lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

selbscz

nur ahd. · 2 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
2 in 2 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
1
Verweise raus
1

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

selbscz st. n.

Bd. 8, Sp. 417
selbscoz
st. n., mhd. selpschoz (bei Lexer, Hwb. 2,869 mit -ô- angesetzt), frühnhd. selbschoß (vgl. DWb. X,1,443); as. selfskot (im As. Hwb. S. 328 mit -o- angesetzt; s. u.), mnd. sülfschot, mnl. selfschot. — Graff VI,562.
selp-scoz: nom. sg. Gl 4,39,18 (Sal. a1, 3 Hss.). 168,49 (Sal. d). Sprachwiss. 44,352,2; -sgoz: dass. Gl 3,359,45 (zu -sg- für sc vgl. Braune, Ahd. Gr.16 § 146 Anm. 3a); selb-scoz: nom. sg.? Gl 1,692,42 (M, s. unter 1); acc. pl. ebda. (M). — self-scoz: nom. sg. Gl 2,715,30; -schoz: dass. 3,350,35 (SH l, Darmst. 6, 12. Jh.); -scotun: dat. pl. Mayer, Glossen S. 46,17; -sotvn: dass. 16 (vgl. Siewert, Horazgl. S. 405; zu -s- für sk vgl. Gallée, As. Gr.3 § 290). — sil-scot: nom. sg. Gl 3,716,68 (Berl. Lat. fol. 735, 12. Jh.; zu -i- für e vor l-Verbindungen vgl. Lasch, Mnd. Gr. § 137, zum Ausfall von -f- bei Mehrfachkonsonanz vgl. ebda. § 297).
Verschrieben: selp-suz: nom. sg. Gl 4,39,19 (Sal. a1, clm 22201, 12. Jh.; in Anlehnung an scuz; zu -s- für sk vgl. Braune a. a. O. § 146 Anm. 6). 1) (große) Wurf-, Schleudermaschine: selbscoz [(der König) statuit illic] ballistas (1 Hs. -a, s durch untergesetzten Punkt getilgt) [, et machinas, et ignis iacula, et tormenta ad lapides iactandos, 1. Macc. 6,51] Gl 1,692,42. selfsotvn [plerosque iacula] tormentis [aut manu emissa vulnerabant, Sall., Iug. 57 p. 298,9] Mayer, Glossen S. 46,16 (vgl. Siewert, Horazgl. S. 405). selfscotun [(Marius) cohortatus milites et ipse extra vineas egressus: testudine acta succedere et simul hostem] tormentis [sagittariisque et funditoribus eminus terrere, ebda. 94 p. 345,9] 17. balista selpscoz uocatur [Randgl. zu: nec enim solis excussa lacertis lancea, sed tenso] ballistae [turbine rapta haud unum contenta latus transire quiescit, Lucan 3,465] Sprachwiss. 44,352,2. 2) (kleinere, tragbare) Waffe zum Schleudern von Wurfgeschoßen: selpsgoz ballista Gl 3,359,45 (zwischen boge arcus u. slenge funda). 716,68 (im Abschn. De rebus equitis, nach slengere funda). 4,39,18. catapulta 168,49 (zu catapulta ‘Schleuder(geschütz), Armbrust’ vgl. Mlat. Wb. II,363). 3) Wurfspeer: selfscoz [magnum stridens contorta] falarica [venit, fulminis acta modo, Verg., A. IX,705] Gl 2,715,30. selfschoz bedica ł sagitta 3,350,35 (nach slengera balista ł funda; liegt Gll.-Verschiebung oder eine Verwechslung von bedica, l. pedica ‘Schlinge’, mit ballista vor (?); vgl. Diefb., Nov. Gl. S. 47 s. v. balista).
2480 Zeichen · 118 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    selbsczst. n.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    selbscoz st. n. , mhd. selpschoz ( bei Lexer, Hwb. 2,869 mit -ô- angesetzt ), frühnhd. selbschoß ( vgl. DWb. X,1,443 ); …

Verweisungsnetz

4 Knoten, 2 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 2 Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit selbscoz

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Keine Komposita gefunden — selbscoz kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „selbscoz". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 14. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/selbscoz/awb?formid=S00982
MLA
Cotta, Marcel. „selbscoz". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/selbscoz/awb?formid=S00982. Abgerufen 14. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „selbscoz". lautwandel.de. Zugegriffen 14. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/selbscoz/awb?formid=S00982.
BibTeX
@misc{lautwandel_selbscoz_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„selbscoz"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/selbscoz/awb?formid=S00982},
  urldate      = {2026-05-14},
}