plagalis -e
et subst. plagalis -is
m. (de πλάγιος)‚plagal‘, Nebenform —
‘plagal’, secondary form I
als Bezeichnung für die zweite, vierte, sechste und achte Kirchentonart mit tiefliegendem Ambitus —
as designation of the second, fourth, sixth, and eighth modes with low ambitus A
generell —
general 1
ohne nähere Bestimmung —
without further qualification [s.XI] LmLMod. Omnes authenti p. 58: unusquisque sonus duos tropos contineat, id est autenticum et plagalem. LmLQuadr. fig. 5: singulis autenticis tonis et suis plagalibus. LmLWilleh. Hirs. 39 (c. 38), 5: Huiusmodi indicium est in hac plagali antiphona „Modicum et non videtis“ (
inde LmLPs.-Guido arithm. p. 59a).
al. LmLAribo 95 p. 36: Quatuor species sunt diapason autenticarum, quatuor plagalium, quae complent octonarium. LmLAribo 71 p. 72: „Ecce nomen Domini“, quamvis sit autentica, plures tamen eius neumae possunt plagales videri quam autenticae ... „Ecce“ et „nomen“ et „Domini“ et „de longinquo“ ac et „claritas“ et „eius“ et „replet“ et „orbem“ et „terrarum“ sunt plagales, utpote spacio plagalium currentes. Sola „venit“ est autentica.
al. LmLComm. Guid. 14 p. 125.
al. LmLLib. spec. 43 p. 52: Mixtae sunt plagales distinctiones, quae in autenticis cantibus inveniuntur; similiter autentici in plagalibus cantibus saepe inveniuntur. Abusivae vero sunt, quae nec autenticae nec plagales esse videntur.
al. LmLAnon. Lips. p. 159. LmLVers. Ars est intr. 13-15. LmLVers. Ars humanas
[] p. 111a. LmLPs.-Guido form. ton. 1, 4.
al. LmLVers. Hac ex lege p. 63 (
sim. LmLUdalsc. 21. LmLTon. Baumg. 2, 3). LmLQuaest. mus. 1, 19 p. 42.
al. LmLIoh. Cott. mus. 16, 18.
[s.XII] LmLTrad. Guid. 7: Per hos ergo modos tres componuntur cantus, id est autenticus, plagalis et mixtus.
al. LmLGuido Aug. 353: Sed sciendum est de omni cantu impossibile esse, ut sit autentus et plagalis. LmLGuido Aug. 433: cantuum enim cuiuslibet manerie quidam sunt autenti, quidam sunt plagales. Sunt ergo octo toni, quorum impares autenti, pares vero plagales sunt.
al. LmLTon. Cist. 26: Pares vero, videlicet secundus, quartus, sextus et octavus tonus, quia indigniores sunt, plagales vocantur. Continet autem unaquaeque maneria unum autentum et plagalem eius.
al. LmLAnon. La Fage I 9, 14.
al. LmLAnon. Pannain p. 108.
al. LmLTon. Vatic. 12, 2 p. 191.
al. [s.XIII] LmLMus. man. 44, 3: In qualibet namque maneria primus auctentus dicitur, secundus vero plaga sive plagalis.
al. LmLAmerus 17, 3.
al. LmLHier. Mor. 20 p. 156, 15.
al. LmLTrad. Garl. plan. V 207.
al. LmLAnon. Ratisb. 5, 6. Ton. Sar. p. 44. LmLVers. Postquam pro 253. LmLPs.-Mur. summa 1329.
al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 2, 34: Tonus commixtus dicitur ille, qui cum alio quam cum suo plagali, si auctenticus est, vel cum alio quam cum suo auctentico, si est plagalis, misceri videtur (
sim. LmLAnon. La Fage II p. 423. LmLIoh. Olom. 8 p. 42. LmLNicol. Cap. p. 321. LmLTrad. March. 425. LmLIoh. Tinct. diff. 281. LmLFr. Gafur. extr. 8, 9, 9. LmLIoh. Tinct. nat. 25, 4).
al. LmLGuido Dion. 1, 2, 183.
al. LmLIac. Leod. inton. 1, 8. LmLIac. Leod. comp. 2, 5, 33.
al. LmLIac. Leod. spec. 6, 60, 1.
al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 111: authenti toni primo erant adinventi, plagales vero postmodum.
al. LmLQuat. princ. 3, 30: quamvis modi praedicti abinvicem distincti sunt, id est auctenti a plagalibus, tamen quidam cantus sicut ante tempora Guidonis erant, adhuc inveniuntur coniuncti.
al. LmLSumm. Guid. comm. 1, 20.
al. LmLGoscalc. 1, 5 p. 70, 1: Nam quia dicti 4 toni apud Grecos inventi appellati fuerunt autentici, ipsi Latini cuilibet eorum addiderunt unum plagalem.
al. LmLHeinr. Eger 5 p. 47.
al. LmLComm. Boeth. II p. 292, 17.
al. LmLCompil. Ticin. F 282 (
sim. LmLAnon. La Fage II p. 423. LmLAnon. Seay p. 28. LmLAnon. Monac. II 55-57. LmLPetr. Talh. p. 12. LmLFr. Gafur. extr. 8, 8, 3). LmLAnon. Monac. II 58.
[s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 23, 22.
al. LmLIoh. Olom. 8 p. 42. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 26 p. 294, 1: De plagalibus cantibus.
al. Prosd. plan. 1, 1 p. 36, 4.
al. LmLNicol. Cap. p. 312.
al. LmLGob. Pers. p. 187a.
al. LmLAnon. Claudifor. 4, 1, 6.
al. LmLUgol. Urb. 1, 49, 7: autenticos Graece, Latine auctoritas, quoniam ex eorum vi et auctoritate eorum plagales existunt.
al. LmLTrad. Holl. IX 3, 45 (
sim. LmLTrad. Holl. III 6, 36. LmLTrad. Holl. VII 4, 21. Trad. Holl. XIII 4, 59). LmLTon. Subl. p. 63, 14: sunt aliqui cantus, qui gaudent utroque tono, principali videlicet et placali. LmLAnon. Carthus. nat. 3, 9.
al. LmLTrad. Holl. I 2, 2, 2.
al. LmLTrad. Holl. II 4, 12: Unde Iohannis Holandrini: Primum cum terno, sic quintum, septimum atque / autentos dic esse simul reliquosque plagales (
sim. LmLTrad. Holl. V 4, 22. LmLLad. Zalk. B 5).
al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 4, 17: omnis vero cantus planus non in ⋅D⋅ quidem nec in ⋅E⋅, sed in ⋅F⋅ gravi finitus neque sub ⋅C⋅ gravi notam ullam habens et nusquam ⋅F⋅ acutum superans non est autenticus, non est plagalis ullo modo dicendus, sed antiquus tritus atque perfectus.
al. LmLFr. Gafur. extr. 8, 8, 4.
al. LmLIoh. Tinct. pr. 3, 2, 27. LmLIoh. Tinct. nat. 17, 2.
al. LmLBart. Ram. 1, 3, 2 p. 55.
al. LmLNicol. Burt. 1, 23, 134: considerantes, quod iuxta Ciceronis sententiam acuta exclamatio fauces et vocem vulneraret, quod virtutis est medium, complexi sunt hos
(sc. tropos) duas in partes dividentes, videlicet in authenticos et plagales.
al. LmLBonav. Brix. 23, 1: secundae
(sc. differentiae) secundi toni orientalis plagalis.
ibid.: quarti toni meridionalis plagalis.
ibid.: sexti toni occidentalis plagalis.
ibid.: octavi toni septentrionalis plagalis.
al. LmLAdam Fuld. 2, 16. LmLLad. Zalk. B
[] 3.
al. LmLGuill. Pod. 4, 16: Autenti enim et plagales relative dicuntur: ubi enim nullus est plagalis, nullus autenticus dicitur. LmLGuill. Pod. 4, 22: De preceptis plagalium.
al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 7.
al. LmLFlor. Fax. 1, 12, 3. LmLSzydlov. 14 p. 70: quilibet tonus, sive autentus sive plagalis, ... specialiter potest dividi in tonum simplicem et compositum.
