
with the value of two minores (in the series: longa (27) semilonga (18) brevis (9) semibrevis (6) minor (3) semiminor (2) minima (1)) [s.XIV] LmLIoh. Mur. not. 2, 5, 5: Aliter ab aliis nominantur eadem sententia remanente omisso primo gradu, qui satis convenienter nominatur: longa, semilonga, brevis; <brevis>, semibrevis, minor; <minor>, semiminor, minima. c
im Wert von zwei Breviores (in der Reihe: longissima (243) semilongissima (162) longior (81) semilongior (54) longa (27) semilonga (18) brevis (9) semibrevis (6) brevior (3) semibrevior (2) minima oder brevissima (1)) —
with the value of two breviores (in the series: longissima (243) semilongissima (162) longior (81) semilongior (54) longa (27) semilonga (18) brevis (9) semibrevis (6) brevior (3) semibrevior (2) minima or brevissima (1)) [s.XIV] LmLPetr. Dion. 9 p. 155 descr.: semilonga - brevis - semibrevis - brevior - semibrevior. d
im Wert von drei Minores in perfekter Mensur oder zwei Minores in imperfekter Mensur (in der Reihe: larga, duplex longa, longa, brevis, semibrevis, minor, semiminor, minima) —
with the value of three minores in perfect mensuration or two minores in imperfect mensuration (in the series: larga, duplex longa, longa, brevis, semibrevis, minor, semiminor, minima) [s.XIV] LmLIoh. Hanb. sum. 4 p. 204, 25: Larga, si sit perfecta ex omnibus perfectis, continet 3 duplices longas, 9 longas, 27 breves, 81 semibreves, 243 minores, 729 semiminores, 2187 minimas. Et si larga sit imperfecta ex omnibus imperfectis, continet 2 duplices longas, 4 longas, 8 breves, 16 semibreves, 32 minores, 64 semiminores, 128 minimas. e
im Wert von drei Minutae in perfekter Mensur oder zwei Minutae in imperfekter Mensur (in der Reihe: largissima, larga, longa, brevis, semibrevis, minuta, minima oder simpla oder crochetum) —
with the value of three minutae in perfect mensuration or two minutae in imperfect mensuration (in the series: largissima, larga, longa, brevis, semibrevis, minuta, minima or simpla or crochetum) [s.XIV] LmLWillelm. 3, 29: Sicut ergo longa in breves et brevis in semibreves dividitur, ita semibrevem primo divido in 3 partes, quas minutas voco, figuram retinens semibrevis, ne ab aliis musicis videar discrepare. LmLWillelm. 3, 38. f
im Wert von bis zu acht Minimen (nach italienischer Mensurallehre) —
with the value of up to eight minims (according to Italian mensural theory) [s.XIV] LmLProp. mens. senar. 7, 1: Duodenaria mensura est, quando tempus dividitur in duodecim minimas vel in tres semibreves et quelibet semibrevis valet quatuor minimas vel in sex semibreves et tunc quelibet valet duas minimas. Et si essent due sole, tunc ultima valet octo minimas. Eciam si aliqua esset caudata a parte inferiori, valet octo minimas.
al. [s.XV] LmLProsd. ital. I p. 231a: Duodenarium
(sc. tempus) vero est illud, quod ponit ipsas breves in valore trium semibrevium equalium valoris duodecim minimarum.
ibid.: Tempus vero octonarium est illud, quod reddit breves valoris duarum semibrevium equalium, octo minimas valentium (
sim. LmLProsd. ital. II p. 41-42).
