perfectio -onis
f. I. ‚Vollständigkeit‘, ‚Vollkommenheit‘ II. Bezeichnung für die Dreiteiligkeit von Notenwerten und Mensuren III. Mensur, Mensureinheit IV. ‚Perfizierung‘ (Verlängerung eines zweiteiligen Notenwertes um die Hälfte) V. Schlußbildung, Kadenz VI. Bezeichnung für eine vollkommene Konsonanz —
I. ‘perfection’ II. term that designates the three-fold division of note values and mensurations III. mensuration‚ mensural unit IV. ‘perfecting’ (the lengthening of a two-part note value by its half) V. cadence VI. term for a perfect consonance I
‚Vollständigkeit‘, ‚Vollkommenheit‘ —
‘perfection’ 1
in Bezug auf Kirchentonarten mit regulärem Ambitus —
with respect to modes with regular ambitus [s.XII] LmLGuido Aug. 469: Supra autem vel infra nullam
(sc. finalem) invenies, cui non desit vel elevationis vel depositionis perfectio (
inde LmLAnon. Cist. I 96 p. 33. LmLAnon. Cist. II c. 1151A).
al. LmLAnon. Cist. I 16 p. 23.
[s.XIII] Ton. Praed. 2: Preter predictas vero claves nullam supra vel subtus invenies, cui non desit plenitudo deposicionis quatuor scilicet notarum vel elevationis perfectio, hoc est octo notarum (
sim. LmLHier. Mor. 21 p. 159, 28). LmLAmerus 20, 12: ascendit
(sc. autentus tonus) usque ad perfectionem cantus, idest usque ad dyapason.
al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 4, 146 (
inde LmLBonav. Brix. 15, 106).
al. LmLIac. Leod. spec. 6, 75, 17.
[s.XV] Prosd. plan. 2, 7 p. 94, 15: tonus suam habeat perfectionem saltim in ascensu, si sit autenticus vel saltim in descensu, si sit plagalis.
al. LmLUgol. Urb. 1, 62, 4: ea est tropi perfectio, quae rite diapason retinet perfectam formam. LmLUgol. Urb. 1, 130, 1: Demonstratio perfectionis in primo tropo.
al. LmLGeorg. Ans. 3, 96: Non enim licet ei
(sc. plagali) ascendere sextam ultra, sed ad quintam et quartam a finali; et stat in descensu suo perfectio, que in autentico in ascensu. LmLFr. Gafur. extr. 8, 9, 1: De perfectione et imperfectione tonorum.
al. LmLIoh. Tinct. nat. 26, 1: De perfectione, imperfectione et plusquam perfectione tonorum.
al. LmLCompend. mus. 137: Diapason supra et infra duobus deficiens tonis tropum facit a perfectione distare.
al. LmLAnon. Couss. I p. 444a: secundum antiquos, quando isti toni, videlicet autenticus et plagalis, ascendunt vel descendunt ultra perfectiones suas, dicuntur toni irregulares.
ibid. al. LmLAnon. La Fage III p. 246. 2
in Bezug auf Ligaturen —
with respect to ligatures a
im Hinblick auf die graphische Gestalt —
with regard to the graphic form [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 4, 2: prima regula primi modi dicitur esse tres ligatae ad invicem in principio et in posterum cum duabus et duabus ligatis
etc. et hoc totum cum proprietate et perfectione. LmLAnon. Couss. IV p. 47, 7: figura imperfecta dicitur, quae alio modo depingitur vel figuratur quam sicut superius dictum est. Et nullam regulam optinet, nisi ad perfectionem supradictam reducatur. LmLAnon. Couss. IV p. 52, 18: nil debetis notare sine proprietate, quod potestis <notare> cum proprietate, et nil debemus facere sine perfectione, quod facere possumus cum perfectione.
al. LmLWalt. Odingt. 6, 8, 13.