al. LmLIoh. Velle metr. 50. 2
zum Ambitus —
with reference to ambitus [s.XI] LmLGuido ep. p. 526, 369: prolixior cantus, qui plagalem depositionem et authenticam elevationem habeat. LmLAribo 72 p. 72: eius
(sc. antiphonae) neumae plagales sunt dicendae, quia a finali quintam (
ms. Rochester 92 1200 et ed.: finalis quinta) non transcendit chordam.
al. LmLComm. Guid. 15 p. 100: nisi illud
(sc. gamma) esset
(sc. a modernis adiunctum), plagalis proti plagalem descensionem per diapente non haberet et ita regulari descensione careret (
sim. LmLAnon. Lips. p. 154).
al. LmLAnon. Lips. p. 157: quantum autentus a suo plagali vincitur in gravibus, tamen plagalis a suo autento superetur in acutis.
al. LmLPs.-Guido arithm. p. 60a: Omnis cantus, qui plene plagalem depositionem habuerit, etiam (
ms.; om. ed.) si super diapente unam vel duas voces tetigerit, subiugalis erit. LmLFrut. brev. 8 p. 63. LmLPs.-Osbern. 26: Plagales... in gravibus sunt humiliati, sed in depositione usque ad quintam sub finali remittuntur; in elevatione vero de finali non ultra sextam progrediuntur.
al. LmLAnon. Wolf p. 220. LmLQuaest. mus. 1, 19 p. 42 (
inde LmLIac. Leod. spec. 6, 43, 2).
ibid. al. LmLTheog. Mett. 44, 1 (p. 196b).
al. LmLIoh. Cott. mus. 12, 14: Plagales autem omnes a finali usque ad quintam, quod est diapente, ascendunt et licenter sextam assumunt. Nec est mirandum, quod plagales minorem ascendendi licentiam habent quam autenti (
inde LmLTrad. Holl. VIII 26, 13. Anon. Gemnic. 3, 2, 10. LmLConr. Zab. tract. AZ 10. Trad. Holl. XI 5, 20. LmLReg. comp. p. 193).
al. LmLIoh. Cott. mus. 12, 32: neque omnis plagalium canor ad quintas pertingit (
inde LmLTrad. Holl. VIII 26, 66. LmLConr. Zab. tract. BC 3).
al. [s.XII] LmLGuido Aug. 165: Plagalium autem proprium est ad quintam vocem elevari et tribus vocibus deponi. LmLGuido Aug. 281 descr. (
sim. LmLAnon. La Fage I 10, 22 descr.). LmLGuido Aug. 405: Cantus enim, qui ultra sextam vocem ascendit, plagalis non est.
al. LmLTon. Cist. 41: D.: De illis cantibus quero, qui non ascendunt ultra sextam, nec descendunt subter primam sub finali, utrum autenti sint an plagales?
M.: Quidam eorum sunt autenti, quidam plagales.
al. LmLAnon. La Fage I 7, 38.
al. LmLAnon. Pannain p. 111.
al. LmLTon. Vatic. 12, 2 p. 191: moduli ... plagalis deposicionis.
ibid. al. [s.XIII] LmLMus. man. 51, 34: Si vero sic contractus fuerit cantus, ut nec usque ad tertiam ascendat, quantumcumque descendat, informis erit et inordinatus, plagali tamen vicinior est quam auctento.
al. Ton. Praed. 6 (
sim. LmLHier. Mor. 21 p. 160, 2).
al. LmLIoh. Aegid. 13, 16. LmLAmerus 20, 14.
al. LmLLambertus p. 261b. LmLHier. Mor. 20 p. 156, 31.
al. LmLTrad. Garl. plan. V 263: Plagales denique ad quintam regulariter ascendunt, ad quintam remittuntur.
al. LmLPetr. Cruc. 1, 21.
al. LmLIoh. Groch. 230. LmLPs.-Mur. summa 1599.
al. LmLWalt. Odingt. 5, 16, 3: irregularis enim est omnis cantus plagalis, qui ad octavam vocem ascendit <supra> finalem.
al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 2, 26: Tonus vero imperfectus, sive sit auctenticus sive sit plagalis, dicitur ille, qui non implet modum suum aut supra aut infra ... plusquamperfectus vero plagalis dicitur ille, qui infra quartam a suo fine descendit (
sim. LmLAnon. La Fage II p. 423. LmLFr. Gafur. extr. 8, 9, 4. LmLBonav. Brix. 15, 145). LmLMarch. luc. 11, 3, 3: non omnis cantus, qui auctenticus est, ob sui brevitatem acumen sumit, neque omnis, qui plagalis est, depositionem. LmLMarch. luc. 12, 1, 36: si ascensus est maior quam descensus ultra id, quod potest plagalis, auctenticus iudicatur (
inde LmLBonav. Brix. 16, 16).
al. LmLGuido Dion. 1, 3, 20.
al. LmLIac. Leod. comp. 2, 5,
[] 6.
al. LmLIac. Leod. spec. 6, 51, 5: Commune tonis plagalibus seu (
ms. Paris 7207; ed.: sui) paribus est a finali voce desuper ad quintam per diapente regulariter ascendere et inferius a finali ad quartam per diatessaron descendere et in hoc diapason completur ipsorum.
al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 115.
al. LmLQuat. princ. 3, 26.
al. LmLSumm. Guid. comm. 3, 15: Omnis cantus non tangens quintam supra finalem, sive descendens sive non, est plagalis et non autenti (
inde LmLGob. Pers. p. 191b). LmLSumm. Guid. comm. 4, 72: Plagales enim infra nonnisi ad unam clavem extra suum ambitum descendere possunt.
al. LmLGoscalc. 1, 5 p. 72, 9.
al. LmLHeinr. Eger 5 p. 56: quando scilicet autentus attingit decimam et plagalis septimam, quod utrique vitium est, sed excusatur, si vox cum materia merito exaltanda fuerit.
al. LmLComm. Boeth. II p. 302, 4.
al. LmLCompil. Ticin. C 190: Omnis cantus habens autenticam elevationem et plagalem depositionem tonus communis seu mixtus appellatur.
al. LmLAnon. Seay p. 28. LmLAnon. Monac. II 61.
[s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 26, 15.
al. LmLIoh. Olom. 8 p. 41.
al. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 22 p. 290, 1: De autentica (
ed.: autentico) et plagali elevatione et depositione.
al. Prosd. plan. 2, 4 p. 86, 25: quatuor tonos descensum habentes plagales... nominaverunt
(sc. moderniores).
al. LmLIac. Theat. 29. LmLNicol. Cap. p. 312.
al. LmLGob. Pers. p. 186b.
al. LmLAnon. Claudifor. 4, 1, 27: Cantus non tangens quintam vult esse plagalis (
inde Anon. Gemnic. 3, 2, 23. LmLThom. Bad. p. 94. LmLAnon. Carthus. nat. 7, 34).
al. Anon. Gemnic. 3, 1, 11. LmLUgol. Urb. 1, 154, 3.
al. LmLAnon. Carthus. nat. 5, 18: plagalis defectum, quem habet in ascensu respectu autenti, recuperat in descensu.
al. LmLTrad. Holl. I 2, 7, 2.
al. LmLTrad. Holl. II 4, 13 (
sim. LmLTrad. Holl. V 4, 23. LmLLad. Zalk. B 5).
al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 4, 8: Omnis ergo cantus ecclesiasticus in ⋅D⋅ gravi finitus nec ⋅A⋅ grave transgrediens nec ⋅D⋅ superans acutum non est autenticus, non est plagalis, sed protus, ut ab antiquo perfectus.
al. LmLTrad. Holl. VI 26, 3 (
sim. LmLTrad. Holl. VI 32, 5).
al. LmLConr. Zab. tract. AↃ 3.
al. LmLIoh. Tinct. diff. 271.
al. LmLFr. Gafur. extr. 8, 5, 11.
