plectrum

plectrum -i n. (πλῆκτρον) 1. ‚Plektrum‘ 2. Kern (der Orgelpfeife) 3. Steg (zum Abteilen einer Saite) — 1. ‘plectrum’ 2. languid (of an organ pipe) 3. bridge (employed in the partition of a string)[] 1 ‚Plektrum‘ (Plättchen zum Anreißen einer Saite) — ‘plectrum’ (small pick for plucking a string) a Definition [s.XV] LmLIoh. Tinct. inv. p. 40: Estque (ed.: Est que) plectrum, quo chorde pulse ad sonum emoventur. b Gebrauch — usage [s.IV] LmLMacrob. 2, 1, 13: ut una (sc. fides) impulsa plectro alia ... simul sonaret (inde LmLFlor. Fax. 1, 1, 42). [s.V] LmLMart. Cap. 2, 119 (ad loc.: LmLRemig. Aut. 50, 20). LmLMart. Cap. 9, 914 (ad loc.: LmLIoh. Scot. annot. 486, 8. LmLRemig. Aut. 486, 8). [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 18 p. 348, 25: Si ... vicissim EK et KF plectro adhibito pellantur, diatessaron distantia consonabit. LmLCassiod. var. 2, 40, 14. LmLCassiod. inst. 2, 5, 6: Tensibilia (sc. instrumenta) sunt cordarum fila sub arte religata, quae ammoto plectro percussa mulcient aurium delectabiliter sensum, in quibus sunt species cythar<ar>um diversarum (inde LmLGloss. Boeth. mus. 1, 2, 163, 2. LmLRemig. Aut. 480, 11. LmLVocab. mus. p. 139). [s.VII] LmLIsid. etym. 11, 1, 51: Sicut enim plectrum cordis, ita lingua inliditur dentibus et vocalem efficit sonum. [s.IX-X] LmLAlia mus. 157 p. 165: ad sonum eliciendum aut plectrum aut flatum necessarium esse constat. [s.XI] LmLBerno prol. ep. 5. LmLVers. Fer tuba 3. [s.XIII] LmLMus. man. 26, 8. LmLEngelb. Adm. 1, 5, 8: quando enim nervus est fortiter tensus, tunc percussus digito vel plectro velociter repercutit aerem ..., et sic reddit sonum acutum. [s.XIV] LmLIac. Leod. comp. 2, 2, 6: Quale est monochordum? Responsum: lignum cum discretione longum in modum capsae intus cavum in modum cytharae, super quod posita chorda sonat - supple: plectro percussa - cuius sonitu vocum varietates facile comprehendis. al. LmLIac. Leod. spec. 1, 26, 13. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 16. LmLComm. Boeth. II p. 150, 30. al. [s.XV] LmLUgol. Urb. 5, 8, 35: velocitas, celeritas et spissitudo motus sunt causa acuitatis soni, tarditas et raritas motuum sunt causa gravitatis soni, modo istorum omnium motuum causa est motus manus plectro adhibito velox vel tardus. al. LmLGeorg. Ans. 2, 74. al. LmLIoh. Tinct. inv. p. 40: Altera (sc. manus) vero aut digitis aut plectro chordas ipsas percutit. 2 Kern (der Orgelpfeife) — languid (of an organ pipe) [syn.: lingua] [s.XI] LmLAribo 46 p. 40: Longitudo autem fistulae a plectro sursum habetur (inde LmLQuaest. mus. 1, 27 p. 70. LmLFist. Mensuram fist. 7 p. 127). LmLAribo 48 p. 41: Secundam (sc. fistulam) autem a prima sumpturus octavam diametri eiusdem primae fistulae longitudini aufer, reliquum eius spacium usque ad plectrum in novem partire, et nona in summitate reiecta habebis secundam. eqs. (inde LmLFist. Mensuram fist. 10 p. 127 eqs.). LmLAribo 91 p. 46: In ipsam quoque lineam plectrum arctissime conglutinetur. A quo plectro subterius oris labrum mediocris festucae distet latitudine (inde LmLQuaest. mus. 1, 27 p. 73). al. LmLTheophil. 3, 81 p. 144: fiatque plectrum ex cupro aliquantulum spissiori, quasi dimidia rotula, et superstagnetur circa rotunditatem, sicut fistula superius, sicque imponatur in inferiori parte foraminis, ut sub ipsius ora aequaliter stet, nec procedat inferius aut superius. Habeat quoque ferrum solidatorium eiusdem latitudinis et rotunditatis, qua plectrum est; quo calefacto ponat modicas particulas stagni super plectrum parumque resinae et diligenter circumducat ferrum calidum, ne plectrum moveatur. al. LmLFrut. brev. 15 p. 105 eqs. (sim. LmLFist. Primam fist. I 4 p. 101. eqs. LmLFist. Longissimam 9a p. 100. eqs.). [s.XIII-XIV] LmLWalt. Odingt. 