al. cf. LmLHMT
s. v., p. 1-2 b
im Hinblick auf die Bestimmung der letzten Note als Longa —
with regard to determining the final note as long [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. append. 2, 19: in figura ascendente in fine est perfectio, cuius ultimus punctus recte iacet supra paenultimum. LmLFranco Col. 7, 28: Item omnis perfectio longa et omnis imperfectio brevis (
inde LmLPetr. Pic. 12, 2. LmLWalt. Odingt. 6, 9, 6). LmLFranco Col. 10, 2: plures longae adinvicem ligari non possunt, nisi in binaria ligatura, quae est sine proprietate et cum perfectione (
inde LmLIoh. Hanb. sum. 19 p. 326, 19.
sim. LmLIac. Leod. spec. 7, 25, 4. LmLMens. Cum de p. 77).
al. LmLPetr. Pic. 9, 5: a fine duabus tantum differentiis
[] differunt ab invicem ligature, scilicet perfectione et inperfectione. LmLPs.-Petr. Cruc. U 3, 8.
al. LmLIoh. Balloce 2, 9 (
sim. LmLTrad. Franc. I p. 10. LmLTrad. Franc. IV 3, 10. LmLTrad. Franc. V 49. LmLRob. Handlo p. 136, 5. LmLIoh. Hanb. sum. 20 p. 328, 20. LmLMens. Cum de p. 77).
al. LmLMens. Notularum p. 84.
[s.XIV] LmLIoh. Mur. comp. 9, 15 (
inde LmLFr. Gafur. extr. 10, 6, 22).
al. LmLRob. Handlo p. 136, 14.
al. LmLIoh. Mur. lib. 8, 7: In omni ligatura ultima descendens sub penultima in quadro posita cum perfectione dicitur et est longa ... et in obliquo corpore figurata sine perfectione dicitur et est brevis (
inde LmLGoscalc. 3, 7 p. 174, 22. LmLAnon. La Fage II p. 427. LmLProsd. exp. 69, 1. LmLUgol. Urb. 3, 7-6, 1. LmLFr. Gafur. extr. 11, 5, 5. LmLNicol. Burt. 3, 3, 23).
al. LmLIoh. Hanb. sum. 20 p. 330, 7.
al. LmLWillelm. 3, 55. LmLGoscalc. 3, 7 p. 174, 27.
al. LmLMens. Cum de p. 76: Proprietas est nota primariae inventionis ligaturae a musica plana data in principio. Perfectio vero est idem, sed in fine ligaturae.
al. LmLAnon. Kellner 3, 18 (
sim. LmLMens. Circa artem p. 530, 4. LmLAnon. Monac. 2, 133).
al. LmLMens. Circa artem p. 530, 2.
al. [s.XV] LmLProsd. exp. 69, 3.
al. LmLUgol. Urb. 3, 7-6, 6.
al. LmLGeorg. Ans. 3, 203: Notis vero ultimis ligatis perfectionem attribuunt et imperfectionem.
al. LmLAnon. Monac. 2, 134.
al. LmLFr. Gafur. extr. 10, 6, 14 (
cf. LmLIoh. Mur. comp. 9, 10).
al. LmLIoh. Hoth. fig. I 4, 10.
al. LmLNicol. Burt. 3, 3, 22 (
cf. LmLIoh. Mur. lib. 8, 10). LmLFr. Gafur. pract. 1, 2: Est itaque perfectio congrua ultimis ligaturarum notulis figuratio.
al. c
im Hinblick auf die Bestimmung der ersten oder letzten Note als Longa oder Maxima —
with regard to determining the first or last note as long or maxima [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 1 p. 136, 31: ubicumque est longitudo, ibi est perfectio in hac arte, et ubi non est longitudo, ibi nec perfectio debet esse. Longitudo namque causat perfectionem in figuris compositis.
al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 47, 9: cum nota longa sit perfectior brevi, habemus, quod non possunt nisi duae longae ad invicem colligari in aliqua ligatura. Quia, si essent plures, licet essent omnes quadratae in directum, et ex hoc possent dici longae, tamen perfectionem totius ligaturae non dicit nisi prima et ultima. Et ideo illae solum debent dici longae aliis remanentibus naturaliter brevibus.