al. LmLIoh. Tinct. nat. 22, 3: si tonus plagalis supra finem suum diapason usque ascendat, erit mixtus. LmLIoh. Tinct. nat. 30, 9: si tonus supra finem suum usque ad diapente cum semitonio aut tono ascendens infra usque ad semiditonum aut ditonum descendat, sine exceptione plagalis esse dicetur. LmLIoh. Tinct. nat. 35, 10: Si vero tonus infra finem eius nihil descendens supra usque ad diatessaron tantum aut minus aut nihil ascendat, sine exceptione plagalis est.
al. LmLNicol. Burt. 1, 24, 147.
al. LmLBonav. Brix. 15, 151: Tonus vero mixtus plagalis dicitur ille, qui ultra diapente septimam vocem ascendit et non descendit nisi quartam vocem sub finali. LmLBonav. Brix. 15, 153: Tonus commixtus plagalis dicitur ille, qui cantando recipit descensum sui plagalis in totum vel in parte.
al. LmLAdam Fuld. 2, 15. LmLLad. Zalk. B 13.
al. LmLGuill. Pod. 4, 9.
al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 7.
al. LmLFlor. Fax. 1, 12, 5. LmLCompend. mus. 137: Diapason in utroque termino tono deficiens plagalem imperfectum reddit.
al. LmLIoh. Velle metr. 77.
al. 3
zur Struktur —
with reference to structure [s.XI] LmLAribo 42 p. 15: prima gravium, prima finalium, prima superiorum principales sunt in prima specie plagalium cantuum, id est in secundo tono, quae principaliter eiusdem sunt constitutivae. LmLAribo 69 p. 21: tetrachordum gravium et superiorum claves sunt plagalium. LmLAribo 91 p. 35: quatuor species diapason constituuntur ita, ut diatesseron praecedat, diapente sequatur, quae sunt plagales; quatuor autem ita, ut diapente praevia diatesseron sit assecla, quae sunt autenticae (
inde LmLQuaest. mus. 1, 12 p. 24).
al. LmLComm. Guid. 22 p. 126: cum eisdem speciebus diatessaron et diapente constat quilibet plagalis, quibus et authentus, tamen per distinctionem hoc modo discernitur alter ab altero, quod omnis plagalis eandem
[] speciem diatessaron habet sub finali, quam authentus habet post diapente super finalem. LmLPs.-Osbern. 69: principium autentorum medietas plagalium, medietas autentorum finis plagalium.
al. LmLQuaest. mus. 1, 8 p. 17.
al. LmLIoh. Cott. mus. 12, 29 (
inde LmLConr. Zab. tract. A
Z 3).
[s.XII] LmLGuido Aug. 315: Cum ergo tam iniciales quam mediatrices finales sint cantuum, iniciales tantum autentorum, mediatrices vero plagalium finales sint (
sim. LmLAnon. La Fage I 9, 27).
al. LmLAnon. La Fage I 9, 15.
al. LmLAnon. Pannain p. 112.
[s.XIII] LmLPs.-Thomas Aqu. I 78: Sequitur de plagalibus. Primus plagalium, id est secundus tonus, constat ex prima specie dyatesseron inferius, que est ab ⋅A⋅ in ⋅D⋅, et ex prima specie dyapente, que est ab eadem ⋅D⋅ in ⋅a⋅, et ex prima specie dyapason, que est ab ⋅A⋅ in ⋅a⋅.
eqs. LmLPs.-Mur. summa 2552: In musica est clavis media discreta cantum plagalem dividens ab authento.
al. LmLEngelb. Adm. 3, 20, 7: species dyapason deservientes plagalibus incipiunt in gravibus et terminantur in superioribus et mediantur in finalibus.
al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 4, 9: secunda
(sc. species dyatessaron), que in deutero et eius plagali proprie reperitur (
inde LmLBonav. Brix. 16, 26. LmLAnon. La Fage III p. 245).
al. LmLIac. Leod. spec. 6, 59, 10: Quae autem est gravissima in authento, finalis est in utroque et mediatrix in plagali, sicut acutissima in plagali mediatrix est in authento.
al. LmLHeinr. Eger 5 p. 53.
al. LmLComm. Boeth. II p. 314, 2.
al. [s.XV] LmLIoh. Olom. 8 p. 40.
al. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 20 p. 288, 1: De autentis et plagalibus, ex quibus speciebus constent.
al. LmLNicol. Cap. p. 318. LmLGob. Pers. p. 190a.
al. LmLAnon. Claudifor. 1, 4, 2-6 (
sim. Anon. Gemnic. 1, 3, 17-23. Mut. Christo 42-53). LmLUgol. Urb. 1, 46, 6: Propria dicitur illa species esse, quae proprie suo autentico seu plagali convenit, ut hic:
(sequitur exemplum). Communis species est, quae et autentico et suo plagali potest convenire, ut hic:
(sequitur exemplum).
al. LmLTrad. Holl. VI 37, 13.
al. Trad. Holl. XIII 4, 174. LmLIoh. Tinct. diff. 271.
al. LmLFr. Gafur. extr. 8, 3, 4-5 (
cf. LmLMarch. luc. 11, 4, 217-218). LmLIoh. Tinct. nat. 14, 5.
al. LmLBonav. Brix. 16, 33.
al. LmLGuill. Pod. 4, 9.
al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 9. LmLCompend. mus. 115.
al. 4
zur Finalis —
with reference to the final [s.XI] LmLAribo 58 p. 17: eosdem tamen finales sortiuntur autenti et plagales (
inde LmLConr. Zab. tract.
AZ 6). LmLLib. spec. 32 p. 50: finales voces modorum et plagalium statutae sunt in ⋅D⋅E⋅F⋅G⋅ (
inde LmLIoh. Cicon. mus. 2, 16 p. 284, 15). LmLPs.-Osbern. 102. LmLQuaest. mus. 2, 27 p. 98.
[s.XII] LmLGuido Aug. 166.
al. LmLAnon. Cist. I 85 p. 32.
al. LmLAnon. La Fage I 7, 23.
al. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 492b: Habet enim unusquisque autenticus suum plagalem et eamdem habet litteram finalem. LmLLambertus p. 261a. LmLHier. Mor. 20 p. 156, 25. LmLTrad. Garl. plan. V 215: semper autenticus et plagalis sub una littera terminantur; scilicet primus et secundus finiuntur in ⋅d⋅ gravi; tertius et quartus in ⋅e⋅; quintus et sextus in ⋅f⋅; septimus et octavus in ⋅g⋅. LmLPs.-Mur. summa 1832.
al. LmLEngelb. Adm. 4, 28, 3.
al. LmLWalt. Odingt. 5, 8, 10.
al. [s.XIV] LmLGuido Dion. 1, 3, 4. LmLIac. Leod. spec. 6, 35, 20.
al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 115. LmLQuat. princ. 3, 25. LmLSumm. Guid. comm. 2, 54: Cum ergo autentus et plagalis in domicilio conveniant (
sim. LmLGob. Pers. p. 190a).
al. LmLHeinr. Eger 5 p. 54.
