psallo

psallo -ere (de ψάλλω) singen — to sing 1 generell — general [s.V] LmLMart. Cap. 9, 888. al. [s.VII] LmLIsid. etym. 6, 19, 5: Chorus est multitudo in sacris collecta. Et dictus chorus, quod initio in modum coronae circum aras starent et ita psallerent. al. [s.XI] LmLBerno prol. 12, 1: sapienter psallimus, si non solum quaeque intervalla musicis sonis congruenter aptata observamus, verum etiam, quo armonicae spacio ipsi autentici cum subiugalibus suis inter se differant, diligenter intendimus, ne qua confusibilis inter ipsos commutatio fiat, quae magis absoniam reddat (cf. Ps 47, 7). LmLOrg. Mediol. rhythm. 27. LmLIoh. Cott. mus. 10, 16: Rursus Latini cantores non parvam esse similitudinem inter cantus et accentus prosaicae locutionis modosque psallendi considerantes, nomen hoc commune utrisque esse sanxerunt. Sicut enim toni, id est accentus, in tres dividuntur species, scilicet gravem, circumflexum, acutum, ita in cantu tres distinguuntur varietates (inde LmLHier. Mor. 20 p. 153, 10. LmLIac. Leod. spec. 6, 35, 10. LmLTrad. Holl. VIII 22, 34. sim. LmLAdam Fuld. 2, 13). [s.XIII] LmLElias Sal. pr. p. 17a. LmLAnon. Emmeram. 6 p. 288, 2. LmLVers. Postquam pro 30: ex ⋅F⋅ ... per ⋅⋅ vos psallite... molle. LmLPs.-Mur. summa 1579. al. LmLWalt. Odingt. 6, 18, 1. al. [s.XIV] LmLHugo Spechtsh. 213. al. LmLPetr. Palm. p. 515: mutando et psallendo vel <per> ⋅b⋅ vel per ⋅♮⋅. al. LmLQuat. princ. 1, 11: per eam (sc. musicam) plasmatorem mundi debemus collaudare et benedicere (mss. et ed.: benedicere et cf. Trad. Holl. VIII pr. 40) ei psallendo novum canticum, sicut sancti patres nostri et prophete docuerunt (inde LmLTrad. Holl. VIII pr. 40. LmLLad. Zalk. A 11. cf. Ps 32, 3; Ps 97, 1). LmLComm. Boeth. II p. 216, 11 (cf. LmLIsid. etym. 6, 19, 15). [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 7, 18: Ut re mi fa sol la modulacio musica cantat / Hasque manus leve digitis ipsa locare laxat / La sol fa mi re ut sonans in antiphona. Hiis et predictis sex sillabis Anglici et Francigene utuntur, Italici autem non. Versus: Ytalici alias psallendi dant tibi voces (sim. LmLTrad. Holl. I 1, 1, 12. cf. Ioh. Cott. mus. 1, 3). al. LmLIoh. Olom. 9 p. 69: Inspiciatur quoque caute cantus, ne minus alte aut depresse, sed mediocriter incipiatur. Versus: Cerne toni sedem psallens cantus quoque finem. LmLGob. Pers. p. 180b: Insipide psallunt, qui non ex arte, sed usu. Mut. Christo 24: Christo igitur Domino musicis modulacionibus (ms. et ed.: moduracionibus) psallere volentibus est breviter advertendum. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 63: si vir cum puero psallat, in unisono videntur et tamen sunt in octava. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 67: Si autem tenor psallerit hoc modo ⋅g⋅f⋅g⋅, poterit organum facere ⋅g⋅h⋅g⋅ aut ⋅♮⋅h⋅g⋅. al. LmLNicol. Burt. 1 pr. 6 (cf. LmLBart. Ram. 1, 1, 7 p. 19). LmLGuill. Pod. 7, 35: valde enim venustior est melus vel ad tres vel ad quattuor aut multo plures cantus confectus, quando nunc omnes, nunc vero quidam eosdem cantus proferentium tantummodo psallunt, et ceteri quibusdam pausis debite collocatis ad tempus vel ad horam ab officio cantandi suspensi permanent, ad quod postea revertuntur. 2 mit instrumentaler Begleitung — with instrumental accompaniment [s.V] LmLMart. Cap. 9, 906: Post hos psallentes Pitho, Voluptas et Gratiae admixtis lyrae vocibus ... advenere. [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 22, 7: Psalterium, quod vulgo canticum dicitur, a psallendo nominatum, quod ad eius vocem chorus consonando [] respondeat (inde LmLIoh. Aegid. 17, 68. LmLHier. Mor. 4 p. 20, 23). [s.XI] LmLVocab. mus. p. 140: Psaltem: cytharistam psallentem, qui pulsaret, ut per hoc excitatus esset spiritus eius. (?) [s.XV] LmLTrad. Holl. I pr. 3. LmLBart. Ram. 1, 1, 1 p. 4: organum naturale per arsim et thesim, idest per elevationem et depositionem sive per intensionem et remissionem, cum artis instrumento copulantes psallere concorditer assuefaciemus, quousque sine eo legitime psallere didicerint. LmLIoh. Tinct. inv. p. 38. (?) 3 mit Bezug auf die Liturgie — with reference to the liturgy [s.VII] LmLIsid. etym. 6, 19, 7: „Antiphona“ ex Graeco interpretatur „vox reciproca“: duobus scilicet choris alternatim psallentibus ordine commutato, sive de uno ad unum. Quod genus psallendi Graeci invenisse traduntur. Responsorios Itali tradiderunt. al. [s.IX] LmLAurelian. 