al. LmLAnon. Vratisl. p. 337b: quandocumque primus punctus habet tractum a parte sinistra descendentem, cum proprietate dicitur, idest sine perfeccione.
al. [s.XV] LmLProsd. exp. 66, 2: quandocumque secunda nota est altior prima ... et si prima non habuerit tractum, sine perfectione dicitur et est prima brevis (
sim. LmLUgol. Urb. 3, 7-3, 1.
cf. Ioh. Mur. lib. 8, 3-4;
cf. LmLBerktold, Libellus
p. 115 app. crit.). LmLProsd. exp. 66, 3: talis, supple prima, nota dicitur sine proprietate, quoniam caret cauda a parte sinistra, sed, supple bene, dicitur cum perfectione, id est cum aliquali augmentatione ultra suum comunem modum pronuntiandi in cantu plano, et est prima longa. LmLProsd. exp. 66, 28: pro tanto in cantu mensurato notam habentem valorem longe in talibus ligaturis dicimus dici cum perfectione.
al. LmLProsd. mens. p. 220b: cum quelibet longa et etiam maxima dicantur cum perfectione saltim in ligatura posite, ... sequitur, quod ipse solum ligari debent in principio vel in fine ligature ... et non in medio aliquo nulla denominatur perfectio.
ibid. al. LmLUgol. Urb. 3, 7-3, 21.
al. cf. LmLHMT
s. v., p. 2-4 3
in Bezug auf Tonfolgen, die einem bestimmten rhythmischen Modus zugehören und mit dem gleichen Notenwert beginnen und enden —
with reference to a series of notes, which belong to a specific rhythmic mode and which end with the same note value with which they began [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 1 p. 182, 29: omnis figura simplex ... quemadmodum in motellis et conductis cum littera et similibus, debet reduci ad figuram compositam in toto vel
[] in parte secundum perfectiones modorum vel imperfectiones.
(?) LmLAnon. Emmeram. 2 p. 186, 27: Et nota, quod tres eorum
(sc. modorum) possunt autentici nuncupari eo, quod in perfectiores figuras perfectionem suam terminant et distingunt, nam a longa ducunt originem et finem recipiunt in eandem. Et isti sunt primus, tertius et quintus. Alii vero plagales poterunt apellari, id est collaterales et minus digniores eo, quod ab imperfectis figuris vel sine proprietate propria figuratis perfectionem suam terminant et concludunt. Et isti sunt secundus, quartus et sextus, nam a brevi incipiunt et in brevem finem recipiunt et adoptant. LmLAnon. Couss. IV p. 24, 1: Modorum alius perfectus, alius imperfectus. Perfectus dicitur, quando terminatur per eandem quantitatem, qua incipit. Imperfectus vero dicitur, quando per aliam terminatur quam per illam, in qua incipit. Et numerus perfectionis et imperfectionis differunt secundum diversitatem modorum supradictorum sex. LmLAnon. Couss. IV p. 28, 25: Principium quarti modi imperfecti procedit per tria coniuncta et tria, tria cum uno propter diminutionem unius a sua perfectione.
al. LmLWalt. Odingt. 6, 7, 1.
al. 4
in Bezug auf Pausen, die einen perfekten Modus abschließen —
with reference to rests that complete a perfect modus [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 3 p. 244, 30: in prima
(sc. parte) agit
(sc. actor) de perfectione et imperfectione circa pausas, in secunda ostendit quantum spatii vel spatiorum continere debeat unaquaeque. LmLAnon. Emmeram. 3 p. 248, 10: simplex est pausa, si penultima vox speciei praepositae fuerit par, id est aequalis ei, similiter et dicitur esse perfecta: Praepositae fuerit vox, nec perfectio deerit.
al. 5
in Bezug auf die Verlängerung von Notenwerten —
with reference to the lengthening of note values [s.XIV] LmLMarch. pom. 4, 42: Sed proprietas, quae est in latere sinistro in sursum, plus imperficit notam quam illa, quae ponitur in latere dextro in sursum ... Proprietas vero, quae est in latere dextro in sursum, solum innuit unam imperfectionem et continuatur cum perfectione, quae est in dextro in deorsum.
