Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
predigâri st. m.
st. m., mhd. bredigære, bredi(g)er, predigære, predier, nhd. prediger; mnd. prēdiker, -iger, mnl. predicare; afries. prē(di)ker; ae. predicere; an. prédikari. — Graff III,366.
predigar-: nom. sg. -e S 168,21. 178,14 (Preds. C; Form lesbar, aber Text verderbt, gramm. Best. daher unsicher). Npgl 32,14; nom. pl. -a 9,12 (voc.); -e 56,11 (zur Best. als Plur. vgl. Schatz, Ahd. Gr. § 310; anders Kelle, Psalmen S. 106). Npw 9,12 (voc.). 21,16. 103,8; -i 47,14; gen. pl. -o Npgl 41,8; -e 17,12; dat. pl. -en Npw 32,14. Cant. Abac. 15; acc. pl. -a Npgl 17,15. 64,7; -e S 169,10 Npw 103,3 (2). Cant. Abac. 10; prediar- (zum Schwund des -g- vgl. Braune, Ahd. Gr.15 § 149 Anm. 5a): nom. pl. -a Npgl 96,3; -e 47,14. 65,15. 73,15. 103,3. 8. Npw 126,1; zur Best. als Plur. bei Npgl vgl. Schatz a. a. O.; gen. pl. -e 41,8; dat. pl. -en Npgl 67,12. 95,8; -in 54,22. 103,3; acc. pl. -e Npw 8,9.
bredigar-: nom. sg. -i O 5,12,83; -e S 168,26 (Preds. B); -] NpXgl 118 X,172 (= S. VIII,10); dat. pl. -in O 1,22,33; brediar- (zum Schwund des -g- vgl. Braune a. a. O.): nom. sg. -e Npgl 100,6; dat. pl. -in 88,3. 1) Prediger, Verkündiger (der christlichen Glaubenslehre): a) allgem.: daz kiscihet ofto, daz der predigare irstummet [vgl. saepe enim ... praedicantium lingua restringitur, Greg., Hellgardt, Pred. S. 86] S 168,21. nimac der bredigare nieth sprechen, er chan iedoh daz reth wurchen 26. negistilte unser herro ... die predigare ci sentenna zi dera lera sinere iruuelitono [vgl. ad erudiendam plebem fidelium praedicatores congregare non destitit, Greg., Hom., Hellgardt, Pred. S. 87] 169,10. .. predigare .. 178,14 (in verderbtem Text). lobot sia (die Liebe) giwaro ther bredigari maro (Jesus Sirach) filu managfalto sines selbes worto O 5,12,83. chundent predicatores (predigara) siniu uunder gentibus NpglNpw 9,12. obscuritas in prophetis (tougeni in uuizegon) . alde in predicatorum doctrinis (predigare leron) Npgl 17,12. truhten ... zeigot sinen predicatoribus (prediaren) daz sie sprechen sulen 67,12. von div wil ih werden minister uerbi (dienar des wortes . bredigar) NpXgl 118 X,172 (= S. VIII,10). elliu dei iener sint, dei uurfi du imo (Christus) under fuoze: ... unsculdigi unde prediare Npw 8,9 (Np 8 praedicator); ferner: NpglNpw 32,14. 41,8. 47,14. 103,3 (2). 8 (alle Np praedicator). Npgl 17,15. 54,22. 64,7. 65,15. 73,15. 88,3. 96,3 (alle Np praedicator). Npw 21,16. 126,1. Cant. Abac. 10. 15 (alle Np praedicator); — mit Gen.-Attrib.: dien menniscon . die predicatores ueritatis (predigare uuarheite) sint Npgl 56,11. der euangelii fidelis predicator (ketriuuue brediare) ist 100,6; b) spez.: anderêr predigâri einfacher Prediger (im Gegensatz zum Bischof): innont iuh ze apostolis (biscoufin) . ze predicatoribus (andren prediaren) . daz sie iuh pringen in sanctam ęcclesiam [vgl. apostoli vel prophetae, per quos fidelis populus intrat ad dominum, Cass.] Npgl 95,8. 2) Lehrer, Schriftgelehrter: er (Jesus) giang sar in (den Tempel) mit then bredigarin, sih fuagt er io zi note zi themo herote [vgl. sedentem in medio doctorum, Luc. 2,46] O 1,22,33.