Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
selbscz st. n.
st. n., mhd. selpschoz (bei Lexer, Hwb. 2,869 mit -ô- angesetzt), frühnhd. selbschoß (vgl. DWb. X,1,443); as. selfskot (im As. Hwb. S. 328 mit -o- angesetzt; s. u.), mnd. sülfschot, mnl. selfschot. — Graff VI,562.
selp-scoz: nom. sg. Gl 4,39,18 (Sal. a1, 3 Hss.). 168,49 (Sal. d). Sprachwiss. 44,352,2; -sgoz: dass. Gl 3,359,45 (zu -sg- für sc vgl. Braune, Ahd. Gr.16 § 146 Anm. 3a); selb-scoz: nom. sg.? Gl 1,692,42 (M, s. unter 1); acc. pl. ebda. (M). — self-scoz: nom. sg. Gl 2,715,30; -schoz: dass. 3,350,35 (SH l, Darmst. 6, 12. Jh.); -scotun: dat. pl. Mayer, Glossen S. 46,17; -sotvn: dass. 16 (vgl. Siewert, Horazgl. S. 405; zu -s- für sk vgl. Gallée, As. Gr.3 § 290). — sil-scot: nom. sg. Gl 3,716,68 (Berl. Lat. fol. 735, 12. Jh.; zu -i- für e vor l-Verbindungen vgl. Lasch, Mnd. Gr. § 137, zum Ausfall von -f- bei Mehrfachkonsonanz vgl. ebda. § 297).
Verschrieben: selp-suz: nom. sg. Gl 4,39,19 (Sal. a1, clm 22201, 12. Jh.; in Anlehnung an scuz; zu -s- für sk vgl. Braune a. a. O. § 146 Anm. 6). 1) (große) Wurf-, Schleudermaschine: selbscoz [(der König) statuit illic] ballistas (1 Hs. -a, s durch untergesetzten Punkt getilgt) [, et machinas, et ignis iacula, et tormenta ad lapides iactandos, 1. Macc. 6,51] Gl 1,692,42. selfsotvn [plerosque iacula] tormentis [aut manu emissa vulnerabant, Sall., Iug. 57 p. 298,9] Mayer, Glossen S. 46,16 (vgl. Siewert, Horazgl. S. 405). selfscotun [(Marius) cohortatus milites et ipse extra vineas egressus: testudine acta succedere et simul hostem] tormentis [sagittariisque et funditoribus eminus terrere, ebda. 94 p. 345,9] 17. balista selpscoz uocatur [Randgl. zu: nec enim solis excussa lacertis lancea, sed tenso] ballistae [turbine rapta haud unum contenta latus transire quiescit, Lucan 3,465] Sprachwiss. 44,352,2. 2) (kleinere, tragbare) Waffe zum Schleudern von Wurfgeschoßen: selpsgoz ballista Gl 3,359,45 (zwischen boge arcus u. slenge funda). 716,68 (im Abschn. De rebus equitis, nach slengere funda). 4,39,18. catapulta 168,49 (zu catapulta ‘Schleuder(geschütz), Armbrust’ vgl. Mlat. Wb. II,363). 3) Wurfspeer: selfscoz [magnum stridens contorta] falarica [venit, fulminis acta modo, Verg., A. IX,705] Gl 2,715,30. selfschoz bedica ł sagitta 3,350,35 (nach slengera balista ł funda; liegt Gll.-Verschiebung oder eine Verwechslung von bedica, l. pedica ‘Schlinge’, mit ballista vor (?); vgl. Diefb., Nov. Gl. S. 47 s. v. balista).