al. [s.XV] LmLGeorg. Ans. 3, 192: Cauda rursus est ex figuris, que superadduntur notis, et earum perfectionem notat et imperfectionem. ... Ad superius quidem producta diminuit amplius autem contorta. 6
in Bezug auf den Konsonanzgrad eines Intervalls —
with reference to the degree of consonance of an interval [s.XV] LmLProsd. mon. 6, 4: ibi deficit unum coma ad huius sexte perfectionem sive maioritatem. Et hoc evenit, quia, ubi addere debebatur sexte imperfecte sive minori, quam resonat secundum ⋅A⋅ cum secundo ⋅F⋅ semitonium maius pro sui perfectione sive maioritate complenda ..., non additur nisi semitonium minus sic, quod deficit unum coma.
ibid. al. LmLUgol. Urb. 2, 5, 32: Hoc igitur maiori semitonio addendo vel removendo utimur, cum imperfectas consonantias ad perfectionem vel perfectas ad imperfectionem deducere volumus. LmLUgol. Urb. 2, 34, 42: Primum vero B molle in exemplo primo locatum non dissonantiae perfectionem, sed colorationem eius atque cum suae formae diminutione etiam eius immediatae perfectioni propinquiorem et immediatam adhaesionem ostendit. LmLUgol. Urb. 2, 34, 66: reducitur talis sexta minor ad maioritatem et perfectionem. LmLUgol. Urb. mon. 10, 18: ad imperfectarum consonantiarum vel dissonantiarum perfectionem complendam semitonii maioris eis additio est necessaria.
al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 3, 3, 27. LmLContr. Inprimis 6, 2: una species potest esse magis et minus perfecta ... Et ista perfectio et imperfectio non est in unisono, quia unisonus est solum eiusdem vocis pluries prolatio ... Tertiarum ergo una est magis perfecta quam alia. Nam perfecta continet duos tonos integros ... Tertia vero imperfecta solum continet tonum cum semitonio ... Item quinta perfecta solum continet tres tonos
[] cum semitonio ... Item quinta imperfecta solum continet duos tonos cum duobus semitoniis ... Et ita in reliquis speciebus est perfectio et imperfectio.
al. II
Bezeichnung für die Dreiteiligkeit von Notenwerten und Mensuren (gegenüber der imperfekten Zweiteiligkeit) —
term that designates the three-fold division of note values and mensurations (as opposed to imperfect two-fold division) [s.XIII] LmLLambertus p. 271a: longa et brevis et e converso semper unam perfectionem faciunt. LmLLambertus p. 271b: si quatuor
(sc. breves) inter predictas
(sc. longas) evenerint, omnes breves petantur et equales; sed ultima oriatur a subsequenti et tunc unum parvum tractulum in forma et longitudine semisuspirii obtineat precedens longa iuxta latus suum a parte finis, qui divisionem modorum seu perfectionem semper et ubique significabit, ut hic
(sequitur exemplum). Et tunc longa subsequens tempora nisi duo tenebit.
al. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 102, 45: discutiendum de perfectione et imperfectione circa voces vel figuras et praecipue circa longam maiorem et minorem, quoniam quidam in suis artibus maiorem longam perfectam solummodo vocaverunt eo, quod a perfectione trinae aequalitatis nomen habere sumpsit, et eo, quod sub certa dimensione (
ms. et Lambertus p. 269b; ed.: diminutione) longitudinis unius per vocis accentum in mora trium temporum aequaliter proportionata manet. LmLFranco Col. 5, 16: tria tempora, tam uno accentu quam diversis prolata, unam perfectionem constituunt (
inde LmLMens. Cum de p. 74).
al. LmLPs.-Franco comp. 3, 3. LmLPs.-Petr. Cruc. P 1, 9: Brevis sic formata valet unum tempus, nisi computatis perfectionibus ponantur duae breves vel valor duarum brevium in principio vel in medio vel in fine ante longam notam vel pausam (
sim. LmLPs.-Petr. Cruc. U 1, 11).