20, 2: Initium autem psallendi ecclesiae extitit vel ad imitationem priscorum, qui inter sacrificiorum exhibitiones Domino persolvere solebant laudes, vel ab Ignatio beatissimo martyre traditum suscepit, qui voces angelicas Domino decantantes in caelestibus audivit eundemque morem suae ecclesiae contradidit; atque inde in alias ecclesias eadem laudabilis consuetudo inolevit (sim. LmLAdam Fuld. 2, 2. LmLFlor. Fax. 1, 2, 1). [s.XIV] LmLHugo Spechtsh. 123: cantum bene psallere Gregorianum. [s.XV] LmLPetr. Talh. p. 20: planum cantum regulariter psallere. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 9, 32: Verum quis hunc psallendi ritum fieri sub antiphona „Nos qui vivimus“ ignorat? LmLAdam Fuld. 2, 2: Volunt tamen multi inter Latinos S. Ambrosium ecclesiae Mediolanensis antistitem occidentali ecclesiae primo dedisse modum psallendi. LmLGuill. Pod. 5, 9: benedictionem psallere. 4 mit Bezug auf die Psalmodie — with reference to psalmody [s.IX-X] LmLComm. br. 346: cantica evangelica sic morose psalluntur, ut non longiori, sed eadem morositate antiphonam subsequi oporteat. LmLReg. Prum. 1, 2: Cum frequenter in aecclesia vestrae diocesis chorus psallentium psalmorum melodiam confusis resonaret vocibus propter dissonantiam toni ..., arripui antiphonarium. [s.XI] LmLAnon. Gerbert 2: Beatus Augustinus perhibet, quia penaliter peccat, qui (ms. Cesena; LmLGS I p. 151a: quem) in divinis canticis altitudinem (ms. Cesena; LmLGS I p. 151a: altitudo) vocis magis quam sensum verborum delectat; quia ideo non voce, sed corde cantandum est. Ad hoc enim usus psalendi constitutus est. LmLFrut. brev. 13 p. 100: Primi toni melodiam psalles in directum (cum melodia) (inde LmLTheog. Mett. 31, interp. 1a. LmLTon. Seligenst. p. 108. LmLTon. Vatic. 12, 3 p. 197. LmLAmerus 9, 2. LmLAnon. Ratisb. 8, 1, 11. LmLAnon. Claudifor. 4, 2, 13. Anon. Gemnic. 3, 3, 30. LmLTon. Subl. p. 55, 4. LmLTrad. Holl. IX 2, 4, 10. Trad. Holl. XI 5, 144. LmLTrad. Holl. II 4, 74. LmLTrad. Holl. III 9, 23. LmLTrad. Holl. V 4, 160. LmLTrad. Holl. VII 4, 183. LmLBonav. Brix. 18, 18. LmLLad. Zalk. B 17. LmLSzydlov. 13 p. 51. Trad. Holl. XII 8, 36). [s.XII] LmLAnon. Cist. III 2: Institutio sancti Bernardi abbatis Clarevallis, quomodo cantare et psallere debeamus. LmLAnon. Cist. IV 1. [s.XIII] LmLInst. patr. tit.: Instituta patrum de modo psallendi sive cantandi. LmLInst. patr. 6: privatis autem diebus ita psalmodia moduletur nocturnis horis et cantus de die, ut omnes possint devote psallere et intente cantare sine strepitu vocis, cum affectu absque defectu. Omni tempore, estate vel hieme, nocte an die sollempni sive privato, psalmodia semper pari voce, equa lance, non nimis protrahatur; sed mediocri voce, non nimis velociter, sed rotunda, virili, viva et succincta voce psallatur. LmLInst. patr. 10: Ammonemus itaque, ut una aspiratione sive uno anhelitu usque ad punctum rithmice vel metrice psallamus; post medium metrum modica modulatione peracta pausam bonam et conpetentem faciamus; facta pausa, quod de versu restat, morosiori modulatione deponatur salvo tono; sicque omnis modulatio [] psalmodie sive cantus rotundetur et terminetur. al. LmLElias Sal. 24 p. 50b. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 86, 17: in convenienti psalmodia debent psallentes rotunde et una voce psallere, simul incipere et simul finire, simul pausare, nullusque ante alium praesumat incipere vel ultra alios nimis tenere (cf. Anon. Cist. III 6-12). LmLSumm. Guid. 1: Dat de psallendi metis pariterque canendi / normas Guidonis summula deque tonis. [s.XV] LmLThom. Bad. p. 86: si omnes claves in uno libro abraderentur, non esset tunc aliquis cantus alicuius toni, et per consequens non posset psalli aliquis psalmus secundum melodiam. LmLConr. Zab. tract. B 2. LmLConr. Zab. chor. append. 1, 2: De psalmodia irreprehensibiliter perficienda ... Mensuraque per omnia uniformiter custodiatur / excepta prima versus syllaba, quae paululum trahatur. / Non nimis tractim nec nimis festine psallatur, / differentialiter tamen iuxta temporum exigentiam procedatur.subst.