[s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 24, 9-12.
al. LmLIoh. Olom. 8 p. 39. Prosd. plan. 2, 5 p. 88, 11. LmLGob. Pers. p. 189a.
al. LmLAnon. Claudifor. 4, 1, 9.
al. LmLUgol. Urb. 1, 49, 4: Autenticorum finis terminus plagalium est.
al. LmLTrad. Holl. IX 2, 3, 22 (
sim. LmLTrad. Holl. II 4, 20. LmLTrad. Holl. V 4, 55).
al. LmLTon. Subl. p. 63, 4: Penes finem vero non potest cognosci, an sit principialis
(sc. tonus) vel placalis. LmLAnon. Carthus. nat. 6, 1: quilibet autentus cum suo plagali illum teneret gradum finalem, quem tonus antiquus indivisus habebat.
al. LmLTrad. Holl. I 2, 4, 2. Trad. Holl. XI 3, 28 (
sim. Trad. Holl. XIII
[] 4, 16).
al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 9, 1.
al. LmLTrad. Holl. VI 26, 9: Plagales eciam cantus ... aliquando tamen contra auctoritatem finiuntur in ⋅a⋅b⋅c⋅ acutis, set quia raro agit, nota abusio est.
al. LmLTrad. Holl. VII 4, 77 (
sim. Trad. Holl. XIII 4, 75). LmLConr. Zab. tract. AV 1. LmLIoh. Tinct. nat. 44, 4. LmLNicol. Burt. 1, 23, 132. LmLBonav. Brix. 18, 40. LmLLad. Zalk. B 12.
al. LmLCompend. mus. 108. LmLSzydlov. 9 p. 41. Trad. Holl. XIV 10, 16. 5
zu Melodieverlauf und Abschnittsbildung —
with reference to melodic progression and formation of melodic segments [s.XI] LmLAribo 67 p. 21: cantus plagalis nec principia, nec fines distinctionum tendit ad quintam, cum etiam raro mittat ad quartam. LmLComm. Guid. 44 p. 143: de ... principiis vel finibus distinctionum, ubi altius habeant fieri vel in authentis vel plagalibus.
al. LmLLib. spec. 38 p. 51: de autentis vel plagalibus distinctionibus. LmLIoh. Cott. mus. 10, 34: ille canendi modus, qui ... magis in gravibus moram faceret, plagis vel plagalis... diceretur (
inde LmLTrad. Holl. I 2, 2, 7. LmLTrad. Holl. II 4, 6. LmLConr. Zab. tract. AR 4. LmLLad. Zalk. B 11). LmLIoh. Cott. mus. 12, 15: plagales semper in inferioribus morari debent et perraro a finali ad quintam ascendere (
inde LmLTrad. Holl. VIII 26, 13. Trad. Holl. XI 5, 21. LmLConr. Zab. tract. AZ 11).
al. [s.XII] LmLGuido Aug. 370: Differentes enim habent compositiones autenti et plagales. ... Proprie autem ad compositionem plagalium pertinet, cantum in principio sui a finali per diatessaron emergere. LmLGuido Aug. 529: Plagales omnem suam compositionem sub quarta debent contrahere et, si quando excesserint, non tamen debent ultra eam incipere, nec moram facere vel pausationem (
sim. LmLMus. man. 51, 37).
al. LmLTon. Cist. 47: Quicumque autem cantus quartam non excesserit, sine dubio plagalis est. Quodsi eam quandoque excesserit, sed se infra statim retraxerit, moras et circumflexiones suas sub ea faciens, iterum plagalis est (
inde LmLIoh. Aegid. 12, 33).
al. LmLAnon. Cist. I 77 p. 31.
al. LmLAnon. La Fage I 10, 17: primus, tertius, quintus et septimus tonus, qui autenti dicuntur, circa quintam debent morari et ad eam hilariter saepius ascendere. Secundus vero, quartus et sextus, necnon octavus, qui plagales vocantur, circa quartam et circa finalem debent gravari et ad quintam raro ascendere. LmLAnon. Pannain p. 112.
al. [s.XIII] LmLMus. man. 50, 19: Plagalium cantuum proprietas est quartam vocem supra finalem saepius tangere et circa ipsam et in ipsa moras et diverticula sua facere. Si quando vero quintam tetigerint sive sextam, quam tamen rarius tangunt, quia meta superior eis est, cito se debent ad quartam retrahere, ne proprium auctentorum videantur invadere. LmLMus. man. 50, 25: Generaliter autem quartam, <quae> sub finali est, frequentant omnes plagales et in ea pausam faciunt, excepto quarto tono, quia tertia utitur pro quarta in pausationibus faciendis.
al. LmLPs.-Mur. summa 1657.
al. [s.XIV] LmLIac. Leod. comp. 2, 6, 12: Plagalium vero progressus: necdum in clausulis finalem percutiunt, sed frequentius circa eam ludentes ipsam deosculantur. LmLIac. Leod. spec. 6, 51, 10.
al. LmLSumm. Guid. comm. 3, 14: Omnis cantus tangens quintam non iterando sive moram in ea faciendo et sub finali saepe descendens est plagalis et non autenti (
inde LmLGob. Pers. p. 191b).
al. LmLHeinr. Eger 5 p. 57: In plagalibus etiam ornat, si finalem saepe repetant et circa illam currendo ludant in quarta a finali rarissime pausantes et in quinta nunquam, immo, si quintam quandoque tetigerint, quasi timentes statim desiliant per diatesseron licite cadentes et resurgentes (
sim. LmLAnon. Carthus. inton. 38). LmLHeinr. Eger 5 p. 58: Ornat etiam, si autentus ad finem paulatim et reverenter de supra ducatur, plagalis vero aliqualiter praecipitanter et de subtus.
al. LmLPs.-Mur. mod. p. 101b.
al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 28, 16
(cf. Ioh. Cott. mus. 19, 4).
al. LmLIoh. Olom. 8 p. 40. Prosd. plan. 2, 8 p. 96,
[] 9.
al. LmLIac. Theat. 28. LmLNicol. Cap. p. 323 (
sim. LmLBonav. Brix. 16, 5).
al. LmLGob. Pers. p. 188b
(cf. Ioh. Cott. mus. 19, 4).
al. LmLAnon. Claudifor. 4, 1, 29 (
inde Anon. Gemnic. 3, 2, 28. LmLThom. Bad. p. 94. LmLAnon. Carthus. nat. 7, 34). Anon. Gemnic. 3, 2, 25: Sepe cadens, raro tangens
(sc. quintam) plagalis esse probatur
(sc. cantus) (cf. Anon. Claudifor. 4, 1, 28). LmLUgol. Urb. 1, 105, 2.
al. LmLAnon. Carthus. nat. 7, 24.
al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 6, 9: Nullus ergo cantus planus ... magis frequentans diapente supra suum finem quam diatessaron et nihil ultra nihilque sub eodem fine vel parum habens esse non potest plagalis, sicut nec frequentans plus diatessaron eodem modo quam diapente, numquam erit autenticus. LmLConr. Zab. tract. AZ 16.
al. LmLCompos. Cum igitur 1, 35: ne componens cum tenore nimis alte vel basse procedat inspiciendo bene, an sit tonus regalis, et secundum hoc fortiter ascendat et mediocriter descendat, vel sit tonus plagalis, et secundum hoc fortiter descendat et mediocriter ascendat. LmLIoh. Tinct. nat. 23, 3: Si vero
(sc. tonus) frequentius infra finem suum usque ad diatessaron descendat quam supra usque ad diapason ascendat, plagalis mixtus appellabitur.
al. LmLGuill. Pod. 4, 17.
al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 15. LmLCompend. mus. 154. LmLSzydlov. 13 p. 48. LmLIoh. Velle metr. 12.
al. 6
zum Initium —
with reference to the initium [s.XI] LmLComm. Guid. 36 p. 143: habet cantus principium etiam usque ad quintam cordam sub finali in plagalibus.
al. LmLPs.-Osbern. 110: Plagales... sub finali usque ad quintam vocem habent potestatem incipiendi. LmLTheog. Mett. 44, interp. 7: Si autem
(sc. cantus) in ⋅Γ⋅ vel in ⋅A⋅ inchoaverint, quantumcumque super finales ascenderint, secundi toni erunt propter plagalem inceptionem.
