regula harmonica

regula harmonica Bezeichnung für die Monochord-Teilung (als Anweisung zur Berechnung des Tonsystems) — term that designates the division of the monochord (as instruction for the computation of the tonal system) [s.VI] LmLBoeth. mus. 5, 3 p. 354, 21: Quid sit armonica regula vel quam intentionem armonicae Pythagorei vel Aristoxenus vel Ptolomaeus esse dixerunt. Huiusmodi igitur instrumentum, in quo rationis adhibito modo sonorum differentiae perquiruntur, vocatur armonica regula (inde LmLHier. Mor. 1, 67 (p. 9). LmLIac. Leod. comp. 1, 4, 8. LmLComm. Boeth. II p. 342, 19-30. LmLUgol. Urb. 5, 50, 1). [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 20, 229: ipsa (sc. mese) ut nomine, ita in armonica (ed.: armonia) regula sit sono et loco media. al. [s.IX-X] LmLAlia mus. 21 p. 113: diatessaron per 7, id est per 3 et 4, diapente vero per 5, id est per 2 et 3, in harmonica regula mensuratur. LmLAlia mus. 22 p. 113: Quae omnia in harmonica regula fiunt circino notiora. Siquidem eodem instrumento omnis duplus in aequa parte partitur. [s.XIV] LmLIac. Leod. comp. 2, 2, 2: De regulari et irregulari tonorum discretione. Monochordum seu harmonicam regulam esse fixam firmamque inspectionem. al. LmLIac. Leod. spec. 1, 29, 1: Fuerunt autem de hoc antiquorum musicorum variae sententiae, ut patet quinto musicae Boethii libro, et illud iudicium vocabant harmonicam intentionem vel regulam. Nam voluit Aristoxenus, ut de consonantiis standum esset praecipue iudicio sensus. Pythagorici vero tenuerunt de illis standum esse principalius iudicio rationis. LmLIac. Leod. spec. 4, 29, 42: duo illa, quae ad harmonicam concurrunt regulam, iudicium, scilicet intellectus quantum ad commensurabilem numerorum proportionem, iudicium etiam sensus quantum ad convenientem sonorum mixtionem ... Haec autem harmonica regula quantum ad mixtiones sonorum inaequalium veritatem habet de tactis quinque consonantiis. LmLComm. Boeth. II p. 208, 29. [s.XV] LmLGuill. Pod. 1, 3: Adaptat enim (sc. Pithagoras) tum quidem nervos, tum vero secundum longitudinem et brevitatem superiorum ponderum in proportione sibi respondentes calamos, ut pluribus experimentis, quod ceperat invenire et diu affectaverat, manifeste comprobaret. Qui nihil in oppositum accidere cum intellexisset, regulam non quidem ligneam aut cuiuscumque alterius materie, sed armonicam atque rationabilem sive artem, que nullum inquirentem dubio fallat, iudicio audacter confecit. Omnis enim mathematica demonstratio in hac disciplina ab illa sumpsit originem. LmLMon. Super unum 2: fit ... armonica regula ita, ut in XXIIII^or partibus acsi totidem alphabeti litteris eadem corda dividatur ad faciendum VIII constitutiones, quibus singulis constituatur bisdiapason, propter VIII modos, quod Greci nominant tropos. LmLMon. Super unum 24: His praemissis armonicam regulam enchiriadis describere placuit. LmLFist. Rogatus 5 p. 60: qui putant Boethium maiores, quam necesse fuerit, numeros in harmonica regula mensuranda commentatum esse.