permutatio -onis
f. 1. Bezeichnung für die Veränderung der Hexachordstufe mi in fa und umgekehrt 2. Mutation —
1. term that designates the alteration of the hexachord degree mi into fa, and the opposite 2. mutation 1
Bezeichnung für die Veränderung der Hexachordstufe mi in fa und umgekehrt (mit Vorzeichnung von Akzidentien) —
term that designates the alteration of the hexachord degree mi into fa, and the opposite (through use of accidentals) a
Definition [s.XIV] LmLMarch. luc. 8, 1, 2: Permutatio est variatio nominis vocis seu note in eodem spacio seu linea in diverso sono (
inde LmLCompil. Ticin. C 160. LmLFlor. Fax. 1, 8, 3).
[s.XV] LmLFr. Gafur. pract. 1, 4: Est igitur permutatio mutua qualitatis et quantitatis invicem variatio. LmLFlor. Fax. 1, 8, 2: Signa, quae in cantibus ad mutationem inducunt cantantem, sunt duo, id est gravitatis alterum alterumque acuminis, sic sane planae musicae sive ecclesiastico cantui insignita ♮. Ea cantu organico hoc modo figurata videbis b. ... Illa gravitate vocem deprimunt, ista acumine eandem extollunt. ... Marchettus et abbas Populeti in his mutationem dicunt permutationem. b
Gebrauch —
usage [s.XIV] LmLMarch. luc. 2, 7, 6: Semitonium dyatonicum est, quando fit permutatio ⋅b⋅ rotundi in ⋅C⋅ quadrum vel e converso propter ascensum vel descensum, ut hic:
(sequitur exemplum) (
inde LmLFr. Gafur. extr. 6, 11, 8. LmLBonav. Brix. 24, 88). LmLMarch. luc. 8, 1, 3: Fit enim permutatio, ubi tonus dividitur propter consonantiam in dyatonicum et enarmonicum
[] aut in cromaticum et dyesim vel e converso, ut hic:
(sequitur exemplum). Signa autem, quibus nobis innuitur permutationem facere, sunt tria, scilicet C quadrum, b rotundum et aliud signum, quod a vulgo falsa musica nominatur.
al. LmLCompil. Ticin. C 159.
[s.XV] LmLBart. Ram. 1, 2, 4 p. 33: [In ⋅b⋅fa ⋅♮⋅mi fit permutatio secundum Marchetum].
al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 4: Fit insuper haec prima mutatio aliquando indirecte et irregulariter ... in ⋅b⋅fa⋅C⋅mi dissonam et incongruam permutationem.
al. 2
Mutation (Wechsel von einem Hexachord zu einem anderen auf derselben Tonstufe) —
mutation (change from one hexachord to another on the same pitch) [s.XV] LmLBart. Ram. 1, 2, 4 p. 32: in ⋅Γ⋅ut, in ⋅a⋅re, in ⋅b⋅mi, in ⋅e⋅la permutatio fieri non potest, quoniam unius vocis non est, sed duarum aequalium, propter quod etiam in utroque ⋅b⋅fa⋅♮⋅mi non fit.
al. LmLGuill. Pod. ench. 26 p. 388. LmLGuill. Pod. 5, 23: Mutatio igitur ... idem est, quod permutatio. ... Fit autem permutatio iure de equalibus tantum. Et quoniam unisone voces precise equalitatem, quia idemptitatem habent in sono, recte igitur de his tantum est mutatio vel permutatio.
al.