al. LmLIoh. Balloce 1, 15: si plures breves inter duas longas inveniuntur vel et sine prima longa, ita tamen, quod ultima semper remaneat longa, tres insimul debent poni pro perfectione; et si duo in fine, ultima brevis valebit duo tempora et vocabitur altera brevis (
inde LmLTrad. Franc. II 1, 28. LmLTrad. Franc. III 2, 12-14. LmLTrad. Franc. IV 1, 33. LmLTrad. Franc. V 35). LmLMens. Notularum p. 83.
al. LmLIoh. Groch. 158: Est autem perfectio mensura ex tribus temporibus constans.
al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 26, 2: Longa enim potest figurari seu situari ante brevem et post et in principio perfectionis et post. Brevis etiam potest figurari et ante longam et post ... Sed non potest brevis situari post alteram brevem. Altera autem brevis non potest situari in cantu, nisi in ultimo loco perfectionis mensurae.
al. LmLMarch. comp. 2, 4.
al. LmLPhil. Vitr. 16, 6: ubicumque talis circulus vel tres tractuli sine divisionis puncto reperiuntur, <signum> est perfectionis, scilicet, quod tempus in se perfectum est. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 44b: Item notandum, quod O littera signat perfectionem in cantu et C littera signat imperfectionem.
al. LmLAnon. Michels 2, 5: Est ibi divisio modi inter breves, non inter semibreves, hoc est perfectiones brevium divisae sunt, non semibrevium. LmLAnon. Michels 5, 2: punctus postpositus notulae significat perfectionem praecedere (
ms.; ed.: praecedentae <notulae>).
al. LmLMens. Omnis nota sic 1, 4.
al. LmLAnon. Paris. I 6, tit. LmLAnon. Paris. II 7, 11. LmLIoh. Mur. not. 2, 3, 4: Tota musica, maxime mensurabilis, in perfectione fundatur, numerum et sonum pariter in se comprehendens. Numerus autem, qui in musica perfectus a musicis reputatur, ternarius appellatur (
sim. LmLIac. Leod. spec. 7, 28, 4). LmLIoh. Mur. not. 2, 3, 14: Sunt igitur quatuor gradus perfectionis.
al. LmLIoh. Mur. comp. 1, 6: Quot sunt minimae in temporum perfectione longorum? 27 (
inde LmLFr. Gafur. extr. 10, 4, 9).
al. LmLRob. Handlo p. 96, 17.
al. LmLIac. Leod. spec. 7, 37, 4.
al. LmLPetr. Palm. p. 534: modi et temporis perfectionem obtinere.
al. LmLIoh. Mur. lib. 3, 2: perfectio consistit in numero ternario, imperfectio in binario (
inde []Ioh. Boen ars 1, 8, 10. LmLQuat. princ. 4, 1, 19. LmLGoscalc. 3, 2 p. 152, 19. LmLAnon. La Fage II p. 426. LmLProsd. exp. 12, 3. LmLProsd. mens. p. 207a. LmLProsd. ital. I p. 229b. LmLProsd. ital. II p. 37. LmLUgol. Urb. 3, 3, 2. LmLUgol. Urb. 3, 3, 16. LmLAnon. Monac. 2, 26. LmLFr. Gafur. extr. 11, 3, 4). LmLIoh. Mur. lib. 4, 11: quando aliqua nota alteratur, hoc fit causa perfectionis, scilicet ut perfectio compleatur (
inde LmLGoscalc. 3, 4 p. 166, 13. LmLProsd. exp. 48, 1. LmLUgol. Urb. 3, 4-6, 1. LmLFr. Gafur. extr. 11, 11, 9).
al. LmLAnon. Deodat. 4, 2: quando quinque breves inter duas longas inveniuntur, tunc pro perfectione numerantur tres primae breves; aliarum brevium prima brevis, secunda altera brevis. LmLMens. Primo punctus p. 34. LmLQuat. princ. 4, 1, 26: Ponitur eciam punctus divisionis, cum per eum perfectiones dividuntur. LmLQuat. princ. 4, 1, 34: longa ante longam, longa ante punctum et longa ante pausam longe, quod est signum perfectionis.