[s.XII] LmLTrad. Guid. 7: Plagalium autem initia ad usque quartas protelantur, sed et sub finalibus itidem per quartas fieri possunt. LmLGuido Aug. 582: Nullus cantus plagalis supra finalem ultra quartam, sed in ipsa et infra incipere potest. Sub finali vero in qualibet littera sumit initium, que aliqua coniunctionum finali respondet (
inde LmLMus. man. 49, 13).
al. [s.XIII] LmLMus. man. 49, 12: nunc de principiis disce plagalium. LmLAmerus 11, 10. LmLHier. Mor. 24 p. 177, 31. LmLEngelb. Adm. 4, 30, 2.
al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 46, 13: Propria autem tonorum plagalium principia regulariter cantus suos esse plagales arguunt. LmLQuat. princ. 3, 35.
al. LmLSumm. Guid. comm. 4, 58: plagales inter se talem habent convenientiam, quod nec infra nec supra habent principia ultra quartam a suo finali, excepto solo octavo, qui principium habet in ⋅C⋅ gravi (
sim. LmLGob. Pers. p. 193b).
al. LmLAnon. Michaelb. I p. 47. LmLHeinr. Eger 5 p. 50.
al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 26, 90: si versus
(sc. responsorii vel introitus) suus incipit ... plagaliter, inter plagales
(sc. tropos) reponatur (
inde LmLTrad. Holl. VI 38, 8). LmLIoh. Cicon. mus. 2, 25 p. 292, 16. LmLGob. Pers. p. 193b.
al. LmLUgol. Urb. 1, 96, 2.
al. LmLTon. Subl. p. 56, 1.
al. LmLAnon. Carthus. inton. 35: quibusdam plagalibus licet sua principia vel etiam hemitonia ad quartum gradum intendere, puta quarto et octavo <tono>, quibusdam vero ad tertium, puta secundo et sexto. Trad. Holl. XI 6, 23. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 8, 16.
al. LmLGuill. Pod. 4, 22. LmLMich. Keinsp. 8, 26. 7
zur Charakterisierung —
with reference to characterization [s.XI] LmLComm. Guid. 77 p. 146: Cognoscitur vero plagalis esse tarditate quadam et suavitate cantus.
[s.XII] LmLGuido Aug. 372: Proprium autem est plagalium, moras et circuitus suos facere circa finalem non lasciviendo, sed quadam se debent extollere gravitate.
al. LmLAnon. Cist. I 19 p. 36: Plagales sunt, qui minoris sunt dignitatis, ... raro tangunt vel transeunt quintam, sed sub ipsa volunt morose gravari.
[s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 84, 2.
al. LmLTon. Subl. p. 54, 7: placalis... mitiorem reddat melodiam sui principalis.
[] 8
zu den Differenzen —
with reference to the differences (‘saeculorum amen’ formula) [s.XI] LmLAnon. Lips. p. 158: Plagalium vero, qui sunt secundus, quartus, sextus et octavus, „Seculorum Amen“ incipit vel in tertia vel in quarta corda superius a finali, secundi et sexti „Seculorum Amen“ incipit in tertia superius a finali, quarti et octavi incipit in quarta.
[s.XII] LmLTrad. Guid. 7: Si vero magis illi
(sc. cantui) plagales finales neumae competere cognoveris, eum plagali differentia praenotabis. LmLGuido Aug. 593: Plagalium autem alii incipiunt suum „Seculorum“ in tercia voce supra finalem, secundus scilicet tonus et sextus, alii in quarta, quartus videlicet et octavus, et in eisdem canuntur psalmi eorum.
al. [s.XIII] LmLAmerus 11, 10.
[s.XIV] LmLQuat. princ. 3, 35.
al. LmLHeinr. Eger 5 p. 61.
[s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 43 p. 314, 17. LmLGob. Pers. p. 192b (
cf. LmLSumm. Guid. comm. 4, 19).
al. LmLUgol. Urb. 1, 79, 2.
al. LmLAnon. Philad. 94 (
sim. LmLAnon. Tegerns. III p. 100). LmLTrad. Holl. I 2, 7, 2. LmLTrad. Holl. II 4, 9 (
sim. Trad. Holl V 4, 20). LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 9, 7: Omnis autem antiphona similiter in ⋅D⋅ gravi finita, quae suum „euouae“ vel „Saeculorum“ in ⋅F⋅ gravi, quod infra diatessaron est, inceperit, absque dubio plagalis erit ac de secundo tono. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 9, 11: Omnis autem antiphona similiter in ⋅E⋅ gravi finita, cuius „euouae“ vel „Saeculorum“ non in ⋅C⋅, sed in ⋅A⋅, quod est diatessaron, inceperit acuto, plagalis siquidem est ac de quarto tono. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 9, 24: Omnis etiam antiphona similiter in ⋅F⋅ gravi finita, si suum „euouae“ vel „Saeculorum“ in ⋅A⋅ acuto, quod est infra diatessaron, inceperit, plagalis est ac de sexto tono. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 9, 28: Omnis autem antiphona similiter in ⋅G⋅ gravi finita, cuius „euouae“ vel „Saeculorum“ in ⋅C⋅ principium habeat acuto, plagalis est ac de octavo tono.
al. LmLNicol. Burt. 1, 25, tit.: De authenticis ac plagalibus antiphonis a suo fine „Saeculorum“ aut „EUOUAE“ discernendis.
al. LmLLad. Zalk. B 5: plagales... communiter suum „Euouae“ et suum versum gravius, id est declinius, assumunt. LmLGuill. Pod. 4, 22: Clausule autem plagalium ad autenticorum differentiam numquam diatesseron supervadunt. LmLFr. Gafur. pract. 1, 15. 9
zur Wortbedeutung —
with reference to the meaning of the word [s.XI] LmLLib. spec. 19 p. 48: plagales... minores vel subiugales appellantur. LmLAnon. Lips. p. 157. LmLPs.-Osbern. 23: alii plagales dicerentur, id est subiugales sive laterales vel omnibus modis minores. LmLIoh. Cott. mus. 10, 34: plagis vel plagalis, id est collateralis seu subiugalis (
inde LmLConr. Zab. tract. AR 4. LmLTrad. Holl. VIII 23, 16).
[s.XII] LmLGuido Aug. 164. LmLTon. Gratianop. p. 12. LmLAnon. Pannain p. 108: plagalis sive partialis.
[s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 492b. LmLMus. man. 44, 7: plagales, <id> est provinciales.
al. LmLIoh. Aegid. 13, 16. LmLAmerus 17, 2: quatuor plagales vel plage quasi partes.
al. LmLLambertus p. 261a. LmLHier. Mor. 20 p. 156, 25: plagales a plaga, quod est regio. LmLHier. Mor. 20 p. 156, 28: plagales... a plaga, quod est infirmitas.
al. LmLTrad. Garl. plan. V 216: Autentici possunt dici magistri vel patres et plagales discipuli vel filii, quia sicut se habet discipulus ad magistrum, ita se habet plagalis ad autenticum.
al. LmLVers. Postquam pro 255. LmLPs.-Mur. summa 1324: dicitur plagalis a plaga, quod est positio vel depressio. LmLEngelb. Adm. 4, 8, 5: autenti et plagales,
i. e. principales et secundarii sive auctorales et subiugales.
al. LmLWalt. Odingt. 5, 8, 10.
[s.XIV] LmLGuido Dion. 1, 2, 180: quatuor, qui pares dicuntur, non solum plagales seu collaterales, immo etiam discipulos et femininos appellant
(sc. musici).
al. LmLIac. Leod. comp. 2, 5, 5. LmLIac. Leod. spec. 6, 35, 20: Plagales vero, respectu authentorum, dicuntur servi, discipuli, comites et pauperes.
al. LmLHugo Spechtsh. 437: Authentos dominos dicas servosque plagales.
al. []Quat. princ. 3, 19
(cf. Guido micr. 12, 10). LmLSumm. Guid. comm. 1, 19. LmLGoscalc. 1, 5 p. 70, 13: plagales, quasi subiugales, quia sub iugo manent suorum autenticorum. LmLHeinr. Eger 5 p. 52: graviores ... plagales vocabant
(sc. moderniores), hoc est circa plagas seu regiones finalium currentes vel collaterales autentorum, scilicet discipulares, subiugales vel minus principales.
al. LmLComm. Boeth. II p. 312, 29. LmLPs.-Mur. mod. p. 101a: dicitur plagalis a plaga, quod est pars vel depressus eo, quod in articulis inferioribus conservantur.
al. [s.XV] LmLIoh. Olom. 8 p. 39: dicunturque plagales, ut puto, a plaga, quid est rethe vel regio.
ibid. al. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 14 p. 280, 4. Prosd. plan. 2, 3 p. 84, 32: ‚Plagis‘ nanque Grece Latine ‚latus‘ significat, unde ‚plagalis‘ tantum quantum ‚lateralis‘ sive ‚collateralis‘ importat. Secundum alios vero ‚plagis‘ Grece Latine ‚sequutio‘, unde ‚plagalis‘ et ‚sequax‘ idem significant.