al.[] g
im Wert von zwei Fusieles in der prolatio maior —
with the value of two fusieles in prolatio maior [s.XIV-XV] LmLAnon. Kellner 2, 19: Fusiel autem in maiori prolacione due valent semibrevem. h
im Wert von zwei Minores (in der Reihe: imperfecta brevis oder semibrevis (6) perfecta (imperficiens) brevior (minor) (3) imperfecta brevior (minor) oder semibrevior (2) imperficiens brevissima oder minima (1)) —
with the value of two minores (in the series: imperfecta brevis or semibrevis (6) perfecta (imperficiens) brevior (minor) (3) imperfecta brevior (minor) or semibrevior (2) imperficiens brevissima or minima (1)) [s.XV] LmLThom. Wals. 3, 9: Inperfecta brevis sive semibrevis et dicitur a ‚semis‘, quod est ‚inperfecta‘, et ‚brevis‘; continet 2 minores, 6 minimas. i
im Wert von zwei Minimen —
with the value of two minims [s.XV] LmLTact. Octo princ. 63: quelibet semibrevis valet duas minimas. j
im Wert von sechs Minimen —
with the value of six minims [s.XV] LmLFr. Gafur. extr. 11, 4, 3: Prolatio igitur est duplex, videlicet maior et minor, perfecta et imperfecta. Maior autem prolatio est duplex, scilicet perfecta et imperfecta. Maior perfecta est, in qua semibrevis valet sex minimas.
(?) 5
mit unspezifischer Wertzuweisung im Gregorianischen Choral —
with unspecified allocation of value in Gregorian chant [s.XIV] LmLQuat. princ. 3, 58: cum in plano cantu ad duas notas pausacio fiat, antequam ultra progrediatur, quelibet nota tria tempora valere debet, quia secundum naturam plani cantus omnes note sunt equales. Sed ut eis color ministretur, prima valere debet quatuor tempora, et alia duo; unde prima nota taliter dici debet, ut tria tempora eiusdem simpliciter et integre sine fractione pronuncientur et quartum eius tempus ex duabus semibrevibus floreri debet sive frangi, quod idem est; ultima autem nota ex duobus sine floratura dici debet; sed dulciter in suo sono situatur ac in gutture dupplicatur.
ibid. al. LmLGoscalc. 2, 2 p. 120, 12: omnis notula in cantu ecclesiastico regulariter et ut in pluribus aut figuram habet longe, aut brevis vel semibrevis; numquam enim vel rarissime figure maxime vel minime sunt in cantu plano. LmLHeinr. Eger 4 p. 46.
[s.XV] LmLGuill. Pod. 5, 31: Cantus igitur plani octo sunt figure, scilicet maxima, longa, brevis, semibrevis, alpha, tocus, uncus et finis. Harum autem due priores syllabam longam recipere antiqui dixerunt, tertiam vero brevem, quarta nec syllabam recipit nec sola ob causam in proximo dicendam esse potest. LmLGuill. Pod. 5, 34: De numero semibrevium immediate in cantu plano describendarum. Capitulum XXXIIII. Semibrevem autem unicam tantum non esse ponendam ex predictis conspicuum est. Nunquam enim hoc pacto, id est per quadrati decisionem, unus triangulus dari potest, quin alius simul sequatur. Rursus tres tantum immediate describendas esse ratio minime permittit.
ibid.: Cum enim semibreves in cantu plano ligature officium teneant, ut inquiunt, tot igitur numero immediate describi possunt, quot figuras quadrangulares ligatura ipsa haberet.
al. II
Bezeichnung für die Plica —
term for the plica [s.XIII] LmLAmerus 25, 2: ... Prima semibrevis per se notata est longa, secunda tenet dimidietatem unius brevis.
ibid. al. III
Kunstwort für eine um die Hälfte diminuierte Brevis —
artificial term for a breve diminished by half [s.XV] LmLIoh. Tinct. pr. 1, 5, 8: sub proportione dupla duae minimae pro una ponuntur, non tamen propter hoc, ut indocti garriunt, semiminimae sunt, sicut duae maximae pro una, duae longae pro una, duae breves pro una, duae semibreves
[] pro una sub hac proportione scribuntur aut proferuntur, nec tamen inde semimaximae, semilongae, semibreves, semisemibreves dicuntur.