al. LmLAnon. London. I 1 p. 41.
al. LmLAegid. Mur. p. 128a. LmLIoh. Boen ars 1, 7, 2.
al. LmLIoh. Hanb. sum. 6 p. 212, 16.
al. LmLWillelm. 3, 43: Cuiuslibet notae fecundae separatae perfectionem seu imperfectionem per signi appositionem vel omissionem cognoscere.
al. LmLGoscalc. 3, 2 p. 152, 17: triplex est perfeccio et eciam imperfeccio, scilicet modi, temporis et prolacionis. LmLGoscalc. 3, 6 p. 172, 10: Et nota, quod hec omnia aliquando fiunt e converso sic, quod nigre
(sc. note) imponerent imperfeccionem, rubee vero perfeccionem.
al. LmLPs.-Theodon. 2 p. 39.
al. LmLIoh. Vetul. 14, 9: quaelibet istarum trium imperfectarum largarum potest ascendere ad perfectionem suorum generum. LmLIoh. Vetul. 37, 3: causa implendi perfectionem dictam alterationem evitare non possumus.
al. LmLGuido fr. 8, 2.
al. LmLIoh. Pipudi p. 45: Item circulus talis vel similis designat perfectionem et semicirculus talis vel similis designat imperfectionem. ... Item cifra numeri ternarii designat perfectionem: ternaria est ista 3. Et binaria imperfectionem inferioris in tempori et superioris in prolatione: binaria est ista 2.
al. LmLAnon. Mediol. 3, 9. LmLSemibr. caud. p. 65.
al. LmLAnon. Couss. V p. 146, 7.
al. LmLAnon. Kellner 9, 10.
al. LmLMens. Circa artem p. 518, 2.
al. [s.XV] LmLThom. Wals. 4, 1: De perfectione et inperfectione longarum. Longa quidem in 3 dividitur species, scilicet in longam perfectam et in longam imperfectam et in duplicem longam.
al. LmLProsd. exp. 11, 30: modus maior sive modus maximarum, quod est idem, est mensura, cuius perfectio et inperfectio per perfectionem et inperfectionem maximarum habet mensurari.
eqs. (
sim. LmLProsd. mens. p. 201b). LmLProsd. exp. 60, 3: nigre plene
(sc. note) habeant perfectionem, nigre vero vacue vel rubee plene habeant inperfectionem et hoc semper quo ad totum.
al. LmLProsd. mens. p. 202a.
al. LmLProsd. ital. I p. 234a: Item aliter pro perfectione ponunt litteram T denotantem nobis similiter numerum ternarium, in quo perfectio consistit, et pro imperfectione litteram B denotantem nobis similiter numerum binarium, in quo imperfectio consistit. Item aliter pro perfectione ponunt litteram P denotantem nobis perfectionem et pro imperfectione litteram I denotantem nobis imperfectionem (
sim. LmLProsd. ital. II p. 47).
al. LmLUgol. Urb. 3, 9-5, 19: pausa ex se non est perfecta nec imperfecta, licet sit perfectionis vel imperfectionis signum.
al. LmLGeorg. Ans. 3, 177.
al. LmLAnon. Monac. 3, 8: si cantus est modi perfecti, tunc omnes albe note respiciunt perfeccionem et nigre solum inperfeccionem.
al. LmLAnon. Mell. 1, 3. LmLIoh. Tinct. diff. 188: Perfectio est, quod nota maneat perfecta, ostensio.
al. LmLGuil. Dufay p. 387. LmLFr. Gafur. extr. 12, 16, 4.
al. LmLBart. Ram. 3, 1, 2 p. 82: si enim punctus in centro
(sc. circuli) ponatur, prolationis demonstrat perfectionem; quod si non, imperfectionem. Ita et in semicirculo.
al. LmLIoh. Hoth. fig. II 1, 16 descr. LmLIoh. Hoth. mens. I 1, 5.
al. LmLNicol. Burt. 3, 1, 16.