al. LmLIac. Theat. 11. LmLNicol. Cap. p. 317. LmLGob. Pers. p. 186b. LmLAnon. Claudifor. 4, 1, 8 (
sim. LmLLad. Zalk. B 11). Anon. Gemnic. 3, 1, 11. LmLGeorg. Ans. 3, 95. LmLThom. Bad. p. 88. LmLTrad. Holl. IX 2, 3, 20 (
sim. Trad. Holl. XI 5, 61. Trad. Holl. XI 6, 62. LmLTrad. Holl. II 4, 18. LmLTrad. Holl. V 4, 53. LmLLad. Zalk. B 11).
al. LmLTrad. March. 351.
al. LmLAnon. Carthus. nat. 3, 7-8. LmLTrad. Holl. I 2, 2, 3. Trad. Holl. XI 3, 10.
al. LmLTrad. Holl. II 4, 7 (
sim. LmLTrad. Holl. V 4, 18. LmLLad. Zalk. B 5).
al. LmLTrad. Holl. III 6, 51.
al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 5, 3.
al. LmLTrad. Holl. VI 9, 4. LmLTrad. Holl. VII 4, 12.
al. Trad. Holl. XIII 4, 29 comm.
al. LmLConr. Zab. tract. AS 4
(cf. Ioh. Cott. mus. 10, 37). LmLIoh. Tinct. diff. 271.
al. LmLIoh. Tinct. nat. 1, 48. LmLNicol. Burt. 1, 23, 136: plagales nominati quasi subiugales vel laterales eo, quod sub potestate authenticorum sunt tamquam famuli. LmLBonav. Brix. 15, 7. LmLAdam Fuld. 2, 13. LmLGuill. Pod. 4, 7. LmLFr. Gafur. pract. 1, 7: collaterales ... placales atque comites dicunt
(sc. antiqui musici). LmLMich. Keinsp. 8, 12: plagales minores aut vernae. LmLFlor. Fax. 1, 12, 3. LmLSzydlov. 12 p. 46: plagalis, subiugalis, discipulus, filius, servus, minor frater. 10
zur Kennmelodie —
with reference to the characteristic melody [s.XIII-XIV] LmLWalt. Odingt. 5, 9, 22: Quod autem neuma vocamus, Graeci vocant in authentis NOANNOEANE, in plagalibus NOEANE. 11
zum Initium der Psalmformeln —
with reference to the initium of psalm tones [s.XV] LmLTrad. Holl. II 4, 76: Alia est <in>tonacio magis regularis et communior, que intonacio psalmorum minorum semper debet fieri seu inchoari in tenore cuiuslibet toni tam autenti quam plagalis (
sim. LmLTrad. Holl. V 4, 162. LmLLad. Zalk. B 17). B
speziell —
specific 1
protus plagalis (plagalis proti) - deuterus plagalis (plagalis deuteri) - tritus plagalis (plagalis triti) - tetrardus plagalis (plagalis tetrardi)
erste, zweite, dritte, vierte plagale Kirchentonart —
first, second, third, fourth plagal form of the modes a
ohne nähere Bestimmung —
without further qualification [s.XI] LmLGuido micr. 19, 24. LmLComm. Guid. 38 p. 143. LmLPs.-Guido form. ton. 8, 17. LmLQuaest. mus. 2, 27 p. 98. LmLIoh. Cott. mus. 16, 27.
al. [s.XII] LmLGuido Aug. 229: Inferiorem
(sc. formulam) vocat
(sc. Boetius) hypodorium, id est plagalem prothi. LmLAnon. Pannain p. 108: Plagalis proti secundus
(sc. tonus dicitur).
[s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 492b. LmLPs.-Mur. summa 1320: unumquemque ipsorum
(sc. tonorum) diviserunt in duos, protum in protum authentum et protum plagalem, deuterum in deuterum authentum et deuterum plagalem; tritum in tritum authentum et tritum plagalem, tetrardum in tetrardum authentum et tetrardum plagalem.
[s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 35, 19: vocamus ... plagalem
[] proti modum secundum.
al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 111. LmLHeinr. Eger 5 p. 47.
al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 4, 11 p. 374, 1-2. Prosd. plan. 2, 3 p. 86, 5-6. LmLGob. Pers. p. 186b.
al. LmLAnon. Claudifor. 4, 1, 4: protus plagalis, hoc est secundus
(sc. tonus), ... et deuterus plagalis, id est quartus, ... et tritus plagalis, id est sextus, ... et detrardus plagalis, id est octavus. Anon. Gemnic. 3, 1, 13. LmLTrad. Holl. I 2, 2, 5. LmLTrad. Holl. VI 9, 6. LmLConr. Zab. tract. AS 1. LmLBart. Ram. 1, 3, 3 p. 58: isti duo planetae
(sc. sol et luna), quia principalia et luminaria sunt, primum modum regunt cum secundo, hoc est protum autenticum et plagalem proti. LmLSzydlov. 12 p. 46. b
zur Wortbedeutung —
with reference to the meaning of the word [s.XI] LmLPs.-Osbern. 33: plagalis proti, id est subiugalis primi
(sc. modi).
eqs. [s.XII] LmLTon. Baumg. 2, 1: plagalis proti, idest discipulus primi (
sim. LmLTon. Vatic. 12, 4 p. 199). LmLTon. Baumg. 8, 1: plagalis tetrardus, idest subiugalis IIII
ti.
[s.XIV] LmLGuido Dion. 1, 2, 120: secundus vero
(sc. tonus) plagalis vel plaga prothi, idest filius vel pars primi.
al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 138.
al. c
zum Initium —
with reference to the initium [s.XI] LmLVers. Ars est 7: Sed ne ⋅Γ⋅ deficiat, plagalis proti postulat, cum usque ad hoc vocabulum quandoque sumit principium. LmLPs.-Osbern. 110: post finalem plagales proti et triti nonnisi ad tertiam tendunt principia. Plagales vero deuteri et tetrardi post finalem usque ad quartam vocem quandoque tendunt principia.
[s.XII] LmLTrad. Guid. 7. LmLTon. Vatic. 12, 4 p. 200: Versus responsoriorum plagalis prothi et psalmorum tam antiphonarum quam officiorun in ⋅C⋅ incipiunt.
[s.XIII-XIV] LmLPs.-Mur. summa 1498: Protus plagalis quatuor habet inicia seu principia: ⋅A⋅C⋅D⋅F⋅. LmLPs.-Mur. summa 1510: Deuterus plagalis quinque habet claves iniciales: ⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅. LmLPs.-Mur. summa 1536: Tetrardus autem plagalis sex habet inicia: ⋅C⋅, ut „Sapientia clamitat“; ⋅D⋅, ut „Spiritus Domini“; ⋅F⋅, ut „Alleluia nativitas“; ⋅a⋅, ut „Quodcumque ligaveris“; ⋅g⋅, ut „Repleti sunt omnes“; ⋅c⋅ in linea, ut „Erat enim“.
al. [s.XV] LmLIoh. Olom. 9 p. 49: Secundus tonus, qui prothi autentici plagalis est, principiat plerumque cantus suos in ⋅A⋅C⋅D⋅ et ⋅F⋅ gravibus et quandoque in ⋅E⋅ vel ⋅G⋅ gravibus, sed raro, rarissime autem in ⋅a⋅ acuto. LmLIoh. Olom. 9 p. 54: Quartus tonus, qui deuteri autentici plagalis est, principiat plerumque cantus suos in ⋅C⋅D⋅E⋅F⋅ et ⋅G⋅ gravibus, raro autem in ⋅a⋅ acuto. LmLIoh. Olom. 9 p. 59: Sextus tonus, qui triti autentici plagalis est, plerumque principiat cantus suos in ⋅C⋅D⋅ et ⋅F⋅ gravibus. LmLIoh. Olom. 9 p. 64: Octavus tonus et ultimus, qui tetrardi autentici plagalis est, cantus suos plerumque principiat in ⋅D⋅F⋅ et ⋅G⋅ gravibus, ⋅a⋅ et ⋅c⋅ acutis, raro autem in ⋅C⋅ vel ⋅E⋅ gravi. LmLPs.-Guido corr. 15.
al. d
zur Finalis —
with reference to the final [s.XI] LmLPs.-Osbern. 99: In ⋅D⋅ enim finem coaptat regulariter autentus protus et plagalis proti. LmLQuaest. mus. 1, 11 p. 23.