3, 5, 3-4. LmLFist. ad secundum 8 p. 135: duas <vero> partes fistulis circumpone, ut os vel <plectrum> possis <invenire>. Plectrum vero pones in loco, ubi ab <amplitudine> ad inferiora fistula incipiet descendens. LmLFist. Arbitrii 20 p. 130. LmLFist. Fac tibi 2 p. 115: usque ad plectrum, id est linguam. al. LmLFist. Fistulae mens. 1 p. 129: Fistulae mensurentur a plectro usque ad summum. [] LmLFist. Mensuram et 17 p. 95. LmLFist. Prima fist. I 3 p. 101. al. LmLFist. Primae ergo 6I p. 85. LmLFist. Primam fist. II 2 p. 116. al. LmLFist. Primam fist. III 12 p. 125. LmLFist. Primam fist. IV 3 p. 117. cf. LmLSachs K.-J., Mensura 2 p. 55, 57 3 Steg (zum Abteilen einer Saite) — bridge (employed in the partition of a string) a am Monochord — on a monochord [syn.: semisphaerium] [s.XIII] LmLIoh. Aegid. 17, 67: plectrumque autem dicitur instrumentum, quo temperantur chordae et extenduntur. LmLEngelb. Adm. 2, 11, 14: Eandem demonstracionem poteris sumere ex divisione alicuius chorde per designacionem novem parcium ipsius: ubi obmissa parte nona et posito plectro vel digito super punctum, ubi designata est pars octava, in tactu digiti vel plectri super illum punctum resonabit ipsa chorda tonum respectu soni, quem tota longitudo ipsius habebit. [s.XIV] LmLIac. Leod. comp. 2, 4, 5: Nova quaedam vero signa specialia videlicet pro communibus saepe poni contingit, quibus insigniti soni a monochordo vero deviant. Sunt autem haec, ut ⋅b⋅C⋅; ipsorum etiam descriptio in praedicto habetur instrumento. Plectris enim tactis ibidem appositis inter duas illas litteras, quae tonum continent, utrasque toni partes audiri indubitanter contingit, ut inter ⋅Γ⋅ et ⋅A⋅. Si enim ipsarum plectra ferias, toni sonum habebunt, ipsius vero ⋅Γ⋅ plectrum si tetigeris et plectrum, quod est inter ipsam et ⋅A⋅ ⋅C⋅ quadra<to> insignitum, maiorem toni partem personabis. ... Hoc modo autem et similiter fiet et in aliis tonum obtinentibus secundum dictam plectri percussionem intensive vel remissive. (?) LmLMon. A labro p. 209, 1: A labro divide instrumentum usque ad plectrum in IX (ed.: XI) partes valde equales et in primo passu pone ⋅D⋅. A ⋅D⋅ revertens ad plectrum per IX passus in primo passu pone ⋅E⋅. Dein ad plectrum per quatuor dividens pone ⋅F⋅. LmLMon. Si velis p. 240, 8: Si vero diatessaron reperire volueris, divide lineam predictam in 7 et pone plectrum vel digitum super quartam divisionem ita, ut ex alia parte tres partes remaneant. LmLMon. Si velis p. 240, 12: Si diapason consonantiam temptare vis, lineam predictam in 3 divide et medium semisperium, id est plectrum, super secundam divisionem pone. al. b für die Tangente eines Tastenmonochords — for the tangent of a keyboard monochord [s.XV] LmLGeorg. Ans. 2, 76: hoc in instrumento octo disposite sunt (sc. cordule) attamen sonitu equales, equaliter intente, ut sonitum unum dent, sed pro diversitate partium plectris <vel> tactibus impulse diversum. Una equidem satis fuisset, si modo eodem pro tempore plectro unico propulsanda fuisset; sed pro modis cantilenarum pluribus plerumque partibus erat ferienda; et feriende melius sonitus foret exauditus, ceteris quasi mutis factis. Duplicarunt tamen unamquamque suo loco, quatenus contacte due sonitum darent uberiorem. al. cf. LmLNef, Polychord p. 23 c für die Tangente einer Drehleier — for the tangent of a hurdy gurdy LmLOrganistr. In primis 1: Quomodo organistrum componatur. In primis a capite iuxta primum plectrum infra usque ad aliud plectrum, quod ponitur post rotulam, per duos passus metire et in primo passu pone ⋅c⋅.