al. LmLGuill. Pod. 7, 22. LmLFr. Gafur. pract. 2, 12: In hoc tenore punctus appositus primae brevi ipsam in sua
[] facit perfectione remanere.
al. LmLFlor. Fax. 3, 3, 5: triplex est perfectio, id est modi, temporis et prolationis.
al. LmLMens. Nota quod 1, 2.
al. III
Mensur, Mensureinheit —
mensuration, mensural unit [s.XIV] LmLPhil. Vitr. 17, 5: Modus perfectus vocatur, quando tria tempora sive perfecta sive imperfecta pro perfectione qualibet accipiuntur, modus vero imperfectus, quando duo (
sim. LmLPetr. Palm. p. 517). LmLPhil. Vitr. 19, 5: in tenore illius moteti de rubeis tria tempora pro perfectione sunt accipienda, de nigris vero duo.
al. LmLAnon. Michels 5, 16: duplex est musica mensurabilis, scilicet regularis et irregularis. Prima perfectiones simul incipit et terminat de perfecto contra perfectum et de imperfecto contra imperfectum. Secunda vero perfectiones discontinuat de perfecto sonans contra imperfectum et econtra (
sim. LmLFr. Gafur. extr. 10, 7, 22). LmLAnon. Paris. I 4, 20.
al. LmLAnon. Paris. II 9, 1.
al. LmLIoh. Mur. not. 2, 10, 38. LmLIoh. Mur. comp. 12, 3.
al. LmLPetr. Palm. p. 533: perfectio tam in brevibus quam in semibrevibus quam in minimis ad ternarium numerum, imperfectio vero ad binarium numerum aequaliter reducuntur.
al. LmLIoh. Mur. lib. 9, 1: sincopa est divisio circumquaque figure per partes separatas, que numerando perfectiones ad invicem reducuntur; et potest fieri in modo, tempore et prolatione. Si fiat in modo, aut fit perfecto aut imperfecto (
inde LmLGoscalc. 3, 8 p. 176, 15. LmLAnon. Mediol. 8, 1. LmLProsd. exp. 73, 2. LmLUgol. Urb. 3, 8-1, 2. LmLFr. Gafur. extr. 11, 6, 1. LmLAnon. La Fage III p. 242).
al. LmLMens. Primo punctus p. 37: Perfectio perfecta est computanda de tribus et perfectio imperfecta de duobus.
al. LmLQuat. princ. 4, 2, 45: Copula est velox discantus ad invicem copulatus, sicuti est brevis partita sive fracta in semibrevibus et semibreves in minimis, que copulari sive computari debent ad unam perfectionem. Copularum alia perfecta, alia imperfecta. Copula vero perfecta est, cum tres semibreves vel valor, sive sint de maiori prolacione sive de minori, pro tempore perfecto computantur. Copula autem imperfecta est, cum due semibreves vel valor computantur pro tempore imperfecto.
ibid. al. LmLAegid. Mur. p. 126b.
al. LmLGoscalc. 2, 2 p. 132, 16.
al. LmLGuido fr. 2, 29.
al. [s.XV] LmLNicol. Burt. 3, 9, 42 (
cf. LmLIoh. Mur. lib. 9, 4). IV
‚Perfizierung‘ (Verlängerung eines zweiteiligen Notenwertes um die Hälfte) —
‘perfecting’ (the lengthening of a two-part note value by its half) [s.XIV] LmLPs.-Theodon. append. 2 p. 55: et non possunt
(sc. pausae) recipere perfectionem per punctum, nec imperfici natura notulis, nec, ut dictum est, alterantur. LmLPs.-Theodon. append. 3 p. 56: nota, quae imperficitur, potest recipere perfectionem per punctum perfectionis et statim nota efficitur perfecta in genere suo; et, quia minima non potest recipere perfectionem praedicti puncti, quia efficeretur perfectio valoris trium <semi>minimarum, quae nunquam inventa fuit, ideo non imperficitur nec etiam perficitur. LmLAnon. Kellner 11, 1: Perfeccio est note perfecte in cantu imperfecto posicio.