[s.XII] LmLAnon. La Fage I 9, 7. LmLTon. Baumg. 2, 1: plagalis proti... in ea voce finitur, in qua et primus (
sim. LmLTon. Vatic. 12, 4 p. 199).
[s.XIII-XIV] LmLPs.-Mur. summa 1329: Protus autem autentus et protus plagalis eandem habent clavem finalem ⋅D⋅, qui sunt primus et secundus; deuterus autem authentus et deuterus plagalis, id est tertius et quartus, habent ⋅E⋅; tritus autem authentus et tritus plagalis, id est quintus et sextus, ⋅F⋅; tetrardus autentus et tetrardus plagalis, id est septimus et octavus, ⋅G⋅. LmLIac. Leod. spec. 6, 24, 1. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 135.
al. LmLQuat. princ. 3, 30: Notandum, quod plagales prothi, deuteri et triti, quia ad quintas voces elevantur, aliquando contra auctoritatem in ⋅A⋅C⋅C⋅ acutis finem ponunt, ut patebit inferius; sed quia raro
[] accidit, non regula, sed abusio est. LmLComm. Boeth. II p. 312, 37.
al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 4, 13 p. 378, 16.
al. LmLAnon. Claudifor. 4, 1, 9. LmLUgol. Urb. 1, 139, 2.
al. LmLPs.-Guido corr. 16.
al. e
zum Ambitus —
with reference to ambitus [s.XI] LmLComm. Guid. 8 p. 125: in proto plagali ab ⋅A⋅ in ⋅a⋅ erit cursus eius. LmLComm. Guid. 17 p. 141.
al. LmLAnon. Lips. p. 154 (
cf. LmLComm. Guid. 15 p. 100). LmLVers. Ars est 7. LmLQuaest. mus. 1, 19 p. 49: Modulus plagalis tetrardi, id est octavi toni: ⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅a⋅C⋅c⋅d⋅ fitque enneacordum.
al. [s.XII] LmLAnon. La Fage I 9, 7: plagalis prothi potest usque ad sextam a finali ascendere, sed ultra non debet procedere et usque ad quintam sub finali descendere. LmLTon. Seligenst. p. 114: Plagalis deuteri. Quartus modus ascendit ad ⋅C⋅, raro autem ad ⋅c⋅, descendit vero ad ⋅B⋅ continens inter ⋅B⋅ et ⋅C⋅ secundam dyapason speciem. LmLTon. Vatic. 12, 2 p. 191: Modulus plagalis prothi a ⋅Γ⋅ in ⋅a⋅.
al. [s.XIII-XIV] LmLPs.-Mur. summa 1520: Tritus plagalis ascendit quandoque in ⋅d⋅ peracutam supremam.
al. LmLEngelb. Adm. 4, 16, 7: dyapason, quod est ab ⋅A⋅ ad ⋅A⋅, deservit cantui plagalis autenti prothi, id est tono secundo. Item dyapason, quod est a ⋅B⋅ ad ⋅B⋅, deservit cantui plagalis deuteri, id est tono quarto. Item dyapason, quod est a ⋅C⋅ in ⋅C⋅, deservit cantui plagalis triti, id est sexto tono. Item dyapason, quod est a ⋅D⋅ in ⋅D⋅, deservit cantui autenti prothi, id est toni primi ... et cantui plagalis tetrardi, id est toni octavi. LmLIac. Leod. spec. 6, 36, 13. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 135.
al. LmLComm. Boeth. II p. 312, 37.
al. LmLAnon. Erford. p. 161: a modernis additum est ⋅Γ⋅ in principio, ut plagalis proti sub se haberet diapente (
sim. LmLConr. Zab. tract. EE 3).
[s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 20 p. 96 descr. LmLAnon. Claudifor. 4, 1, 22-25 (
sim. Anon. Gemnic. 3, 2, 18-21). LmLUgol. Urb. 1, 143, 1: De additione facta plagali triti. LmLUgol. Urb. 1, 144, 1: De imperfectione plagalis triti.
al. LmLTrad. Holl. I 1, 4, 4. LmLCompend. mus. 137: Demonstratio plagalis proti imperfecti:
(sequitur exemplum).
ibid. al. f
zur Kennmelodie —
with reference to the characteristic melody [s.XII] LmLGuido Dion. 1, 2, 120: plagalis vel plaga prothi... cantando proferret noeagis. ... plagalis deuteri... respondebat dicens noieagis. ... plagalis vel plaga triti... noieagis. g
zur Struktur —
with reference to structure [s.XI] LmLComm. Guid. 28 p. 126: Plagalis enim protus ex prima specie diapason constat, plagalis deuterus ex secunda, plagalis tritus ex tertia, plagalis tetrardus ex quarta.
[s.XII] LmLTon. Baumg. 8, 1: plagalis tetrardus... constat ex eadem specie dyapente qua et autenticus eius et ex eadem specie dyatesseron inferius
(cf. Berno ton. p. 95a). LmLTon. Vatic. 12, 4 p. 199: Secundus tonus, Grece plagalis prothi... constans ex prima specie diatesseron inferius et prima diapente superius. LmLTon. Vatic. 12, 8 p. 216: Sextus tonus, plagalis triti, constat ex tercia specie dyatesseron inferius et tercia diapente superius.
[s.XIII] LmLPs.-Thomas Aqu. I 86-89. LmLEngelb. Adm. 4, 16, 10: dyapason, quod est a ⋅D⋅ in ⋅D⋅, deservit cantui autenti prothi,
i. e. toni primi, in quantum conponitur ex prima specie dyapente et prima specie dyatesseron, et cantui plagalis tetrardi,
i. e. toni octavi, in quantum conponitur ex prima specie dyatesseron et quarta specie dyapente.
[s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 24, 1: propter inconsonantiam ipsius tritoni inter ⋅♮⋅ et ⋅F⋅, ut tritus authenticus et plagalis... supra suam propriam finalem ... per diatessaron posset procedere, tetrachordum synemmenon ceteris addiderunt tetrachordis, idest cantum per ⋅b⋅ molle.
[s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 26, 33.
al. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 5 p. 244, 3.
al. LmLUgol. Urb. 1, 60, 2: Forma plagalis tetrardi... a forma ipsius autentici tetrardi sumitur, qui a quarta diapente et a
[] prima diatesseron speciebus formatur. Sola quippe diatesseron speciei dispositio inter eos differentiam facit (
sim. LmLCompend. mus. 131).
al. LmLTrad. Holl. II 1, 47 (
sim. LmLTrad. Holl. V 2, 64). LmLAdam Fuld. 2, 16. LmLLad. Zalk. A 52. LmLCompend. mus. 115.
al. LmLCompil. Salisb. 61
(cf. Berno ton. p. 81b).
al. h
zur Charakterisierung —
with reference to characterization [s.XII] LmLAnon. Pannain p. 109: Congrue diversitas modorum diversitati mentium coaptatur, quia unus autenti deuteri fractis saltibus incitatur, alteri eiusdem plagalis garrulitas placet, alius plagalis triti diligit voluptatem, alter plagalis tetrardi probat suavitatem et simile de reliquis
(cf. Guido micr. 14, 6).
[s.XIII] LmLMus. man. 51, 47: Plagalis triti tibi dulcia, Papa Gregori, / fundens mella meli carmine melle nota.
[s.XIV] LmLSumm. Guid. comm. 1, 36: Plagalis vero eius
(sc. prothi) est flebilis et gravis et ad tristes materias maxime ydoneus ... Plagalis vero deuteri adulativus est et blandus et ydoneus supplicanti ... Plagalis triti sive sextus omnium dulcissimus animum ad pietatem et ad lacrimas compellit ... Plagalis vero eius
(sc. tetrardi) sive octavus seniorum est, utpote morosus et suavis (
sim. LmLHeinr. Eger 5 p. 47. LmLGob. Pers. p. 187a-b).
[s.XV] LmLBart. Ram. 1, 3, 3 p. 56: At vero suus
(sc. proti) plagalis contrario modo se habet. ... Secundus vero
(sc. modus) est gravis et flebilis et miseris et pigris maxime conveniens, ut in threnis et lamentationibus Ieremiae. ... Eius vero
(sc. deuteri) plagalis, idest tonus quartus, dicitur blandus, garrulus, adulatoribus maxime conveniens, quia in praesentia verbis blandis homines mulcent, sed in absentia pungunt. Ita hic tonus videtur esse lascivus sine venustate tamen et quandoque incitativus secundum mixturam. ... Eius vero
(sc. triti) plagalis est pius, lacrimabilis, conveniens illis, qui de facili provocantur ad lacrimas, quia voces habet maxime coadunatas ... Plagalis vero eius
(sc. tetrardi) suavis et moratus atque morosus secundum modum discretorum, ut Ambrosius refert. Movent igitur septimus et octavus melancholiam modulo suo tristes homines atque remissos ad medium adducendo, videlicet autenticus incitando, plagalis vero laetificando. LmLNicol. Burt. 2, 5, 41: Eius vero
(sc. deuteri) plagalis, qui nunc est quartus, voluptatem eligit, id est aptus est ad voluptatem incitandam et temperandam iracundiam. ... Eius vero
(sc. tetrardi) plagalis magis laetificat, qui in ordine est octavus et iucunditatem excitat. i
zu Melodieverlauf und Abschnittsbildung —
with reference to melodic progression and formation of melodic segments [s.XII] LmLAnon. Pannain p. 115.
[s.XIV] LmLSumm. Guid. comm. 1, 39: Plagalis vero deuteri... morose graditur et non statim, quemadmodum tertius festinat in altum. j
zu den Differenzen —
with reference to the differences (‘saeculorum amen’ formula) [s.XII] LmLTon. Baumg. 8, 1. 2
(tropus, modus, tonus) plagalis primus - plagalis secundus - plagalis tertius - plagalis quartus
erste, zweite, dritte, vierte plagale Kirchentonart —
first, second, third, fourth plagal form of the modes [s.XI] LmLAribo 44 p. 30: Similiter terciam gravium cum altrinsecus scripta tercia superiorum coniunxerunt et tercium plagalem, id est sextum tonum, posuerunt
(sc. maiores nostri). LmLQuaest. mus. 2, 25 p. 93 descr. LmLQuaest. mus. 2, 26 p. 96: Primus ab ⋅A⋅ plagalis in ⋅a⋅ firmat sua castra (
inde LmLIac. Leod. spec. 6, 56, 2).
al. [s.XIII] LmLLambertus p. 261a: Prothus authentus et primus plagalis finiunt in ⋅D⋅ gravi. Deuterus authentus et secundus plagalis finiunt in ⋅E⋅ gravi. Tritus authentus et tertius plagalis finiunt in ⋅F⋅ gravi. Tetrardus authentus et quartus plagalis finiunt in ⋅G⋅ gravi. LmLPs.-Thomas Aqu. I 81: Quartus plagalis, id est octavus tonus, constat ex quarta specie dyatesseron inferius ...
[] et ex quarta specie dyapente.
[s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 52, 4: primus plagalis... constat ex prima gravium, prima finalium, prima superiorum, secundus plagalis, idest quartus tonus, ex secundis tactorum tetrachordorum, tertius ex tertiis, quartus ex quartis.
al. [s.XV] LmLTrad. Holl. IX 2, 4, 73: Cum autem dictum sit de primo tono autento, dicendum hic est de primo plagali, qui suus collateralis seu subiugalis, id est de secundo, qui eandem finalem seu sedem continet quam et primus, videlicet ⋅D⋅ solre (
sim. LmLTrad. Holl. II 4, 126. LmLTrad. Holl. V 4, 266. LmLLad. Zalk. B 27). LmLAnon. Carthus. nat. 7, 92: Secundus tonus, qui est primus plagalis, secunda gravium iniciatur, prima finalium mediatur et prima acutarum regulariter terminatur. ... Quartus tonus, qui est secundus plagalis, tercia gravium iniciatur, secunda finalium mediatur et secunda acutarum regulariter terminatur. ... Sextus tonus, qui est tertius plagalis, quarta gravium iniciatur, tertia finalium mediatur et tertia acutarum regulariter terminatur. ... Octavus tonus, qui est quartus plagalis, prima finalium iniciatur, quarta finalium mediatur et ultima acutarum regulariter terminatur. LmLTrad. Holl. II 4, 200 (
sim. LmLLad. Zalk. B 39).
al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 5, 2: qualiter primus autenticus, quem primum tonum moderni nuncupant, et primus plagalis, quem secundum vocitant, ab antiquo processerint, exponam. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 5, 14: De secundis autenticis atque plagalibus tropis sive modis ab antiquo deutero descendentibus.
al. LmLNicol. Burt. 1, 23, 144: Secundi plagalis formula:
(sequitur exemplum).
al. LmLBonav. Brix. 15, 64: De principiis primi plagalis. LmLBonav. Brix. 15, 79: De secundo tono plagali. Quartus tonus vel modus vel plaga deuteri sive hypophrygius, quod idem est, finitur in voce quinta ⋅E⋅ et formatur ex secunda specie diapente et secunda diatessaron ... Habet autem potestatem ascendere usque ad ⋅C⋅ acutum
eqs. LmLBonav. Brix. 15, 117: De principiis tertii plagali. LmLBonav. Brix. 15, 132: De quarto tono plagali. Octavus tonus vel modus vel plaga tetrardi sive hypomixolidius, quod idem est, finitur in voce septima ⋅G⋅; habet potestatem ascendere usque ad duodecimam ⋅E⋅ ... Deponitur vero a fine usque ad quartam literam ⋅D⋅
eqs.
al. 3
plagalis primae maneriae - plagalis secundae maneriae - plagalis tertiae maneriae - plagalis quartae maneriae
erste, zweite, dritte, vierte plagale Kirchentonart —
first, second, third, fourth plagal form of the modes [s.XII] LmLGuido Aug. 329: plagalis est prime manerie, id est sub secundo modo continetur, qui secundus tonus dicitur. ... plagalis est eiusdem
(sc. secundae) manerie, id est quarti modi est, qui quartus tonus dicitur.
eqs. LmLTon. Cist. 103: D.: Quid est secundus tonus?
M.: Regula plagalem primae maneriae determinans. D.: Quae est illa?
M.: Quilibet cantus regularis plagaliter depositus vel compositus finem faciens in ⋅D⋅ vel in ⋅a⋅, plagalis est primae maneriae (
inde LmLIoh. Aegid. 15, 4). LmLTon. Cist. 118 (
inde LmLIoh. Aegid. 15, 13). LmLTon. Cist. 132 (
inde LmLIoh. Aegid. 15, 20). LmLTon. Cist. 146 (
inde LmLIoh. Aegid. 15, 28). II
übertragen: als Bezeichnung für den zweiten, vierten und sechsten Modalrhythmus (mit einer Brevis am Beginn und am Schluß des Rhythmusschemas) —
by analogy: as term that designates the second, fourth, and sixth rhythmic modes (with a breve at the beginning and end of a rhythmic pattern) [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 2 p. 186, 29: Et nota, quod tres eorum
(sc. modorum) possunt autentici nuncupari eo, quod in perfectiores figuras perfectionem suam terminant et distingunt, nam a longa ducunt originem et finem recipiunt in eandem. Et isti sunt primus, tertius et quintus. Alii vero plagales poterunt apellari, id est collaterales et minus digniores eo, quod ab imperfectis figuris vel sine proprietate propria figuratis perfectionem suam terminant et concludunt. Et isti
[] sunt secundus, quartus et sextus, nam a brevi incipiunt et in brevem finem recipiunt et adoptant.
adv.