al. LmLAnon. Vratisl. p. 340b: punctus perfeccionis est perfeccio imperfecti et perficit longam, brevem vel semibrevem.
al. LmLMens. Circa artem p. 519, 5.
al. LmLAnon. Vipiten. 6, 1: sequitur de perfeccione et nihil aliud est nisi notam imperfectam reddere perfectam. Et ista perfeccio committitur in modo imperfecto et tempore imperfecto. Et ista perfeccio non potest per aliquod aliud fieri nisi per punctum.
al. [s.XV] LmLProsd. exp. 89, 8: Que vox dicitur esse illa, que proprie recipit perfectionem et inperfectionem, quia amissionem et aquisitionem tercie partis.
al. LmLProsd. mens. p. 223b: figure sunt signa vocum, que bene possunt augmentari et diminui ad modum perfectionis et imperfectionis et alterationis. LmLUgol. Urb. 3, 3, 15: Perfectio igitur notae ... per medietatis additionem fit et imperfectio per tertiae partis subtractionem.
al.[] LmLAnon. Monac. 2, 66: Perfeccio autem causatur circa modum inperfectum, tempus inperfectum et prolacionem minorem.
al. LmLAnon. Mell. 8, 1.
al. LmLGuill. Pod. 7, 12.
al. V
Schlußbildung, Kadenz —
cadence [s.XV] LmLIoh. Tinct. diff. 189: Perfectio est totius cantus aut particularum ipsius conclusio. LmLIoh. Tinct. contr. 3, 5, 2: Quinta regula est, quod supra nullam prorsus notam ... perfectio constitui debet, per quam cantus distonatio contingere possit ... Sumitur autem hic perfectio pro cuiusque cantus media seu finali clausula per concordantiam perfectam regulariter efficienda, quamvis et interdum loco eius assumatur imperfecta.
al. VI
Bezeichnung für eine vollkommene Konsonanz —
term for a perfect consonance [s.XV] LmLUgol. Urb. 2, 6, 3: si vel in tertia, sexta vel decima sit vocum positio, non fit quies, sed quaelibet, ut suae copuletur perfectioni, ad eam coacta movetur. ... Prima igitur imperfecta consonantia seu dissonantia, quae tertia nuncupatur, duplici potest perfectioni copulari, scilicet unisono et quintae. LmLUgol. Urb. 2, 6, 11: Secunda consonantia imperfecta sive dissonantia, quae sexta nominatur, uno tantummodo proprie suae perfectioni coniungitur, quando scilicet octavae per tenoris descensum et superioris ascensum dicitur copulari ... Quidam autem alteri perfectioni hanc dissonantiam sextam nituntur connectere, scilicet ipsi quintae consonantiae. LmLUgol. Urb. 2, 25, 17: consonantiarum imperfectarum sive dissonantiarum similium vel dissimilium duae vel plures fieri possunt, dummodo ultimae dissonantiae sua perfectio, id est debita consonantia, coniungatur. LmLUgol. Urb. 2, 34, 35: his dissonantiis huiusmodi signa fictae musicae praeponuntur, tum B molle, tum C quadrum, ut harum praepositione dissonantiae ex minori distantia suam, quam cupiunt, acquirant perfectionem.
al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 6, 4: Siquidem diapente hoc communiter quinta appellatur, estque concordantia melodiosissima tam notis mediis quam extremis iucundissime coaptabilis, nisi tenor unum gradum in aliquam perfectionem ascenderit vel descenderit. Enimvero tunc ... nota praecedens numquam contra se quintam inferiorem requirit. LmLIoh. Tinct. contr. 2, 23, 5: si tam in prolatione maiori quam in minori per plures minimas vel ultra hoc in prolatione minori per plures semibreves fiat descensus in aliquam perfectionem, discordantia super primam etiam partem cuiuslibet earum syncopando frequentissime admittitur.
al. LmLFlor. Fax. 2, 10, 1.
al. LmLContr. Inprimis 3, 3: Et quod finiri debeat in specie perfecta manifestum est eo, quod omnis perfectio de iure in fine attenditur, sed penultima tamen semper debet esse imperfecta.